Article 67 Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende…

EUROPESE COMMISSIE

Brussel, 24.6.2026

COM(2026) 580 final

2026/0165(COD)

Voorstel voor een

VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol), tot wijziging van Verordening (EU) 2018/1726 en Verordening (EU) 2024/982, en tot intrekking van Verordening (EU) 2016/794

{SEC(2026) 580 final} - {SWD(2026) 580 final} - {SWD(2026) 581 final} - {SWD(2026) 582 final}

TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

De veiligheidsomgeving van de Europese Unie (EU) staat voor een ingrijpende transformatie naarmate zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme een steeds transnationaler karakter krijgen, technologisch geavanceerder worden en onderling almaar meer met elkaar verbonden raken. Criminele netwerken opereren via flexibele grensoverschrijdende ecosystemen waarin digitale infrastructuur, illegale geldstromen, logistieke netwerken en onlinediensten samenkomen. Criminele activiteiten worden momenteel vaak vanaf begin af aan op transnationaal niveau opgezet, gecoördineerd en opgeschaald, waardoor criminaliteit in feite standaard een grensoverschrijdende aangelegenheid is.

De snelle technologische vooruitgang heeft het tempo van deze verschuiving nog verder doen toenemen. Versleutelde communicatie, automatiseringsinstrumenten en cryptovaluta zijn niet langer slechts hulpmiddelen ter ondersteuning van criminele activiteiten, maar vormen de belangrijkste “bedrijfsmiddelen” van moderne criminele netwerken. In combinatie met digitale platforms en online-infrastructuren stellen zij criminelen in staat hun activiteiten in realtime te coördineren, illegale activiteiten met ongekende snelheid op te schalen, geldstromen te verbergen, operationele modellen snel aan te passen en misbruik te maken van zwakke punten in verschillende rechtsgebieden. Tegelijkertijd vervagen de grenzen tussen cybercriminaliteit, financiële criminaliteit en andere vormen van zware en georganiseerde criminaliteit steeds meer.

Het huidige dreigingslandschap wordt nog risicovoller door de opkomst van hybride dreigingen, waaronder cyberaanvallen, aanvallen op kritieke infrastructuur en de instrumentalisering van migratie of economische afhankelijkheden door vijandige overheids- en niet-overheidsactoren. Dergelijke activiteiten vinden steeds vaker plaats in het kader van netwerken van zware en georganiseerde criminaliteit, waardoor complexe en multidimensionale veiligheidsrisico’s ontstaan die het lastig maken onderscheid te maken tussen interne en externe veiligheid.

Zoals benadrukt door de Europese Raad in zijn conclusies van 26-27 juni 2025 ( 1 ) vormen deze bedreigingen een grote uitdaging voor de veiligheid van de lidstaten en de Europeanen. De gevolgen ervan reiken verder dan acute veiligheidsrisico’s, dragen bij tot een toenemend gevoel van onzekerheid en ondermijnen het vertrouwen van de burgers in het vermogen van overheidsinstanties om een hoog niveau van interne veiligheid te waarborgen. Tegelijkertijd dringt de zware en georganiseerde criminaliteit steeds meer door in de legale economie en verstoort zij deze, onder meer in de vorm van corruptie, het witwassen van geld en het misbruik van legitieme bedrijfsstructuren, met aantasting van de eerlijke concurrentie en ondermijning van de integriteit van markten en overheidsinstellingen tot gevolg.

In de huidige veiligheidsomgeving hebben de EU en haar lidstaten hun samenwerking aanzienlijk versterkt en kritieke capaciteiten ontwikkeld ter ondersteuning van grensoverschrijdende rechtshandhavingsmaatregelen ( 2 ). De respons van de EU is echter nog niet opgewassen tegen de snelheid en het aanpassingsvermogen van de hedendaagse criminele activiteiten.

Ten eerste is de Europese rechtshandhavingsarchitectuur onvoldoende ingespeeld op de aanzienlijke toename van het volume, de complexiteit en de snelheid van informatie die relevant is voor strafrechtelijke onderzoeken. De informatie over criminele activiteiten is nog altijd versnipperd over verschillende autoriteiten, rechtsgebieden en systemen en wordt niet op doeltreffende en tijdige wijze gedeeld, gekoppeld of geanalyseerd. Dit heeft ertoe geleid dat er geleidelijk aan meer blinde vlekken in de EU zijn ontstaan waar het criminele inlichtingen betreft, en dat het vermogen is afgenomen om grensoverschrijdende criminele banden in kaart te brengen, onderzoeken op Europees niveau doeltreffend te ondersteunen en nieuwe dreigingen op te sporen.

Ten tweede blijft de operationele respons van de EU versnipperd. In het Schengengebied zonder binnengrenzen, waar criminele netwerken naadloos tussen rechtsgebieden kunnen opereren, vindt het optreden van de rechtshandhavingsautoriteiten nog te vaak voornamelijk op nationaal niveau plaats. De nationale autoriteiten hebben vaak slechts gedeeltelijk zicht op criminele netwerken die in verschillende lidstaten actief zijn en kampen met aanhoudende problemen bij het coördineren van grensoverschrijdende onderzoeken. Als gevolg daarvan blijft versnippering een van de belangrijkste zwakke punten van het Europese veiligheidsbeleid. Dit beperkt de doeltreffendheid en efficiëntie van het optreden van nationale rechtshandhavingsautoriteiten tegen dreigingen die per definitie transnationaal zijn en een sterkere collectieve Europese aanpak vereisen.

In dit kader speelt Europol een centrale rol als het EU-agentschap voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving ( 3 ). Sinds zijn oprichting heeft Europol zich ontwikkeld van een ondersteuningsplatform tot een belangrijke analytische en operationele hub die de lidstaten ondersteunt bij het voorkomen en bestrijden van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme. Dankzij zijn unieke vermogen om gegevens aan elkaar te koppelen, criminele inlichtingen op EU-niveau te genereren en gecoördineerde grensoverschrijdende operaties te ondersteunen, stelt Europol de lidstaten in staat complexe criminele netwerken op te sporen, verbanden tussen verschillende rechtsgebieden vast te stellen en doeltreffender te reageren op snel veranderende veiligheidsdreigingen.

In de Politieke beleidslijnen voor de periode 2024-2029 ( 4 ), sprak voorzitter Von der Leyen de doelstelling uit om de capaciteit van Europol verder te versterken. Dit vereist onder meer een nieuw rechtskader ter bevordering van de operationele rol van Europol en ter ondersteuning van doeltreffendere samenwerking op het gebied van grensoverschrijdende rechtshandhaving. Deze doelstelling is ook verankerd in ProtectEU: een Europese strategie voor interne veiligheid ( 5 ), die een stapsgewijze wijziging bevat van de opzet van de collectieve respons van de EU in een context van steeds complexere en onderling verbonden veiligheidsdreigingen. De verwezenlijking van deze doelstelling vereist een alomvattende herziening van het Europol-kader die verder gaat dan gerichte wijzigingen, waarbij ervoor wordt gezorgd dat het mandaat van Europol volledig is afgestemd op de operationele realiteit op alle gebieden van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme.

De lidstaten en het Europees Parlement hebben consequent benadrukt dat de samenwerking op het gebied van rechtshandhaving op EU-niveau moet worden versterkt, met name tijdens de brede raadplegingen van belanghebbenden in 2025 en 2026. De Europese hoofden van politie ( 6 ) wezen op de voordelen van een robuuster en operationeel sterker Europol, dat als een daadwerkelijke Europese force multiplier kan optreden. Voorts bleek uit de evaluatie van het Europol-kader en het verslag van de Commissie uit hoofde van artikel 68, lid 3, van de Europol-verordening, dat het mandaat en het operationele model van Europol in hun huidige vorm niet langer volledig zijn afgestemd op de omvang en complexiteit van de veranderende veiligheidsomgeving. De bestaande belemmeringen wat betreft de beschikbaarheid, integratie en verwerking van informatie, alsook de belemmeringen die van invloed zijn op het niveau van de operationele inzet van Europol, beperken het vermogen van Europol om de lidstaten doeltreffend te ondersteunen bij het reageren op grensoverschrijdende dreigingen die steeds meer onderling verweven zijn.

In de evaluatie wordt ook gewezen op een toenemende structurele onevenwichtigheid tussen de omvang en technologische complexiteit van criminele netwerken en de collectieve capaciteiten waarover de rechtshandhavingsinstanties van de EU beschikken. Criminele actoren maken steeds meer gebruik van artificiële intelligentie, grootschalige gegevensexploitatie en geavanceerde digitale infrastructuren, in een mate die geen enkele lidstaat op individueel niveau doeltreffend kan evenaren. Het huidige mandaat en de huidige capaciteiten van Europol stellen het agentschap echter niet in staat volledig te fungeren als de daadkrachtige capaciteitshub op EU-niveau die nodig is om versnippering tegen te gaan, middelen te bundelen en de lidstaten te voorzien van de geavanceerde operationele en technologische ondersteuning die nodig is om te reageren op de veranderende dreigingsomgeving.

De hervorming van het rechtskader van Europol in 2022 ( 7 ) was een belangrijke stap in de versterking van het mandaat van het agentschap, met name door de verwerking van grote en complexe datasets mogelijk te maken en zijn analytische capaciteiten te vergroten. Het dreigingslandschap en de operationele behoeften van de lidstaten zijn echter sneller geëvolueerd dan verwacht. De grootschalige verwerking van gegevens, de vroegtijdige operationele betrokkenheid van Europol bij complexe grensoverschrijdende onderzoeken en de verstrekking van geavanceerde technologische ondersteuning zijn niet langer uitzonderlijke vereisten, maar zijn inmiddels basiskenmerken van moderne samenwerking op het gebied van rechtshandhaving geworden. In 2025 hebben het Europees Parlement en de Raad een gerichte wijziging van het Europol-kader aangenomen teneinde in specifieke operationele behoeften te kunnen voorzien. Hiermee werd de onderliggende structurele uitdaging echter niet aangepakt: ervoor zorgen dat Europol zijn werkzaamheden kan verrichten met de schaal, wendbaarheid en integratie die nodig zijn om een doeltreffende EU-brede respons te waarborgen op dreigingen die in toenemende mate transnationaal en technologisch geavanceerd zijn.

Tegelijkertijd is de bredere veiligheidsarchitectuur van de EU aanzienlijk veranderd. De samenwerking tussen Europol en andere EU-organen en -instanties, waaronder Eurojust( 8 ), het Europees Openbaar Ministerie (EOM)( 9 ), Frontex( 10 ), OLAF( 11 ) en de antiwitwasautoriteit (AMLA)( 12 ) is steeds belangrijker geworden voor het waarborgen van een doeltreffende en samenhangende respons op grensoverschrijdende dreigingen. Het huidige kader voorziet echter nog niet in voldoende operationele integratie om deze veranderende architectuur te ondersteunen ( 13 ) en te zorgen voor naadloze samenwerking in de verschillende stadia van de veiligheids- en strafrechtcyclus.

Deze aanpassing is niet alleen noodzakelijk, maar komt ook op het juiste moment. De voorwaarden zijn nu gecreëerd voor de ondersteuning van een transformatievere ontwikkeling van het kader van Europol. Recente en lopende EU-initiatieven, met name de herziening van het kader voor informatie-uitwisseling tussen rechtshandhavingsinstanties ( 14 ), hebben de basis gelegd voor het verbeteren van de beschikbaarheid, kwaliteit en tijdigheid van gegevens op EU-niveau. Tegelijkertijd creëren bredere ontwikkelingen in de EU-architectuur op het gebied van veiligheid en recht, met inbegrip van versterkte samenwerking tussen relevante EU-organen en -instanties, een beter klimaat voor geïntegreerd en gecoördineerd optreden.

Dit voorstel voorziet derhalve in een versterkt rechtskader voor Europol dat de ontwikkeling van grensoverschrijdende criminele dreigingen en de operationele behoeften van de lidstaten weerspiegelt. Het heeft tot doel de rol van Europol te versterken als:

·EU-informatiehub die ervoor kan zorgen dat de rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten een vollediger en beter geïntegreerd beeld krijgen van criminele inlichtingen op EU-niveau;

·operationele hub die de lidstaten doeltreffender en in een vroeger stadium ondersteunt bij grensoverschrijdende onderzoeken en operationele activiteiten, en

·technologie- en innovatiehub die de lidstaten ondersteunt met geavanceerde capaciteiten, kennis en operationele instrumenten.

Om deze doelstellingen te verwezenlijken, bouwt het voorstel voort op de sterke punten van het bestaande kader en brengt het deze op een niveau van operationele excellentie, terwijl het tegelijkertijd voorziet in de structurele veranderingen die nodig zijn om een doeltreffendere Europese respons op grensoverschrijdende criminaliteit mogelijk te maken. Het voorstel voorziet in een robuust en modern rechtskader dat Europol in staat stelt:

·in te spelen op huidige en toekomstige uitdagingen op veiligheidsgebied;

·de lidstaten beter te ondersteunen bij grensoverschrijdende onderzoeken, en

·de capaciteit van de EU te versterken om een gecoördineerde, efficiënte en veerkrachtige respons op zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme te bieden, met volledige inachtneming van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.

•Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein

Met het huidige pakket initiatieven op het gebied van strafrecht wordt een samenhangende en complementaire doelstelling nagestreefd: versterking van de capaciteit van de EU om zware grensoverschrijdende criminaliteit te voorkomen, op te sporen, te onderzoeken en te vervolgen in een steeds complexere veiligheidsomgeving. Het pakket beoogt de doeltreffendheid, samenhang en interoperabiliteit van de interne veiligheidsarchitectuur van de Unie te versterken door de rechtskaders voor de samenwerking tussen rechtshandhavings-, justitiële en andere relevante autoriteiten te moderniseren.

De voorgestelde herzieningen van de verordeningen inzake Europol en Eurojust spelen daarbij een centrale rol. Europol en Eurojust vervullen afzonderlijke maar complementaire functies binnen de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht: waar Europol de preventie en bestrijding van criminele activiteiten ondersteunt, bevordert Eurojust de justitiële samenwerking en zorgt het voor een doeltreffende vervolging en justitiële follow-up. Het pakket heeft derhalve tot doel de samenwerking en complementariteit tussen de twee agentschappen te versterken, evenals die met andere relevante actoren van de Unie op het gebied van justitie en binnenlandse zaken en binnen de fraudebestrijdingsarchitectuur (AFA), met het oog op een naadloze continuïteit tussen rechtshandhavingsmaatregelen en justitiële follow-up in alle fasen van de strafrechtketen.

In dit verband dragen de wijzigingen van het kader voor het Europees onderzoeksbevel en van de gegevensbeschermingsregels die van toepassing zijn op de gegevensbeschermingsregeling voor de EU-organen en -instanties op het gebied van justitie en binnenlandse zaken ( 15 ) verder bij aan deze doelstelling door doeltreffende grensoverschrijdende samenwerking te vergemakkelijken, de voorwaarden voor informatie-uitwisseling te verbeteren en te zorgen voor een samenhangend rechtskader dat is aangepast aan de operationele realiteit en de technologische ontwikkelingen. De combinatie van de in dit pakket voorgestelde maatregelen zal de EU beter in staat stellen te reageren op veranderende veiligheidsdreigingen, met volledige eerbiediging van de grondrechten, de rechtsstaat en de verdeling van verantwoordelijkheden tussen de verschillende betrokken actoren.

Voorts is het voorstel voor de herziening van de Europol-verordening in overeenstemming met het bredere kader interne veiligheid van de EU, met name ProtectEU, en draagt het rechtstreeks bij tot de uitvoering ervan. Door de rol van Europol als informatie-, operationele, technologie- en innovatiehub te versterken, ondersteunt het voorstel het dichten van lacunes op het gebied van criminele inlichtingen, en versterkt het grensoverschrijdende onderzoeken en het gebruik van geavanceerde technologische capaciteiten op EU-niveau.

Daarnaast is het voorstel in overeenstemming met recente beleidsontwikkelingen van de EU op het gebied van interne veiligheid, waaronder de Agenda ter preventie en bestrijding van terrorisme in het kader van ProtectEU ( 16 ), de EU-prioriteiten op het gebied van criminaliteit voor de Empact-cyclus 2026-2029 ( 17 ), de EU-drugsstrategie 2025 ( 18 ) en het bijbehorende actieplan tegen drugshandel ( 19 ), en het voorstel van de Commissie van 2026 voor EU-brede regels betreffende de illegale handel in vuurwapens ( 20 ). Deze initiatieven weerspiegelen een bredere verschuiving richting een meer operationeel, op inlichtingen en capaciteiten gebaseerd EU-optreden tegen zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme. Het voorstel vormt tevens een aanvulling op de in juni 2025 door de Commissie ingediende routekaart voor de rechtmatige en doeltreffende toegang tot gegevens voor rechtshandhaving ( 21 ), waarin de belangrijkste uitdagingen in verband met de toegang tot digitaal bewijsmateriaal aan de orde worden gesteld.

Verder is het voorstel in overeenstemming met het kader voor informatie-uitwisseling tussen de nationale rechtshandhavingsinstanties onderling en tussen hen en Europol. Hoewel recente hervormingen hebben geleid tot de versterking en onderlinge afstemming van casemanagementsystemen en praktijken op het gebied van grensoverschrijdende informatie-uitwisseling op nationaal niveau, zijn de voordelen ervan nog niet volledig verwezenlijkt wat betreft hun integratie in de diensten en analytische capaciteiten van Europol. Door ervoor te zorgen dat op nationaal niveau uitgewisselde en beheerde informatie systematisch ter beschikking van Europol kan worden gesteld via zijn informatiediensten en -instrumenten, stelt het voorstel de lidstaten in staat ten volle gebruik te maken van de diensten van Europol en maakt het een beter geïntegreerd, geautomatiseerd en doeltreffend gebruik van informatie in de hele rechtshandhavingsgemeenschap van de EU mogelijk.

Op basis van het voorstel beschikt Europol over het mandaat en de instrumenten om in de hele EU strafbare feiten aan te pakken die onder de bevoegdheid van Europol vallen en een hybride dimensie hebben, waarmee wordt voorzien in de behoeften die met name zijn vastgesteld uit hoofde van ProtectEU, de strategie voor een paraatheidsunie en het schild voor de Europese democratie. Het voorstel stelt Europol in staat zijn operationele, analytische en technische instrumentarium volledig in te zetten om binnen zijn bevoegdheden op te treden, onder meer op het gebied van zware en georganiseerde criminaliteit, terrorisme en gedigitaliseerde criminaliteit, voor zover dergelijke strafbare feiten een hybride dimensie hebben. Met het voorstel worden EU-centra voor operationele kennis als model voor de operationele aanpak van Europol aangewezen, waarbij de preventie en bestrijding van strafbare feiten met een hybride dimensie als horizontale prioriteit worden aangemerkt. Criminele activiteiten met een hybride dimensie kunnen zich voordoen bij elke vorm van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol valt. De centra worden opgericht om, binnen hun respectieve expertisegebieden, te zorgen voor een horizontale bijdrage aan de preventie en bestrijding van dergelijke criminele activiteiten, ook wanneer deze deel uitmaken van, bijdragen aan of verband houden met een dreiging met een hybride dimensie.

Het voorstel versterkt voorts de complementariteit met het EOM en Eurojust in de vervolgings- en gerechtelijke fase, onder meer door het EOM structurele analytische ondersteuning te bieden bij het analyseren van complexe grensoverschrijdende financiële criminaliteit die de financiële belangen van de EU schaadt. Daarnaast ondersteunt het nauwere interactie met Frontex op gebieden waar grensoverschrijdende criminaliteit en grensbeheer samenkomen, alsook met het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA) ( 22 ) met betrekking tot de ontwikkeling, de uitrol en het technisch beheer van diensten en instrumenten voor informatiebeheer, met de AMLA met betrekking tot financiële criminaliteit, en met het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa) ( 23 ) met betrekking tot cyberbeveiliging, meer in het bijzonder ransomware-incidenten.

Het voorstel draagt rechtstreeks bij tot de werking van het Schengengebied, waar het vrije verkeer alleen kan worden gewaarborgd door middel van een in dezelfde mate geïntegreerde en doeltreffende Europese veiligheidsrespons. Door de samenwerking op het gebied van rechtshandhaving op EU-niveau te versterken en versnippering terug te dringen, draagt het voorstel ertoe bij dat de veiligheid binnen het Schengengebied met dezelfde mate van integratie wordt gewaarborgd als het vrije verkeer dat het beoogt te beschermen. Daarnaast heeft het voorstel tot doel de samenwerking te intensiveren tussen Europol en de landen die betrokken zijn bij de uitvoering, toepassing en ontwikkeling van het Schengenacquis.

•Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

Het voorstel is in overeenstemming met de bredere beleidsdoelstellingen van de EU inzake technologische soevereiniteit en veilige digitale infrastructuur, met inbegrip van de Europese datastrategie( 24 ), het beleidsprogramma voor het digitale decennium tot 2030( 25 ), de Europese cloudstrategie( 26 ) en de initiatieven op het gebied van cyberbeveiliging( 27 ), met inbegrip van het nieuwe voorstel voor de verordening cloud- en AI-ontwikkeling (CADA) ter versterking van het ecosysteem, de investeringen en de infrastructuur van de EU op het gebied van cloud en AI( 28 ). Door Europol en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten in staat te stellen gegevens veilig op grote schaal te verwerken en te analyseren en in veilige, betrouwbare en schaalbare omgevingen voor gegevensverwerking te functioneren, onder meer door de inzet van capaciteiten met betrekking tot de soevereine cloud en geavanceerde digitale infrastructuren, draagt het voorstel bij tot de opbouw van weerbare( 29 ) en autonome Europese technologische capaciteiten.

Het voorstel ondersteunt bovendien het EU-beleid inzake innovatie, onderzoek en concurrentievermogen, onder meer in het kader van Horizon Europa( 30 ) en de Europese innovatieagenda( 31 ). Door Europol te positioneren als centrale hub voor het in kaart brengen van nieuwe operationele behoeften en het vormgeven van toekomstige rechtshandhavingscapaciteiten, wordt steun verleend aan de ontwikkeling en toepassing van geavanceerde technologieën, onder meer door middel van oplossingen op het gebied van gezamenlijke aanbestedingen.

Tegelijkertijd is het voorstel volledig in overeenstemming met het EU-kader voor gegevensbescherming, met name Verordening (EU) 2018/1725 betreffende de bescherming van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de EU, door te waarborgen dat de versterkte operationele rol van Europol verankerd blijft in een hoog niveau van bescherming van de grondrechten.

Het voorstel versterkt het EU-kader voor de bestrijding van witwassen en financiële criminaliteit, met inbegrip van het antiwitwaspakket( 32 ) en de oprichting van de AMLA, en versterkt tegelijkertijd de fraudebestrijdingsarchitectuur van de EU en de bescherming van de financiële belangen van de EU uit hoofde van Richtlijn (EU) 2017/1371( 33 ). Het biedt Europol meer mogelijkheden om ondersteuning te verlenen bij complexe grensoverschrijdende financiële onderzoeken en op doeltreffende wijze samen te werken met het EOM alsook ten behoeve van de administratieve en onderzoeksactiviteiten van OLAF. Door Europol in staat te stellen financiële inlichtingen, analysecapaciteit en operationele middelen te integreren, kan het agentschap op basis van het voorstel criminele geldstromen en financiële activa, met inbegrip van die welke gevolgen hebben voor de EU-begroting, in kaart brengen, analyseren en traceren, en zo een betere systematische “follow the money”-benadering hanteren en een gecoördineerde respons op EU-niveau met betrekking tot financiële criminaliteit waarborgen. Deze versterking van de rol van Europol is met name relevant in het kader van de lopende herziening van de fraudebestrijdingsarchitectuur, waarbij ervoor wordt gezorgd dat de capaciteiten van het agentschap worden afgestemd op toekomstige hervormingen op EU-niveau en de veranderende behoeften op het gebied van rechtshandhaving in het kader van grensoverschrijdende financiële criminaliteit.

Het voorstel bevordert de externe veiligheid van de EU door Europol in staat te stellen om samen met partnerlanden buiten de EU criminele inlichtingen te verwerken, de snelheid en kwaliteit van internationale onderzoeken te verbeteren en tegelijkertijd te zorgen voor veilige informatie-uitwisseling via kanalen als Interpol. Het voorstel stelt Europol voorts in staat deskundigen in niet-EU-landen in te zetten voor het coördineren van operationele maatregelen. Door de externe activiteiten van Europol op operationele doelstellingen te richten, zorgt het voorstel voor maximale toegevoegde waarde voor de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, en blijft het een aanvulling vormen op de rol van het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol) bij de capaciteitsopbouw in derde landen.

Het voorstel draagt voorts bij tot het uitbreidingsproces van de EU door de operationele samenwerking met kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten te intensiveren. Als belangrijke partners bij de aanpak van transnationale criminaliteit, terrorisme en andere grensoverschrijdende veiligheidsdreigingen, spelen die landen een belangrijke rol binnen de bredere Europese veiligheidsarchitectuur en moeten zij stapsgewijs worden geïntegreerd in de relevante kaders voor samenwerking op het gebied van veiligheid.

2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

•Rechtsgrondslag

Dit voorstel berust op artikel 87, lid 2, punt a), en artikel 88 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Artikel 88 vormt de rechtsgrondslag voor de oprichting en werking van Europol en voor de vaststelling van zijn taken, structuur en werkterrein. Artikel 87, lid 2, punt a), VWEU voorziet in de vaststelling van maatregelen betreffende de verzameling, opslag, verwerking, analyse en uitwisseling van relevante informatie met het oog op politiële samenwerking.

•Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)

De uitdagingen die met dit voorstel worden aangepakt, zijn per definitie van grensoverschrijdende aard en kunnen niet doeltreffend worden aangepakt door individueel optreden van de lidstaten. De meest zware en georganiseerde vormen van criminaliteit zijn inmiddels voornamelijk transnationaal van aard, waarbij criminele netwerken moeiteloos opereren tussen rechtsgebieden en digitale omgevingen. Ze maken gebruik van de versnippering van nationale informatie, operationele maatregelen en capaciteiten. Als gevolg daarvan hebben de lidstaten slechts een gedeeltelijk beeld van de criminele activiteiten en hebben zij te kampen met structurele beperkingen bij het koppelen van onderzoeken en het doeltreffend reageren op criminele activiteiten die buiten hun nationale rechtsmacht vallen.

Maatregelen op EU-niveau zijn derhalve doeltreffender en noodzakelijk. De omvang, snelheid en grensoverschrijdende aard van criminele activiteiten vereisen een niveau van coördinatie, data-aggregatie en analysecapaciteit dat niet door middel van individueel optreden van de lidstaten kan worden bereikt. Door op EU-niveau op te treden, kan Europol informatie uit meerdere rechtsgebieden combineren, patronen en verbanden identificeren die anders onopgemerkt zouden blijven, en de prioritering en coördinatie van operationeel optreden over de grenzen heen ondersteunen. Hierdoor wordt het effect van nationale onderzoeken vergroot en wordt gewaarborgd dat de reacties op grensoverschrijdende criminaliteit niet versnipperd zijn, maar op elkaar zijn afgestemd en elkaar onderling versterken. Daarnaast wordt ruimte gecreëerd voor de ontwikkeling en inzet van geavanceerde capaciteiten die buiten het bereik liggen van lidstaten die individueel optreden, wat ook schaalvoordelen mogelijk maakt op gebieden waar de ontwikkeling van capaciteiten veel middelen en een kritische massa vereist. Door dergelijke capaciteiten op EU-niveau te centraliseren en in alle lidstaten beschikbaar te stellen, voorkomt het voorstel dubbel werk, verlaagt het de kosten en waarborgt het een consistent en hoog niveau van doeltreffendheid.

In een Schengengebied is deze collectieve capaciteit van essentieel belang om ervoor te zorgen dat het niveau van samenwerking op het gebied van rechtshandhaving in verhouding staat tot het bereikte integratieniveau.

•Evenredigheid

Overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat dit voorstel niet verder dan nodig is om de doelstellingen ervan te verwezenlijken.

Met het voorstel wordt een beter geïntegreerd kader voor EU-steun voor rechtshandhaving geïntroduceerd, dat de omvang en complexiteit van grensoverschrijdende criminaliteit weerspiegelt. Het is erop gericht een doeltreffender gebruik van informatie mogelijk te maken, de steun voor grensoverschrijdende onderzoeken te versterken en de toegang tot gedeelde capaciteiten te verbeteren, zonder van invloed te zijn op het fundamentele evenwicht tussen de bevoegdheden van de EU en die van haar lidstaten. Meer in het bijzonder worden met het voorstel geen dwangmiddelen aan Europol toegekend en blijven deze tot de exclusieve bevoegdheid van de lidstaten behoren.

In voorkomend geval wordt de evenredigheid van de maatregelen verder ondersteund door de in het kader van de begeleidende effectbeoordeling uitgevoerde analyse.

•Keuze van het instrument

Het voorstel neemt de vorm aan van een verordening tot intrekking van Verordening (EU) 2016/794 tot oprichting van Europol. De intrekking en vervanging van het bestaande kader zijn noodzakelijk gezien de aanzienlijke veranderingen in het mandaat en de activiteiten van Europol en de daaruit voortvloeiende noodzakelijke overeenkomstige verschuiving wat betreft juridische benadering. De huidige verordening, die oorspronkelijk was opgezet als flexibel en breed opgezet instrument, volstaat niet langer om de groeiende verantwoordelijkheden van Europol of de toenemende complexiteit van zijn activiteiten te ondersteunen, onder meer waar het zijn verruimde rol op het gebied van gegevensverwerking betreft.

De veranderende rol van Europol vereist een gemoderniseerd en volledig gestructureerd rechtskader om zijn kernverantwoordelijkheden duidelijk af te bakenen, dubbelzinnigheden weg te nemen en de rechtszekerheid, voorspelbaarheid en verantwoordingsplicht te bieden die nodig zijn om zijn versterkte mandaat doeltreffend uit te voeren. Het herziene rechtskader moet Europol in staat stellen zijn versterkte functies efficiënt uit te voeren, en tegelijkertijd binnen een duidelijk, robuust en voorspelbaar rechtskader te opereren en de operationele flexibiliteit te behouden die nodig is om op veranderende dreigingen te reageren.

