(1)

Στις πολιτικές κατευθύνσεις (1) εξαγγέλθηκε η πρόθεση της νέας Επιτροπής να εισαγάγει τη νέα κατηγορία των «μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης» και να αξιολογήσει σε ποιες περιπτώσεις η υφιστάμενη νομοθεσία που εφαρμόζεται στις μεγάλες εταιρείες είναι υπερβολικά επαχθής και δυσανάλογη ή αποτελεί εμπόδιο για την ανταγωνιστική ανάπτυξή τους. Στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας για την ΕΕ» (2), η Επιτροπή δεσμεύτηκε να προτείνει έναν νέο ορισμό για τις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης για να διασφαλίσει ότι οι κανονιστικές διατάξεις είναι αναλογικές και προσαρμοσμένες στο μέγεθος των εταιρειών. Με τη δημιουργία της νέας αυτής κατηγορίας εταιρειών, μεγαλύτερων από τις ΜΜΕ αλλά μικρότερων από τις μεγάλες εταιρείες, χιλιάδες εταιρείες στην ΕΕ θα επωφεληθούν από ειδικά προσαρμοσμένα μέτρα.

(2)

Στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Δέσμη μέτρων αρωγής για τις ΜΜΕ» (3), η Επιτροπή πρότεινε μεγάλο αριθμό δράσεων που καλύπτουν τέσσερις βασικούς τομείς: διευκόλυνση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), βελτίωση της πρόσβασής τους σε χρηματοδότηση και ειδικευμένο εργατικό δυναμικό και στήριξή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής των επιχειρήσεων. Ενώ αποσκοπεί στην παροχή βραχυπρόθεσμης αρωγής, στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας και ανθεκτικότητας και στην προώθηση ενός δίκαιου και φιλικού προς τις ΜΜΕ επιχειρηματικού περιβάλλοντος, στόχος είναι να δοθεί η δυνατότητα στις ΜΜΕ να ανταγωνιστούν και να αναπτυχθούν. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έχει δεσμευθεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες των εταιρειών που υπερβαίνουν τα όρια του ορισμού ΜΜΕ όπως διατυπώνεται στη σύσταση 2003/361/ΕΚ της Επιτροπής (4) ,, καθώς και στις ανάγκες του ευρύτερους φάσματος των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης, και να αναπτύξει έναν εναρμονισμένο ορισμό για τις εν λόγω επιχειρήσεις.

(3)

Η «Μελέτη για τη χαρτογράφηση, τη μέτρηση και την παρουσίαση του τοπίου της ΕΕ για επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης»  (5) έδειξε ότι οι μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης αντιπροσωπεύουν ένα τμήμα του επιχειρηματικού τομέα που διαχωρίζεται σαφώς από τις ΜΜΕ, αλλά και από τις μεγάλες επιχειρήσεις. Μολονότι οι επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης είναι ισχυρότερες, συνήθως αναπτύσσονται ταχύτερα, είναι πιο καινοτόμες και είναι περισσότερο εξοικειωμένες με την ψηφιοποίηση από τις ΜΜΕ, αντιμετωπίζουν ορισμένες παρόμοιες προκλήσεις, όπως ο διοικητικός φόρτος ή η έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων. Από την άλλη πλευρά, σε σύγκριση με τις μεγάλες επιχειρήσεις, παρουσιάζουν υστέρηση σε τομείς βασικών επιδόσεων. Ο ορισμός αυτός είναι επίσης απαραίτητος για τη βελτίωση της συνοχής μεταξύ των μέτρων πολιτικής που αντιμετωπίζουν τις ειδικές ανάγκες των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο να αναπτυχθεί ένας επίσημος ορισμός των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης σε επίπεδο Ένωσης, ο οποίος θα μπορούσε να προετοιμάσει το έδαφος για μέτρα πολιτικής που εστιάζουν στο συγκεκριμένη κατηγορία εταιρειών.