Een herschikking van Verordening (EU) 2016/794 zou niet volstaan voor de modernisering van Europol. De huidige verordening voorziet niet in de basisstructuur die nodig is om substantiële operationele, analytische en technologische wijzigingen te integreren, en stapsgewijze wijzigingen zouden ontoereikend zijn om de samenhang, rechtszekerheid en institutionele architectuur tot stand te brengen die nodig zijn voor een volledig gemoderniseerd Europol. Dit voorstel strekt tot wijziging en uitbreiding van de bepalingen van Verordening (EU) 2016/794. Aangezien de aan te brengen wijzigingen talrijk en ingrijpend zijn, moet de rechtshandeling omwille van de duidelijkheid worden ingetrokken.

3.EVALUATIE, RAADPLEGING VAN BELANGHEBBENDEN EN EFFECTBEOORDELING

•Evaluatie van bestaande wetgeving en controle van de resultaatgerichtheid ervan

In de evaluatie van Verordening (EU) 2016/794, zoals gewijzigd bij Verordening (EU) 2022/991, die parallel met de effectbeoordeling bij dit voorstel is uitgevoerd, wordt bevestigd dat Europol een centrale en unieke rol speelt bij het ondersteunen van de lidstaten bij het voorkomen en bestrijden van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme, met name bij grensoverschrijdende onderzoeken. Voor de periode 2017-2024 bleek uit de evaluatie dat Europol de informatie-uitwisseling en operationele coördinatie op Unieniveau aanzienlijk heeft versterkt.

Tegelijkertijd blijkt uit de evaluatie dat er sprake is van een aantal structurele belemmeringen die het vermogen van Europol beperken om zijn potentieel ten volle te benutten. Aanhoudende informatielacunes, die verband houden met de ongelijke aanlevering van gegevens door de lidstaten en met procedurele beperkingen, belemmeren de ontwikkeling van een volledig beeld van criminele inlichtingen op EU-niveau. De operationele ondersteuning blijft inconsistent en is in sommige gevallen onvoldoende geïntegreerd in nationale onderzoeken. Tegelijkertijd wordt de samenwerking met andere organen en instanties van de Unie belemmerd door beperkingen in institutionele kaders. Daarnaast wijst de evaluatie op toenemende druk op de middelen en capaciteiten van Europol, met name in de context van complexere, digitale en gegevensintensieve vormen van criminaliteit, die schaalbare technologische oplossingen en een grotere analysecapaciteit vergen.

Deze bevindingen wijzen op een structurele kloof tussen het huidige kader van Europol en het veranderende dreigingslandschap, en onderstrepen de noodzaak van dit voorstel. De gedetailleerde evaluatie is opgenomen in het begeleidende werkdocument van de diensten van de Commissie.

Voorts wordt in het verslag van de Commissie uit hoofde van artikel 68, lid 3, van Verordening (EU) 2016/794 ( 34 ) bevestigd dat Europol aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt bij de uitvoering van Verordening (EU) 2022/991. Europol heeft bijna al zijn nieuwe taken op het gebied van gegevensverwerking en analyse uitgevoerd, waaronder het verwerken van grote en complexe datasets en het ondersteunen van onderzoeks- en innovatieprojecten via specifieke kaders. De verruimde capaciteiten van Europol hebben grensoverschrijdende onderzoeken versterkt, de informatie-uitwisseling tussen de lidstaten verbeterd en de analytische ondersteuning op het gebied van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme verbeterd, allemaal zonder tekenen die duiden op negatieve gevolgen voor de grondrechten dankzij de ingebouwde waarborgen. De lidstaten blijven de nieuwe instrumenten van Europol actief inzetten, wat duidt op een toenemend operationeel vertrouwen in de capaciteiten ervan.

Tegelijkertijd zijn er in de evaluatie enkele structurele en operationele beperkingen vastgesteld die het volledige gebruik van de nieuwe capaciteiten van Europol beperken. Complexe processen op het gebied van gegevensbescherming leiden tot vertraging van de operationele toepassing van de instrumenten voor dagelijks onderzoek en ontmoedigen een consistent gebruik ervan. De operationele ondersteuning is ongelijkmatig geïntegreerd in nationale onderzoeken, terwijl beperkingen op het gebied van analytische capaciteit en technologische schaalbaarheid het vermogen van Europol beperken om steeds grotere hoeveelheden complexe gegevens te verwerken en hierop te reageren. In het verslag wordt voorts opgemerkt dat de toenemende schaal en complexiteit van digitale en grensoverschrijdende criminaliteit geavanceerdere, flexibele en schaalbare operationele oplossingen vereisen om te waarborgen dat Europol in alle lidstaten doeltreffend kan reageren.

•Raadpleging van belanghebbenden

Er is een grondig en uitgebreid raadplegingsproces uitgevoerd om input te verzamelen van de lidstaten, Europol, EU-agentschappen, rechtshandhavingsnetwerken en particuliere partijen (bedrijven en ondernemersorganisaties, alsook niet-gouvernementele organisaties, het maatschappelijk middenveld en onderzoeksorganisaties).

De eerste verkennende besprekingen tussen april en juni 2025 betroffen uitwisselingen op hoog niveau met het Permanent Comité operationele samenwerking op het gebied van de binnenlandse veiligheid (COSI), de raad van bestuur van Europol en nationale hoofden van politie. Deze besprekingen hielpen bij het in kaart brengen van operationele prioriteiten, uitdagingen op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking en politieke grenzen die als leidraad moeten dienen voor de hervorming van het kader van Europol. Deze werden tussen juli 2025 en februari 2026 gevolgd door een brede verzameling van informatie door middel van een verzoek om input, een openbare raadpleging en thematische workshops met deskundigen van de lidstaten.

Over het geheel genomen spraken de belanghebbenden hun krachtige steun uit voor de toegevoegde waarde van Europol, met name bij het faciliteren van grensoverschrijdende informatie-uitwisseling, criminaliteitsanalyses en operationele coördinatie. Tegelijkertijd stelden zij belangrijke operationele tekortkomingen vast die zijn doeltreffendheid beperken, met name in de vorm van juridische en procedurele restricties in verband met gegevensverwerking. De belanghebbenden benadrukten dat de operationele ondersteuning door Europol moet worden versterkt, dat er meer geautomatiseerde en interoperabele systemen moeten worden ontwikkeld en dat de technologische en analytische capaciteiten moeten worden vergroot, onder meer door middel van digitale instrumenten op EU-niveau en nauwere samenwerking met EU-organen en -instanties. Belanghebbenden uit de particuliere sector benadrukten daarnaast het belang van rechtszekerheid bij het delen van gegevens, met name waar het gaat om cybercriminaliteit.

Uit de raadplegingen bleek voorts dat het belangrijk is ervoor te zorgen dat elke versterking van de rol van Europol volledig in overeenstemming blijft met de grondrechten, met name de vereisten inzake gegevensbescherming, en de verantwoordelijkheden van de lidstaten op het gebied van nationale veiligheid en rechtshandhaving eerbiedigt. Er kwamen uiteenlopende standpunten naar voren over een mogelijke verdere uitbreiding van de bevoegdheid van Europol met betrekking tot hybride dreigingen, een aspect dat verschillende belanghebbenden als politiek gevoelig beschouwden maar dat naar hun mening alsnog afdoende kan worden bestreken in het rechtskader van Europol.

De input van de belanghebbenden vormde rechtstreeks de basis voor de opzet van het voorstel door te onderschrijven dat de informatielacunes, operationele versnippering en beperkingen op het gebied van technologische capaciteiten, moeten worden aangepakt. Daarnaast fungeerde de input als leidraad voor de ontwikkeling van maatregelen om de gegevensuitwisseling te versterken, de procedures te vereenvoudigen en de samenwerking te stimuleren, waarbij wordt voorzien in passende waarborgen en de grenzen van het mandaat van Europol uit hoofde van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie in acht worden genomen.

•Bijeenbrengen en gebruik van expertise

De Commissie heeft een beroep gedaan op externe deskundigheid ter ondersteuning van zowel de evaluatie als de effectbeoordeling bij dit voorstel. Meer in het bijzonder voorzag een tussen juli 2025 en juni 2026 uitgevoerde studie in een veelomvattende empirische onderbouwing op basis van input van de lidstaten, EU-organen en -instanties, rechtshandhavingsnetwerken en relevante belanghebbenden. Daarnaast heeft de Commissie een breed scala aan bijdragen in overweging genomen, waaronder beleidsdocumenten die tijdens de voorbereiding van dit voorstel zijn ingediend.

•Effectbeoordeling

Dit voorstel wordt ondersteund door een effectbeoordeling, waarin een reeks beleidsopties werd geanalyseerd om de vastgestelde problemen in verband met informatielacunes, operationele versnippering en capaciteitsbeperkingen aan te pakken.

De effectbeoordeling was gericht op de kwesties met de belangrijkste politieke en operationele gevolgen en gevolgen voor de grondrechten. Als gevolg hiervan werden gebieden waar reeds brede steun bestond, waaronder de ontwikkeling van capaciteiten en technologieën, niet meegenomen in de beoordeling.

Er werden twee belangrijke beleidsbenaderingen in overweging genomen.

De eerste benadering was gericht op gerichte verbeteringen van het bestaande operationele model door de beschikbaarheid van gegevens te bevorderen, de samenwerking met EU-organen en -instanties te stimuleren en de integratie van de instrumenten en informatiesystemen van Europol in de nationale werkstromen van de onderzoeksactiviteiten te verbeteren. Hierbij ging het onder meer om maatregelen in de vorm van koppelingen met nationale casemanagementsystemen en een meer systematische raadpleging van Europol-systemen bij de desbetreffende onderzoeken.

De tweede benadering voorzag in een meer structurele ontwikkeling van het operationele model van Europol. Het doel was verder te gaan dan een kader dat voornamelijk gericht is op bilaterale informatieoverdracht en zich meer te richten op de ontwikkeling van gemeenschappelijke communicatie-infrastructuren op EU-niveau, meer in het bijzonder in de vorm van de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte van de EU. Daarnaast voorzag deze benadering in een meer geïntegreerde vorm van operationele ondersteuning die rechtstreeks in de nationale onderzoeksomgevingen is ingebed, onder meer door de oprichting van ondersteuningsbureaus van Europol in de lidstaten. Voorts omvatte de aanpak een aanzienlijke modernisering van het kader voor gegevensverwerking van Europol en een intensievere samenwerking met het EOM.

Op basis hiervan bestaat de voorkeursbeleidsoptie uit een combinatie van elementen uit de twee benaderingen. Deze optie bouwt voort op de stapsgewijze verbeteringen in het kader van de eerste benadering, met name wat betreft het bevorderen van de beschikbaarheid van gegevens, het upgraden van systemen en het integreren van Europol-instrumenten in nationale onderzoeken. Tegelijkertijd gaat de optie in voorkomend geval verder dan het bestaande model bij de aanpak van structurele beperkingen door geautoriseerde toegang tot nationale gegevens mogelijk te maken, de operationele aanwezigheid van Europol in de lidstaten te versterken en de samenwerking met het EOM te intensiveren. Deze maatregelen moeten elkaar onderling versterken. Met name de stapsgewijze verbeteringen in het kader van de eerste benadering scheppen de voorwaarden voor een doeltreffende werking van de meer geavanceerde maatregelen.

De voorkeursbeleidsoptie zal naar verwachting de doeltreffendheid van de grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van rechtshandhaving aanzienlijk verbeteren door de versnippering van informatie te verminderen, het in kaart brengen van operationele verbanden tussen onderzoeken te versnellen en de operationele coördinatie tussen EU-organen en -instanties te versterken. Deze optie zal naar verwachting ook de capaciteit van de nationale autoriteiten vergroten om vormen van criminaliteit te onderzoeken die in toenemende mate een digitaal, grensoverschrijdend en gegevensintensief karakter hebben, en wel door middel van verbeterde analytische ondersteuning, gedeelde technologische capaciteiten en beter geïntegreerde operationele ondersteuningsstructuren. De burgers zullen naar verwachting baat hebben bij de versterking van de interne veiligheid en bij een doeltreffendere preventie en bestrijding van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme.

De voorkeursbeleidsoptie vereist aanzienlijke investeringen op zowel EU-niveau als het niveau van de lidstaten, met name voor de ontwikkeling van gedeelde technologische infrastructuren, interoperabiliteitsoplossingen, operationele integratiemaatregelen en verbeterde analytische en operationele capaciteiten. De geraamde eenmalige kosten bedragen circa 255 miljoen EUR voor de lidstaten en 240 miljoen EUR voor Europol, terwijl de jaarlijkse terugkerende kosten worden geraamd op circa 48 miljoen EUR voor de lidstaten en 78 miljoen EUR voor Europol. De totale geraamde kosten voor de periode 2028-2034 bedragen circa 590 miljoen EUR voor de lidstaten en 789 miljoen EUR voor Europol. Tegelijkertijd zal het gebruik van gedeelde infrastructuur en capaciteiten op EU-niveau naar verwachting aanzienlijke efficiëntieverbeteringen en schaalvoordelen opleveren, waaronder een geschatte besparing van 42 miljoen EUR ten opzichte van op zichzelf staande uitvoeringsbenaderingen.

De inmenging in het recht op privacy en bescherming van persoonsgegevens als gevolg van de voorkeursbeleidsoptie blijft zowel noodzakelijk als evenredig. Deze inmenging is gerechtvaardigd in het licht van de doelstelling ervan: het waarborgen van de doeltreffende preventie en bestrijding van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme in een operationeel landschap dat in toenemende mate een digitaal en grensoverschrijdend karakter heeft. Uit de effectbeoordeling bleek dat het huidige kader voor gegevensverwerking niet langer de operationele realiteit van het hedendaagse criminele inlichtingenwerk weerspiegelt en structurele beperkingen creëert die van invloed zijn op het vermogen van Europol om de lidstaten doeltreffend te ondersteunen. Tegelijkertijd wordt met het voorstel het beschermingskader voor de verwerkingsactiviteiten van Europol aanzienlijk versterkt en geherstructureerd. Met het voorstel wordt meer in het bijzonder een gedetailleerder juridisch en technisch kader ingevoerd met betrekking tot de dataomgevingen, verwerkingsregelingen, toegangsvoorwaarden, scheiding van verwerkingsomgevingen, registratie- en traceerbaarheidsvereisten, opslagperioden en toezicht- en controlemechanismen van Europol.

Op 17 april 2026 heeft de onafhankelijke Raad voor regelgevingstoetsing van de Commissie een positief advies over de effectbeoordeling uitgebracht. De samenvatting van de effectbeoordeling is beschikbaar op: Executive summary of the Impact assessment - Migration and Home Affairs .

De Raad voor regelgevingstoetsing stelde verbeteringen van de effectbeoordeling voor wat betreft de beleidscontext, de empirische onderbouwing, de interventielogica, de effectanalyse en het monitoringkader. In reactie hierop werd de effectbeoordeling herzien om de ontwikkeling van het mandaat van Europol en het bredere EU-veiligheidskader beter toe te lichten, de empirische onderbouwing te versterken door middel van evaluatiebevindingen en operationele gegevens, de doelstellingen en beleidsopties aan te scherpen, de beoordeling van effecten en waarborgen uit te diepen en het monitoring- en evaluatiekader te versterken door middel van duidelijkere doelstellingen en indicatoren.

•Resultaatgerichtheid en vereenvoudiging

Het voorstel voorziet in een aanzienlijke vereenvoudiging van de gegevensverwerkingsregels en bijbehorende procedures van Europol, waardoor inefficiënties in het huidige kader rechtstreeks worden aangepakt. Op dit moment zijn de meeste door Europol ontvangen datasets ongestructureerd, en is de uitvoering van de bestaande regels en afwijkingen betreffende de indeling van gegevens in categorieën een bijzonder complex proces dat veel middelen vergt. Met het voorstel worden deze regels in overeenstemming gebracht met Verordening (EU) 2018/1725, waarmee de onnodige complexiteit die zo kenmerkend was voor Europol wordt weggenomen, met behoud van de hoge gegevensbeschermingsnormen als gevolg van deze afstemming.

Hetzelfde geldt voor de procedures voor voorafgaand overleg, die de operationele inzet van nieuwe capaciteiten momenteel kunnen vertragen. Met het voorstel worden deze procedures vereenvoudigd door procedurele knelpunten weg te nemen en de uitvoering te versnellen, en tegelijkertijd aanzienlijke operationele middelen vrij te maken. De combinatie van deze aanpassingen doet de administratieve werklast afnemen en daarmee de bijbehorende personele en financiële middelen die nodig zijn op het gebied van governance.

Het voorstel voorziet voorts in geautomatiseerde en gestructureerde mechanismen voor het delen van gegevens tussen de lidstaten en Europol, en vergemakkelijkt de integratie van Europol-instrumenten in nationale werkstromen. Deze benadering heeft een aanzienlijke vermindering van de administratieve lasten voor de lidstaten tot gevolg, zorgt ervoor dat het niet langer nodig is gegevens handmatig te verwerken, versnelt de uitwisseling van criminele inlichtingen, en stelt de autoriteiten van de lidstaten in staat zich te concentreren op kerntaken op het gebied van rechtshandhaving in plaats van administratieve processen.

Het voorstel is ook in overeenstemming met de digitale controle, aangezien het de digitale transformatie van de samenwerking op het gebied van rechtshandhaving ondersteunt door middel van interoperabele systemen, geautomatiseerde gegevensuitwisseling en een beveiligde digitale infrastructuur die is afgestemd op het toenemende digitale karakter van criminaliteit.

•Grondrechten

Aangezien het voorstel betrekking heeft op de verwerking en uitwisseling van persoonsgegevens voor rechtshandhavingsdoeleinden, is bijzondere aandacht besteed aan de eerbiediging van de beginselen, rechten en vrijheden zoals verankerd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, met name het recht op eerbiediging van privéleven, familie-en gezinsleven (artikel 7) en het recht op bescherming van persoonsgegevens (artikel 8), alsook aan het waarborgen van de naleving van het EU-kader voor gegevensbescherming, met inbegrip van Verordening (EU) 2018/1725.

Met het voorstel worden geen nieuwe categorieën persoonsgegevens of nieuwe verwerkingsdoeleinden ingevoerd. In plaats daarvan worden de vereisten voor de verwerking van rechtmatig verkregen gegevens vereenvoudigd door de regels inzake de indeling van betrokkenen in categorieën uit hoofde van het rechtskader van Europol in overeenstemming te brengen met Verordening (EU) 2018/1725. Europol blijft verplicht onderscheid te maken tussen categorieën betrokkenen. Wanneer een dergelijk onderscheid niet mogelijk is of wanneer verwerking buiten deze categorieën noodzakelijk is voor de uitvoering van de taken van Europol, kan de verwerking plaatsvinden onder de in deze verordening vastgestelde voorwaarden en onder passend toezicht, onder meer door de functionaris voor gegevensbescherming van Europol. Met het voorstel worden de belangrijkste waarborgen van het bestaande kader in stand gehouden, waaronder vereisten inzake doelbinding, noodzakelijkheid en evenredigheid en onafhankelijk toezicht door de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming.

Hoewel een dergelijke verwerking afbreuk kan doen aan de rechten uit hoofde van de artikelen 7 en 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, wordt deze inmenging gerechtvaardigd door de doelstelling om zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme te voorkomen en te bestrijden en wordt deze beperkt tot hetgeen noodzakelijk en evenredig is voor de uitvoering van de taken van Europol. Met het oog op de hedendaagse strafrechtelijke onderzoeken verzamelen en verzenden de bevoegde autoriteiten steeds vaker grote hoeveelheden ongestructureerde gegevens uit verschillende bronnen, waaronder digitale apparaten, communicatiediensten en onlineplatforms. Dergelijke datasets vereisen vaak complexe verwerking en analyse voordat de informatie die ze bevatten kan worden georganiseerd, geïnterpreteerd en gestructureerd en kan worden toegewezen aan specifieke categorieën betrokkenen. Zelfs wanneer betrokkenen in categorieën kunnen worden ingedeeld, kunnen de relevantie van bepaalde informatie en het bestaan van verbanden tussen personen, onderzoeken, criminele activiteiten en criminele netwerken bovendien nadere analyse vereisen op basis van nieuwe aanwijzingen en informatie die voorheen niet beschikbaar was. De verwerking van dergelijke datasets is derhalve noodzakelijk om Europol in staat te stellen relevante informatie in kaart te brengen, voorheen onbekende verbanden op te sporen en de lidstaten doeltreffend te ondersteunen bij het voorkomen en bestrijden van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme, overeenkomstig de in deze verordening vastgestelde voorwaarden.

4.GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING

Het voorstel heeft gevolgen voor de begroting, zowel op het niveau van de EU als op het niveau van de lidstaten. Op EU-niveau zal de versterking van de rol van Europol als informatie-, operationele en technologiehub extra personele, technische en financiële middelen vergen. Tijdens de uitvoeringsperiode is hiervoor ongeveer 1,053 miljard EUR nodig. Deze investeringen hebben betrekking op verbeterde gegevensverwerkings- en analysecapaciteiten, operationele ondersteuning, technologische capaciteiten en beveiligde digitale infrastructuur. Tegelijkertijd vereist het voorstel dankzij de bovengenoemde vereenvoudiging en vermindering van de administratieve complexiteit geen verhoging van de uitgaven van Europol voor governance.

De uitvoering van het voorstel zal ook kosten voor de lidstaten met zich meebrengen, die in de eerste zeven jaar op ongeveer 590 miljoen EUR aan betalingen worden geraamd, met name voor de aanpassing van de nationale systemen, werkstromen en technische interfaces, die nodig is ter ondersteuning van een beter geïntegreerde en geautomatiseerde samenwerking met de systemen en instrumenten van Europol.

De nader gedetailleerde financiële gevolgen van het voorstel zijn uiteengezet in het financieel memorandum bij het voorstel. De geraamde financiële en personele gevolgen voor 2028 en daarna worden louter ter illustratie verstrekt en lopen niet vooruit op besluiten over de volgende meerjarenbegroting van de EU (meerjarig financieel kader 2028-2034). De financieringsbronnen en omvang van de financiële vastlegging van de EU na 2027 zijn afhankelijk van het resultaat van de interinstitutionele onderhandelingen over het meerjarig financieel kader 2028-2034. Daarna moeten zij via de jaarlijkse begrotingsprocedure worden vastgesteld. Alle kredieten en personeelstoewijzingen vanaf 2028 zijn derhalve indicatief.

5.OVERIGE ELEMENTEN

•Uitvoeringsplanning en regelingen betreffende controle, evaluatie en rapportage

Bij de uitvoering van het voorstel worden versterkte governancestructuren gevolgd in overeenstemming met de gemeenschappelijke aanpak voor gedecentraliseerde EU-agentschappen, waarbij Europol regelmatig verslag uitbrengt aan de raad van bestuur en de Gezamenlijke Parlementaire Controlegroep. Een specifiek hiertoe ingericht dagelijks bestuur zal de raad van bestuur bijstaan bij het toezicht op de voorbereiding en uitvoering van de jaarlijkse en meerjarige programmering, en meer in het algemeen bij het versterken van het toezicht op het administratieve en budgettaire beheer.

De prestaties, operationele resultaten en naleving van wettelijke en gegevensbeschermingsverplichtingen zullen worden gemonitord en geëvalueerd aan de hand van vastgestelde verslagleggingscycli en -procedures, waar nodig aangevuld in het kader van de nieuwe maatregelen. Het voorstel versterkt voorts de capaciteit van Europol om beter gestructureerde, geautomatiseerde en vergelijkbare statistische verslaglegging op EU-niveau te genereren ter ondersteuning van een doeltreffender toezicht op de algemene prestaties van de verordening.

De Commissie zal de werking en de doeltreffendheid van de verordening evalueren overeenkomstig de standaard evaluatievereisten en verslag uitbrengen over de prestaties ervan.

•Artikelsgewijze toelichting

Hoofdstuk I — Algemene bepalingen, doelstellingen en taken van Europol

Hoofdstuk I bestrijkt de oprichting van Europol, zijn doelstellingen, rechtsstatus, zetel en bevoegdheden, alsook de kerntaken die het agentschap inzet ter ondersteuning van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten.

Ook gendergerelateerd geweld behoort tot de vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen. Dit weerspiegelt de toenemende grensoverschrijdende en door technologie gefaciliteerde aard van dergelijk crimineel gedrag en waarborgt de samenhang met Richtlijn (EU) 2024/1385, waardoor Europol de lidstaten doeltreffender kan ondersteunen door middel van informatie-uitwisseling, criminaliteitsanalyses en operationele samenwerking.

In tegenstelling tot Verordening (EU) 2016/794, waarin de taken van Europol worden omschreven aan de hand van een uitgebreide en gedetailleerde lijst van activiteiten, is met het voorgestelde artikel 4 de bevoegdheid van Europol gericht op zijn belangrijkste taken en verantwoordelijkheden, te weten gegevensverwerking en criminele inlichtingen, operationele ondersteuning, strategische en operationele analyse, samenwerking met de organen en instanties van de Unie, derde landen en internationale organisaties, alsook onderzoeks- en innovatieactiviteiten. De gedetailleerde voorschriften inzake de uitoefening van die taken, met inbegrip van de toepasselijke procedures, bevoegdheden, voorwaarden en waarborgen, zijn opgenomen in de relevante inhoudelijke hoofdstukken.

Deze aanpak biedt een coherenter, flexibeler en duidelijker rechtskader. Dit leidt tot versterking van de transparantie en verantwoordingsplicht door een duidelijkere structuur te creëren voor de wijze waarop Europol hoort te functioneren en zijn mandaat moet uitvoeren, met behoud van de operationele flexibiliteit die het agentschap nodig heeft om doeltreffend te reageren op veranderende dreigingen en de operationele realiteit.

Hoofdstuk II — Internationale samenwerking

In dit hoofdstuk wordt een nieuw operationeel kader voor de activiteiten van Europol vastgesteld, met als doel ervoor te zorgen dat het agentschap in staat is steeds complexere en steeds meer onderling verbonden en multidimensionale onderzoeken te ondersteunen op basis van een multidisciplinair operationeel model. Hiermee gaat Europol meer richting een beter gestructureerde en ononderbroken vorm van operationele uitvoering, waarbij operationele coördinatie, criminele inlichtingen, gespecialiseerde kennis, analytische capaciteiten en operationele ondersteuning worden georganiseerd binnen een coherente operationele architectuur in plaats van via op zichzelf staande regelingen of regelingen die van geval tot geval verschillen.

Artikel 7 strekt tot structurering van de strategische analytische ondersteunende taken van Europol. In artikel 8 worden de operationele capaciteiten omschreven die nodig zijn om de lidstaten van ononderbroken ondersteuning te voorzien, met inbegrip van de sleutelrol die Europol vervult bij het vaststellen van operationele verbanden, het opsporen van grensoverschrijdende verbanden tussen onderzoeken en het ondersteunen van de operationele coördinatie tussen de lidstaten. Artikel 9 voorziet in een aanzienlijke versterking van de rol van Europol bij het ondersteunen van “follow the money”-onderzoeken en het traceren van activa als centrale operationele dimensie van grensoverschrijdende onderzoeken. Het voorziet in sterkere samenwerkingsmechanismen met de nationale bureaus voor de ontneming van vermogensbestanddelen en financiële-inlichtingeneenheden, biedt Europol betere toegang tot relevante financiële informatie en informatie over het opsporen van activa, en biedt het agentschap de mogelijkheid om te verzoeken om dringende maatregelen tot bevriezing van activa wanneer er sprake is van een imminent risico dat criminele vermogensbestanddelen verloren gaan. Artikel 11 versterkt de follow-up door Europol van grensoverschrijdende criminele inlichtingen door ervoor te zorgen dat voorstellen tot instelling van onderzoeken systematisch naar Eurojust worden doorgeleid met het oog op justitiële coördinatie. Hiermee wordt gewaarborgd dat aan criminele inlichtingen die nader onderzoek vereisen, een vervolg kan worden gegeven via de passende mechanismen voor justitiële coördinatie op EU-niveau.

In afdeling 2 wordt de permanente operationele ruggengraat vastgesteld op basis waarvan Europol onafgebroken gespecialiseerde operationele ondersteuning organiseert en verleent ten behoeve van de lidstaten.

Gezien de steeds meer onderling verbonden en multidimensionale aard van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme, strekt artikel 12 tot oprichting van de operationele en analysedienst als centraal en permanent coördinatie- en criminele-inlichtingencentrum van Europol, dat 24/7 operationeel is. De dienst is bedoeld als operationeel zenuwcentrum van Europol, dat garant moet staan voor de ononderbroken coördinatie van informatie-uitwisseling, analyse van criminele inlichtingen, verzoeken om operationele ondersteuning en operationele follow-up in de operationele architectuur van Europol. Een kerntaak van de dienst bestaat in het in kaart brengen van operationele verbanden tussen nationale onderzoeken, het samenbrengen van informatie en kennis uit verschillende operationele gebieden, het ondersteunen van een coherente operationele respons in de hele Unie en het waarborgen van samenhang tussen de verschillende gespecialiseerde kenniscentra.

Artikel 13 creëert een gemeenschappelijk en schaalbaar rechtskader voor de gespecialiseerde kenniscentra van Europol als de belangrijkste structuren op het gebied van gespecialiseerde capaciteiten en kennis binnen Europol, waarin criminele inlichtingen, operationele coördinatie, gespecialiseerde capaciteiten, analytische en forensische ondersteuning en operationele kennis op kerngebieden worden samengebracht. Het bouwt voort op de aanpak die het Europees Parlement en de Raad hebben ingevoerd bij Verordening (EU) 2025/2611 tot oprichting van het Europees Centrum tegen migrantensmokkel.