(4)

Υπάρχει ήδη ορισμός των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης στο πλαίσιο του γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία (6) και των κατευθυντήριων γραμμών για τη χρηματοδότηση επιχειρηματικού κινδύνου (7), για τον σκοπό προσδιορισμένων ανεπαρκειών της αγοράς που είναι δυνατόν να αντιμετωπιστούν μέσω στοχευμένης δημόσιας χρηματοδοτικής στήριξης από εθνικούς πόρους. Ωστόσο, ο σκοπός ενός γενικού ορισμού των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης δεν είναι η αναπαραγωγή του ορισμού που χρησιμοποιείται στο πλαίσιο των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις αυτού καθαυτού, αλλά να αποτελέσει τη βάση για στοχευμένη στήριξη πολιτικής που μπορεί να βοηθήσει τις εταιρείες να επεκταθούν σε συναφείς και σημαντικούς τομείς. Ο ορισμός των μικρών επιχειρήσεων μεσαίες κεφαλαιοποίησης που διατυπώνεται στο παρούσα σύσταση δεν θίγει τα όρια που θεωρούνται κατάλληλα στο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων.

(5)

Αρκετά κράτη μέλη, όπως η Γαλλία και η Γερμανία (8) ,, έχουν ήδη εισαγάγει ορισμούς για τις επιχειρήσεις που δεν είναι μικρές ή μεσαίες, αλλά ούτε μεγάλες. Σύμφωνα με τη λογική μιας ενιαίας αγοράς της ΕΕ χωρίς εσωτερικά σύνορα, η χρήση ενός κοινού συνόλου κριτηρίων, όταν γίνεται αναφορά σε μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης, θα συμβάλει στη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού όσον αφορά τη μεταχείριση των επιχειρήσεων σε ολόκληρη την ΕΕ.

(6)

Υπάρχει εκτεταμένη αλληλεπίδραση μεταξύ εθνικών και ενωσιακών μέτρων για τη στήριξη μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης, για παράδειγμα σε σχέση με τα διαρθρωτικά ταμεία ή την έρευνα. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να αποφευχθούν καταστάσεις στις οποίες η Ένωση επικεντρώνει τη δράση της σε μια συγκεκριμένη κατηγορία επιχειρήσεων και τα κράτη μέλη σε άλλη. Είναι επίσης αναγκαίο να προταθεί η χρήση κοινού ορισμού από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ) για τη βελτίωση της συνοχής και της αποτελεσματικότητας των πολιτικών που στοχεύουν στις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης. Η χρήση κοινού ορισμού είναι επίσης αναγκαία για τον μετριασμό των δυνητικών κινδύνων στρέβλωσης του ανταγωνισμού.

(7)

Το άρθρο 2 σημείο 103ε του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 651/2014 της Επιτροπής (9) και οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προώθηση των επενδύσεων χρηματοδότησης επιχειρηματικού κινδύνου (10) περιέχουν ήδη ορισμό για τις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης. Θεωρείται σημαντικό να αξιοποιηθεί η πείρα και η εμπειρογνωμοσύνη που αποκτήθηκαν με τον τρόπο αυτό κατά την περαιτέρω ενσωμάτωση της στήριξης σ’ αυτή τη συγκεκριμένη κατηγορία επιχειρήσεων. Ωστόσο, στο τρέχον οικονομικό πλαίσιο, για να πλαισιωθεί καλύτερα η επέκταση των επιχειρήσεων και να καλυφθεί μεγαλύτερος αριθμός εταιρειών, ο ορισμός θα πρέπει να καλύπτει τις επιχειρήσεις με μέγεθος τριπλάσιο του μεγέθους των ΜΜΕ (11).

(8)

Η εστίαση στις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης θεωρήθηκε δικαιολογημένη, καθώς η εκτίμηση επιπτώσεων του 2014 στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προώθηση των επενδύσεων χρηματοδότησης επιχειρηματικού κινδύνου» (12) προσδιόρισε το «χρηματοδοτικό κενό» ως ανεπάρκεια της αγοράς, η οποία επηρεάζει όχι μόνο τις ΜΜΕ στα στάδια της αρχικής ώθησης και της εκκίνησης, αλλά και στα μεταγενέστερα στάδια της επέκτασης και της ανάπτυξής τους. Στην έκθεση διευκρινίζεται ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν την ίδια ανεπάρκεια της αγοράς με τις ΜΜΕ, στον βαθμό που βρίσκονται ακόμη στο στάδιο ανάπτυξής τους.