In de artikelen 14 tot en met 18 wordt het operationele kader voor de operationele kenniscentra vastgesteld. In de bepalingen wordt erkend dat de doeltreffende verlening van ondersteuning door Europol de concentratie vereist van gespecialiseerde kennis en capaciteiten op prioriteitsgebieden op het vlak van criminaliteit die aanhoudende actie op Unieniveau vereisen. De centra vormen het belangrijkste organisatorische mechanisme op basis waarvan Europol dergelijke operationele ondersteuning prioriteert, ontwikkelt en verleent en samenhang tussen zijn activiteiten waarborgt. Gezien hun centrale rol bij de uitvoering van het mandaat van Europol en bij de toewijzing van operationele middelen, is het op de centra van toepassing zijnde basiskader in deze verordening vastgelegd. Nadere bijzonderheden over de organisatie en werking van de centra moeten worden vastgelegd in de door de raad van bestuur vastgestelde uitvoeringsvoorschriften. Hierdoor kan de operationele structuur van de centra verder worden ontwikkeld, rekening houdend met operationele prioriteiten en opkomende dreigingen.

Uit deze bepalingen blijkt voorts dat zware en georganiseerde criminaliteit in toenemende mate een hybride dimensie heeft. De bepalingen waarborgen derhalve dat Europol, wanneer criminele activiteiten in verband met een strafbaar feit dat onder zijn bevoegdheid valt een hybride dimensie hebben, de lidstaten kan ondersteunen met het volledige scala van zijn operationele capaciteiten. Deze dimensie is derhalve geïntegreerd in alle centra, waarbij wordt erkend dat criminele activiteiten met een hybride dimensie zich kunnen voordoen in alle gebieden op het vlak van criminaliteit die onder het mandaat van Europol vallen, en niet tot één operationeel gebied kunnen worden beperkt.

Bij artikel 19 wordt gewaarborgd dat de operationele architectuur van Europol in de loop der tijd kan evolueren door de oprichting van aanvullende centra in het geval nieuwe dreigingen of operationele behoeften nieuwe permanente gespecialiseerde capaciteiten op EU-niveau vereisen.

In afdeling 3 worden de belangrijkste instrumenten voor operationele samenwerking vastgesteld waarmee Europol gecoördineerde operationele acties ondersteunt. Artikel 20 stelt het kader vast voor operationele taskforces als flexibel operationeel coördinatiemechanisme ter ondersteuning van prioritaire onderzoeken en van operationele acties in hoogwaardige en vanuit operationeel oogpunt gezien significante grensoverschrijdende zaken. Artikel 22 stelt het kader vast voor de inzet van Europol voor operationele, technische, analytische en forensische ondersteuning aan lidstaten en, in voorkomend geval, aan niet-EU-landen. Artikel 23 stelt het kader vast voor de rol van Europol bij de ondersteuning van het Europees multidisciplinair platform tegen criminaliteitsdreiging (Empact).

In de bepalingen zijn deze instrumenten voor operationele samenwerking binnen een wettelijk kader gecodificeerd, waarbij het specifieke operationele doel en de toegevoegde waarde van elke structuur worden verduidelijkt met behoud van de complementariteit ervan. Het doel is te voorzien in voldoende brede en flexibele operationele categorieën die in staat zijn in de meeste behoeften op het gebied van operationele ondersteuning en coördinatie te voorzien, waarbij de aanhoudende vermeerdering van ad-hocstructuren wordt vermeden en de flexibiliteit wordt behouden die nodig is om in te spelen op veranderende operationele realiteiten.

Artikel 21 versterkt het continuüm van steun op EU-niveau voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving en justitiële samenwerking door de deelname van Europol aan gemeenschappelijke onderzoeksteams te versterken.

Artikel 24 voorziet in gespecialiseerde pools van operationele en technische deskundigen van de lidstaten, met als doel de beschikbaarheid van zeer gespecialiseerde operationele, analytische en technische kennis te waarborgen.

Afdeling 4 versterkt het kader voor de nationale structuren voor samenwerking met Europol, waarbij wordt erkend dat de doeltreffendheid van het operationele model van Europol uiteindelijk afhangt van de integratie ervan in de nationale rechtshandhavingssystemen. Hiertoe wordt in artikel 25 de rol van de nationale Europol-eenheden geherstructureerd en aanzienlijk uitgebreid, waardoor hun rol als belangrijkste operationele interface tussen Europol en de bevoegde nationale autoriteiten wordt versterkt.

Een centraal element van dit voorstel is de oprichting van ondersteuningsbureaus van Europol binnen de nationale Europol-eenheden op grond van artikel 26. Deze bureaus hebben tot doel de ononderbroken operationele integratie van de operationele, analytische, technische en forensische capaciteiten van Europol rechtstreeks in nationale onderzoeken en operationele activiteiten te waarborgen. Hiertoe zou het in de bureaus ingezette personeel ondersteuning verlenen bij de dagelijkse vaststelling van operationele behoeften, de inzet van de capaciteiten en operationele instrumenten van Europol in lopende onderzoeken vergemakkelijken, de nationale autoriteiten bijstaan bij het operationeel gebruik van de systemen, analyses en gespecialiseerde ondersteuning van Europol, en zorgen voor ononderbroken operationele coördinatie en follow-up tussen Europol en de bevoegde nationale autoriteiten gedurende de operationele levenscyclus van onderzoeken en operationele acties. Met het oog op hun overbruggingsfunctie tussen operationele omgevingen op EU-niveau en op nationaal niveau beschikken de bureaus over personeel van Europol met eerdere ervaring bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, en hanteren zij een methode op basis van tweeledige verslaglegging die zorgt voor nauwe operationele integratie met zowel Europol als de betrokken nationale autoriteiten. Dit model bevordert de voortdurende uitwisseling van kennis tussen Europol en de lidstaten. Zo kan op nationaal niveau opgedane operationele ervaring worden geïntegreerd in de activiteiten van Europol, en wordt de kennis met betrekking tot de capaciteiten, instrumenten en werkmethoden van Europol vervolgens weer teruggeleid naar de nationale rechtshandhavingsstructuren.

Hoofdstuk III — Informatiebeheer

De artikelen 28 en 29 versterken het kader voor informatieverstrekking door de lidstaten aan Europol. Voortbouwend op de huidige verplichtingen uit hoofde van Verordening (EU) 2016/794 en Richtlijn (EU) 2023/977 wordt het kader geactualiseerd ter ondersteuning van een tijdigere, gestructureerde en interoperabele informatie-uitwisseling en wordt voorzien in een jaarlijkse beoordeling van de door de lidstaten verstrekte informatie.

Artikel 30 beschrijft de rol van Europol in het Schengeninformatiesysteem (SIS), met name wat betreft het operationeel gebruik van aanvullende informatie, ondersteuning van informatiesignaleringen en de operationele follow-up van SIS-treffers. Artikel 31 beschrijft de rol van Europol met betrekking tot het visuminformatiesysteem (VIS) en het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem (Etias).

Artikel 32 stelt de doeleinden van de informatieverwerkingsactiviteiten van Europol vast. Met deze bepaling is Europol in staat informatie te verwerken voor zover dat nodig is voor de uitvoering van zijn taken en wordt op uitputtende wijze bepaald voor welke doeleinden Europol kruiscontroles van persoonsgegevens mag verwerken voor het in kaart brengen van verbanden of andere relevante banden met informatie betreffende een strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van Europol valt: strategische of thematische analyse; operationele analyse, voor het vergemakkelijken van de uitwisseling van operationele informatie; het ondersteunen van onderzoeks- en innovatieactiviteiten, en het ondersteunen van de lidstaten bij het voorlichten van het publiek in verband met gezochte verdachten of veroordeelde personen.

Tegelijkertijd worden met de bepaling de regels van Europol inzake de indeling van betrokkenen in categorieën afgestemd op de in Verordening (EU) 2018/1725 gehanteerde aanpak. Dit is een fundamentele verschuiving met aanzienlijke operationele voordelen, met behoud van de nodige waarborgen die van toepassing zijn op alle EU-entiteiten, ook op nationaal niveau. De beperkingen die de vorige regeling oplegde aan de indeling van betrokkenen in categorieën bleken een belangrijk operationeel knelpunt te zijn dat het vermogen van Europol om de lidstaten doeltreffend te ondersteunen, ernstig belemmerde. Zonder deze wijziging zou de bredere modernisering van de operationele en technologische capaciteiten van Europol structureel belemmerd blijven.

Dit duidt meer in het bijzonder op een verschuiving van de logica van de vorige regeling op grond waarvan Europol in beginsel alleen persoonsgegevens mocht verwerken van de in bijlage II vermelde categorieën betrokkenen, en het agentschap persoonsgegevens buiten deze categorieën betrokkenen slechts bij wijze van uitzondering mocht verwerken. In plaats daarvan weerspiegelt artikel 32 in samenhang met bijlage II de operationele realiteit van de moderne rechtshandhaving, waar het opvragen van informatie uit grote en ongestructureerde datasets een operationele kerntaak van de rechtshandhavingsautoriteiten vormt, en daarmee ook van Europol ter ondersteuning van de nationale autoriteiten. Europol opereert immers in een informatieomgeving die wordt gekenmerkt door grote hoeveelheden heterogene gegevens, die vaak afkomstig zijn uit meerdere bronnen en operationele contexten. Een aanzienlijk deel van die informatie wordt in ongestructureerde vorm ontvangen, waardoor indeling in vooraf gedefinieerde categorieën betrokkenen moeilijk of soms zelfs onmogelijk is. In artikel 32 is derhalve bepaald dat Europol “indien van toepassing en voor zover mogelijk” onderscheid moet maken tussen categorieën betrokkenen, in overeenstemming met Verordening (EU) 2018/1725.

Artikel 32 staat Europol uitdrukkelijk toe persoonsgegevens te verwerken die betrekking hebben op personen die niet tot de vooraf bepaalde categorieën betrokkenen in bijlage II behoren, indien die verwerking noodzakelijk en evenredig is voor de uitvoering van de taken van Europol. Dit weerspiegelt het dynamische karakter van politieonderzoeken en criminele-inlichtingenactiviteiten, waarbij de operationele relevantie van bepaalde gegevens of hun verband met criminele activiteiten mogelijk slechts geleidelijk aan naar voren komt tijdens de operationele analyse of door het vaststellen van verbanden tussen onderzoeken.

Er zijn specifieke waarborgen van toepassing op de gevallen waarin Europol gegevens verwerkt buiten de in bijlage II vermelde categorieën, zoals de verplichting dat het agentschap dergelijke gegevens onmiddellijk moet wissen zodra het doel van de verwerking is bereikt, de functionaris voor gegevensbescherming daarvan in kennis moet stellen en dergelijke gegevens functioneel gescheiden moet houden van “in categorieën ingedeelde” gegevens.

Artikel 33 houdt het beginsel van gegevenseigendom in stand als essentiële factor voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving op basis van de informatieverwerkingsactiviteiten van Europol. Hiermee wordt gewaarborgd dat de lidstaten, EU-instellingen, -organen, -missies, -bureaus en -agentschappen, derde landen en internationale organisaties die informatie aan Europol verstrekken, de controle behouden over de doeleinden waarvoor die informatie mag worden verwerkt en over eventuele toegangsbeperkingen met betrekking tot die informatie, onder meer wat betreft het gebruik, de doorgifte, de doorzending, het wissen of de vernietiging ervan. Artikel 34 bevat de verplichting om de eigenaar van de informatie in voorkomend geval te raadplegen of in kennis te stellen.

Afdeling 2 stelt het juridische en technische kader vast voor de gegevensomgeving van Europol en vormt een centrale waarborg bij de wijzigingen uit hoofde van artikel 35 betreffende de indeling van betrokkenen in categorieën. De bepalingen voorzien in een definitie van de gegevensomgeving van Europol teneinde ervoor te zorgen dat verschillende verwerkingsactiviteiten worden uitgevoerd binnen duidelijk gereguleerde technische en operationele kaders, in combinatie met passende waarborgen en toegangsvoorwaarden.

De afdeling bevat duidelijke en nauwkeurige regels voor de werking van een aantal kerndiensten en -instrumenten van Europol. Hierbij gaat het onder meer om de dienst van Europol voor de onderlinge vergelijking van gegevens (“cross-checking”) (artikelen 36 tot en met 39), waarmee de bevoegde autoriteiten van de lidstaten gegevens kunnen uploaden, doorzoeken en raadplegen in de analytische Europol-omgeving (artikelen 40 en 41) teneinde gegevens op te slaan, te analyseren en te verwerken voor de uitvoering van zijn analytische taken, en de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte (artikelen 42 tot en met 45) waar de bevoegde autoriteiten van de lidstaten gezamenlijke operationele analyses kunnen beginnen en uitvoeren, in samenwerking met Europol. Daarnaast bevat de afdeling regels voor de applicatie voor veilige informatie-uitwisseling (Siena – artikel 46) en voor het mechanisme voor informatie-uitwisseling dat bedoeld is om de communicatie met particuliere partijen te vergemakkelijken (artikel 47). Ook de rol van Europol in het Europees Indexsysteem van politiegegevens wordt uiteengezet (artikel 48), naast de mogelijkheid voor de Commissie om uitvoeringshandelingen vast te stellen ter regulering van door Europol te ontwikkelen aanvullende functies of diensten en instrumenten.

Afdeling 3 bevat de regels die nodig zijn voor de werking van de diensten en instrumenten van Europol. Hierbij gaat het onder meer om regels inzake een cloudinfrastructuur (artikel 50) ter ondersteuning van efficiënte en schaalbare opslag, verwerking, analyse en uitwisseling van gegevens voor de in deze verordening vastgestelde doeleinden, alsook inzake de minimumvereisten voor politiefunctionarissen om toegang te krijgen tot dergelijke gegevens door middel van een Europese digitale identiteit voor de politie (artikel 51). Daarnaast bevat deze afdeling vereisten inzake de verslaglegging van statistische informatie ten behoeve van toezicht en verantwoordingsplicht (artikel 52) en een uiteenzetting van de rol van Europol met betrekking tot het Universal Message Format (UMF — artikel 53) en een EU-applicatie voor DNA-matching (artikel 54).

Hoofdstuk IV — Technologische capaciteiten en innovatie

Hoofdstuk IV is opgezet rondom het levenscycluskader voor innovatie en de ontwikkeling van capaciteiten.

Het doel is versnipperde of op zichzelf staande innovatieactiviteiten te voorkomen door continuïteit te creëren tussen technologische prognose, capaciteitsplanning, onderzoek en innovatie, de ontwikkeling van geavanceerde capaciteiten, operationele testprocedures, uitrol, operationele toepassing en gespecialiseerde operationele ondersteuning.

Hoofdstuk IV is gebaseerd op de erkenning dat de technologische transformatie van de interne veiligheid in toenemende mate capaciteiten, infrastructuur, kennis, gecomputeriseerde omgevingen, gegevensverwerkingscapaciteiten en innovatie-ecosystemen vereist waarvan de schaal, complexiteit en kosten niet langer op louter nationaal niveau efficiënt kunnen worden ontwikkeld. Europol bevindt zich in een unieke positie om deze rol op zich te nemen aangezien het agentschap in staat is gemeenschappelijke technologische en operationele behoeften in kaart te brengen en interoperabele, schaalbare en gedeelde technologische oplossingen te ontwikkelen die rechtshandhavingsinstanties in de hele EU kunnen ondersteunen. Het doel is dan ook technologische versnippering, dubbele investeringen en uiteenlopende capaciteitsniveaus tussen de lidstaten te voorkomen op gebieden waar gemeenschappelijke technologische capaciteiten op EU-niveau duidelijke operationele en financiële voordelen opleveren.

In artikel 57 wordt de laag voor strategische prognose- en capaciteitsplanning vastgesteld in de vorm van de instelling van een kadermechanisme voor het in kaart brengen van lacunes in de operationele capaciteiten, opkomende technologieën en toekomstige capaciteitsprioriteiten op EU-niveau. De bepaling dient ter ondersteuning van een betere strategische en gecoördineerde aanpak van de ontwikkeling van technologische capaciteiten, onder meer op gebieden als interoperabiliteit, normalisatie, het uitwisselen van capaciteiten en gezamenlijke aanbestedingen.

Artikel 58 voorziet in een duidelijkere rol voor Europol met betrekking tot financieringsprogramma’s van de Unie door Europol in staat te stellen de Commissie bij te staan bij de programmering van het kaderprogramma van de Unie voor onderzoek en innovatie en deel te nemen aan door het Europees Fonds voor concurrentievermogen gefinancierde activiteiten voor capaciteitsontwikkeling, waarbij passende waarborgen worden geboden ter voorkoming van belangenconflicten.

Artikel 59 biedt Europol een rechtsgrondslag voor het ontwikkelen, beheren, exploiteren en verstrekken van gedeelde geavanceerde technologische capaciteiten op het gebied van rechtshandhaving. Dit omvat AI-toepassingen, beveiligde omgevingen voor informatieverwerking, forensische capaciteiten, cloudgebaseerde samenwerkingsomgevingen en capaciteiten ter ondersteuning van de verwerking en analyse van rechtmatig verkregen versleutelde gegevens. Daarnaast wordt met dit artikel een mechanisme ingevoerd dat een aantal lidstaten in staat stelt Europol te verzoeken gemeenschappelijke capaciteiten op EU-niveau te ontwikkelen wanneer gedeelde technologische oplossingen operationele voordelen bieden.

Artikel 60 voorziet in de laag voor onderzoek en innovatie door Europol een uitgebreide rechtsgrondslag te bieden voor het uitvoeren van en deelnemen aan onderzoeks- en innovatieactiviteiten. Hierbij gaat het om proefprojecten, activiteiten in verband met artificiële intelligentie, operationele experimenten en deelname aan testomgevingen voor regelgeving op het gebied van artificiële-intelligentiesystemen.

In artikel 61 wordt het juridische en technische kader vastgesteld dat Europol in staat stelt artificiële-intelligentiesystemen en -modellen in een beveiligde omgeving te ontwikkelen, te testen en te valideren, onder meer door het gebruik van AI-testomgevingen voor regelgeving 35 en specifieke waarborgen die de naleving van het Unierecht waarborgen.

In de artikelen 62 en 63 wordt de laag voor de ontwikkeling en uitrol van operationele capaciteiten vastgesteld door de rol van Europol te versterken bij de ondersteuning van het operationele testen, valideren, inzetten, opschalen en operationeel toepassen van innovatieve technologieën en capaciteiten. Het doel is de continuïteit tussen de onderzoeksactiviteiten en de operationele inzet in de lidstaten te waarborgen.

In artikel 64 wordt de laag voor kennis en operationele ondersteuning vastgesteld die waarborgt dat geavanceerde technologische capaciteiten vergezeld gaan van gespecialiseerde operationele kennis en opleidingen. De bepaling voorziet in een aanzienlijke versterking van de rol van Europol bij het ondersteunen van de lidstaten door middel van gespecialiseerde kennis, alsook in een versterkte samenwerking met het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol) op gebieden die gecoördineerde ondersteuning op EU-niveau en gespecialiseerde opleidingen vereisen.

In de artikelen 65 tot en met 67 wordt de laag voor coördinatie en governance vastgesteld door de oprichting van een specifieke dienst voor capaciteiten en innovatie en een adviesgroep voor capaciteiten en innovatie, waarin de lidstaten, relevante EU-organen en deskundigen binnen een gemeenschappelijk EU-innovatie-ecosysteem voor interne veiligheid met elkaar samenwerken.

Hoofdstuk V — Organisatie van Europol

In hoofdstuk V wordt het governancemodel van Europol in overeenstemming gebracht met de gemeenschappelijke aanpak die van toepassing is op gedecentraliseerde EU-agentschappen. Hiermee wordt de samenstelling van de raad van bestuur geactualiseerd (artikel 69) en worden zijn taken versterkt (artikel 72) teneinde zijn doeltreffendheid te vergroten en zijn strategische besluitvormingsrol te versterken.

Bij artikel 75 wordt een dagelijks bestuur opgericht ter ondersteuning van de raad van bestuur, conform het tweelagige governancemodel dat wordt aanbevolen voor EU-agentschappen. Dit heeft tot doel te zorgen voor een efficiënter toezicht op en een efficiëntere voorbereiding van besluiten, zodat de raad van bestuur zijn aandacht op strategische aangelegenheden kan richten. Met het oog op de aanzienlijke uitbreiding van de verantwoordelijkheden van Europol en de overeenkomstige verruiming van de middelen zal het dagelijks bestuur ook bijdragen tot een versterkt begrotingstoezicht.

Artikel 77 betreft de centrale rol van de uitvoerend directeur bij het waarborgen van de algemene werking van het agentschap en een sterkere verantwoordingsplicht voor de doeltreffende uitvoering van het mandaat en de strategische prioriteiten van Europol.

Hoofdstuk VI — Betrekkingen met entiteiten van de Unie

Artikel 79 stelt gemeenschappelijke bepalingen vast voor de samenwerking tussen Europol en de EU-organen en -instanties, met inbegrip van operationele samenwerking en informatie-uitwisseling. Met de bepaling wordt een kader ingevoerd voor werkafspraken, waarbij werkafspraken die zijn gemaakt met organen en instanties van de Unie die zijn opgericht in het kader van het VWEU, voorafgaande goedkeuring van de Commissie vereisen.

Artikel 80 voorziet in indirecte toegang tot informatie van Europol voor de betrokken EU-organen en -instanties, op basis van een geautomatiseerd hit/no-hit-systeem en op basis van de voorwaarden van wederkerigheid. De bepaling creëert een coherenter en toekomstbestendiger kader voor het uitvoeren van kruiscontroles van informatie tussen EU-organen en -instanties, met name voor actoren die zich bezighouden met fraudebestrijding, met behoud van de toepasselijke toegangsbeperkingen, beginselen inzake gegevenseigendom en waarborgen inzake gegevensbescherming. Ze voorziet voorts in de vaststelling van uitvoeringshandelingen waarin de technische procedure uiteen wordt gezet teneinde ook coherente technische normen en interoperabiliteit in de bredere fraudebestrijdingsarchitectuur van de EU te waarborgen. De automatisering van het hit/no-hit-systeem voor gegevensuitwisseling doet de noodzaak van handmatige follow-up aanzienlijk afnemen, met hogere efficiëntie en een beter operationeel reactievermogen tot gevolg.

In de artikelen 81 tot en met 90 wordt de samenwerking tussen Europol en belangrijke EU-organen en -instanties, waaronder het EOM, Eurojust, OLAF, AMLA, Frontex, eu-LISA, het EU-drugsagentschap, het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, de EU-douaneautoriteit en Enisa, verder gestructureerd en versterkt.

Artikel 81 voorziet in een aanzienlijke versterking van de betrekkingen van Europol met het EOM en weerspiegelt het toenemende operationele belang van samenwerking bij de bestrijding van complexe grensoverschrijdende financiële criminaliteit die gevolgen heeft voor de financiële belangen van de EU. Met de bepaling worden de verplichtingen van Europol aangescherpt om de onderzoeken van het EOM te ondersteunen, onder meer in de vorm van specifieke analytische ondersteuning. Ze voorziet ook in een specifiek hit/no-hit mechanisme dat het EOM in staat stelt toegang te krijgen tot gegevens van Europol in verband met strafbare feiten die onder de bevoegdheid van het EOM vallen, ongeacht eventuele beperkingen op de toegang tot of het gebruik van informatie die door de lidstaten en de instellingen, organen en instanties van de Unie aan Europol wordt verstrekt. Dit specifieke mechanisme weerspiegelt de bijzondere rol, status en bevoegdheid van het EOM binnen het systeem van de Unie ten aanzien van de bescherming van de financiële belangen van de Unie en de verplichtingen die de lidstaten en de instellingen, organen en instanties van de Unie hebben uit hoofde van Verordening (EU) 2017/1939. Een gerichte afwijking van de beperkingen die zijn aangegeven door partijen die informatie aan Europol verstrekken, is dan ook alleen eventueel mogelijk met betrekking tot het EOM.

Hoofdstuk VII — Betrekkingen met partners

Artikel 92 versterkt het kader voor de externe betrokkenheid van Europol door ervoor te zorgen dat de samenwerking van Europol met niet-EU-landen en internationale organisaties in overeenstemming blijft met het externe beleid en de strategische prioriteiten van de EU.

Artikel 93 stelt een specifiek kader vast voor samenwerking met de landen die betrokken zijn bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis, waarin hun bijzondere rol bij de werking en veiligheid van het Schengengebied tot uiting komt. In tegenstelling tot andere derde landen werken die landen samen in een gebied zonder controles aan de binnengrenzen en delen zij de verantwoordelijkheid voor het handhaven van een hoog niveau van veiligheid in het hele Schengengebied. In het licht van die nauwe integratie voorziet het artikel in de mogelijkheid van een hogere mate van operationele integratie met Europol dan mogelijk is via het algemene kader voor samenwerking met derde landen. Daartoe kunnen internationale overeenkomsten met die landen voorzien in rechtstreekse toegang tot specifieke Europol-mechanismen voor informatie-uitwisseling, deelname aan bepaalde governancestructuren, detachering van verbindingsofficieren en overeenkomstige verplichtingen met betrekking tot informatie-uitwisseling en financiële bijdragen.

Bij artikel 96 wordt het kader voor de samenwerking van Europol met particuliere partijen geactualiseerd en geconsolideerd. Dit artikel verduidelijkt de voorwaarden waaronder Europol persoonsgegevens rechtstreeks van particuliere partijen kan ontvangen en verwerken en versterkt de rol van Europol als katalysator voor samenwerking tussen particuliere partijen en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Om te waarborgen dat op doeltreffende wijze kan worden gereageerd op informatie die relevant is voor strafrechtelijke onderzoeken, is Europol verplicht relevante informatie die van particuliere partijen is ontvangen, door te geven aan de betrokken lidstaten.

Het artikel voorziet in beperkingen inzake de doorzending en doorgifte van persoonsgegevens door Europol aan particuliere partijen. Dergelijke uitwisselingen blijven onderworpen aan de vereisten inzake noodzakelijkheid en evenredigheid. Er zijn bijzondere voorwaarden van toepassing op doorgiften aan particuliere partijen die buiten de Unie zijn gevestigd en derde landen waarvoor een adequaatheidsbesluit geldt.

Het artikel verduidelijkt verder het verband tussen de samenwerking van Europol met particuliere partijen en de verantwoordelijkheden van de financiële-inlichtingeneenheden, waarbij ervoor wordt gezorgd dat de activiteiten van Europol het bij het Unierecht ingestelde antiwitwaskader niet overlappen of verstoren.

Daarnaast versterkt het artikel, gelezen in samenhang met artikel 47, de rol van Europol als betrouwbare technische tussenpartij door de lidstaten en particuliere partijen gebruik te laten maken van de infrastructuur van Europol voor de veilige uitwisseling van informatie overeenkomstig het Unierecht en het nationaal recht. Wanneer dergelijke uitwisselingen betrekking hebben op strafbare feiten die onder de bevoegdheid van Europol vallen, krijgt Europol een kopie van de uitgewisselde informatie ter ondersteuning van zijn operationele en analytische taken. Met het artikel worden voorts aangescherpte maatregelen inzake transparantie en verantwoordingsplicht ingevoerd, waaronder verslagleggingsverplichtingen ten aanzien van de raad van bestuur, het Europees Parlement, de Raad, de Commissie en de nationale parlementen.

Hoofdstuk VIII — Gegevensbescherming

Hoofdstuk VIII bevat de belangrijkste waarborgen inzake gegevensbescherming met betrekking tot de verwerkingsactiviteiten van Europol, waarbij het kader in overeenstemming wordt gebracht met Verordening (EU) 2018/1725. Het voorziet in het kader voor de verwerking van gevoelige gegevens (artikel 100), de opslagtermijnen en het wissen van gegevens (artikel 101), de rechten van betrokkenen, met inbegrip van het recht op toegang, rectificatie en uitwissing van gegevens (artikelen 105 en 106) en de verantwoordelijkheid voor de naleving van de regels inzake gegevensbescherming (artikel 107). Het artikel versterkt voorts de architectuur van de institutionele waarborgen door middel van de rol van de functionaris voor gegevensbescherming en de grondrechtenfunctionaris (artikelen 109 en 110), de verplichte opleiding op het gebied van de grondrechten (artikel 111) en de versterkte mechanismen voor toezicht en samenwerking tussen de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) en de nationale toezichthoudende autoriteiten (artikelen 112 en 113).

Artikel 102 stelt een specifiek kader vast voor de verwerking van persoonsgegevens voor onderzoeks- en innovatieprojecten van Europol. Hierbij gaat het onder meer om activiteiten waarbij artificiële-intelligentiesystemen en -modellen betrokken zijn. De bepaling voorziet in specifieke waarborgen met betrekking tot voorafgaande toestemming, op zichzelf staande verwerkingsomgevingen, beperkte toegang, doelbinding en gegevensbeschermingseffectbeoordelingen voor bepaalde projecten, waarbij wordt verduidelijkt dat die vereisten niet van toepassing zijn op de ontwikkeling of uitrol van bestaande instrumenten of capaciteiten indien de aard, de reikwijdte en het doel van de verwerking ongewijzigd blijven.

Wat betreft de voorafgaande raadpleging van de EDPS staat artikel 108 Europol in staat om, in naar behoren gemotiveerde gevallen van dringende operationele noodzaak, bij wijze van uitzondering bepaalde verwerkingsactiviteiten op te starten zonder voorafgaande raadpleging van de EDPS. Dergelijke gevallen blijven onderworpen aan voorafgaande kennisgeving aan de EDPS, de betrokkenheid van de functionaris voor gegevensbescherming, en vervolgens de indiening van de vereiste raadpleging aan de EDPS.

Hoofdstuk IX — Rechtsmiddelen en aansprakelijkheid

Hoofdstuk IX stelt het kader vast voor rechtsmiddelen en aansprakelijkheid, dat een aanvulling vormt op en in overeenstemming is met het in Verordening (EU) 2018/1725 bedoelde kader. Het bevat de procedure voor de behandeling van klachten door de EDPS (artikel 114) en algemene bepalingen inzake aansprakelijkheid en het recht op schadevergoeding (artikel 115).

Hoofdstuk X — Gezamenlijke Parlementaire Controlegroep

Hoofdstuk X bevat de regelingen voor de gezamenlijke parlementaire controle van Europol door het Europees Parlement en de nationale parlementen via de Gezamenlijke Parlementaire Controlegroep. Het voorziet in de mechanismen voor politiek toezicht op de activiteiten van Europol, met inbegrip van verslagleggingsverplichtingen, toegang tot informatie en de betrokkenheid van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming.

Hoofdstuk XI — Personeel

Hoofdstuk XI bevat de regels betreffende het personeel van Europol. Het voorziet in de toepassing van het Statuut en de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden met betrekking tot Europol, en stelt de categorieën personeelsleden vast die bij Europol in dienst zijn. Het hoofdstuk bevat voorts specifieke bepalingen die gericht zijn op het behouden en vernieuwen van de operationele kennis binnen Europol, onder meer door middel van taken die zijn voorbehouden aan personeel met ervaring bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en door het inzetten van gedetacheerde nationale deskundigen.

Hoofdstuk XII — Financiële bepalingen

Hoofdstuk XII bevat het financieel kader voor de begrotingsplanning, -financiering, -uitvoering en -verantwoordelijkheid van Europol. In artikel 120 worden de beginselen vastgesteld die van toepassing zijn op de begroting van Europol en worden zijn inkomstenbronnen uiteengezet, met inbegrip van de bijdrage uit de begroting van de Unie, bijdragen van landen die betrokken zijn bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis, voor zover de desbetreffende internationale overeenkomsten daarin voorzien, en de vrijwillige financiële bijdragen van de lidstaten. Het bevat ook de belangrijkste uitgavencategorieën en maakt het gebruik van meerjarige begrotingsvastleggingen mogelijk.

Artikel 121 voorziet in de voorbereiding, opstelling en vaststelling van de begroting en de personeelsformatie van Europol. Het vereist met name dat de ontwerpraming zodanig wordt opgesteld dat een duidelijk onderscheid van de kredieten naar subactiviteit wordt gewaarborgd, in overeenstemming met de structuur van het enkelvoudig programmeringsdocument, waardoor het verband tussen begrotingsmiddelen, operationele prioriteiten en verwachte outputs wordt versterkt. Het artikel voorziet voorts in de respectieve verantwoordelijkheden van de uitvoerend directeur, de raad van bestuur, de Commissie, de Raad en het Europees Parlement in de jaarlijkse begrotingsprocedure. Bij artikel 122 wordt de uitvoering van de begroting toevertrouwd aan de uitvoerend directeur.

Artikel 123 bevat de regelingen inzake boekhouding, audits en kwijting, met inbegrip van de opstelling en indiening van rekeningen, de rol van de Rekenkamer, de vaststelling van de definitieve rekeningen door de raad van bestuur en de kwijtingsprocedure bij het Europees Parlement, waardoor de naleving van het kader voor financiële verantwoording van de Unie wordt gewaarborgd.

Artikel 124 stelt het kader vast voor de financiële regels van Europol, die moeten worden afgestemd op de financiële kaderregeling van de Unie voor gedecentraliseerde agentschappen, tenzij operationele vereisten specifieke afwijkingen rechtvaardigen die door de Commissie zijn goedgekeurd. Het artikel voorziet niet alleen in de toekenning van subsidies, ook zonder oproep tot het indienen van voorstellen wanneer dit gerechtvaardigd is door de aard van de begunstigden en de nagestreefde operationele doelstellingen, maar stelt Europol ook in staat operationele samenwerkingsactiviteiten te ondersteunen, met inbegrip van gemeenschappelijke onderzoeksteams en, indien nodig, bij te dragen aan de financiering van apparatuur en infrastructuur die nodig zijn voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving.

Hoofdstuk XIII — Diverse bepalingen

Hoofdstuk XIII bevat diverse bepalingen betreffende het juridische, administratieve en verantwoordingskader dat van toepassing is op Europol. Het bevat regels inzake voorrechten en immuniteiten, talenregelingen, transparantie, toegang van het publiek tot documenten, de bescherming van gevoelige niet-gerubriceerde en gerubriceerde informatie en de preventie van en onderzoek naar fraude die de financiële belangen van de Unie schaadt. Het hoofdstuk voorziet ook in de periodieke evaluatie van Europol, onderzoeken door de Europese Ombudsman en de regelingen met betrekking tot de zetel en het hoofdkantoor van Europol.

Hoofdstuk XIV — Overgangsbepalingen

Hoofdstuk XIV bevat de overgangsbepalingen die nodig zijn om de rechtszekerheid en de ononderbroken werking van Europol na intrekking van Verordening (EU) 2016/794 te waarborgen. Bij artikel 133 wordt Europol aangewezen als rechtsopvolger van het bij Verordening (EU) 2016/79 opgerichte agentschap met betrekking tot alle rechten en verplichtingen die voortvloeien uit het nationaal recht, het recht van de Unie en het internationaal recht. In dit artikel wordt voorts bepaald dat de vervanging van het bestaande rechtskader geen afbreuk doet aan de geldigheid van de samenwerkingsovereenkomsten en werkafspraken die Europol heeft gesloten in het kader van de Europol-overeenkomst, Besluit 2009/371/JBZ of Verordening (EU) 2016/794. Deze instrumenten blijven van kracht en van toepassing totdat zij verstrijken of worden vervangen.

Artikel 134 regelt de overgang naar de nieuwe verordening. Het waarborgt de continuïteit van de lopende operationele activiteiten, de verdere verwerking van gegevens die rechtmatig in het bezit zijn van Europol, en de geldigheid van bestaande machtigingen met betrekking tot de doorgifte van persoonsgegevens. Het artikel voorziet ook in de handhaving van de rechtsgevolgen van besluiten, uitvoeringsmaatregelen, regels en regelingen die uit hoofde van Verordening (EU) 2016/794 zijn vastgesteld, in afwachting van de herziening, wijziging, vervanging of intrekking ervan uit hoofde van het nieuwe kader. In dit verband moet de raad van bestuur beoordelen of bestaande handelingen nog steeds verenigbaar zijn met deze verordening en de nodige maatregelen nemen om het interne kader van Europol waar nodig aan te passen.

Hoofdstuk XV — Wijzigingen van andere bestaande instrumenten

Hoofdstuk XV bevat wijzigingen van verwante instrumenten van de Unie welke nodig zijn ter ondersteuning van de uitvoering van deze verordening. Artikel 135 voorziet in een daaruit voortvloeiende wijziging ter versterking van het rechtskader voor samenwerking tussen Europol en eu-LISA op gebieden van gemeenschappelijk technisch en operationeel belang. Artikel 136 strekt tot wijziging van Verordening (EU) 2024/982 op basis waarvan Europol gebruik kan maken van het Prüm II-kader.

Hoofdstuk XVI — Slotbepalingen

Hoofdstuk XVI voorziet in de regelingen die van toepassing zijn op de uitvoering van deze verordening. Het voorziet in een gefaseerde aanpak voor de operationele uitrol van belangrijke systemen en capaciteiten, definieert de procedures die van toepassing zijn op uitvoeringshandelingen en gedelegeerde handelingen, en voorziet in de intrekking van Verordening (EU) 2016/794 en de continuïteit van de verwijzingen hiernaar.

2026/0165 (COD)

Voorstel voor een

VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 87, lid 2, punt a), en artikel 88,

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen,

Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure,

Overwegende hetgeen volgt:

(1)Overeenkomstig artikel 67, leden 1 en 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), moet de Unie haar burgers een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht bieden waarin een hoog niveau van veiligheid wordt gewaarborgd door middel van maatregelen ter voorkoming en bestrijding van criminaliteit, racisme en vreemdelingenhaat, en door middel van coördinatie en samenwerking tussen politiële en justitiële autoriteiten en andere bevoegde autoriteiten van de lidstaten.

(2)Het bestaan van een ruimte zonder controles aan de binnengrenzen veronderstelt een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van de Unie en de lidstaten om een hoog niveau van interne veiligheid te waarborgen. Doeltreffende preventie en bestrijding van zware criminaliteit, terrorisme en andere vormen van criminaliteit waardoor een gemeenschappelijk belang wordt geschaad dat onder beleid van de Unie valt, vereisen doeltreffende samenwerking, coördinatie en informatie-uitwisseling tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten.

(3)Zware criminaliteit, terrorisme en andere vormen van criminaliteit waardoor een gemeenschappelijk belang wordt geschaad dat onder het beleid van de Unie valt, hebben in toenemende mate een grensoverschrijdende dimensie en worden gekenmerkt door een hoge mate van complexiteit en aanpassingsvermogen. Dergelijke criminele activiteiten creëren vaak verbanden die mogelijk niet vanuit louter nationaal oogpunt zichtbaar zijn. Om de bevoegde autoriteiten van de lidstaten te ondersteunen bij het doeltreffend aanpakken van dergelijke bedreigingen en bij te dragen tot een coherente en doeltreffende respons in de hele Unie, zijn meer steun en coördinatie op Unieniveau nodig.

(4)Krachtens artikel 88 VWEU bestaat de opdracht van Europol in het ondersteunen en versterken van het optreden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en hun wederzijdse samenwerking bij de voorkoming en bestrijding van zware criminaliteit waardoor twee of meer lidstaten worden getroffen, van terrorisme en van vormen van criminaliteit die een schending inhouden van een gemeenschappelijk belang dat tot het beleid van de Unie behoort.

(5)Europol is opgericht bij de Europol-overeenkomst van 26 juli 1995 en is vervolgens in het Uniekader opgenomen bij Besluit 2009/371/JBZ van de Raad 36 . Verordening (EU) 2016/794 van het Europees Parlement en de Raad 37 heeft de rol van Europol verder versterkt.

(6)Bij de uitvoering van zijn opdracht moet Europol de bevoegde autoriteiten van de lidstaten ondersteunen door middel van informatie-uitwisseling, operationele analyse en operationele ondersteuning, en andere vormen van bijstand die onder zijn bevoegdheid vallen. Gezien het grensoverschrijdende karakter van de strafbare feiten die onder zijn bevoegdheid vallen en de diversiteit van de actoren die betrokken zijn bij de preventie en bestrijding ervan, moet Europol ook de doeltreffende samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten vergemakkelijken en, in voorkomend geval, tussen die autoriteiten en de relevante instellingen, organen en instanties van de Unie, derde landen, internationale organisaties en particuliere partijen, in overeenstemming met deze verordening.

(7)Doeltreffende steun voor de bevoegde autoriteiten van de lidstaten vereist toegang tot gespecialiseerde kennis, capaciteiten en diensten die doeltreffender en efficiënter op Unieniveau kunnen worden ontwikkeld, onderhouden en ter beschikking worden gesteld. Europol moet deze kennis, capaciteiten en diensten derhalve in stand houden, voortdurend blijven ontwikkelen en ter beschikking stellen van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, waardoor deze beter in staat zijn te reageren op steeds complexere, technologisch geavanceerdere en grensoverschrijdende criminele dreigingen.

(8)De huidige criminaliteitsdreigingen in de Unie blijven onderhevig aan verandering. Bepaalde vormen van criminaliteit doen zich in toenemende mate voor in onlineomgevingen, waardoor er nieuwe operationele uitdagingen voor rechtshandhavingsinstanties ontstaan. Gendergerelateerd geweld gaat in toenemende mate gepaard met door technologie gefaciliteerde vormen van crimineel gedrag en verspreidt zich over de grenzen heen. Het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën maakt het mogelijk dat dergelijke gedragingen worden begaan, gefaciliteerd, versterkt of verspreid over rechtsgebieden, waarbij vaak slachtoffers, daders, dienstverleners, bewijsmateriaal en relevante informatie uit verschillende lidstaten of derde landen betrokken zijn. In Richtlijn (EU) 2024/1385 van het Europees Parlement en de Raad 38 worden geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld erkend als een afzonderlijk gebied dat gecoördineerde actie in de hele Unie vereist. Dergelijke strafbare feiten kunnen derhalve gevolgen hebben voor gemeenschappelijke belangen die onder het beleid van de Unie vallen, waaronder de gelijkheid van vrouwen en mannen, de bescherming van slachtoffers van misdrijven en de bescherming van de grondrechten. De erkenning van gendergerelateerd geweld als een afzonderlijk strafbaar verschijnsel in het Unierecht weerspiegelt de noodzaak om die strafbare feiten in de hele Unie op coherente wijze aan te pakken. Doeltreffende maatregelen tegen gendergerelateerd geweld kunnen een combinatie vereisen van informatie en kennis over verschillende vormen van crimineel gedrag, de vaststelling van verbanden tussen zaken die verschillende rechtsgebieden treffen en nauwere samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Gendergerelateerd geweld moet daarom worden opgenomen in de lijst van vormen van zware criminaliteit waarvoor Europol bevoegd is.

(9)Om strafbare feiten aan te pakken die verband houden met vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen en die deel uitmaken van, bijdragen aan of verband houden met een dreiging met een hybride dimensie, moet Europol volledig gebruikmaken van de taken, capaciteiten en instrumenten waarin deze verordening voorziet. Het bestaan van een hybride dimensie bij een strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van Europol valt, mag geen afbreuk doen aan het vermogen van Europol om de bevoegde autoriteiten van de lidstaten te ondersteunen door middel van informatie-uitwisseling, operationele analyse, operationele samenwerking en andere vormen van ondersteuning die onder zijn bevoegdheid vallen.

(10)Europol moet de bevoegde autoriteiten van de lidstaten ondersteunen en mag zelf geen gebruikmaken van dwangmiddelen of onderzoeksmaatregelen uitvoeren. In deze verordening moeten derhalve duidelijke regels worden vastgesteld met betrekking tot de bevoegdheid, taken en werking van Europol, waarbij de eerbiediging van de grondrechten, met inbegrip van het recht op bescherming van persoonsgegevens, moet worden gewaarborgd.

(11)Aangezien de operationele ondersteuningsactiviteiten van Europol zijn uitgebreid en gediversifieerd, moet worden gezorgd voor samenhang, complementariteit en operationele continuïteit tussen de verschillende vormen van operationele ondersteuning door Europol. Het operationele kader van Europol moet het daarom mogelijk maken dat zijn operationele instrumenten, gespecialiseerde kennis en ondersteunende structuren op geïntegreerde en elkaar versterkende wijze functioneren, waarbij het kader voldoende kan worden aangepast bij veranderende operationele behoeften, technologische ontwikkelingen en opkomende veiligheidsdreigingen.

(12)De grensoverschrijdende en onderling verbonden aard van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme vereist de vaststelling van verbanden, patronen en ontwikkelingen tussen rechtsgebieden en gebieden van criminele activiteit. Gefragmenteerde of onvolledige gegevens over criminaliteit kunnen operationele blinde vlekken creëren die kunnen worden uitgebuit door transnationale criminele netwerken en terroristen. Door informatie en criminele inlichtingen van meerdere autoriteiten en bronnen in de Unie en daarbuiten samen te brengen, bevindt Europol zich in een unieke positie om bij te dragen aan de ontwikkeling van een gemeenschappelijke strategische analyse van criminele dreigingen, operationele ontwikkelingen en opkomende veiligheidsrisico’s.

(13)Teneinde te waarborgen dat strategische analyses in doeltreffende maatregelen worden omgezet, moeten de analyseproducten van Europol de vaststelling van prioriteiten, de toewijzing van middelen en de planning van operationele maatregelen op Unie- en nationaal niveau ondersteunen, onder meer in het kader van het Europees multidisciplinair platform tegen criminaliteitsdreiging (Empact). Ze moeten de Commissie en de lidstaten ook ondersteunen bij de uitvoering van risicobeoordelingen en de controle op de uitvoering van het Schengenacquis.

(14)Het creëren van een gemeenschappelijk strategisch analytisch beeld op Unieniveau moet een gedeelde verantwoordelijkheid zijn van Europol, de lidstaten en de betrokken instellingen, organen, missies en instanties van de Unie, die de informatie moeten verstrekken die nodig is voor de voorbereiding van die analyseproducten overeenkomstig hun respectieve mandaten en het toepasselijke Unierecht. Daarnaast moet Europol de ontwikkeling en het gebruik van gemeenschappelijke analysemethoden en -normen ondersteunen, met name wat betreft dreigingsevaluaties op Unieniveau, teneinde de vergelijkbaarheid, consistentie en interoperabiliteit van criminaliteitsanalyses op Unieniveau te versterken.

(15)Bij de strategische analyses en dreigingsevaluaties van Europol moet in voorkomend geval bijzondere aandacht worden besteed aan de naaste buurlanden van de Unie en met name aan de situatie in landen die kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten voor toetreding tot de Unie zijn. Die bijdragen kunnen een evaluatie bevatten van de capaciteit van die partners om zware criminaliteit en terrorisme te voorkomen en te bestrijden. De strategische analyses en dreigingsevaluaties moeten worden aangevuld met bijdragen van kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten van de EU, die zelf nationale dreigingsevaluaties voor zware en georganiseerde criminaliteit ontwikkelen met steun van door de Unie gefinancierde projecten.

(16)Door uit meerdere bronnen afkomstige informatie en criminele inlichtingen samen te brengen en te analyseren, kan Europol verbanden in kaart brengen die niet vanuit het oogpunt van individuele lidstaten zichtbaar zijn en die mogelijk onderzoeksmaatregelen op nationaal niveau vereisen. Aangezien de verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van strafrechtelijke onderzoeken bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaten ligt, moet Europol binnen de grenzen van zijn bevoegdheden die autoriteiten kunnen verzoeken onverwijld te beoordelen of het noodzakelijk is onderzoeken in te stellen, uit te voeren of te coördineren met betrekking tot vormen van criminaliteit die onder zijn bevoegdheid vallen. Europol moet ook een dergelijk verzoek kunnen indienen wanneer criminele activiteiten in de eerste plaats betrekking hebben op één lidstaat, maar gevolgen kunnen hebben voor de interne veiligheid van de Unie. Criminele activiteiten die in één lidstaat zijn geconcentreerd, kunnen desalniettemin deel uitmaken van bredere criminele activiteiten, of risico’s en kwetsbaarheden met zich meebrengen die zich over de nationale grenzen heen uitstrekken en derhalve vanuit een breder Unieperspectief moeten worden beoordeeld.

(17)Een doeltreffende gerechtelijke follow-up van verzoeken van Europol met betrekking tot de noodzaak om de instelling, uitvoering of coördinatie van strafrechtelijke onderzoeken te beoordelen, vereist mogelijk justitiële coördinatie en samenwerking op Unieniveau. Het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (“Eurojust”), als opgericht bij Verordening (EU) 2018/1727 van het Europees Parlement en de Raad 39 , moet derhalve onverwijld in kennis worden gesteld van dergelijke verzoeken en van eventuele vervolgbesluiten van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Op die manier is Eurojust in staat de gerechtelijke follow-up te vergemakkelijken, de samenhang tussen rechtshandhavings- en vervolgingsmaatregelen op Unieniveau te waarborgen en zijn taken overeenkomstig die verordening uit te voeren.

(18)Operationele samenhang tussen de activiteiten van Europol is van essentieel belang voor een geïntegreerde respons op zware en georganiseerde criminaliteit, terrorisme en andere vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen. Gezien de steeds nauwere verwevenheid van criminele dreigingen en de toenemende complexiteit van criminele activiteiten moet Europol zorgen voor een gecoördineerde benadering van informatie, criminele inlichtingen en operationele ondersteuning in al zijn structuren en op alle gebieden waarop het agentschap over gespecialiseerde kennis beschikt. Europol moet derhalve een permanente operationele en analysedienst onderhouden teneinde de coördinatie van en samenhang tussen zijn activiteiten te waarborgen en de lidstaten te ondersteunen bij het geven van een multidisciplinaire operationele respons op Unieniveau.

(19)Verschillende vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen, vereisen specifieke kennis, operationele capaciteiten en ondersteuning die het best op Unieniveau kunnen worden georganiseerd en gehandhaafd. Europol moet dan ook gespecialiseerde kenniscentra van de Unie onderhouden als onderdeel van zijn organisatiestructuur op gebieden die van bijzonder belang zijn voor de interne veiligheid van de Unie. De centra moeten een integrerend deel uitmaken van de organisatiestructuur van Europol en bijdragen tot de uitvoering van de taken van Europol op hun respectieve kennisgebieden. Zij mogen geen afzonderlijke rechtspersoonlijkheid hebben. Om de continuïteit en stabiliteit van die kerncapaciteiten te waarborgen, moet de oprichting van dergelijke centra bij deze verordening worden geregeld. De raad van bestuur moet verantwoordelijk zijn voor het vaststellen van de organisatie, de gespecialiseerde functies, de samenstelling en de werking van de centra in het licht van de operationele behoeften en veranderende veiligheidsdreigingen.

(20)Criminele activiteiten met een hybride dimensie kunnen zich voordoen bij elke vorm van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol valt. Alle centra moeten derhalve, binnen hun respectieve kennisgebieden, bijdragen aan de preventie en bestrijding van dergelijke strafbare feiten, ook wanneer deze deel uitmaken van, bijdragen aan of verband houden met een dreiging met een hybride dimensie.

(21)Aangezien het operationele landschap waarin Europol opereert steeds meer wordt gekenmerkt door veranderlijke criminele structuren en de convergentie van meerdere actieterreinen op het gebied van criminaliteit, vereist een doeltreffende ondersteuning van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten nauwe samenwerking en coördinatie tussen de centra en andere organisatorische structuren binnen Europol. De centra moeten derhalve met elkaar samenwerken en hun respectieve kennis en capaciteiten bundelen wanneer dit nodig is ter ondersteuning van een multidisciplinaire operationele respons op horizontale dreigingen. De toewijzing van taken aan een specifiek centrum uit hoofde van deze verordening mag er niet toe leiden dat andere centra of organisatiestructuren niet bij de uitvoering van die taken worden betrokken wanneer dit vanuit operationeel oogpunt noodzakelijk is.

(22)Om de steeds ernstiger bedreigingen aan te pakken die uitgaan van transnationale netwerken die zich bezighouden met zware en georganiseerde criminaliteit, moet Europol, met name via zijn Europees Centrum tegen zware en georganiseerde criminaliteit, de lidstaten operationele, analytische, technische en forensische ondersteuning bieden bij de bestrijding van vormen van zware en georganiseerde criminaliteit, zoals drugshandel, handel in vuurwapens en explosieven, milieucriminaliteit en vermogensdelicten, alsook bij complexe grensoverschrijdende onderzoeken.

(23)De terroristische dreiging voor de Unie blijft aan verandering onderhevig wat betreft de betrokken actoren, methoden en middelen, onder meer door het gebruik van onlineomgevingen en opkomende technologieën. Voor een doeltreffende respons op het gebied van terrorismebestrijding moet Europol via zijn Europees Centrum voor terrorismebestrijding de lidstaten operationele, analytische, technische en forensische ondersteuning bieden bij de bestrijding van terroristische activiteiten, waaronder terrorismefinanciering, onlineradicalisering, de verspreiding van terroristische online-inhoud of het voorkomen van fysieke aanvallen. Europol moet daarnaast de coördinatie van crisisresponsmechanismen op het niveau van de Unie ondersteunen.

(24)Financiële en economische criminaliteit ondermijnen de integriteit van de economie, het financieel stelsel en de rechtsorde van de Unie en vormen een belangrijke katalysator voor zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme. Het gebruik van complexe financiële regelingen, cryptoactiva en digitale financiële technologieën maakt het opsporen, onderzoeken en traceren van criminele vermogensbestanddelen steeds lastiger. Het vereist permanente gespecialiseerde kennis en capaciteiten op Unieniveau. Europol moet derhalve, met name via zijn Europees Centrum voor financiële en economische criminaliteit, de lidstaten en de relevante organen en instanties van de Unie, waaronder het Europees Openbaar Ministerie (EOM), als opgericht bij Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad 40 , gespecialiseerde ondersteuning verlenen bij financiële onderzoeken, vermogenstracering, de ontneming van vermogensbestanddelen, cryptoactiva en digitale financiële technologieën, en bij het in kaart brengen en analyseren van criminele financiële regelingen en transacties.

(25)Om Europol in staat te stellen de nationale bureaus voor de ontneming van vermogensbestanddelen doeltreffend te ondersteunen bij vermogenstracering en de ontneming van vermogensbestanddelen, moeten de lidstaten ervoor zorgen dat Europol daadwerkelijk toegang heeft tot de informatie die nodig is voor het traceren en vaststellen van vermogensbestanddelen. Indien Europol op basis van zijn analyseactiviteiten vaststelt dat er sprake is van een imminent risico dat getraceerde en vastgestelde vermogensbestanddelen verloren gaan, moet het agentschap de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat kunnen verzoeken onmiddellijk actie te ondernemen.

(26)Cybercriminaliteit en gedigitaliseerde criminaliteit vormen een centraal element van het dreigingslandschap dat de interne veiligheid van de Unie aantast. De toenemende beschikbaarheid van “cybercrime-as-a-service” (cybercriminaliteit als dienst) vergemakkelijkt de inzet van geavanceerde instrumenten en diensten door een brede waaier van criminele en terroristische actoren, waardoor de schaal en de impact van gedigitaliseerde criminaliteit verder toenemen. Europol moet derhalve, met name via zijn Europees Centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit, de lidstaten ondersteunen bij het voorkomen en bestrijden van cybercriminaliteit, bij het reageren op cyberaanvallen en bij het aanpakken van de toenemende digitale dimensie van criminele activiteiten op alle onder zijn bevoegdheid vallende actieterreinen op het gebied van criminaliteit. Daarnaast moet het agentschap bijdragen tot de ontwikkeling en uitrol van gespecialiseerde technische capaciteiten, met name op het gebied van digitaal forensisch onderzoek, rechtmatige toegang en de verwerking en analyse van versleutelde gegevens. Dergelijke capaciteiten vereisen een niveau van kennis en middelen dat doeltreffender op het niveau van de Unie kan worden verstrekt.

(27)Cyberincidenten van vermoedelijk criminele oorsprong, met name ransomware-incidenten, vereisen vaak zowel een respons op het gebied van cyberbeveiliging als een respons van de rechtshandhavingsinstanties. Het Europees Centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit moet derhalve nauw samenwerken met het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa), dat is opgericht bij Verordening (EU) 2019/881 van het Europees Parlement en de Raad 41 , op het gebied van cyberbeveiliging, cyberdreigingen en cyberincidenten van vermoedelijk criminele oorsprong, met bijzondere aandacht voor ransomware-incidenten, onder meer via de ransomwarehelpdesk van Enisa. Die samenwerking moet doeltreffende coördinatie, de uitwisseling van informatie en kennis, en de ontwikkeling van synergieën tussen de cyberbeveiligings- en rechtshandhavingsinstanties ondersteunen.

(28)Migrantensmokkel en mensenhandel zijn belangrijke grensoverschrijdende criminele activiteiten die mensenlevens in gevaar brengen, het migratie- en grensbeheerbeleid van de Unie ondermijnen en aanzienlijke winsten opleveren voor georganiseerde criminele netwerken. Het binnen Europol opgerichte Europees Centrum tegen migrantensmokkel moet permanente gespecialiseerde kennis en capaciteiten op Unieniveau waarborgen ter ondersteuning van de strijd tegen migrantensmokkel en mensenhandel. Europol moet, met name via dat centrum, de lidstaten ondersteunen bij het ontmantelen van routes voor migrantensmokkel en van netwerken voor het faciliteren van criminele activiteiten. Daarnaast moet Europol de identificatie van slachtoffers van mensenhandel en andere kwetsbare personen ondersteunen en zorgen voor samenwerking met de EU-coördinator voor de bestrijding van mensenhandel als bedoeld in Richtlijn 2011/36/EU van het Europees Parlement en de Raad 42 .

(29)Evoluerende criminaliteitsdreigingen en operationele behoeften kunnen in uitzonderlijke omstandigheden de oprichting vereisen van aanvullende centra voor gebieden die gespecialiseerde kennis of gecoördineerd optreden op Unieniveau vereisen. De uitvoerend directeur moet de operationele ontwikkelingen, capaciteitsvereisten en opkomende actieterreinen op het gebied van criminaliteit voortdurend beoordelen en, in voorkomend geval, nagaan of er aanvullende centra moeten worden opgericht. Aanvullende centra mogen alleen worden opgericht wanneer er sprake is van een aanhoudende operationele behoefte waarin niet adequaat kan worden voorzien middels de bestaande organisatiestructuren van Europol. Daarnaast moet het mogelijk zijn dergelijke aanvullende centra aan te passen, samen te voegen of op te heffen wanneer dat nodig is om te voldoen aan veranderende operationele vereisten. Om een samenhangend kader voor de oprichting van centra te waarborgen, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen om overeenkomstig artikel 290 VWEU handelingen vast te stellen met betrekking tot de oprichting, aanpassing, samenvoeging of opheffing van aanvullende centra. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen gebeuren in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven 43 . Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van de gedelegeerde handelingen.

(30)Bij de uitvoering van hun activiteiten moeten de centra binnen hun respectieve bevoegdheden nauw samenwerken met soortgelijke gespecialiseerde structuren op Unieniveau, waaronder de kenniscentra van Eurojust voor strafzaken en het toekomstige EU-centrum voor de bescherming van kinderen tegen seksueel misbruik. Deze samenwerking moet bijdragen tot het waarborgen van complementariteit, het voorkomen van dubbel werk en het maximaliseren van de operationele waarde van gespecialiseerde kennis en capaciteiten.

(31)Het onderzoek naar criminele netwerken met een hoog risico en complexe grensoverschrijdende criminele activiteiten vereist gestructureerde maar flexibele vormen van operationele samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Operationele taskforces bieden een kader voor het concentreren van onderzoeksinspanningen, operationele kennis en criminele inlichtingen op prioritaire doelstellingen, met ondersteuning van Europol. Europol moet derhalve deelnemen aan operationele taskforces voor het bieden van operationele coördinatie, het vergemakkelijken van de uitwisseling en analyse van informatie en het leveren van gespecialiseerde operationele, technische, analytische en forensische ondersteuning. In voorkomend geval moeten operationele taskforces worden betrokken bij Empact-activiteiten. Wanneer uit operationele bevindingen blijkt dat er behoefte is aan justitiële coördinatie, moet Europol ervoor zorgen dat de relevante informatie tijdig aan Eurojust wordt doorgezonden ter ondersteuning van de doeltreffende uitoefening van zijn mandaat overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1727.