(9)

Για να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να αναπτυχθούν και να μεταβούν ομαλά από την κατηγορία των ΜΜΕ στην κατηγορία των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης, είναι σημαντικό οι ορισμοί τόσο για τις ΜΜΕ όσο και για τις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης να βασίζονται στις ίδιες αρχές και να μην υπάρχει αλληλεπικάλυψη μεταξύ των δύο ορισμών. Ο ορισμός των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης είναι επίσης απαραίτητος για να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των πολιτικών και να διευκολυνθεί η μετάβαση των επιχειρήσεων που αναπτύσσονται και δεν εμπίπτουν πλέον στον ορισμό των ΜΜΕ.

(10)

Σύμφωνα με τα άρθρα 54, 101 και 102 της ΣΛΕΕ, ως επιχείρηση νοείται κάθε οντότητα, ανεξάρτητα από τη νομική της μορφή, που ασκεί οικονομικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων προσωπικών εταιρειών ή ενώσεων που ασκούν τακτικά οικονομικές δραστηριότητες.

(11)

Το κριτήριο του αριθμού των υπαλλήλων (το «κριτήριο του αριθμού των απασχολουμένων») θεωρείται το σημαντικότερο και θα πρέπει να τηρείται ως κύριο κριτήριο. Ωστόσο, η εισαγωγή συμπληρωματικών χρηματοοικονομικών κριτηρίων είναι αναγκαία για να εξαιρεθούν από τον ορισμό οι επιχειρήσεις με εξαιρετικά υψηλή χρηματοοικονομική κλίμακα δραστηριοτήτων, υπολογιζόμενη βάσει του κύκλου εργασιών τους, και εξαιρετικά υψηλά στοιχεία ενεργητικού, υπολογιζόμενα με βάση τον ισολογισμό τους. Ωστόσο, δεν είναι ευκταίο να υιοθετηθεί ο κύκλος εργασιών ως αποκλειστικό χρηματοοικονομικό κριτήριο, κυρίως διότι οι επιχειρήσεις του τομέα του εμπορίου και της διανομής έχουν, από τη φύση τους, μεγαλύτερο κύκλο εργασιών από τις επιχειρήσεις του μεταποιητικού τομέα. Έτσι, το κριτήριο του κύκλου εργασιών θα πρέπει να συνδυάζεται με τον συνολικό ισολογισμό, —κριτήριο που αντικατοπτρίζει το συνολικό πλούτο μιας επιχείρησης—, και μια επιχείρηση θα πρέπει να εξαιρείται από τον ορισμό των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης μόνον εάν τόσο ο κύκλος εργασιών της όσο και ο ισολογισμός της υπερβαίνουν τα ανώτατα όρια.

(12)

Είναι απαραίτητο τα χρηματοοικονομικά όρια και τα όρια προσωπικού να αντιστοιχούν σε ανώτατα όρια. Τα κράτη μέλη, η ΕΤΕπ και το ΕΤΕ μπορούν να καθορίσουν ανώτατα όρια χαμηλότερα από τα ανώτατα όρια της Ένωσης που ορίζονται στο σημείο 2 του παραρτήματος, εάν επιθυμούν να κατευθύνουν τα μέτρα τους προς ένα συγκεκριμένο τμήμα μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης. Για λόγους διοικητικής απλούστευσης, τα κράτη μέλη, η ΕΤΕπ και το ΕΤΕ μπορούν να χρησιμοποιούν τον αριθμό των απασχολουμένων ως μοναδικό κριτήριο για την εφαρμογή των πολιτικών τους, κατά περίπτωση, και με την επιφύλαξη των κανόνων του δικαίου της Ένωσης σχετικά με το δίκαιο του ανταγωνισμού και τις κρατικές ενισχύσεις.