(32)Gemeenschappelijke onderzoeksteams bieden een gestructureerd kader voor gecoördineerde onderzoeken, gedeelde operationele planning en het gebruik van bewijsmateriaal binnen een gemeenschappelijke onderzoeksomgeving. Europol moet derhalve steun kunnen verlenen aan gemeenschappelijke onderzoeksteams bij strafbare feiten die onder zijn bevoegdheid vallen, door te voorzien in criminele inlichtingen, analytische input en gespecialiseerde operationele capaciteiten, en door operationele coördinatie te vergemakkelijken wanneer dit gezamenlijke onderzoeksacties ten goede komt. Wanneer uit operationele bevindingen blijkt dat er behoefte is aan justitiële coördinatie, moet Europol ervoor zorgen dat de relevante informatie tijdig aan Eurojust wordt doorgezonden ter ondersteuning van de doeltreffende uitoefening van zijn mandaat overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1727.

(33)Om doeltreffende operationele ondersteuning te kunnen bieden aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en, in voorkomend geval, aan derde landen, moet Europol zijn kennis, capaciteiten en ondersteuning beschikbaar stellen voor de uitvoering van operationele activiteiten. Europol moet derhalve personeel kunnen inzetten om de betrokken bevoegde autoriteiten rechtstreeks analytische, operationele, technische en forensische ondersteuning te bieden. Deze inzet moet met name grootschalige en complexe onderzoeken, operationele gecoördineerde actie en grote internationale evenementen ondersteunen. Daarnaast moet de inzet bijdragen tot het waarborgen van samenhang tussen de activiteiten van de rechtshandhavingsinstanties en de activiteiten aan de buitengrenzen van de Unie, waarbij iedere autoriteit binnen de grenzen van haar bevoegdheid handelt. De inzet van Europol moet met name de screeningsautoriteiten helpen bij het uitvoeren van controles overeenkomstig Verordening (EU) 2024/1356 van het Europees Parlement en de Raad 44 , voorzien in steun aan Frontex, als opgericht bij Verordening (EU) 2019/1896 van het Europees Parlement en de Raad 45 , activiteiten op het gebied van migratiebeheer uit hoofde van Verordening (EU) 2019/1896 ondersteunen, en steun verlenen aan grensbeheerautoriteiten bij het uitvoeren van veiligheidscontroles aan de buitengrenzen van de Unie aan de hand van informatie van Europol. De doeltreffendheid van de inzet van Europol is afhankelijk van de tijdige en actieve steun van de lidstaten. De lidstaten moeten derhalve waarborgen dat het door Europol ingezette personeel, waar relevant en passend, veilige toegang heeft tot operationele locaties, informatie en technische apparatuur. Ook moeten zij de coördinatie met en de integratie in de nationale operationele teams faciliteren.

(34)In bepaalde situaties kan Europol de detachering van personeel met zeer gespecialiseerde kennis vereisen om in specifieke operationele behoeften te voorzien. Het onderhouden van gespecialiseerde operationele en technische pools bestaande uit door de lidstaten aangewezen deskundigen draagt ertoe bij dat dergelijke kennis beschikbaar is wanneer deze nodig is. Tegelijkertijd blijven de gespecialiseerde kennis en ervaring van deze deskundigen van essentieel belang voor de uitvoering van de taken van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Er moet dan ook een evenwichtige aanpak worden gehanteerd om Europol in staat te stellen die kennis in te zetten voor specifieke operationele behoeften, met behoud van de nationale operationele capaciteiten. Detacheringen uit die pools bieden een doeltreffend mechanisme voor het verwezenlijken van dat doel.

(35)De waarde van de operationele ondersteuning door Europol hangt af van de nauwe integratie ervan in de activiteiten van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Een dergelijke integratie vereist robuuste nationale coördinatiestructuren die kunnen fungeren als echte interface tussen Europol en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. De nationale Europol-eenheden spelen een centrale rol bij het waarborgen van de samenwerking tussen Europol en die autoriteiten en bij het faciliteren van de uitwisseling van informatie. De eenheden moeten ook bijdragen tot de vaststelling van nationale operationele prioriteiten en capaciteitsvereisten die door Europol moeten worden ondersteund, de nationale bijdragen aan de analytische en strategische beoordelingen van Europol faciliteren, en de doeltreffende coördinatie van de ondersteuning door Europol op nationaal niveau helpen waarborgen. De aan Europol verbonden verbindingsofficieren moeten een belangrijke rol spelen bij het faciliteren van de rechtstreekse samenwerking en coördinatie met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, onder meer door de snelle uitwisseling van informatie en de vaststelling van grensoverschrijdende operationele verbanden.

(36)De nationale Europol-eenheden moeten bovendien een grotere rol spelen bij het waarborgen dat de operationele taken van Empact volledig worden vervuld, door het dichten van bestaande lacunes op het gebied van coördinatie die een doeltreffende koppeling tussen prioriteiten op Unieniveau en nationale behoeften in de weg staan. Daartoe moeten de nationale Europol-eenheden uitgroeien tot centrale operationele platforms voor het beheer van hun nationale Empact-ondersteuningsteam dat verantwoordelijk is voor het faciliteren van de operationele deelname en voor het afstemmen van de nationale bijdragen op de Empact-prioriteiten.

(37)Voor een doeltreffende inzet van de operationele, analytische, technische en forensische ondersteuning van Europol in nationale onderzoeken, moet die ondersteuning worden afgestemd op de nationale behoeften en procedures. Om te waarborgen dat de ondersteuning door Europol snel kan worden ingezet en kan worden afgestemd op de operationele behoeften en procedurele vereisten op nationaal niveau, moeten er binnen de nationale Europol-eenheid in elke lidstaat Europol-ondersteuningsbureaus worden opgericht. Deze bureaus moeten de rechtstreekse integratie van criminele inlichtingen, analytische instrumenten, digitale en forensische technologieën en operationele kennis in lopende nationale onderzoeken vergemakkelijken. De ondersteuningsbureaus moeten ook helpen waarborgen dat de operationele output van Europol doeltreffend door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten kan worden ingezet voor het voorkomen en bestrijden van zware criminaliteit en terrorisme.

(38)De ondersteuningsbureaus van Europol moeten worden bemand door personeelsleden van Europol die een gestructureerd loopbaantraject hebben doorlopen waarin ervaring bij de bevoegde autoriteiten van een lidstaat en de daaropvolgende dienstbetrekking bij Europol worden gecombineerd, alvorens weer op nationaal niveau te worden gedetacheerd. Dit roulatiemodel is van essentieel belang om te waarborgen dat de bij Europol verworven kennis daadwerkelijk wordt geherinvesteerd in het nationale systeem en dat de integratie van de ondersteuning door Europol wordt verricht door Europol-personeel dat operationeel inzicht heeft in het specifieke juridische, operationele en organisatorische kader waarbinnen de bevoegde autoriteiten van de respectieve lidstaat opereren. Dit Europol-personeel moet een methode hanteren op basis van tweeledige verslaglegging aan Europol en de lidstaat waar het ondersteuningsbureau van Europol is gevestigd. De oprichting van de ondersteuningsbureaus van Europol mag geen afbreuk doen aan de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten uit hoofde van het nationaal recht. Teneinde de doeltreffendheid te waarborgen van het op roulatie gebaseerde personeelsmodel dat ten grondslag ligt aan de ondersteuningsbureaus van Europol, moeten de lidstaten de nodige maatregelen nemen om de re-integratie van personeelsleden in hun nationale overheidsdiensten te vergemakkelijken na voltooiing van hun opdracht binnen dat bureau. Dit vereist het wegnemen van administratieve, organisatorische en loopbaangerelateerde belemmeringen die de mobiliteit tussen nationale autoriteiten en Europol kunnen belemmeren, zodat die mobiliteit wordt erkend als integrerend deel van hun professionele loopbaanontwikkeling.

(39)Om als Unie-informatiecentrum inzake criminaliteit te kunnen fungeren, moet Europol informatie kunnen verwerken die het van bronnen heeft ontvangen of rechtstreeks aan openbaar beschikbare bronnen heeft ontleend, onder de in deze verordening vastgestelde voorwaarden en waarborgen. De doeltreffende verzameling van informatie uit openbaar beschikbare bronnen voor Europol betreft met name het gebruik van onlinezoekmachines, met inbegrip van de invoer van persoonsgegevens, dat niet mag worden beschouwd als een doorzending of doorgifte van persoonsgegevens aan particuliere partijen in het kader van deze verordening of Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad 46 .

(40)De lidstaten moeten zorgen voor de tijdige verstrekking van de informatie die Europol nodig heeft voor het vervullen van zijn taken, onder meer via gestructureerde, beveiligde en geautomatiseerde uitwisselingsmechanismen. In dat verband moeten de lidstaten passende nationale gegevensladers inrichten en onderhouden die de gestructureerde invoer van relevante informatie in de diensten en instrumenten van Europol mogelijk maken, waarbij de kwaliteit, volledigheid en tijdigheid van de gegevens worden gewaarborgd.

(41)Het operationele model van Europol blijft stevig verankerd in het beginsel van gegevenseigendom, op grond waarvan de lidstaten, instellingen, organen, missies en instanties van de Unie, derde landen en internationale organisaties die informatie aan Europol verstrekken, zeggenschap behouden over het doel van en de voorwaarden voor de verwerking ervan. Dat beginsel vormt een hoeksteen van het wederzijdse vertrouwen in de uitwisseling van informatie met Europol en waarborgt dat het gebruik van gegevens strikt in overeenstemming blijft met het door de gegevensverstrekker vastgestelde oogmerk.

(42)Voor zover noodzakelijk voor de uitvoering van zijn taken moet Europol persoonsgegevens kunnen verwerken, op voorwaarde dat deze verwerking uitsluitend plaatsvindt voor de in deze verordening vastgestelde doeleinden. Bij Verordening (EU) 2018/1725 zijn de regels vastgesteld betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie. Verordening (EU) 2018/1725 moet van toepassing zijn op de verwerking van persoonsgegevens door Europol, aangevuld met de specifieke voorschriften uit hoofde van deze verordening.

(43)Europol opereert in een informatieomgeving die wordt gekenmerkt door grote hoeveelheden heterogene gegevens, die vaak afkomstig zijn uit meerdere bronnen en operationele contexten. Een aanzienlijk deel van die informatie wordt in ongestructureerde vorm ontvangen, waardoor indeling in vooraf gedefinieerde categorieën betrokkenen moeilijk of soms zelfs onmogelijk is. Dit weerspiegelt de operationele realiteit van de moderne rechtshandhaving, waar het opvragen van informatie uit grote en ongestructureerde datasets een operationele kerntaak van de rechtshandhavingsautoriteiten vormt. In dat kader moeten de op Europol van toepassing zijnde regels inzake de indeling van betrokkenen in categorieën worden afgestemd op Verordening (EU) 2018/1725. Europol dient derhalve, alleen indien van toepassing en voor zover mogelijk, een duidelijk onderscheid te maken tussen persoonsgegevens die betrekking hebben op de verschillende in bijlage II vermelde categorieën betrokkenen, waarbij ervoor moet worden gezorgd dat de operationele doeltreffendheid wordt gewaarborgd met volledige inachtneming van de waarborgen en beginselen inzake gegevensbescherming, waaronder minimale gegevensverwerking en doelbinding.

(44)De indeling van persoonsgegevens in categorieën is een dynamisch proces dat kan veranderen naarmate er nieuwe aanwijzingen en informatie beschikbaar komen. Persoonsgegevens die aanvankelijk niet relevant worden geacht voor opname in een in bijlage II vermelde categorie betrokkenen, kunnen na verdere verwerking van operationeel belang blijken te zijn of verbanden met lopende onderzoeken blijken te hebben. Wanneer het niet mogelijk is een duidelijk onderscheid te maken tussen de persoonsgegevens die betrekking hebben op de verschillende in bijlage II vermelde categorieën betrokkenen, of wanneer Europol persoonsgegevens moet verwerken die geen betrekking hebben op de in bijlage II vermelde categorieën betrokkenen, dient Europol zijn functionaris voor gegevensbescherming daarvan in kennis te stellen. Dergelijke persoonsgegevens moeten onmiddellijk worden gewist zodra het doel van de verwerking is bereikt.

(45)De doeltreffende uitvoering van de taken van Europol en de verwerking van informatie vereisen de ontwikkeling en het gebruik van diensten en instrumenten, die zodanig moeten worden opgezet en beheerd dat de doeltreffendheid en efficiëntie ervan worden gewaarborgd, alsook de naleving van de toepasselijke gegevensbeschermings- en beveiligingsnormen.

(46)Voor de verwerking van informatie voor kruiscontroles met bestaande gegevens die reeds door Europol in samenwerking met de lidstaten zijn opgeslagen en in categorieën zijn ingedeeld, moet een dienst voor kruiscontroles van Europol tot stand worden gebracht ter ondersteuning van de doelstellingen en taken van Europol en om de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten en andere organen en instanties van de Unie te vergemakkelijken. De doeltreffende en efficiënte werking van die dienst vereist dat de casemanagementsystemen van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten interoperabel en technisch verbonden zijn met die dienst. Om de technische efficiëntie te maximaliseren en de samenhang met bestaande informatiesystemen van de Unie te waarborgen, moet de dienst voor kruiscontroles van Europol, voor zover technisch haalbaar, bestaande door eu-LISA ontwikkelde technologieën en componenten, met inbegrip van de technologie die ten grondslag ligt aan de gezamenlijke dienst voor biometrische matching (sBMS), hergebruiken en aanpassen ten behoeve van zijn functies op het gebied van biometrische matching. Het hergebruik en de aanpassing van dergelijke technologie moeten uitsluitend technische en operationele doelstellingen en doelstellingen inzake kostenefficiëntie dienen, met inbegrip van schaalvoordelen en het voorkomen van dubbele investeringen, en mogen geen afbreuk doen aan bestaande governanceregelingen, toegangsrechten, gegevenseigendom, interoperabiliteitsarchitectuur, de toewijzing van verantwoordelijkheden tussen organen en instanties van de Unie, of de wettelijke voorwaarden die van toepassing zijn op de toegang tot informatie uit hoofde van het Unierecht.

(47)De verwerking van persoonsgegevens in de dienst voor kruiscontroles van Europol vereist de vaststelling van een nauwkeurige en uitputtende lijst van categorieën gegevens, waarmee wordt gewaarborgd dat de verwerking noodzakelijk en evenredig blijft voor de uitvoering van de taken van Europol, en dat de rechten van natuurlijke personen worden beschermd overeenkomstig de toepasselijke regels inzake gegevensbescherming. De gegevensformaten van dergelijke categorieën gegevens, met inbegrip van identificeerbare voorwerpen of multimediagegevens die voor het doorzoeken van de dienst worden gebruikt, moeten worden vastgesteld door middel van een uitvoeringshandeling.

(48)Het systematisch en tijdig uploaden van relevante gegevens naar de dienst voor kruiscontroles van Europol door de lidstaten en Europol is van essentieel belang om de doeltreffendheid van de dienst te waarborgen en grensoverschrijdende samenwerking bij de preventie en bestrijding van zware en georganiseerde criminaliteit te ondersteunen, en tegelijkertijd te voorzien in de nodige waarborgen ter bescherming van de wezenlijke belangen in verband met de veiligheid van de lidstaten en de rechten van natuurlijke personen. Door nieuwe geüploade gegevens systematisch te vergelijken met reeds opgeslagen gegevens voor het vaststellen van banden en verbanden tussen verschillende zaken, stelt de dienst Europol in staat de lidstaten te ondersteunen bij grensoverschrijdende onderzoeken.

(49)De bevoegde autoriteiten van de lidstaten moeten systematisch zoekopdrachten bij de dienst voor kruiscontroles van Europol kunnen indienen om het doeltreffende gebruik van de dienst door alle relevante rechtshandhavingsinstanties in de hele Unie te waarborgen, op die manier de preventie en bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme te verbeteren, en tegelijkertijd te waarborgen dat de toegang tot de gegevens onderworpen blijft aan strikte voorwaarden en waarborgen ter bescherming van de rechten van natuurlijke personen en ter eerbiediging van het beginsel van gegevenseigendom.

(50)Om Europol in staat te stellen grensoverschrijdende onderzoeken en operationele activiteiten doeltreffend te ondersteunen, is het zaak een analytische Europol-omgeving in te richten als een beveiligd technisch en operationeel platform voor de opslag, verwerking, analyse en visualisatie van gegevens. De analytische Europol-omgeving moet de uitvoering van de taken van Europol ondersteunen door de operationele analyse van gegevens die de lidstaten, derde landen, internationale organisaties, particuliere partijen of andere bronnen overeenkomstig deze verordening hebben ontvangen, te vergemakkelijken.

(51)Om te waarborgen dat de rechten van natuurlijke personen worden beschermd, moeten voor het doorzoeken van en de toegang tot gegevens in de analytische Europol-omgeving, met inbegrip van gegevens die zijn opgeslagen in het kader van analyseprojecten, strikte toegangsvoorwaarden en waarborgen inzake gegevensbescherming gelden, waarbij gemachtigde entiteiten echter in staat worden gesteld de gegevens doeltreffend te doorzoeken en hier indirecte toegang tot hebben teneinde bij te kunnen dragen tot het voorkomen en bestrijden van zware criminaliteit en terrorisme.

(52)Om de lidstaten te ondersteunen bij het uitvoeren van gezamenlijke operationele analyses, moeten de capaciteiten van de analytische Europol-omgeving worden ingezet ten behoeve van de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte. Hierbij gaat het in voorkomend geval om geavanceerde analytische instrumenten en modules, zoals die welke de verwerking en vergelijking van biometrische gegevens mogelijk maken, en om functies ter ondersteuning van het verzamelen en analyseren van gegevens uit openbaar beschikbare bronnen. De beschikbaarheid van dergelijke capaciteiten binnen de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte moet de vaststelling van verbanden tussen verschillende zaken verbeteren en een gecoördineerde operationele respons bevorderen.

(53)Om de realtime operationele samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten van verschillende lidstaten en Europol te vergemakkelijken, moet de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte ruimte bieden voor het uitvoeren van “Joint Operational Analysis Cases” (JOAC’s). Een JOAC moet een veilige, op samenwerking gebaseerde omgeving vormen waarin de deelnemende autoriteiten en Europol gezamenlijk informatie met betrekking tot een specifiek strafrechtelijk onderzoek, een specifieke dreiging, een specifiek crimineel netwerk of een specifieke operationele doelstelling kunnen verwerken, analyseren, verrijken en uitwisselen. Voor de totstandbrenging van JOAC’s moeten duidelijke criteria en procedures gelden, waaronder de aanwijzing van deelnemende autoriteiten en de voorwaarden voor toegang tot en gebruik van de daarin verwerkte informatie.

(54)Teneinde de doeltreffendheid van gezamenlijke operationele analyses te vergroten, moet Europol de lidstaten kunnen voorstellen een JOAC tot stand te brengen op basis van zijn analyse van de beschikbare informatie en gegevens, met inachtneming van de discretionaire bevoegdheid van de lidstaten met betrekking tot de totstandbrenging van een JOAC.

(55)Om de deelnemers aan een JOAC in staat te stellen doeltreffend met elkaar samen te werken en gegevens te analyseren, informatie uit te wisselen en gezamenlijke activiteiten uit te voeren, en daarbij de mogelijkheid te bieden gebruik te maken van de relevante capaciteiten van Europol, moet binnen de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte worden voorzien in een reeks geavanceerde functies, waaronder instrumenten voor beveiligde communicatie, zoals chatfuncties en videoconferenties, en gezamenlijke capaciteiten voor het bewerken en visualiseren van documenten, als middel om doeltreffende en efficiënte samenwerking en analyses voor de deelnemers te vergemakkelijken en de uitwisseling van informatie en kennis in een beveiligde en gecontroleerde omgeving te ondersteunen.

(56)Gezien het toenemende transnationale karakter van criminaliteit moet de lidstaat die een JOAC tot stand brengt in naar behoren gemotiveerde gevallen de deelname van derde landen kunnen voorstellen. Een dergelijke deelname moet beperkt blijven tot derde landen die een overeenkomst hebben die de uitwisseling van persoonsgegevens met Europol mogelijk maakt en tot situaties waarin Europol van oordeel is dat de betrokkenheid van het desbetreffende derde land relevant is voor de verwezenlijking van de doelstellingen van de JOAC. De deelname van een derde land mag niet leiden tot algemene toegang tot de diensten en instrumenten van Europol, maar moet beperkt blijven tot de specifieke JOAC en de informatie die daarin overeenkomstig deze verordening beschikbaar wordt gesteld.

(57)Om de soepele uitwisseling van informatie tussen de centrale contactpunten en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, Europol en andere gemachtigde entiteiten te vergemakkelijken, moet Europol voorzien in een veilig en betrouwbaar instrument, zoals de applicatie voor veilige informatie-uitwisseling (Siena), inclusief webinterfaces, mobiele applicaties en specifieke programmeringsinterfaces.

(58)Teneinde de samenwerking tussen particuliere partijen, de lidstaten en Europol te stroomlijnen met het oog op het voorkomen van en inspelen op onlinecrisissituaties, cyberdreigingen en andere criminele activiteiten waarbij gebruik wordt gemaakt van digitale diensten, moet Europol binnen de analytische Europol-omgeving een specifiek mechanisme tot stand brengen. Dat mechanisme moet met name de naleving ondersteunen van de verslagleggings- en kennisgevingsverplichtingen van de Unie uit hoofde van Verordening (EU) 2021/784 47 en Verordening (EU) 2022/2065 48 van het Europees Parlement en de Raad, door zowel particuliere partijen, waaronder aanbieders van hostingdiensten, als bevoegde rechtshandhavings- of justitiële autoriteiten van de lidstaten, en snelle coördinatie tijdens onlinecrisissituaties mogelijk maken. Het moet zodanig worden ontworpen dat kan worden vastgesteld welke lidstaat in kennis moet worden gesteld en dat de interoperabiliteit met de nationale systemen wordt gewaarborgd, met behoud van robuuste waarborgen op het gebied van beveiliging en gegevensbescherming. Europol moet ervoor zorgen dat de ontwikkeling en het onderhoud van het mechanisme met de nodige middelen worden ondersteund.

(59)Ter ondersteuning van de doelstellingen van Verordening (EU) 2024/982 van het Europees Parlement en de Raad 49 moet Europol de aan hem opgedragen taken in verband met het Europees Indexsysteem van politiegegevens (Epris) uitvoeren, voorzien in een gecentraliseerd platform voor de indexering en uitwisseling van politiegegevens, en rechtshandhavingsinstanties in staat stellen op efficiënte en doeltreffende wijze toegang te krijgen tot informatie en deze uit te wisselen.

(60)Om de doeltreffende verwezenlijking van zijn doelstellingen te ondersteunen en de samenwerking tussen Europol, de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en andere gemachtigde entiteiten te versterken, moet Europol een beveiligde, schaalbare en soevereine Europol-cloudinfrastructuur tot stand brengen voor het beheer van de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte en voor de opslag, verwerking, analyse en uitwisseling van gegevens, waarbij strikte toegangscontrole, gegevenscompartimentering en volledige naleving van het Unierecht worden gewaarborgd en de ontwikkeling, de exploitatie en het onderhoud van een reeks digitale diensten en operationele gegevensverwerkingscapaciteiten mogelijk worden gemaakt.

(61)Teneinde veilige, efficiënte en betrouwbare toegang tot de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte te bevorderen voor een breed scala aan onderzoekers in de hele Unie, moet de EU een digitale identiteit voor de politie vaststellen, zodat vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, Europol en andere gemachtigde entiteiten op geharmoniseerde en veilige wijze toegang hebben tot de Europol-infrastructuur en de daarmee verbonden nationale systemen, waarbij verantwoordingsplicht en toezicht door middel van registratie- en auditmechanismen worden gewaarborgd en gedifferentieerde toegangsrechten op basis van specifieke behoeften en vereisten mogelijk zijn.

(62)Ter waarborging van doeltreffend toezicht en doeltreffende evaluatie en controle met betrekking tot de diensten en instrumenten van Europol, moet Europol statistische en verslagleggingsinstrumenten ontwikkelen en onderhouden waarmee statistische informatie, indicatoren en analytische verslagen over het gebruik, de prestaties, de operationele doeltreffendheid en de interoperabiliteit ervan kunnen worden gecreëerd. Die instrumenten moeten de voorbereiding van strategische en operationele analyses, dreigingsevaluaties, trendverslagen en situationele briefings ondersteunen en bijdragen aan de jaarlijkse verslagleggingsverplichtingen van Europol en de evaluatieverslagen van de Commissie, met name wat betreft het operationele effect van deze verordening. Daarnaast moeten ze de beschikbaarheid van betrouwbare informatie voor evaluatie-, monitoring- en verslagleggingsdoeleinden bevorderen en, in voorkomend geval, de Commissie ondersteunen bij de uitvoering van haar verantwoordelijkheden uit hoofde van het Unierecht, met inbegrip van het toezicht op en de uitvoering en evaluatie van wetgeving die relevant is voor het mandaat van Europol. Ze moeten ook de verstrekking van informatie aan de Gezamenlijke Parlementaire Controlegroep (GPC) vergemakkelijken. De statistische en verslagleggingsinstrumenten moeten het mogelijk maken trends, operationele behoeften en activiteiten op het gebied van informatie-uitwisseling te analyseren, en tegelijkertijd waarborgen dat statistische informatie wordt verwerkt in overeenstemming met het Unierecht inzake gegevensbescherming, cyberbeveiliging en vertrouwelijkheid. Voor dergelijke informatie moeten passende waarborgen en maatregelen voor toegangscontrole gelden. Om te waarborgen dat het jaarlijks door de Commissie overeenkomstig artikel 325, lid 5, VWEU in te dienen verslag een uitgebreid overzicht bevat van de maatregelen die zijn genomen ter bestrijding van fraude die de financiële belangen van de Unie schaadt, moet Europol een bijdrage leveren voor de opstelling van dat verslag. Die bijdrage moet de behaalde resultaten en de daartoe door Europol uitgevoerde activiteiten bestrijken.

(63)Om de efficiënte en interoperabele uitwisseling van informatie tussen de lidstaten, instellingen, organen of instanties van de Unie en andere relevante entiteiten te vergemakkelijken, moet Europol de ontwikkeling, de uitvoering en het operationele gebruik van het bij Verordening (EU) 2019/818 van het Europees Parlement en de Raad 50 vastgestelde Universal Message Format ondersteunen door het secretariaat te verzorgen en technische en operationele besprekingen aan te sturen. Daartoe moet Europol nauw samenwerken met de Commissie om de consistente toepassing van het UMF in alle relevante informatiesystemen en communicatiekanalen te ondersteunen en zo de interoperabiliteit en de doeltreffendheid van de informatie-uitwisseling te verbeteren.

(64)Voor de vergelijking van DNA-profielen zijn gespecialiseerde matchinginstrumenten nodig die verschillen van de informatiesystemen waarmee DNA-gegevens worden uitgewisseld. Europol moet derhalve kunnen voorzien in een gemeenschappelijke DNA-matchingtoepassing die dient als technische en forensische component voor de geautomatiseerde vergelijking van DNA-profielen. De toepassing moet fungeren als een gedeelde technische capaciteit die kan worden ingezet binnen de diensten en instrumenten van Europol of door de lidstaten. Ze moet de uitvoering van kaders voor informatie-uitwisseling ondersteunen, met inbegrip van Verordening (EU) 2024/982, met inachtneming van de eigendom van gegevens van de autoriteiten die de gegevens verstrekken en de waarborgen voor de verwerking en uitwisseling ervan. De beschikbaarheid van een gemeenschappelijk EU-instrument voor DNA-matching is ook van belang voor het versterken van de technologische soevereiniteit van Europa op een kritiek gebied van rechtshandhaving en forensische samenwerking, voor het terugdringen van de afhankelijkheid van externe technologieën en aanbieders en voor het waarborgen dat de ontwikkeling, werking en ontplooiing van functies voor DNA-matching onderworpen blijven aan de normen en governance- en beveiligingsvereisten van de Unie.

(65)Teneinde te waarborgen dat Europol in staat blijft om doeltreffend te reageren op veranderende operationele, technische en analytische behoeften, en om de doeltreffende verwezenlijking van zijn doelstellingen te ondersteunen, moet het agentschap in staat zijn aanvullende diensten en instrumenten te ontwerpen, ontwikkelen en beheren, waarbij ervoor moet worden gezorgd dat dergelijke systemen en instrumenten voldoen aan de toepasselijke regels en waarborgen inzake gegevensbescherming en onderworpen zijn aan passende procedurele en technische vereisten. De Commissie moet bevoegd zijn tot het vaststellen van uitvoeringshandelingen waarin dergelijke procedurele en technische vereisten zijn vastgelegd.

(66)Ter waarborging van de doeltreffende ontwikkeling en uitvoering van de informatiesystemen en ICT-infrastructuur van Europol moet er een stuurgroep ICT- en informatiebeheer tot stand worden gebracht als substructuur van de raad van bestuur, met als doel strategische richtsnoeren, kennis en toezicht op ICT- en informatiebeheeractiviteiten te verstrekken en de raad van bestuur te ondersteunen bij het nemen van weloverwogen besluiten over dergelijke kwesties, waarbij wordt gezorgd voor samenhang met de operationele behoeften van de lidstaten en de Uniebrede doelstellingen inzake interoperabiliteit.

(67)Met het oog op het verstrekken van technische kennis en advies ter ondersteuning van de ontwikkeling en uitvoering van de informatiesystemen en ICT-infrastructuur van Europol moet er een adviesgroep ICT- en informatiebeheer tot stand worden gebracht om de stuurgroep en Europol te ondersteunen bij het ontwerpen, ontwikkelen en exploiteren van informatiesystemen, communicatie-infrastructuren en mechanismen voor informatie-uitwisseling, en voor het bevorderen van gemeenschappelijke technische componenten, normen en beste praktijken, waarbij wordt gezorgd voor nauwe coördinatie en samenwerking tussen Europol, eu-LISA, de lidstaten en de Commissie op het gebied van technische en uitvoeringsgerelateerde kwesties.