(13)

Για να εκτιμηθεί καλύτερα η οικονομική πραγματικότητα των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης και να αποκλειστούν από τον ορισμό αυτό οι όμιλοι επιχειρήσεων των οποίων η οικονομική ισχύς υπερβαίνει εκείνη των πραγματικά μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ των διαφόρων τύπων επιχειρήσεων: ποιες είναι ανεξάρτητες, ποιες έχουν συμμετοχές που δεν συνεπάγονται θέση ελέγχου (συνεργαζόμενες επιχειρήσεις) ή ποιες είναι συνδεδεμένες με άλλες επιχειρήσεις. Το όριο συμμετοχής 25 % που καθορίζεται στη σύσταση 2003/361/ΕΚ, κάτω από το οποίο μια επιχείρηση πρέπει να θεωρείται αυτόνομη, θα πρέπει να διατηρηθεί και για τον ορισμό των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης.

(14)

Για να διευκολυνθεί η επέκταση επιχειρήσεων πέρα από την κατηγορία ΜΜΕ, η χρηματοδότηση των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης με ίδια κεφάλαια και η αγροτική και τοπική ανάπτυξη, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να θεωρούνται ανεξάρτητες παρά την ύπαρξη συμμετοχής στο κεφάλαιό τους σε ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του 25 % από ορισμένες κατηγορίες επενδυτών, που διαδραματίζουν θετικό ρόλο στη χρηματοδότηση και τη δημιουργία επιχειρήσεων Το ίδιο θα πρέπει να ισχύει και για επενδύσεις ύψους έως 5 000 000 EUR από «επιχειρηματικούς αγγέλους» (άτομα ή ομάδες ατόμων που ασκούν τακτικά δραστηριότητα επενδύσεων σε κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών) λόγω της πείρας στη διοίκηση επιχειρήσεων, των δεξιοτήτων και των επαφών που φέρνουν στον επιχειρηματία σε σύγκριση με άλλους επενδυτές κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών. Οι επενδύσεις τους σε ίδια κεφάλαια συμπληρώνουν επίσης τη δραστηριότητα των επενδυτών κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών.

(15)

Για να διασφαλιστεί η ικανότητα καινοτόμων επιχειρήσεων να αντλούν χρηματοδότηση από οργανισμούς εναλλακτικών επενδύσεων, όπως εταιρείες κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών ή ιδιωτικών συμμετοχών, για τη χρηματοδότηση των εργασιών τους ή της ανάπτυξής τους, οι εν λόγω οντότητες δεν θα πρέπει να χαρακτηρίζονται συνδεδεμένες επιχειρήσεις για τους σκοπούς του υπολογισμού του αριθμού των απασχολουμένων και των χρηματοοικονομικών ορίων που καθορίζονται στην παρούσα σύσταση. Για να ληφθούν υπόψη οι τρέχουσες πρακτικές της αγοράς όσον αφορά τις επενδύσεις σε καινοτόμες επιχειρήσεις από εταιρείες κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών ή ιδιωτικών συμμετοχών, είναι σκόπιμο να διευκρινιστεί ότι, στην περίπτωση που οι επιχειρήσεις και ο οργανισμός εναλλακτικών επενδύσεων και ο διαχειριστής του εν λόγω οργανισμού διατηρούν χωριστά λογιστικά αρχεία και στην περίπτωση που ο οργανισμός εναλλακτικών επενδύσεων διαθέτει προκαθορισμένη επενδυτική στρατηγική εξόδου από την επιχείρηση, μεταξύ άλλων με τη ρευστοποίηση της αξίας της μέσω της πώλησης της επιχείρησης ή με άλλα μέσα, οι εν λόγω οντότητες δεν θα πρέπει να χαρακτηρίζονται συνδεδεμένες επιχειρήσεις.

(16)

Για λόγους απλούστευσης, τα κράτη μέλη και οι επιχειρήσεις θα πρέπει να εφαρμόζουν τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο άρθρο 22 της οδηγίας 2013/34/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13) κατά τον ορισμό των συνδεδεμένων επιχειρήσεων, στον βαθμό που οι προϋποθέσεις αυτές είναι κατάλληλες για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης. Για να δοθούν κίνητρα για επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου σε μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης, θα πρέπει να υπάρχει τεκμήριο απουσίας δεσπόζουσας επιρροής στην εν λόγω επιχείρηση για ορισμένα είδη επενδυτών, όταν αυτοί δεν εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα στη διαχείριση της επιχείρησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2 παράγραφος 15 της οδηγίας 2013/34/ΕΕ.

(17)

Θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη, κατά περίπτωση, οι σχέσεις που υπάρχουν μεταξύ επιχειρήσεων μέσω φυσικών προσώπων, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι τα πλεονεκτήματα που απορρέουν για τις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης από διαφορετικούς κανόνες ή μέτρα ωφελούν μόνο τις επιχειρήσεις που τα χρειάζονται πραγματικά. Προκειμένου να περιοριστεί στο απολύτως αναγκαίο η εξέταση των καταστάσεων αυτών, η εξέταση των εν λόγω σχέσεων θα πρέπει να περιορίζεται στις περιπτώσεις εταιρειών που αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους στην ίδια αγορά ή σε όμορες αγορές, με παραπομπή, όταν είναι αναγκαίο, στην ανακοίνωση της Επιτροπής όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού (14).

(18)

Για να αποφευχθεί η δημιουργία αυθαίρετων διακρίσεων μεταξύ των διαφόρων δημόσιων φορέων ενός κράτους μέλους, καθώς και για λόγους ασφάλειας δικαίου, είναι αναγκαίο να επιβεβαιωθεί ότι οι επιχειρήσεις των οποίων το 25 % ή περισσότερο του κεφαλαίου τους ή των δικαιωμάτων ψήφου ανήκει σε δημόσιο φορέα δεν θεωρούνται μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης.

(19)

Για να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος για τις επιχειρήσεις, να διευκολυνθεί και να επιταχυνθεί η διεκπεραίωση των φακέλων για τους οποίους απαιτείται η ιδιότητα της μικρής επιχείρησης μεσαίας κεφαλαιοποίησης, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν υπεύθυνες δηλώσεις για να πιστοποιούν ορισμένα από τα χαρακτηριστικά τους.

(20)

Είναι αναγκαίο να καθοριστεί λεπτομερώς η σύνθεση του απασχολούμενου προσωπικού για να θεωρείται μια επιχείρηση μικρή επιχείρηση μεσαίας κεφαλαιοποίησης. Για την προώθηση της ανάπτυξης της επαγγελματικής κατάρτισης, είναι αναγκαίο να μην λαμβάνονται υπόψη οι μαθητευόμενοι και οι σπουδαστές με σύμβαση επαγγελματικής κατάρτισης κατά τον υπολογισμό του αριθμού των απασχολουμένων. Ομοίως, οι άδειες μητρότητας ή οι γονικές άδειες δεν θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στον υπολογισμό των απασχολουμένων.

(21)

Οι διάφοροι τύποι επιχειρήσεων, ανεξάρτητες, συνεργαζόμενες ή συνδεδεμένες, που ορίζονται ανάλογα με τις σχέσεις που διατηρούν με άλλες επιχειρήσεις και τη συμμετοχή τους σε αυτές, αντιστοιχούν αντικειμενικά σε διαφορετικούς βαθμούς ενοποίησης. Επομένως, για τον υπολογισμό των μεγεθών που αντιπροσωπεύουν τη δραστηριότητά τους και την οικονομική ισχύ τους είναι σκόπιμο να συνιστάται η εφαρμογή χωριστών διαδικασιών για κάθε τύπο επιχείρησης.

(22)

Για να διασφαλιστεί ότι η Επιτροπή τηρεί αρχείο της χρήσης του ορισμού των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης που προβλέπεται στην παρούσα σύσταση ή της αναφοράς στον εν λόγω ορισμό, τα κράτη μέλη, η ΕΤΕπ και το ΕΤΕ θα πρέπει να καλούνται να ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με την εν λόγω χρήση ή αναφορά.

(23)

Για να καταρτίσει η Επιτροπή στατιστικά στοιχεία που λαμβάνουν υπόψη τον ορισμό αυτό, θα πρέπει να συλλεχθούν πληροφορίες σχετικά με πρόσθετα κριτήρια μεγέθους (κύκλος εργασιών, σύνολο ισολογισμού). Για να αποφευχθούν πρόσθετες έρευνες και να περιοριστεί ο φόρτος των επιχειρήσεων, οι εθνικές στατιστικές αρχές θα πρέπει να αποκτήσουν βιώσιμη πρόσβαση στις σχετικές διοικητικές πηγές στα κράτη μέλη,