(68)Teneinde een beter gecoördineerde aanpak te verwezenlijken om te anticiperen op en tegemoet te komen aan de operationele en technologische behoeften van rechtshandhavingsautoriteiten in de hele Unie, moet Europol een kader voor prognoses en gemeenschappelijke capaciteitsontwikkeling (hierna “het Kader” genoemd) tot stand brengen dat tot doel heeft een gemeenschappelijke interpretatie van capaciteitsprioriteiten op korte, middellange en lange termijn te ontwikkelen. Het Kader moet bijdragen tot een efficiëntere bundeling, uitwisseling en inzet van middelen, interoperabiliteit en normalisatie bevorderen en dubbele investeringen helpen voorkomen.

(69)Om te zorgen voor continuïteit tussen de vaststelling van capaciteitsprioriteiten uit hoofde van het Kader, de ontwikkeling van innovatieve oplossingen voor geavanceerde capaciteiten en de inzet ervan in omgevingen voor operationele rechtshandhaving, moet Europol de Commissie kunnen bijstaan bij de programmering van het kaderprogramma van de Unie voor onderzoek en innovatie en, indien nodig voor de uitvoering van zijn taken, kunnen deelnemen aan activiteiten voor capaciteitsontwikkeling die worden ondersteund door financieringsprogramma’s van de Unie, met name het Europees Fonds voor concurrentievermogen. Aangezien Europol verschillende functies kan vervullen met betrekking tot de financieringsprogramma’s van de Unie, moeten de Commissie en Europol ervoor zorgen dat de deelname van Europol aan activiteiten die worden ondersteund door financieringsprogramma’s van de Unie, geen onrechtmatig voordeel oplevert als gevolg van zijn betrokkenheid bij de programmering van die programma’s.

(70)Bepaalde technologische, analytische en forensische capaciteiten worden almaar complexer en hebben steeds meer middelen nodig, waardoor het voor de lidstaten inefficiënt is om dergelijke capaciteiten individueel op nationaal niveau te ontwikkelen en in stand te houden. Europol moet derhalve in staat zijn gemeenschappelijke geavanceerde capaciteiten ter ondersteuning van zijn taken en die van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten te ontwikkelen, exploiteren, beheren en aan te bieden. Naarmate de rechtshandhavingsinstanties steeds meer vertrouwen op elektronisch bewijsmateriaal en steeds meer problemen ondervinden bij de toegang tot gegevens waarover zij rechtmatig beschikken, moet Europol de ontwikkeling en verstrekking van capaciteiten voor de decodering van dergelijke gegevens ondersteunen. Om dubbel werk en een inefficiënt gebruik van middelen op Unieniveau te voorkomen, moet Europol, alvorens nieuwe capaciteiten te ontwikkelen, de beschikbaarheid van gelijkwaardige oplossingen op de markt of binnen de lidstaten, instellingen, organen en instanties van de Unie beoordelen en, indien mogelijk, prioriteit geven aan het hergebruik, de aanpassing of de verwerving ervan. Europol moet daarnaast rekening houden met risico’s die voortvloeien uit strategische afhankelijkheden en de afhankelijkheid van leveranciers buiten de Unie. In het kader van door Europol ondersteunde onderzoeken en operationele activiteiten moet het waar nodig mogelijk zijn deze capaciteiten ter beschikking te stellen van deelnemende derde landen, met name wanneer dit bijdraagt tot de doeltreffende uitvoering van de operationele activiteiten en dit de door de deelnemende lidstaten nagestreefde operationele doelstellingen ondersteunt.

(71)Ter ondersteuning van de ontwikkeling van innovatieve oplossingen voor geavanceerde capaciteiten die relevant zijn voor de uitvoering van zijn taken, moet Europol onderzoeks- en innovatieactiviteiten, waaronder proefprojecten en voorbereidende acties, kunnen uitvoeren en hieraan kunnen deelnemen. Europol moet synergieën waarborgen en overlapping vermijden met activiteiten die worden ondersteund door andere instellingen, organen en instanties van de Unie en door relevante financieringsprogramma’s van de Unie.

(72)Om de ontwikkeling, het testen en de validatie van algoritmische instrumenten en AI-systemen en -modellen mogelijk te maken in een gecontroleerde en beveiligde omgeving die voorziet in passende waarborgen, moet Europol gebruikmaken van specifieke testomgevingen. Het agentschap moet deelnemen aan testomgevingen voor regelgeving die zijn opgezet op grond van Verordening (EU) 2024/1689 51 van het Europees Parlement en de Raad en, in voorkomend geval, deze omgevingen ter beschikking stellen van particuliere partijen die deelnemen aan gezamenlijke onderzoeks- en innovatieactiviteiten.

(73)Voor het beoordelen van de doeltreffendheid, geschiktheid en toegevoegde waarde van de inzet van innovatieve oplossingen door rechtshandhavingsinstanties, moet Europol activiteiten kunnen ondersteunen op het gebied van vroegtijdige uitrol, operationele tests en validering. Wat commerciële oplossingen betreft, moeten dergelijke activiteiten gebaseerd zijn op transparante procedures en objectieve technische en operationele criteria.

(74)Om de overgang van geteste en gevalideerde innovatieve oplossingen naar geavanceerde capaciteiten voor operationeel gebruik te vergemakkelijken en het operationele effect in de hele Unie te maximaliseren, moet Europol steun verlenen voor de toepassing, uitrol, opschaling en integratie ervan in operationele activiteiten en onderzoeken van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Innovatieve oplossingen en geavanceerde capaciteiten kunnen alleen maximaal operationeel voordeel opleveren als ze vergezeld gaan van de nodige vaardigheden, kennis en knowhow. Europol moet de lidstaten derhalve ondersteunen bij het versterken van gespecialiseerde kennis en operationele capaciteiten door middel van gespecialiseerde opleidingsactiviteiten, in nauwe samenwerking met het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol), als opgericht bij Verordening (EU) 2015/2219 van het Europees Parlement en de Raad 52 , dat verantwoordelijk is voor de coördinatie van kenniscentra.

(75)Ter bevordering van de samenhang, coördinatie en continuïteit van de in het kader van deze verordening uitgevoerde activiteiten op het gebied van prognoses, capaciteitsplanning, onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling, moet Europol een specifieke dienst voor capaciteiten en innovatie onderhouden die binnen Europol als centraal coördinatiecentrum fungeert ter ondersteuning van de uitvoering van het Kader en ter waarborging van de samenhang tussen de centra van Europol en andere organisatiestructuren.

(76)Doeltreffende capaciteitsontwikkeling vereist in toenemende mate samenwerking tussen rechtshandhavingsinstanties, instellingen, organen en instanties van de Unie, onderzoeksorganisaties, de academische wereld, technologieleveranciers, het bedrijfsleven en andere actoren op het gebied van innovatie. Europol moet derhalve op Unieniveau steun verlenen aan samenwerking en coördinatie bij activiteiten op het gebied van capaciteitsontwikkeling en innovatie, waaronder die van de EU-innovatiehub voor interne veiligheid en de onderzoeks- en innovatiecampus op het gebied van veiligheid van de Commissie. Daarnaast moet Europol gezamenlijke projecten, testactiviteiten en andere vormen van samenwerking kunnen faciliteren, onder meer met particuliere partijen en, in voorkomend geval, door middel van gezamenlijke ontwikkelings- en aanbestedingsactiviteiten die overeenkomstig het toepasselijke Unierecht worden uitgevoerd.

(77)Europol moet worden ondersteund door een adviesgroep voor capaciteiten en innovatie die deskundig advies verstrekt op het gebied van capaciteitsontwikkeling, onderzoek en innovatie, de voorbereiding en actualisering van het Kader ondersteunt en uitwisselingen met andere relevante partners faciliteert, met name met onderzoeksorganisaties en particuliere partijen.

(78)Teneinde zijn taken doeltreffend te kunnen uitvoeren, moet Europol beschikken over een governancestructuur die effectieve strategische sturing, verantwoordingsplicht, transparantie en goed financieel en administratief beheer waarborgt. Het bestuur van het agentschap moet worden afgestemd op de gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de EU en de Europese Commissie van 2012 over gedecentraliseerde agentschappen (de gezamenlijke verklaring en gezamenlijke aanpak) en op Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 van de Commissie 53 .

(79)Om het besluitvormingsproces binnen Europol te stroomlijnen moet een efficiënte en doeltreffende governancestructuur worden ingesteld. Daartoe moeten de lidstaten en de Commissie vertegenwoordigd zijn in een raad van bestuur die beschikt over de noodzakelijke bevoegdheden, waaronder de bevoegdheid om het enkelvoudig programmeringsdocument goed te keuren. Ter waarborging van doeltreffend politiek toezicht moet de raad van bestuur ook een door het Europees Parlement aangewezen lid omvatten. De raad van bestuur moet het belangrijkste orgaan zijn dat verantwoordelijk is voor de strategische koers van en het toezicht op Europol. De raad moet de prioriteiten en doelstellingen van Europol vaststellen, toezicht houden op de uitvoering ervan en de hem uit hoofde van deze verordening toegekende bevoegdheden uitoefenen op het gebied van programmering, begrotingszaken, organisatiestructuur, governance en verantwoordingsplicht.

(80)Om een efficiënte en doeltreffende governance te waarborgen, moet de raad van bestuur worden bijgestaan door een dagelijks bestuur dat verantwoordelijk is voor het ondersteunen van de voorbereiding en follow-up van strategische, administratieve en budgettaire beslissingen. Dergelijke regelingen moeten doeltreffende besluitvorming vergemakkelijken, zonder afbreuk te doen aan de respectieve verantwoordelijkheden van de raad van bestuur en de uitvoerend directeur.

(81)Voor de vervulling van zijn taken heeft Europol een sterk uitvoerend bestuur nodig dat in staat is de uitvoering van strategische prioriteiten te waarborgen, alsook de efficiënte toewijzing van middelen en de doeltreffende uitvoering van operationele, administratieve en organisatorische taken. De uitvoerend directeur dient derhalve te worden belast met het dagelijks beheer van Europol en dient deze taken onafhankelijk uit te voeren. Indien nodig moet de uitvoerend directeur worden bijgestaan door een of meer plaatsvervangende uitvoerend directeuren.

(82)Teneinde te waarborgen dat de activiteiten van Europol in overeenstemming blijven met zijn strategische doelstellingen en operationele prioriteiten, moet het agentschap te werk gaan op basis van een samenhangend programmerings- en prestatiebeheerkader waarin meerjarige planning, jaarlijkse activiteiten, toewijzing van middelen en prestatiebeoordeling worden samengebracht. Een dergelijk kader moet gebaseerd zijn op de beginselen van goed financieel beheer, een doeltreffend gebruik van Uniemiddelen en verantwoordingsplicht ten aanzien van de resultaten.

(83)Wat betreft het voorkomen van en het omgaan met belangenconflicten, is het van essentieel belang dat het agentschap onpartijdig optreedt, blijk geeft van integriteit en strenge professionele normen hanteert. Daartoe moeten de leden van de administratieve en beheersstructuur van Europol handelen in het algemeen belang en onderworpen zijn aan passende regels inzake transparantie, belangenverklaringen en het voorkomen van en omgaan met belangenconflicten.

(84)Teneinde de veiligheidsarchitectuur van de Unie te versterken, moet Europol nauw kunnen samenwerken met de relevante organen en instanties van de Unie. Daarnaast moet Europol nauwe betrekkingen met de instellingen en missies van de Unie kunnen aangaan. Voor de totstandbrenging en bevordering van dergelijke betrekkingen moet Europol werkafspraken met deze partijen overeenkomen. Om de samenhang met het beleid van de Unie te waarborgen, moet het aangaan van werkafspraken met organen en instanties van de Unie die in het kader van het VWEU zijn opgericht, vooraf door de Commissie worden goedgekeurd. Dergelijke werkregelingen moeten regelmatig worden geactualiseerd zodat ze doeltreffend en operationeel relevant blijven en in overeenstemming zijn met de prioriteiten van de Unie inzake de bestrijding van veranderende criminele dreigingen.

(85)Europol moet in staat zijn in overeenstemming met deze verordening en het toepasselijke Unierecht zowel persoonsgegevens als niet-persoonsgebonden gegevens te ontvangen van, door te zenden naar of door te geven aan instellingen, organen, missies, instanties en agentschappen van de Unie.

(86)Teneinde een efficiënte informatie-uitwisseling tot stand te brengen en tegelijkertijd te zorgen voor passende waarborgen, moet Europol ervoor zorgen dat de organen en instanties van de Unie in overeenstemming met deze verordening indirecte toegang hebben tot informatie van Europol op basis van een geautomatiseerd hit/no-hit-systeem, onder voorwaarde van wederkerigheid en zonder afbreuk te doen aan beperkingen die door de verstrekker van de gegevens uit hoofde van deze verordening zijn aangegeven. Die toegang moet worden beperkt tot uitsluitend informatie die onder de respectieve bevoegdheden van die organen en instanties van de Unie valt, zoals het EOM, Eurojust, OLAF en de Autoriteit voor de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering (AMLA), als opgericht bij Verordening (EU) 2024/1620 van het Europees Parlement en de Raad 54 .

(87)Om ervoor te zorgen dat misdrijven die de financiële belangen van de Unie schaden, doeltreffend door het EOM worden vervolgd en dat de informatie die Europol van het EOM ontvangt, de criminele inlichtingen van Europol over vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen, versterkt, moet Europol een gestructureerde samenwerking met het EOM aangaan. Om de onderzoeken van het EOM te ondersteunen, moet Europol het EOM op verzoek relevante informatie en operationele en analytische ondersteuning verstrekken. Daartoe moet Europol zorgen voor passende organisatorische regelingen, zoals de toewijzing van specifieke personele middelen, bijvoorbeeld door een specifieke ondersteunende eenheid op te richten. Daardoor zou het EOM gebruik kunnen maken van de analytische ondersteuning van Europol, waardoor een efficiënt gebruik van de middelen van de Unie wordt gewaarborgd bij het onderzoeken en vervolgen van misdrijven die de financiële belangen van de Unie schaden. Gezien de bevoegdheden die krachtens het Unierecht aan het EOM zijn toegekend, mag de informatie-uitwisseling tussen het EOM en Europol op basis van het geautomatiseerde hit/no hit-systeem niet worden beïnvloed door beperkingen die zijn gesteld door de lidstaat of de instelling, het orgaan of de instantie van de Unie die of dat de informatie aan Europol heeft verstrekt. Het verstrekken van dergelijke informatie aan het EOM, onafhankelijk van enige beperking, zou vertragingen verminderen en voorkomen dat na een hit aanvullende procedurele stappen moet worden ondernomen met betrekking tot informatie die het EOM anders overeenkomstig het Unierecht zou kunnen verkrijgen. Aangezien tijdige toegang tot informatie van essentieel belang is voor een doeltreffende uitvoering van onderzoeken door het EOM, zou dat mechanisme de efficiëntiewinst en de toegevoegde waarde van Europol als centraal informatiecentrum maximaliseren. Daarnaast moet Europol aan het EOM verslag uitbrengen over strafbare gedragingen ten aanzien waarvan het EOM zijn bevoegdheid zou kunnen uitoefenen, ongeacht eventuele door een lidstaat of een instelling, orgaan of instantie van de Unie gestelde beperkingen. In beide gevallen moet Europol de verstrekker van de informatie in kennis stellen.

(88)Om synergieën op het niveau van de Unie tussen de samenwerking op het gebied van rechtshandhaving, via Europol, en de justitiële samenwerking, via Eurojust, tot stand te brengen, moet Europol een gestructureerde samenwerking met Eurojust aangaan. Indien de noodzaak van doeltreffende gerechtelijke follow-up wordt vastgesteld, moet Europol de procedure voor het delen van de relevante informatie met Eurojust inleiden, in overeenstemming met de regels van deze verordening.

(89)Om de bestrijding van financiële criminaliteit op het niveau van de Unie te versterken, moet Europol nauwe betrekkingen met de AMLA ontwikkelen, onder meer door operationele, strategische en andere niet-operationele informatie uit te wisselen en verbindingsfunctionarissen in elkaars gebouwen te detacheren. Indien Europol op grond van Richtlijn (EU) 2019/1153 wordt verzocht financiële-inlichtingeneenheden (“FIE’s”) te ondersteunen in het kader van gezamenlijke analyses en deze worden uitgevoerd met de hulp van de AMLA, moet Europol samenwerken met de AMLA om die FIE’s in dat verband doeltreffender te ondersteunen.

(90)Zware en georganiseerde criminaliteit maakt in toenemende mate gebruik van internationale handelsstromen, toeleveringsketens en grensoverschrijdend goederenverkeer. De samenwerking tussen Europol en de bij Verordening […] opgerichte douaneautoriteit van de Europese Unie (EU-douaneautoriteit) kan derhalve waardevolle inzichten opleveren voor de preventie en bestrijding van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme. Europol moet nauwe betrekkingen ontwikkelen met de douaneautoriteit van de Europese Unie, met name om wederzijdse uitwisseling van relevante gegevens en informatie mogelijk te maken, overeenkomstig Verordening […] en met inachtneming van de daarin vastgestelde toepasselijke waarborgen en voorwaarden.

(91)Om bij te dragen tot een doeltreffende bescherming van de financiële belangen van de Unie, moet Europol samenwerken met de andere fraudebestrijdingsactoren die betrokken zijn bij de bescherming van de financiële belangen van de Unie, zoals het EOM, Eurojust, OLAF, de AMLA en de EU-douaneautoriteit, om aangelegenheden aan te pakken die relevant zijn voor de coördinatie van fraudebestrijdingsactiviteiten, zoals het vergemakkelijken van de uitwisseling van informatie, het ondernemen van gecoördineerde of gezamenlijke acties, het uitwisselen van gedachten over nieuwe criminele trends bij activiteiten die de financiële belangen van de Unie schaden, het delen van beste praktijken, waaronder kwesties in verband met de beveiliging en ontwikkeling van informatietechnologie, het vaststellen van criteria voor gemeenschappelijke verslaglegging of het coördineren van opleidingsactiviteiten of algemene ontwikkelingen met betrekking tot de fraudebestrijdingsarchitectuur van de Unie. Aangezien Europol een relevante actor is bij de bescherming van de financiële belangen van de Unie, moet het actief deelnemen aan dergelijke gezamenlijke samenwerkingsactiviteiten.

(92)Om de algemene operationele respons van de Unie op grensoverschrijdende criminaliteit, zoals migrantensmokkel en mensenhandel, te versterken, moeten Europol en Frontex hun aanvullende capaciteiten kunnen benutten. Zij moeten nauw samenwerken, met name in het kader van het Europees geïntegreerd grensbeheer, zoals gedefinieerd in Verordening (EU) 2019/1896, en de cyclus voor het meerjarig strategisch beleid inzake Europees geïntegreerd grensbeheer, waarbij de samenhang van het optreden wordt gewaarborgd en operationele lacunes worden vermeden.

(93)Om de efficiëntie te vergroten, dubbele investeringen te voorkomen, schaalvoordelen te benutten en de interoperabiliteit te bevorderen, moeten Europol en eu-LISA samenwerken bij de ontwikkeling, de aankoop en het gebruik van technische-informatiebeheerscomponenten, met inbegrip van, in voorkomend geval, oplossingen in verband met de verwerking van biometrische gegevens en andere gedeelde diensten, met volledige inachtneming van hun respectieve mandaten en de toepasselijke gegevensbeschermingsvoorschriften.

(94)Voor de preventie en bestrijding van de vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen, moet steeds meer buiten de Unie worden samengewerkt. Indien nodig voor de uitvoering van zijn taken moet Europol samenwerkingsverbanden aangaan en onderhouden met derde landen, internationale organisaties en particuliere partijen, in overeenstemming met het recht van de Unie en met inachtneming van passende waarborgen. Deze samenwerking moet in overeenstemming zijn met het externe beleid en de prioriteiten van de Unie. Met het oog op samenhang en consistentie moet het externe optreden van Europol in voorkomend geval worden gecoördineerd met de betrokken instellingen, organen en instanties van de Unie.

(95)De samenwerking van Europol met derde landen moet gericht zijn op operationele samenwerking, met inbegrip van informatie-uitwisseling, operationele coördinatie en ondersteuning van onderzoeken. Door de externe activiteiten van Europol op operationele doelstellingen te concentreren, worden zijn deskundigheid en middelen gericht op activiteiten die de grootste operationele meerwaarde opleveren voor de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, terwijl ze een aanvulling blijven vormen op de rol van Cepol op het gebied van capaciteitsopbouw in derde landen.

(96)De werking van het Schengengebied zonder controles aan de binnengrenzen zorgt voor een hoge mate van wederzijdse afhankelijkheid tussen de deelnemende staten bij de preventie en bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit. De landen die betrokken zijn bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis zijn nauw geïntegreerd in dat gemeenschappelijk veiligheidskader en dragen rechtstreeks bij tot de veiligheid van het Schengengebied. Een doeltreffende bescherming van de interne veiligheid van de Unie vereist daarom een bijzonder nauwe samenwerking tussen Europol en die landen. Daartoe zullen specifieke regelingen waarin de bijzondere band tussen deze landen en de Unie tot uiting komt, van cruciaal belang zijn. Gezien de wederzijdse voordelen die uit een dergelijke samenwerking voortvloeien, is het ook belangrijk dat die regelingen gebaseerd kunnen zijn op wederzijdse rechten en verplichtingen, waaronder verplichtingen om relevante informatie te delen en bepalingen inzake financiële bijdragen.

(97)Landen die kandidaat zijn voor toetreding tot de Unie alsook potentiële kandidaat-lidstaten zijn belangrijke partners voor de versterking van de Europese interne veiligheid. Vanwege hun geografische nabijheid tot de Unie, hun positie langs belangrijke criminele routes en het regio-overschrijdende karakter van georganiseerde criminaliteit, terrorisme en strafbare feiten in verband met een misdrijf dat onder de bevoegdheid van Europol valt, indien dergelijke strafbare feiten een hybride dimensie hebben, is nauwe operationele samenwerking met die landen een belangrijk element voor de doeltreffende preventie en bestrijding van dergelijke misdrijven en bedreigingen.

(98)Ter ondersteuning van de operationele samenwerking met derde landen en internationale organisaties moeten duidelijke voorwaarden worden vastgesteld waaronder persoonsgegevens mogen worden overgedragen, waarbij een hoog niveau van bescherming van de grondrechten en fundamentele vrijheden, met name het recht op bescherming van persoonsgegevens, moet worden gewaarborgd. Dergelijke overdrachten mogen alleen plaatsvinden in overeenstemming met Verordening (EU) 2018/1725 en de specifieke bepalingen van deze verordening en moeten onderworpen zijn aan de daarin vastgestelde voorwaarden en waarborgen. Overdrachten van persoonsgegevens aan derde landen en internationale organisaties vereisen snelle beslissingen. Om zowel het operationele reactievermogen als een duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden te waarborgen, moeten beslissingen waarbij dergelijke overdrachten worden toegestaan onder de voorwaarden en waarborgen van Verordening (EU) 2018/1725, door de uitvoerend directeur worden genomen.

(99)Informatie die nodig is voor het voorkomen en bestrijden van criminaliteit is in toenemende mate afkomstig van particuliere partijen, waaronder aanbieders van elektronische-communicatiediensten, onlineplatforms, financiële instellingen, vervoersondernemingen en andere particuliere entiteiten. Europol dient, binnen de grenzen van zijn bevoegdheid, informatie en persoonsgegevens waarbij particuliere partijen betrokken zijn, te ontvangen, te verwerken en uit te wisselen wanneer dit noodzakelijk en evenredig is voor de uitvoering van zijn taken, met inachtneming van de verantwoordelijkheden van de lidstaten.

(100)Het voorkomen van ernstige gevaren voor de openbare veiligheid, zoals bedreigingen die voortvloeien uit de verspreiding van terroristische inhoud en uit onlinecrisissituaties, is in toenemende mate afhankelijk van doeltreffende samenwerking tussen overheidsinstanties en particuliere partijen. Voor de doeltreffende uitvoering van bepaalde maatregelen en verplichtingen uit hoofde van het Unierecht, waaronder Verordening (EU) 2021/784 en Verordening (EU) 2022/2065, kan tijdige uitwisseling van informatie tussen Europol en relevante particuliere partijen nodig zijn. Om operationele doeltreffendheid te verzoenen met een hoog niveau van bescherming van de grondrechten, met name het recht op bescherming van persoonsgegevens, moeten de voorwaarden voor dergelijke uitwisselingen worden vastgesteld.

(101)Vrijwillig door natuurlijke personen verstrekte informatie kan bijdragen tot het voorkomen en bestrijden van de vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen. Er zijn passende voorwaarden nodig om ervoor te zorgen dat dergelijke informatie kan worden gebruikt wanneer dat operationeel relevant is, waarbij de rol van Europol als ondersteunende rechtshandhavingsautoriteit behouden blijft en de bescherming van de rechten en vrijheden van de betrokken personen wordt gewaarborgd.

(102)Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad is van toepassing op de verwerking van persoonsgegevens door Europol. Deze verordening moet derhalve zo worden begrepen dat hierin alleen de gegevensbeschermingsregels worden vastgesteld die nodig zijn om de toepassing van Verordening (EU) 2018/1725 aan te vullen, te verduidelijken of te specificeren met het oog op de specifieke taken en operationele activiteiten van Europol. Bijgevolg vormen de bepalingen van deze verordening betreffende de verwerking van persoonsgegevens door Europol een lex specialis ten opzichte van Verordening (EU) 2018/1725 en mogen ze slechts voorrang hebben voor zover ze in specifiekere regels voorzien.

(103)De doeltreffendheid van de samenwerking op het gebied van criminele inlichtingen en rechtshandhaving hangt af van de kwaliteit van de door Europol verwerkte informatie. Daarom moeten, waar mogelijk, de betrouwbaarheid van de bron van de informatie en de nauwkeurigheid van de door Europol ontvangen, opgevraagde of geanalyseerde informatie worden beoordeeld op basis van een gemeenschappelijke evaluatiemethode. Indien Europol informatie ontvangt, moet de verantwoordelijkheid voor die beoordeling bij de verstrekker van de informatie blijven berusten. Indien Europol van oordeel is dat een beoordeling moet worden herzien, moet het trachten overeenstemming met de betrokken aanbieder te bereiken.

(104)Persoonsgegevens betreffende slachtoffers van strafbare feiten, getuigen en andere personen die informatie kunnen verstrekken die relevant is voor strafbare feiten, vereisen bijzondere bescherming, overeenkomstig de bepalingen van Richtlijn 2012/29/EU tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van misdrijven. Europol mag dergelijke gegevens daarom alleen verwerken wanneer dit strikt noodzakelijk en evenredig is voor de uitvoering van zijn taken en mits passende waarborgen worden geboden. Om beter bij te dragen aan de bestrijding van de criminele uitbuiting van jonge daders en in het belang van het kind, moet Europol de gegevens van personen jonger dan 18 jaar kunnen verwerken indien dit noodzakelijk en evenredig is voor het voorkomen of bestrijden van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol valt.

(105)Gevoelige persoonsgegevens overeenkomstig artikel 4, leden 13, 14 en 15, artikel 9 en de overwegingen 51 tot en met 56 van Verordening (EU) 2016/679 mogen door Europol alleen worden verwerkt wanneer dat strikt noodzakelijk en evenredig is voor de uitvoering van zijn taken en de gegevensverwerking onderworpen is aan passende waarborgen en toezichtmechanismen.

(106)Biometrische gegevens kunnen voor verschillende doeleinden worden verwerkt en houden niet in alle omstandigheden dezelfde risico’s in voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen. De in deze verordening vastgestelde specifieke waarborgen voor bijzondere categorieën persoonsgegevens mogen daarom alleen van toepassing zijn op biometrische gegevens wanneer deze worden verwerkt voor de unieke identificatie van een natuurlijke persoon, overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1725. De verwerking van biometrische gegevens met het oog op de unieke identificatie van een natuurlijke persoon door Europol in de analytische omgeving van Europol en indien anderszins vereist uit hoofde van het Unierecht, moet als strikt noodzakelijk worden beschouwd voor het voorkomen of bestrijden van misdrijven die onder de bevoegdheid van Europol vallen.

(107)Europol moet persoonsgegevens voor onderzoeks- en innovatiedoeleinden kunnen verwerken met inachtneming van passende waarborgen, waaronder voorafgaande toestemming van de uitvoerend directeur en toezicht door de raad van bestuur. Indien Europol van mening is dat een nieuw soort project een aanzienlijk risico vormt voor de rechten en vrijheden van betrokkenen, moet Europol ook een gegevensbeschermingseffectbeoordeling uitvoeren en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming daarvan in kennis stellen voordat het project van start gaat.

(108)Betrokkenen moeten het in Verordening (EU) 2018/1725 bedoelde recht van toegang kunnen uitoefenen door een verzoek in te dienen bij Europol of via de daartoe in een lidstaat aangewezen nationale autoriteit. Aangezien door Europol verwerkte persoonsgegevens vaak afkomstig zijn van aanbieders, moeten beslissingen over verzoeken om toegang van betrokkenen in nauwe samenwerking met de lidstaten en de betrokken gegevensaanbieders worden genomen om zowel de doeltreffende bescherming van de rechten van betrokkenen als de bescherming van lopende onderzoeken te waarborgen. Om ervoor te zorgen dat de termijn voor het beantwoorden van verzoeken om toegang van betrokkenen altijd in acht kan worden genomen, moeten de geraadpleegde lidstaten en aanbieders Europol onverwijld antwoorden.

(109)Om een hoog niveau van gegevenskwaliteit en -nauwkeurigheid te waarborgen, moeten door Europol verwerkte persoonsgegevens worden gecorrigeerd, gewist of onderworpen aan verwerkingsbeperkingen wanneer zij onjuist zijn, onrechtmatig zijn verwerkt of niet langer vereist zijn overeenkomstig deze verordening en Verordening (EU) 2018/1725. Aangezien door Europol verwerkte persoonsgegevens uit verschillende bronnen afkomstig kunnen zijn, moeten Europol en de verstrekker van de betrokken gegevens nauw samenwerken bij het nemen van maatregelen die van invloed zijn op de nauwkeurigheid, de opslag of het gebruik van die gegevens.

(110)Het mechanisme van voorafgaande raadpleging van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) uit hoofde van Verordening (EU) 2018/1725 is een belangrijke waarborg. Het is alleen van toepassing op verwerkingen met een hoog risico, waarbij de potentiële risico’s voor betrokkenen bijzonder groot zijn. Tegelijkertijd mag voorafgaande raadpleging niet vereist zijn voor de aanpassing, wijziging of inzet van bestaande capaciteiten, ook niet in een bepaalde operationele context, mits dergelijke activiteiten de aard, de reikwijdte of het doel van de verwerking niet zodanig veranderen dat het risico voor de rechten en vrijheden van betrokkenen zou toenemen. Om de operationele doeltreffendheid van Europol te waarborgen, moet de termijn waarbinnen de EDPS overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1725 schriftelijk advies kan verstrekken, acht weken bedragen en mag deze niet worden opgeschort of verlengd. In bijzonder dringende gevallen die van aanzienlijk belang zijn voor de uitvoering van de taken van Europol, moet Europol bij wijze van uitzondering met de verwerking kunnen beginnen wanneer dit noodzakelijk is om een onmiddellijke criminele dreiging te voorkomen en te bestrijden of om vitale belangen van de betrokkene of een andere persoon te beschermen. In dergelijke gevallen moet Europol de EDPS vóór het begin van de verwerkingen op de hoogte brengen en binnen vier weken na het begin van de verwerkingen alle voor de voorafgaande raadpleging vereiste informatie verstrekken.

(111)Verordening (EEG, Euratom) nr. 1182/71 van de Raad 55 moet van toepassing zijn op alle termijnen waarin deze verordening voor de EDPS voorziet.

(112)Om een degelijke naleving van de regels inzake de bescherming van persoonsgegevens te waarborgen, moet de raad van bestuur van Europol een functionaris voor gegevensbescherming benoemen. De functionaris voor gegevensbescherming moet zijn of haar taken kunnen uitvoeren overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1725. Indien de functionaris voor gegevensbescherming een geval van niet-naleving van de regels inzake de bescherming van persoonsgegevens vaststelt, moet hij of zij van de uitvoerend directeur kunnen verlangen dat hij of zij binnen een bepaalde termijn corrigerende maatregelen neemt. Indien de uitvoerend directeur nalaat te handelen, moet de functionaris voor gegevensbescherming de bevoegdheid krijgen om de zaak voor te leggen aan de raad van bestuur en, indien nodig, uiteindelijk aan de EDPS.

(113)Om Europol bij zijn optreden te ondersteunen bij de eerbiediging, bevordering en naleving van de grondrechten, moet de raad van bestuur een functionaris voor de grondrechten aanwijzen.

(114)Om de eerbiediging van de grondrechten te waarborgen, is gespecialiseerde kennis van het personeel van Europol vereist. Het personeel van Europol moet daarom een passende opleiding krijgen over de grondrechten en fundamentele vrijheden. Personeelsleden van Europol die betrokken zijn bij operationele activiteiten moeten een specifieke opleiding krijgen over gegevensbescherming en de praktische toepassing van de in deze verordening en in Verordening (EU) 2018/1725 vastgestelde waarborgen. Om een hoog en consistent opleidingsniveau te waarborgen, moet Europol bij de ontwikkeling van die opleiding samenwerken met het bij Verordening (EG) nr. 168/2007 van de Raad 56 opgerichte Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten en Cepol.

(115)De nationale instanties die bevoegd zijn voor het toezicht op de verwerking van persoonsgegevens moeten controleren of de verstrekking van persoonsgegevens door de lidstaten aan Europol rechtmatig is. De EDPS moet controleren of de door Europol uitgevoerde gegevensverwerking rechtmatig is en moet daarbij zijn of haar taken overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1725 uitvoeren. Om een doeltreffend toezicht op Europol te waarborgen, moeten de EDPS en de nationale toezichthoudende autoriteiten nauw met elkaar samenwerken met betrekking tot specifieke kwesties waarvoor nationale betrokkenheid vereist is.

(116)Overeenkomstig artikel 88 VWEU moeten de activiteiten van Europol worden gecontroleerd door het Europees Parlement, tezamen met de nationale parlementen. Doeltreffende parlementaire controle draagt bij tot de democratische verantwoordingsplicht, transparantie en legitimiteit van de activiteiten van Europol, met inachtneming van zijn operationele onafhankelijkheid en de verantwoordelijkheden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Doeltreffende controle vereist een regelmatige dialoog met Europol en toegang tot de informatie die nodig is voor de uitvoering van die taak, met inachtneming van de vereisten inzake vertrouwelijkheid en de bescherming van lopende onderzoeken en operationele activiteiten. De bescherming van de grondrechten, met name het recht op bescherming van persoonsgegevens, is van bijzonder belang bij de uitoefening van de taken van Europol. Parlementaire controle moet daarom worden ondersteund door passende uitwisselingen met de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming en door toegang tot onafhankelijke expertise op het gebied van grondrechten.

(117)Voor de operationele doeltreffendheid van Europol moeten gespecialiseerde kennis en praktische ervaring op het gebied van rechtshandhaving behouden blijven. Om een nauw verband met de operationele realiteit en de behoeften van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten te behouden, moeten bepaalde functies worden vervuld door personeel met relevante ervaring die bij die autoriteiten is opgedaan. Dit draagt ertoe bij dat de activiteiten van Europol nauw blijven aansluiten bij op operationele ontwikkelingen, onderzoekspraktijken en nieuwe veiligheidsdreigingen in de hele Unie.

(118)De uitwisseling van expertise en operationele ervaring tussen Europol en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten draagt bij tot doeltreffende samenwerking op het gebied van rechtshandhaving binnen de Unie. Het gebruik van gedetacheerde nationale deskundigen versterkt het wederzijds begrip, vergemakkelijkt de uitwisseling van gespecialiseerde kennis en beste praktijken en ondersteunt de doeltreffende uitvoering van de taken van Europol.

(119)Voor de uitvoering van de taken van Europol zijn begrotingsmiddelen nodig die in verhouding staan tot zijn operationele verantwoordelijkheden en waarmee planning op lange termijn, operationele ondersteuning en de ontwikkeling van gemeenschappelijke capaciteit ten behoeve van de lidstaten kunnen worden ondersteund. Om zijn taken uit te voeren, moet Europol over voldoende middelen en een eigen begroting beschikken. Het moet hoofdzakelijk worden gefinancierd met een bijdrage uit de algemene begroting van de Unie. De begrotingsprocedure van de Unie moet van toepassing zijn op de bijdrage van de Unie en op andere subsidies die ten laste komen van de algemene begroting van de Unie. De controle van de rekeningen moet worden uitgevoerd door de Europese Rekenkamer.

(120)Financiële bijdragen via subsidies vormen een belangrijk onderdeel van de operationele ondersteuning die Europol de lidstaten verleent ter voorkoming en bestrijding van de vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen. Bovendien kan het, gezien het transnationale karakter van zware criminaliteit en terrorisme, voor doeltreffende operationele ondersteuning ook nodig zijn financiële bijdragen te leveren aan derde landen of internationale organisaties die betrokken zijn bij operationele activiteiten met lidstaten. In dat verband zijn bepaalde activiteiten die nodig zijn voor de uitvoering van de taken van Europol, intrinsiek verbonden met de actoren die betrokken zijn bij een bepaalde operationele activiteit. Bovendien kan de doeltreffendheid van de financiële steun van Europol afhangen van de tijdige uitvoering, de vertrouwelijkheid en de continuïteit van de samenwerking tussen de betrokken actoren. In dergelijke gevallen kan met een vergelijkende oproep tot het indienen van voorstellen geen alternatieve begunstigde worden geïdentificeerd. Daarom moet Europol in naar behoren gemotiveerde gevallen subsidies kunnen toekennen zonder een oproep tot het indienen van voorstellen voor activiteiten die binnen zijn takenpakket vallen.

(121)De noodzakelijke bepalingen betreffende de huisvesting van Europol in Nederland, waar zijn zetel is gevestigd, en de specifieke voorschriften die gelden voor het personeel van Europol en hun gezinnen moeten worden vastgelegd in een zetelovereenkomst tussen Europol en het Koninkrijk der Nederlanden. De ontvangende lidstaat moet de best mogelijke voorwaarden scheppen om het doeltreffend functioneren van Europol te waarborgen.

(122)Europol, opgericht bij deze verordening, moet Europol, opgericht bij Verordening (EU) 2016/794, opvolgen met betrekking tot al zijn rechten en verplichtingen. Met het oog op de rechtszekerheid, de operationele continuïteit en de stabiliteit van de externe betrekkingen van Europol, moeten de samenwerkingsovereenkomsten en werkafspraken die Europol in het kader van de Europol-overeenkomst, Besluit 2009/371/JBZ of Verordening (EU) 2016/794 heeft gesloten, van kracht blijven en worden toegepast totdat ze verstrijken of worden vervangen.

(123)Er zijn passende overgangsregelingen nodig om het ononderbroken functioneren van Europol en de continuïteit van zijn activiteiten te waarborgen. Krachtens Verordening (EU) 2016/794 vastgestelde besluiten, uitvoeringsmaatregelen, voorschriften en regelingen moeten derhalve van kracht blijven totdat ze worden ingetrokken of vervangen. Om de samenhang met het bij deze verordening vastgestelde rechtskader te waarborgen, moet de raad van bestuur die maatregelen onverwijld evalueren en bepalen of ze passend en verenigbaar blijven met deze verordening of moeten worden gewijzigd of ingetrokken. Om de continuïteit en het strategisch leiderschap binnen Europol te versterken en de langetermijnplanning en -uitvoering van zijn operationele prioriteiten te verbeteren, is het ook passend de duur van de lopende respectieve mandaten van de uitvoerend directeur en de plaatsvervangende uitvoerende directeuren aan te passen. De continuïteit van het huidige uitvoerende bestuur van Europol moet worden gewaarborgd om de institutionele stabiliteit en de operationele doeltreffendheid van het Agentschap te waarborgen. Daarom moet de duur van de ambtstermijn voor de leden van het uitvoerend bestuur van Europol die hun eerste ambtstermijn uitoefenen op het moment van inwerkingtreding van deze verordening, een maximale totale ambtstermijn van tien jaar mogelijk maken. De duur van de ambtstermijn voor de leden van het uitvoerend bestuur van Europol die hun tweede ambtstermijn uitoefenen op het moment van inwerkingtreding van deze verordening, moet een maximale totale ambtstermijn van negen jaar mogelijk maken.

(124)De toenemende digitalisering van de samenwerking op het gebied van rechtshandhaving en de ontwikkeling van geavanceerde informatiesystemen, cloudinfrastructuren en beveiligde communicatiediensten vereisen nauwere samenwerking tussen Europol en eu-LISA. Gezien de deskundigheid van eu-LISA op het gebied van de ontwikkeling en exploitatie van grootschalige informatiesystemen en de bijbehorende communicatie-infrastructuur op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht, en de rol van Europol bij de ondersteuning van de operationele samenwerking op het gebied van rechtshandhaving, is het passend regels vast te stellen voor de samenwerking tussen de twee agentschappen. Een dergelijke samenwerking moet synergieën mogelijk maken, dubbel werk voorkomen, interoperabiliteit en kostenefficiëntie bevorderen en het hergebruik van technische componenten, diensten en deskundigheid vergemakkelijken, met volledige inachtneming van de respectieve mandaten, bestuursstructuren en verantwoordelijkheden van de twee agentschappen. Daarom moet Verordening (EU) 2018/1726 van het Europees Parlement en de Raad 57 dienovereenkomstig worden gewijzigd.

(125)eu-LISA exploiteert reeds een publiekesleutelinfrastructuur en verleent certificeringsdiensten ter ondersteuning van de veilige werking van de informatiesystemen van de Unie op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht. Om een hoog niveau van beveiliging, vertrouwen en interoperabiliteit tussen de diensten en instrumenten van Europol te waarborgen, moet Europol gebruik kunnen maken van die bestaande diensten. Daartoe moet eu-LISA digitale certificaten kunnen verstrekken aan Europol en, in voorkomend geval, aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten die verbonden zijn met de diensten en instrumenten van Europol. Dit moet Europol in staat stellen op kostenefficiënte wijze te profiteren van de bestaande capaciteit en expertise die op het niveau van de Unie beschikbaar zijn, en zo bij te dragen tot beveiligde authenticatie, versleutelde communicatie en betrouwbare elektronische interacties.

(126)Om Europol beter in staat te stellen de lidstaten te ondersteunen bij het voorkomen en bestrijden van zware criminaliteit en terrorisme, en om doeltreffender gebruik te maken van de bestaande kaders voor informatie-uitwisseling van de Unie, moet Europol onder duidelijk omschreven voorwaarden namens de lidstaten zoekopdrachten kunnen uitvoeren in nationale gegevensbanken die in het kader van het Prüm II-kader met elkaar verbonden zijn. Het is belangrijk dat Europol operationele, analytische, technische en forensische ondersteuning biedt in situaties waarin zijn deskundigheid, middelen of grensoverschrijdend perspectief meerwaarde kunnen bieden, waarbij de lidstaten zelfstandig onderzoek blijven verrichten en het eigendomsrecht op gegevens volledig behouden, alsook de gedecentraliseerde architectuur die ten grondslag ligt aan de systemen van de Unie voor de uitwisseling van informatie. Op grond van Verordening (EU) 2024/982 kan Europol momenteel zoekopdrachten uitvoeren in de Prüm-gegevensbanken van de lidstaten aan de hand van gegevens die van derde landen zijn ontvangen. Om operationele beperkingen weg te nemen die de identificatie van relevante grensoverschrijdende verbanden in de weg kunnen staan, moet Europol dergelijke zoekopdrachten ook kunnen uitvoeren met behulp van gegevens die afkomstig zijn van de lidstaten, indien de lidstaat die de gegevens bezit daartoe toestemming heeft verleend. Dit moet met name gelden voor zoekopdrachten aan de hand van DNA-profielen, dactyloscopische gegevens en gezichtsopnamen, waarbij ervoor moet worden gezorgd dat de lidstaten kunnen beslissen onder welke voorwaarden hun gegevens mogen worden gebruikt. Verordening (EU) 2024/982 moet daarom dienovereenkomstig worden gewijzigd.

(127)Om de toegang van Europol tot in de gegevensbanken van de lidstaten opgeslagen gegevens doeltreffender te maken en tegelijkertijd de bescherming van persoonsgegevens en de eerbiediging van het nationale recht te waarborgen, moet Europol toegang hebben tot in nationale gegevensbanken en politieregisters opgeslagen gegevens, met inachtneming van specifieke voorwaarden en beperkingen, waaronder het gebruik van aangewezen routers en systemen, zoals Epris, Eucaris en de router voor biometrische gegevens, en het vereiste van menselijk toezicht en menselijke besluitvorming bij de teruggave van kerngegevens, en mag Europol alleen gegevens gebruiken die afkomstig zijn van lidstaten indien de lidstaat die eigenaar is van de gegevens daarvoor toestemming heeft gegeven, en moet het dergelijke gegevens verwerken overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1725 en deze verordening, alsook met toestemming van de betrokken lidstaat.

(128)Indien Europol zoekopdrachten uitvoert aan de hand van biometrische gegevens die afkomstig zijn van lidstaten, mag het uitsluitend optreden als aanbieder van technische en forensische diensten namens de machtigende lidstaat. Europol mag dergelijke zoekopdrachten derhalve alleen uitvoeren binnen het toepassingsgebied van de door de betrokken lidstaat verleende machtiging, hetzij per geval, hetzij door middel van permanente machtigingen onder door die lidstaat vastgestelde voorwaarden. Europol moet alle door de machtigende lidstaat opgelegde beperkingen met betrekking tot de toegang tot, het gebruik, de doorgifte, de bewaring, de verwijdering of de vernietiging van de betrokken informatie volledig in acht nemen.

(129)Aangezien de doelstellingen van deze verordening, namelijk het ondersteunen en versterken van het optreden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en hun wederzijdse samenwerking bij de voorkoming en bestrijding van zware criminaliteit waardoor twee of meer lidstaten worden getroffen, van terrorisme en van vormen van criminaliteit die een schending inhouden van een gemeenschappelijk belang dat tot het beleid van de Unie behoort, niet voldoende door een optreden van alleen de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt, maar vanwege de omvang, de transnationale aard en de gevolgen van deze bedreigingen beter door de Unie kunnen worden verwezenlijkt, kan de Unie overeenkomstig het in artikel 5 VEU neergelegde subsidiariteitsbeginsel maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken.

(130)[Overeenkomstig artikel 3 en artikel 4 bis, lid 1, van Protocol nr. 21 betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland ten aanzien van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en aan het VWEU, heeft Ierland [bij brief van...] te kennen gegeven dat het aan de vaststelling en toepassing van deze verordening wenst deel te nemen] OF [Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 en artikel 4 bis, lid 1, van Protocol nr. 21 betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland ten aanzien van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het VWEU, en onverminderd artikel 4 van dat protocol, neemt Ierland niet deel aan de vaststelling van deze [handeling] en is deze niet bindend voor, noch van toepassing op Ierland.]

(131)Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 22 betreffende de positie van Denemarken, gehecht aan het VEU en het VWEU, neemt Denemarken niet deel aan de vaststelling van deze verordening, die derhalve niet bindend is voor, noch van toepassing is in Denemarken.

(132)Overeenkomstig artikel 42 van Verordening (EU) 2018/1725 is de EDPS geraadpleegd, en op [datum] heeft hij een advies uitgebracht.

(133)Deze verordening eerbiedigt de grondrechten en fundamentele vrijheden ten volle en strookt met de beginselen die met name in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie zijn neergelegd, en in het bijzonder het recht op de bescherming van persoonsgegevens en het recht op eerbiediging van het privéleven zoals gewaarborgd door de artikelen 8 en 7 van het Handvest, alsook door artikel 16 VWEU, het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht uit hoofde van artikel 47 van het Handvest, het recht op het vermoeden van onschuld uit hoofde van artikel 48 van het Handvest, en de rechten van de slachtoffers van misdrijven.

(134)Deze verordening strekt tot wijziging en uitbreiding van de bepalingen van Verordening (EU) 2016/794. Aangezien de aan te brengen wijzigingen talrijk en ingrijpend zijn, moet die rechtshandeling omwille van de duidelijkheid worden vervangen en ingetrokken,

HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Hoofdstuk I
Algemene bepalingen

Artikel 1

Voorwerp

1.Bij deze verordening wordt het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) opgericht ter ondersteuning en versterking van het optreden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en hun wederzijdse samenwerking bij de voorkoming en bestrijding van grensoverschrijdende zware criminaliteit, terrorisme en vormen van criminaliteit die een schending inhouden van een gemeenschappelijk belang dat tot het beleid van de Unie behoort.

2.Europol, als bij deze verordening opgericht, treedt in de plaats van het agentschap dat werd opgericht bij Verordening (EU) 2016/794.

Artikel 2

Rechtsstatus

1.Europol is een agentschap van de Unie en heeft rechtspersoonlijkheid.

2.Europol beschikt in alle lidstaten over de ruimste handelingsbevoegdheid die uit hoofde van het nationale recht aan rechtspersonen wordt verleend. Het kan met name roerende en onroerende goederen verkrijgen en vervreemden en in rechte optreden.

3.Europol wordt vertegenwoordigd door een uitvoerend directeur.

Artikel 3

Zetel

Europol is gevestigd te Den Haag, Nederland.

Artikel 4

Definities

Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:

(1)“bevoegde autoriteiten van de lidstaten”: alle bestaande politie-instanties en andere rechtshandhavingsdiensten in de lidstaten die volgens het nationale recht verantwoordelijk zijn voor de preventie en bestrijding van strafbare feiten en andere overheidsinstanties in de lidstaten die volgens het nationale recht verantwoordelijk zijn voor de preventie en bestrijding van de strafbare feiten waarvoor Europol bevoegd is;

(2)“strategische analyse”: alle methodes en technieken waarmee informatie wordt vergaard, opgeslagen, verwerkt en beoordeeld voor het ondersteunen en ontwikkelen van een strafrechtelijk beleid dat bijdraagt aan de efficiënte en effectieve preventie en de bestrijding van criminaliteit;

(3)“operationele analyse”: alle methodes en technieken waarmee informatie wordt vergaard, opgeslagen, verwerkt en beoordeeld ter ondersteuning van strafrechtelijke onderzoeken en criminele-inlichtingenactiviteiten;

(4)“particuliere partijen”: entiteiten en organen opgericht naar het recht van een lidstaat of derde land, met inbegrip van bedrijven en vennootschappen, ondernemersverenigingen, non-profitorganisaties en andere rechtspersonen die niet onder punt 5 vallen;

(5)“ontvanger”: een natuurlijk persoon of rechtspersoon, overheidsinstantie, agentschap of andere entiteit, al dan niet een derde partij, aan wie gegevens worden meegedeeld;

(6)“administratieve persoonsgegevens”: persoonsgegevens die door Europol worden verwerkt, andere dan operationele persoonsgegevens;

(7)“terroristische inhoud”: terroristische inhoud als gedefinieerd in artikel 2, punt 7, van Verordening (EU) 2021/784 ;

(8)“online seksueel misbruik van kinderen”: de onlineverspreiding van materiaal van seksueel misbruik van kinderen en het benaderen van kinderen;

(9)“onlinecrisissituatie”: de verspreiding van online-inhoud die voortkomt uit een actuele of recente reële gebeurtenis, die schade aan het leven of de fysieke integriteit weergeeft of oproept om het leven of de fysieke integriteit schade toe te brengen;

(10)“immigratieverbindingsfunctionaris”: een immigratieverbindingsfunctionaris als gedefinieerd in artikel 2, punt 1, van Verordening (EU) 2019/1240 van het Europees Parlement en de Raad 58 ;

(11)“centraal contactpunt”: de centrale entiteit die verantwoordelijk is voor de coördinatie en facilitering van de uitwisseling van informatie overeenkomstig artikel 14 van Richtlijn (EU) 2023/977 van het Europees Parlement en de Raad 59 ;

(12)“geavanceerde capaciteiten”: technologische, analytische of operationele capaciteiten die verbeterde of nieuwe functies bieden ter ondersteuning van de preventie en bestrijding van de vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen, en van de samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten.

Artikel 5

Bevoegdheid

1.Europol ondersteunt en versterkt het optreden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en hun wederzijdse samenwerking bij de voorkoming en bestrijding van de in bijlage I vermelde vormen van zware criminaliteit waardoor twee of meer lidstaten worden getroffen, van terrorisme en van vormen van criminaliteit die een schending inhouden van een gemeenschappelijk belang dat tot het beleid van de Unie behoort.

2.De bevoegdheid van Europol strekt zich ook uit tot strafbare feiten die verband houden met de in bijlage I vermelde vormen van criminaliteit, en met name strafbare feiten die zijn gepleegd voor het voorbereiden, faciliteren, ondersteunen of verbergen van dergelijke vormen van criminaliteit, in verband daarmee gepleegde strafbare feiten, of strafbare feiten die zijn gepleegd om ervoor te zorgen dat personen die bij dergelijke vormen van criminaliteit betrokken zijn, ongestraft blijven, ook wanneer dergelijke strafbare feiten een hybride dimensie hebben.

Artikel 6

Taken

1.Europol vervult de volgende taken:

a)verzamelen, opslaan, verwerken, analyseren en uitwisselen van informatie, waaronder criminele inlichtingen;

b)operationele ondersteuning bieden aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, met inbegrip van de coördinatie, organisatie en uitvoering van onderzoeks- en operationele acties, analytische ondersteuning door middel van operationele analyse, en technische en forensische ondersteuning;

c)strategische en thematische ondersteuning bieden aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de instellingen van de Unie door middel van strategische analyse en door analytische producten op te stellen, waaronder dreigingsevaluaties, strategische analyses, trendverslagen en situatieoverzichten;

d)samenwerken met de instellingen, organen, missies, bureaus en agentschappen van de Unie, in voorkomend geval door informatie uit te wisselen en analytische ondersteuning te bieden op gebieden die onder hun respectieve mandaten vallen;

e)samenwerken met derde landen en andere relevante partners, met name door de uitwisseling van informatie;

f)onderzoeks- en innovatieactiviteiten uitvoeren in het kader van het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie van de Unie, en geavanceerde capaciteiten ontwikkelen;

g)informatiebeheers- en ICT-diensten, -instrumenten en -componenten ontwikkelen en onderhouden waarmee het de in de punten a) tot en met e) bedoelde taken kan uitvoeren;

h)financiële steun verlenen voor operationele activiteiten die worden uitgevoerd in het kader van onderzoeken of operationele acties.

2.Naast de in lid 1 genoemde taken voert Europol de volgende ondersteunende taken uit:

a)de lidstaten informatie verstrekken en operationele ondersteuning bieden bij grote internationale evenementen;

b)informatie verstrekken en operationele ondersteuning bieden aan crisisbeheersingsstructuren en -missies van de Unie die zijn gebaseerd op het VEU, binnen de bevoegdheden van Europol;

c)administratieve, financiële en technische ondersteuning bieden aan door de Unie gefinancierde operationele projecten en Europese rechtshandhavingsnetwerken die onder de bevoegdheid van Europol vallen, om de coördinatie, continuïteit en samenhang van het optreden te verbeteren;

d)optreden als het centraal orgaan voor de bestrijding van eurovalsemunterij overeenkomstig Besluit 2005/511/JBZ van de Raad 60 , onder meer door de coördinatie aan te moedigen van maatregelen ter bestrijding van eurovalsemunterij die worden uitgevoerd door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of in het kader van gemeenschappelijke onderzoeksteams, in voorkomend geval in samenwerking met organen en instanties van de Unie en de autoriteiten van derde landen;

e)de lidstaten ondersteunen bij de screening, met betrekking tot de verwachte gevolgen voor de veiligheid, van specifieke gevallen van buitenlandse directe investeringen in de Unie uit hoofde van Verordening (EU) 2019/452 van het Europees Parlement en de Raad 61 die betrekking hebben op ondernemingen die technologieën, waaronder software, leveren die door Europol worden gebruikt ter voorkoming en bestrijding van strafbare feiten die onder de bevoegdheid van Europol vallen;

f)bijdragen tot de uitvoering van het Schengenevaluatie- en toezichtmechanisme voor het toezicht op de toepassing van het Schengenacquis uit hoofde van Verordening (EU) 2022/922 62 van de Raad, Verordening (EU) 2022/922 , binnen de grenzen van de bevoegdheid van Europol, door deel te nemen aan Schengenevaluatiebezoeken en andere bezoeken ter plaatse en door op verzoek van de Commissie expertise en analyses ter beschikking te stellen.

g)op gestructureerde wijze en op regelmatige basis samenwerken, onder meer door bilaterale of multilaterale werkafspraken te maken over de aanpak van die samenwerking, met de fraudebestrijdingsactoren die betrokken zijn bij de bescherming van de financiële belangen van de Unie, zoals het EOM, Eurojust, OLAF, de AMLA en de EU-douaneautoriteit.

3.Europol past bij de uitoefening van zijn taken geen dwangmaatregelen toe.

Bij de uitvoering van onderzoeksmaatregelen door de nationale bevoegde autoriteiten van de lidstaten kan Europol deze bevoegde autoriteiten op hun verzoek en overeenkomstig hun nationale recht ondersteunen, met name door grensoverschrijdende informatie-uitwisseling en andere vormen van gegevensverwerking te faciliteren en door operationele ondersteuning op afstand te bieden of door aanwezig te zijn tijdens de uitvoering van die maatregelen. Europol is niet bevoegd om onderzoeksmaatregelen uit te voeren.

Artikel 7

Strategische ondersteuning door Europol

1.Europol draagt bij tot de ontwikkeling van een gemeenschappelijk strategisch analytisch kader van de Unie inzake zware criminaliteit en terrorisme.

Daartoe stelt Europol regelmatig analytische producten inzake interne veiligheid op, waaronder strategische analyses, dreigingsevaluaties, trendverslagen en situatieoverzichten, en stelt het deze beschikbaar overeenkomstig artikel 129.

2.Europol ondersteunt de ontwikkeling en het gebruik van gemeenschappelijke analysemethoden en -normen, met name voor dreigingsevaluaties op Unieniveau, om de vergelijkbaarheid, interoperabiliteit en consistentie van analytische producten te waarborgen.

3.De lidstaten verstrekken Europol alle informatie die nodig is voor het opstellen van de in lid 1 bedoelde analytische producten.

De lidstaten kunnen weigeren informatie te verstrekken op een of meer van de volgende gronden:

a)het verstrekken van informatie is strijdig met de wezenlijke veiligheidsbelangen van de betrokken lidstaat;

b)het verstrekken van informatie brengt het welslagen van een lopend onderzoek of de veiligheid van een natuurlijk persoon in gevaar;

c)door het verstrekken van informatie zou informatie bekend worden gemaakt die betrekking heeft op organisaties of specifieke inlichtingenactiviteiten op het gebied van de nationale veiligheid.

De lidstaten verstrekken de informatie zodra de onder a), b) of c) bedoelde gronden ophouden te bestaan.

4.De instellingen, organen en instanties van de Unie verstrekken Europol, binnen de grenzen van hun bevoegdheid en overeenkomstig het toepasselijke Unierecht, informatie die relevant is voor het opstellen van de in lid 1 bedoelde analytische producten.

5.Europol kan informatie uit open bronnen en bijdragen van relevante partners gebruiken als aanvullende bronnen voor het opstellen van de in lid 1 bedoelde analytische producten.

6.De in lid 1 bedoelde analytische producten worden ter beschikking gesteld van de Raad en de Commissie voor de vaststelling, ontwikkeling en uitvoering van de strategische, beleids- en operationele prioriteiten van de Unie op het gebied van criminaliteitsbestrijding en de uitvoering daarvan.

7.Europol gebruikt de in lid 1 bedoelde analytische producten ter ondersteuning van de planning en uitvoering van operationele activiteiten uit hoofde van dit hoofdstuk en houdt met die producten rekening bij de voorbereiding en regelmatige actualisering van het in artikel 57 bedoelde Kader.

8.De lidstaten houden rekening met de in lid 1 bedoelde analytische producten bij het bepalen van de wijze waarop zij deelnemen aan door Europol ondersteunde operationele activiteiten, bij het toewijzen van operationele middelen en bij het uitvoeren van de strategische en operationele prioriteiten van de Unie op nationaal niveau.

9.De in lid 1 bedoelde analytische producten kunnen worden gebruikt voor analyses door de Commissie en de lidstaten en voor Schengenevaluaties en toezichtactiviteiten die overeenkomstig Verordening (EU) 2022/922 worden uitgevoerd op de beleidsterreinen die onder de bevoegdheid van Europol vallen.

Hoofdstuk II
Operationele samenwerking

Afdeling 1
Operationele ondersteuning en coördinatie

Artikel 8

Operationele ondersteuning door Europol

1.Europol verleent operationele ondersteuning aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten om bij te dragen tot het voorkomen en bestrijden van de vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen.

2.Europol zet de capaciteiten op die nodig zijn om de bevoegde autoriteiten van de lidstaten continue en doeltreffende operationele ondersteuning te bieden, en houdt deze in stand.

3.Europol ondersteunt met name:

a)onderzoeken en operationele activiteiten die een gecoördineerd optreden op het niveau van de Unie vereisen;

b)de identificatie, gerichte aanpak en verstoring van criminele netwerken met een hoog risico en de ondersteunende criminele infrastructuur ervan;

c)operationele activiteiten waarvoor gespecialiseerde analytische, technische, digitale, forensische of multidisciplinaire capaciteiten zijn vereist;

d)de opsporing, analyse en coördinatie van maatregelen tegen grootschalige, nieuwe en snel veranderende bedreigingen voor de veiligheid, met inbegrip van strafbare feiten in verband met de in bijlage I vermelde vormen van criminaliteit, indien dergelijke strafbare feiten een hybride dimensie hebben, en de coördinatie van de respons van de rechtshandhaving daarop;

e)de uitvoering van de strategische en operationele prioriteiten van de Unie op het gebied van interne veiligheid.

4.De operationele ondersteuning door Europol kan, waar passend en in overeenstemming met de operationele behoeften, onder meer worden verleend door middel van:

a)gespecialiseerde kenniscentra van de Unie (“centra”), als bedoeld in de artikelen 13 tot en met 19;

b)operationele taskforces overeenkomstig artikel 20;

c)gemeenschappelijke onderzoeksteams overeenkomstig artikel 21, onder meer in samenwerking met Eurojust;

d)de inzet van Europol overeenkomstig artikel 22;

e)ondersteuning van strategische en operationele activiteiten die worden uitgevoerd in het kader van het Europees multidisciplinair platform tegen criminaliteitsdreiging (Empact) overeenkomstig artikel 23.

5.Europol zorgt voor de coördinatie, samenhang en complementariteit van de in dit hoofdstuk bedoelde operationele ondersteuning, structuren en samenwerkingsinstrumenten, ook wanneer verschillende vormen van operationele ondersteuning gelijktijdig worden ingezet.

6.De lidstaten streven ernaar doeltreffend gebruik te maken van de in lid 4 bedoelde vormen van operationele ondersteuning, met name wanneer een gecoördineerd optreden op Unieniveau noodzakelijk is om een doeltreffende respons op zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme te waarborgen.

7.Indien de operationele en analysedienst of de centra operationele verbanden of coördinatiebehoeften in verband met grensoverschrijdende criminele activiteiten vaststellen, verzoekt Europol de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten relevante informatie en criminele inlichtingen te verstrekken of bij te dragen tot coördinatiemaatregelen.

De bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten reageren onverwijld en indien zij besluiten de gevraagde bijdrage niet te leveren of niet deel te nemen aan de voorgestelde coördinatiemaatregelen, verstrekken zij Europol een met redenen omklede motivering.

Artikel 9

Operationele ondersteuning voor financiële onderzoeken en ontneming van vermogensbestanddelen

1.Europol werkt samen met de op grond van artikel 5 van Richtlijn (EU) 2024/1260 opgerichte bureaus voor de ontneming van vermogensbestanddelen.

2.De lidstaten zorgen ervoor dat Europol rechtstreekse en onmiddellijk toegang heeft tot de in artikel 6, lid 2, van Richtlijn (EU) 2024/1260 bedoelde informatie onder de daarin vastgestelde voorwaarden en voor zover dat nodig is voor de uitvoering van de in artikel 16 van deze verordening bedoelde taken.

De lidstaten zorgen er ook voor dat Europol de in artikel 6, lid 3, van Richtlijn (EU) 2024/1260 genoemde informatie op verzoek snel kan verkrijgen van het betrokken bureau voor de ontneming van vermogensbestanddelen en in de in artikel 6, lid 4, van die richtlijn beschreven situaties, voor zover dat nodig is voor de uitvoering van de in artikel 16 van deze verordening bedoelde taken.

De toegang tot de in dit lid bedoelde informatie moet in overeenstemming zijn met artikel 6, leden 5 en 6, van Richtlijn (EU) 2024/1260.

3.Indien Europol van oordeel is dat er een imminent risico bestaat dat goederen die als gevolg van de in artikel 16 van deze verordening bedoelde activiteiten zijn opgespoord en geïdentificeerd, worden weggemaakt, dient het bij de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten een verzoek in om onmiddellijk actie te ondernemen overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Richtlijn (EU) 2024/1260.

De bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat neemt onverwijld en, indien mogelijk, binnen 24 uur een besluit over het verzoek.

Indien de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat besluit geen onmiddellijke actie te ondernemen, stelt zij Europol daarvan in kennis en motiveert zij haar besluit. Die motivering kan in de volgende gevallen onvermeld blijven:

a)de openbaarmaking van de redenen is in strijd met de wezenlijke veiligheidsbelangen van de betrokken lidstaat;

b)de openbaarmaking van de redenen brengt het welslagen van een lopend onderzoek of de veiligheid van een natuurlijk persoon in gevaar.

4.Europol werkt, overeenkomstig artikel 12 van Richtlijn (EU) 2019/1153 van het Europees Parlement en de Raad 63 , samen met financiële-inlichtingeneenheden (FIE’s) die zijn opgericht op grond van Richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad 64 , via de relevante nationale eenheid van Europol of, indien de betrokken lidstaat daarmee instemt, door direct contact, met name door middel van informatie-uitwisseling en het verstrekken van analyses aan de lidstaten ter ondersteuning van grensoverschrijdende onderzoeken die onder de bevoegdheid van Europol vallen.

5.Elke lidstaat zorgt ervoor dat zijn FIE, binnen de grenzen van haar mandaat en bevoegdheid en met inachtneming van de nationale procedurele waarborgen, gerechtigd is te antwoorden op behoorlijk gemotiveerde verzoeken die door Europol zijn ingediend overeenkomstig artikel 12 van Richtlijn (EU) 2019/1153 met betrekking tot financiële informatie en financiële analyses, hetzij via zijn nationale Europol-eenheid, hetzij, wanneer die lidstaat dat toestaat, door rechtstreeks contact tussen de FIE’s en Europol.

Artikel 10

Financiële steun voor operationele activiteiten

1.Na ontvangst van een naar behoren gemotiveerd schriftelijk verzoek van een lidstaat kan Europol gerichte financiële steun verlenen voor operationele activiteiten die worden uitgevoerd in het kader van door Europol ondersteunde onderzoeken met prioriteit of operationele acties en die onder zijn bevoegdheid vallen.

2.De in lid 1 bedoelde financiële steun blijft beperkt tot wat noodzakelijk en evenredig is voor het desbetreffende prioritaire onderzoek of de desbetreffende operationele actie en kan betrekking hebben op de operationele, technische, logistieke en andere noodzakelijke uitgaven die nodig zijn voor de doeltreffende uitvoering ervan.

3.Europol kan, in voorkomend geval en overeenkomstig de operationele prioriteiten, prioriteit geven aan financiële steun voor gecoördineerde grensoverschrijdende operationele activiteiten.

4.Besluiten om de in lid 1 bedoelde financiële steun te verlenen, worden per geval door Europol genomen, overeenkomstig de uitvoeringsregels die de raad van bestuur op voorstel van de uitvoerend directeur en na raadpleging van de Commissie vaststelt.

Die uitvoeringsregels voorzien in de voorwaarden en procedures voor de toekenning en het beheer van en het toezicht op die steun, waaronder vereisten die verantwoordingsplicht, traceerbaarheid, controleerbaarheid en naleving van de toepasselijke financiële regels van de Unie waarborgen.

Artikel 11

Verzoek om instelling van een strafrechtelijk onderzoek

1.In specifieke gevallen, waarin Europol oordeelt dat een strafrechtelijk onderzoek moet worden ingesteld naar feiten die binnen zijn bevoegdheid vallen, verzoekt het de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat, via zijn nationale Europol-eenheid, om een strafrechtelijk onderzoek in te stellen, te voeren of te coördineren.

2.Onverminderd lid 1 kan de uitvoerend directeur, indien deze van oordeel is dat een strafrechtelijk onderzoek moet worden ingesteld naar een specifiek strafbaar feit dat betrekking heeft op slechts één lidstaat maar een schending inhoudt van een gemeenschappelijk belang dat voorwerp is van Uniebeleid, de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat via zijn nationale Europol-eenheid verzoeken om een dergelijk strafrechtelijk onderzoek in te stellen, te voeren of te coördineren.

3.De leden 1 en 2 zijn niet van toepassing op strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden en onder de bevoegdheid van het EOM vallen.

4.De bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten onderzoeken elk verzoek op grond van de leden 1 en 2 met voorrang en nemen onverwijld een met redenen omkleed besluit.

De nationale Europol-eenheden brengen Europol, met betrekking tot een verzoek op grond van lid 1 of 2, onverwijld op de hoogte van het besluit van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten.

5.Indien de bevoegde autoriteiten van een lidstaat besluiten een op grond van de leden 1 en 2 ingediend verzoek niet in te willigen, stellen zij Europol onverwijld en in elk geval binnen één maand na ontvangst van het verzoek in kennis van de redenen voor het besluit. De redenen kunnen in de volgende gevallen onvermeld blijven:

a) de openbaarmaking van de redenen is in strijd met de wezenlijke veiligheidsbelangen van de betrokken lidstaat;

b) de openbaarmaking van de redenen brengt het welslagen van een lopend onderzoek of de veiligheid van een natuurlijk persoon in gevaar.

6.Europol stelt Eurojust onmiddellijk in kennis van elk verzoek dat wordt ingediend uit hoofde van de leden 1 en 2 en van elk besluit dat een bevoegde autoriteit van een lidstaat uit hoofde van de leden 4 en 5 heeft genomen, teneinde Eurojust in staat te stellen te zorgen voor een tijdige gerechtelijke follow-up op nationaal niveau en zijn bevoegdheid uit te oefenen, met inbegrip van, in voorkomend geval, de bevoegdheid om op eigen initiatief te handelen overeenkomstig de toepasselijke bepalingen van Verordening (EU) 2018/1727.

7.Europol stelt het EOM onmiddellijk in kennis van verzoeken die worden ingediend uit hoofde van de leden 1 en 2 betreffende strafbare feiten die onder de bevoegdheid van het EOM vallen, en van daarmee verband houdende besluiten van een bevoegde autoriteit van een lidstaat op grond van de leden 4 en 5.

Afdeling 2
Operationele gespecialiseerde capaciteit

Artikel 12

Operationele en analysedienst

1.Europol zorgt, via de operationele en analysedienst, 24 uur per dag, 7 dagen per week, voor operationele en analytische capaciteit ter ondersteuning van de coördinatie, organisatie en uitvoering van onderzoeks- en operationele acties die gezamenlijk met de lidstaten worden uitgevoerd overeenkomstig deze verordening.

2.De operationele en analysedienst zorgt voor:

a)de operationele en strategische analyse van informatie en criminele inlichtingen, onder meer ter ondersteuning van de activiteiten van de centra;

b)de ondersteuning en coördinatie van analyseprojecten;

c)de verlening van horizontale diensten op het gebied van interoperabiliteit, biometrie, inlichtingen uit open bronnen (Osint), reisgerelateerde inlichtingen en satellietbeelden;

d)de identificatie van operationele verbanden en de coördinatie van de grensoverschrijdende operationele en onderzoeksrespons, onder meer, in voorkomend geval, door voor te stellen een gezamenlijk dossier operationele analyse (Joint Operational Analysis Case — JOAC) op te richten;

e)de coördinatie en samenhang van de operationele ondersteuning die op grond van deze verordening wordt verleend, onder meer in het kader van operationele taskforces, gemeenschappelijke onderzoeksteams, de inzet van Europol en Empact-activiteiten;

f)het opstellen van de in artikel 7 bedoelde analytische producten.

3.De operationele en analysedienst zorgt voor coördinatie, samenwerking en operationele samenhang tussen de gespecialiseerde kenniscentra van de Unie, met name wanneer operationele activiteiten, criminele inlichtingen of onderzoeken betrekking hebben op meerdere vormen van criminaliteit, of strafbare feiten in verband met de in bijlage I vermelde vormen van criminaliteit wanneer dergelijke strafbare feiten een hybride dimensie hebben of anderszins een multidisciplinaire respons vereisen.

Artikel 13

Gespecialiseerde kenniscentra van de Unie

1.Het Europees Centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit, het Europees Centrum voor terrorismebestrijding, het Europees Centrum voor financiële en economische criminaliteit, het Europees Centrum tegen zware en georganiseerde criminaliteit en het Europees Centrum tegen migrantensmokkel worden hierbij opgericht als gespecialiseerde kenniscentra van de Unie (“centra”).

2.De centra maken deel uit van de organisatiestructuur van Europol en hebben geen afzonderlijke rechtspersoonlijkheid. Ze dienen als de primaire gespecialiseerde capaciteit en kennisstructuren van Europol op hun respectieve gebieden en ondersteunen de preventie en bestrijding van de vormen van criminaliteit, met inbegrip van strafbare feiten in verband met de in bijlage I vermelde vormen van criminaliteit, wanneer die strafbare feiten een hybride dimensie hebben, die onder de bevoegdheid van Europol vallen.

3.De centra hebben onder meer de volgende taken:

a)gespecialiseerde operationele ondersteuning bieden aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten;

b)operationele ondersteuning verlenen in het kader van operationele taskforces, gemeenschappelijke onderzoeksteams en Empact;

c)coördinatie en samenwerking faciliteren tussen de lidstaten en, in voorkomend geval, met andere instellingen, organen en instanties van de Unie en relevante partners, met inbegrip van het vaststellen van operationele banden;

d)onder coördinatie van de operationele en analysedienst, geïntegreerde operationele acties ondersteunen die betrekking hebben op meerdere vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen, of op strafbare feiten in verband met de in bijlage I vermelde vormen van criminaliteit, indien die strafbare feiten een hybride dimensie hebben, onder meer door gespecialiseerde kennis en capaciteiten op verschillende operationele gebieden te mobiliseren en te coördineren;

e)de behoeften aan capaciteit in kaart brengen en bijdragen tot de ontwikkeling, inzet en integratie van geavanceerde capaciteit bij de activiteiten van Europol en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, onder meer door middel van gespecialiseerde opleiding, in coördinatie met de dienst prognoses en capaciteit en in nauwe samenwerking met de ondersteuningsbureaus van Europol;

f)bijdragen tot het opstellen van de in artikel 7 bedoelde analytische producten.

4.Europol zorgt ervoor dat de activiteiten van de centra in overeenstemming zijn met de strategische en operationele prioriteiten van de Unie op het gebied van interne veiligheid, met inbegrip van de prioriteiten die zijn vastgesteld binnen het Empact-kader.

5.De centra kunnen verbindingsfunctionarissen en vertegenwoordigers van andere organen en instanties van de Unie omvatten overeenkomstig de in lid 6 bedoelde uitvoeringsregels.

Europol kan ook partners met relevante expertise uitnodigen om bij te dragen aan de in lid 3, punten e) en f), bedoelde activiteiten, overeenkomstig de in lid 6 bedoelde uitvoeringsregels.

6.Op voorstel van de uitvoerend directeur stelt de raad van bestuur uitvoeringsregels vast voor de organisatie, de specifieke functies, de samenstelling en het functioneren van de centra en evalueert hij deze voorschriften regelmatig en past hij ze zo nodig aan in het licht van de operationele behoeften en veranderende veiligheidsdreigingen.

Artikel 14

Europees Centrum tegen zware en georganiseerde criminaliteit

Overeenkomstig artikel 6, lid 1, punt b), bestaat de door Europol verleende ondersteuning, met name via het Europees Centrum tegen zware en georganiseerde criminaliteit, met name uit:

a)het ondersteunen van de identificatie, prioritering, gerichte aanpak en verstoring van belangrijke doelwitten en criminele netwerken met een hoog risico;

b)ondersteunen en coördineren van grensoverschrijdende onderzoeken en operationele activiteiten in verband met drugshandel, handel in vuurwapens en explosieven, milieucriminaliteit, vermogenscriminaliteit en andere vormen van zware en georganiseerde criminaliteit;

c)verstrekken van gespecialiseerde kennis ter ondersteuning van complexe onderzoeken die op meerdere jurisdicties betrekking hebben, en operationele activiteiten, onder meer in het kader van operationele taskforces, gemeenschappelijke onderzoeksteams en Empact-activiteiten;

d)ondersteunen van de identificatie, monitoring en verstoring van de werving en uitbuiting van kinderen en jongeren door criminele netwerken, onder meer via onlinediensten en -platforms, voor het plegen, faciliteren of verbergen van criminele activiteiten.

Artikel 15

Europees Centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit

Overeenkomstig artikel 6, lid 1, punt b), bestaat de ondersteuning die Europol, met name via het Europees Centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit verleent, in het bijzonder uit:

a)het ondersteunen van de lidstaten en, in voorkomend geval, van particuliere partijen, bij het voorkomen van en reageren op cyberaanvallen van vermoedelijk criminele oorsprong en grootschalige kwaadwillige onlineactiviteiten, in samenwerking met onder andere het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa), onder meer met betrekking tot ransomware-incidenten, en door toegang te krijgen tot de infrastructuur die wordt gebruikt om de aanval uit te voeren;

b)het ondersteunen van de lidstaten en, in voorkomend geval, particuliere partijen, bij het aanpakken van onlinecrisissituaties, met name door particuliere partijen de informatie te verstrekken die nodig is om relevante online-inhoud, -diensten, -accounts, -infrastructuur of digitale activiteiten te identificeren, onder meer door online-inhoud te melden bij aanbieders van onlinediensten;

c)het ondersteunen van de lidstaten bij het voorkomen en bestrijden van seksueel misbruik van kinderen, de verspreiding van onlinemateriaal betreffende seksueel misbruik van kinderen en het benaderen van kinderen;

d)het bijdragen tot de identificatie van slachtoffers en daders van cybercriminaliteit en gedigitaliseerde criminele activiteiten, waaronder online seksueel misbruik van kinderen;

e)het in stand houden en inzetten van gespecialiseerde digitale forensische, technische, analytische en onderzoeksexpertise en -capaciteiten, onder meer ter ondersteuning van de verwerking en analyse van digitale gegevens en rechtmatig verkregen versleutelde gegevens;

f)het hosten en ondersteunen van operationele coördinatieplatforms en gespecialiseerde kaders voor operationele samenwerking op het gebied van cybercriminaliteit en grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsmateriaal, met inbegrip van de taskforce voor gezamenlijke actie op het gebied van cybercriminaliteit.

Artikel 16

Europees Centrum voor financiële en economische criminaliteit

Overeenkomstig artikel 6, lid 1, punt b), bestaat de door Europol verleende ondersteuning, met name via het Europees Centrum voor financiële en economische criminaliteit, in het bijzonder uit:

a)het ondersteunen van de bureaus voor de ontneming van vermogensbestanddelen van de lidstaten bij de opsporing en identificatie van hulpmiddelen, opbrengsten en eigendommen die het voorwerp zijn of mogelijk worden van een bevriezings- of confiscatiebevel, overeenkomstig artikel 9;

b)het ondersteunen van de opsporing, analyse en monitoring van criminele geldstromen, illegale financiële netwerken en criminele bedrijfsmodellen die verband houden met georganiseerde misdaad en terrorismefinanciering;

c)het verlenen van operationele en analytische ondersteuning aan het EOM met betrekking tot strafbare feiten die onder de bevoegdheid van Europol en het EOM vallen, overeenkomstig artikel 81;

d)het ondersteunen van de lidstaten bij de aanpak van grootschalige digitale fraude, onder meer door het melden van fraude te vergemakkelijken en samen te werken met financiële instellingen, onlineplatforms en internationale partners.

Artikel 17

Europees Centrum tegen migrantensmokkel

Overeenkomstig artikel 6, lid 1, punt b), bestaat de door Europol verleende ondersteuning, met name via het Europees Centrum tegen migrantensmokkel, in het bijzonder uit:

a)het ondersteunen van de identificatie, monitoring en analyse van criminele netwerken die betrokken zijn bij migrantensmokkel en mensenhandel, met inbegrip van hun bedrijfsmodellen, werkwijzen en criminele infrastructuur;

b)het ondersteunen van de opsporing en analyse van de digitale dimensie van migrantensmokkel en mensenhandel, onder meer door middel van analyse van open bronnen, samenwerking met aanbieders van onlinediensten en netwerken van gespecialiseerde beroepsbeoefenaars;

c)het ondersteunen van de opsporing, analyse en verstoring van illegale geldstromen, criminele vermogensbestanddelen en financiële infrastructuur die worden gebruikt door netwerken voor migrantensmokkel en mensenhandel, in nauwe samenwerking met het Europees Centrum voor financiële en economische criminaliteit;

d)het ondersteunen van samenwerking en operationele coördinatie met de lidstaten, Frontex, Eurojust, andere relevante organen en instanties van de Unie, derde landen en internationale partners op het gebied van migrantensmokkel en mensenhandel.

Artikel 18

Europees Centrum voor terrorismebestrijding

Overeenkomstig artikel 6, lid 1, punt d), bestaat de ondersteuning die Europol, met name via het Europees Centrum voor terrorismebestrijding, verleent in het bijzonder uit:

a)het aanpakken van de verspreiding van terroristische en gewelddadige extremistische online-inhoud, onder meer door samen te werken met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten met betrekking tot verwijderingsbevelen, overeenkomstig artikel 14 van Verordening (EU) 2021/784, en door online-inhoud te melden bij aanbieders van onlinediensten;

b)het ondersteunen van onderzoeken, onder meer door het opsporen en analyseren van stromen en netwerken van terrorismefinanciering, dreigingen in verband met chemische, biologische, radiologische en nucleaire stoffen en explosieven, onlineradicalisering en misbruik van onlineplatforms voor terroristische doeleinden en nieuwe technologieën voor terroristische doeleinden;

c)het ondersteunen van crisisrespons en operationele coördinatie, ook in onlinecrisissituaties, door middel van specifieke capaciteiten, instrumenten, gezamenlijke coördinatiestructuren en ondersteuningsmechanismen, onder meer via het in artikel 47 bedoelde mechanisme voor informatie-uitwisseling;

d)het ondersteunen van de preventie van radicalisering die tot terrorisme leidt, door de uitwisseling van informatie, criminele inlichtingen en analytische producten tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en, in voorkomend geval, met relevante organen en instanties van de Unie en particuliere partijen te vergemakkelijken.

Artikel 19

Oprichting en beheer van aanvullende gespecialiseerde kenniscentra van de Unie

1.Binnen Europol kunnen aanvullende gespecialiseerde kenniscentra van de Unie worden opgericht, met name indien de uitvoerend directeur vaststelt dat er behoefte is aan permanente gespecialiseerde capaciteiten of een gecoördineerd optreden op het niveau van de Unie om de taken van Europol te vervullen.

2.Over de oprichting, aanpassing en, in voorkomend geval, fusie en stopzetting van de extra centra wordt besloten door middel van overeenkomstig artikel 139 vastgestelde gedelegeerde handelingen, waarbij met name rekening wordt gehouden met:

a)de omvang, complexiteit of grensoverschrijdende dimensie van de relevante criminele of veiligheidsdreigingen en van strafbare feiten in verband met de in bijlage I vermelde vormen van criminaliteit, indien die strafbare feiten een hybride dimensie hebben;

b)de operationele behoeften van de lidstaten en de behoefte aan permanente gespecialiseerde capaciteiten op het niveau van de Unie;

c)de noodzaak om te zorgen voor samenhang en complementariteit met bestaande centra en andere operationele kaders van de Unie;

d)de beschikbaarheid van middelen binnen Europol.

3.Artikel 13, leden 2 tot en met 6, is van toepassing op de krachtens dit artikel opgerichte centra.

Afdeling 3
Operationele samenwerkingsinstrumenten

Artikel 20

Operationele taskforces

1.De bevoegde autoriteiten van de lidstaten kunnen, met de steun van Europol, operationele taskforces oprichten om specifieke grensoverschrijdende criminele dreigingen aan te pakken die onder de bevoegdheid van Europol vallen.

Een operationele taskforce kan worden opgericht indien bij de criminele dreiging in kwestie twee of meer lidstaten betrokken zijn en vanwege de omvang, complexiteit of grensoverschrijdende dimensie ervan gecoördineerde operationele en onderzoeksmaatregelen op het niveau van de Unie vereist zijn.

2.De lidstaten die deelnemen aan een operationele taskforce en Europol zorgen voor samenhang en, waar mogelijk, integratie met het Empact-kader.

3.De lidstaten die een operationele taskforce opzetten, kunnen besluiten andere lidstaten en derde landen als bedoeld in hoofdstuk VII uit te nodigen om deel te nemen aan de operationele taskforce of deze te ondersteunen.

4.Europol ondersteunt, in overleg met de lidstaten die aan een operationele taskforce deelnemen, de planning, coördinatie en uitvoering van de operationele en criminele-inlichtingenactiviteiten die in het kader van die taskforce worden uitgevoerd.

Europol stelt de nodige operationele en financiële ondersteuning ter beschikking.

5.De lidstaten die aan een operationele taskforce deelnemen, zijn gehouden, overeenkomstig het nationale recht:

a)de voortdurende en gestructureerde tijdige uitwisseling te waarborgen van alle relevante informatie met Europol en de andere deelnemende lidstaten via de applicatie voor veilige informatie-uitwisseling (Siena), en er in voorkomend geval voor te zorgen dat die informatie beschikbaar wordt gesteld voor rechtstreekse toegang overeenkomstig de artikelen 39, 40 en 41;

b)doeltreffend gebruik te maken van de operationele en financiële ondersteuning van Europol;

c)waar nodig en overeenkomstig het nationale recht gecoördineerde criminele-inlichtingenactiviteiten en onderzoeken uit te voeren om de betrokken criminele dreigingen aan te pakken;

d)parallelle financiële onderzoeken in te stellen om criminele vermogensbestanddelen te identificeren, te bevriezen en in beslag te nemen;

e) in voorkomend geval verbindingsfunctionarissen te mobiliseren die worden ingezet in derde landen indien criminele activiteiten worden onderzocht in het kader van de operationele taskforce, om de samenwerking en informatie-uitwisseling te verbeteren en Europol de verkregen informatie te verstrekken.

6.De uitvoerend directeur stelt via de nationale Europol-eenheid aan de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten voor een operationele taskforce op te richten wanneer een dergelijke taskforce op basis van objectieve criteria een meerwaarde zou bieden bij het aanpakken van een specifieke grensoverschrijdende criminele dreiging die onder de bevoegdheid van Europol valt, en zou voorzien in vastgestelde operationele behoeften.

7.De raad van bestuur stelt uitvoeringsregels vast voor het opzetten en uitvoeren van operationele taskforces, met inbegrip van de nodige waarborgen voor de deelname van derde landen.

8.Europol beoordeelt, samen met de lidstaten die deelnemen aan een operationele taskforce, in alle stadia van de operationele activiteiten of de instelling van een gemeenschappelijk onderzoeksteam overeenkomstig artikel 21 noodzakelijk is om een gecoördineerd en duurzaam optreden op het niveau van de Unie te ondersteunen.

Artikel 21

Deelname aan gemeenschappelijke onderzoeksteams

1.Europol kan deelnemen aan de activiteiten van gemeenschappelijke onderzoeksteams, met inbegrip van die welke zijn ingesteld overeenkomstig Kaderbesluit 2002/465/JBZ van de Raad 65 en de Overeenkomst door de Raad vastgesteld overeenkomstig artikel 34 VEU betreffende de wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de lidstaten van de Europese Unie 66 , die betrekking hebben op vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen. De overeenkomst tot oprichting van een gemeenschappelijk onderzoeksteam bepaalt de voorwaarden waaronder Europol aan de activiteiten van het team deelneemt en bevat informatie betreffende de aansprakelijkheidsregels.

2.Europol kan, binnen de grenzen van het nationale recht van de lidstaten waar een gemeenschappelijk onderzoeksteam optreedt, medewerking verlenen bij alle activiteiten en informatie-uitwisselingen met alle leden van het gemeenschappelijke onderzoeksteam.

3.Bij deelname aan een gemeenschappelijk onderzoeksteam kan Europol, overeenkomstig deze verordening, alle leden van het team de nodige informatie verstrekken die door Europol is verwerkt voor de in artikel 32, lid 2, genoemde doelstellingen. Tegelijk stelt Europol de nationale Europol-eenheden van de lidstaten die aan het team deelnemen en die van de lidstaten die de informatie verstrekt hebben, hiervan in kennis.

4.Europol kan, voor de in artikel 32, lid 2, genoemde doeleinden, informatie die bij deelname aan een gemeenschappelijk onderzoeksteam is verkregen, verwerken met instemming van de lidstaat die de informatie heeft verstrekt, onder de in deze verordening vastgestelde voorwaarden.

5.Indien Europol reden heeft om aan te nemen dat de oprichting van een gemeenschappelijk onderzoeksteam meerwaarde heeft voor een onderzoek, kan het de betrokken lidstaten hiertoe een voorstel doen en maatregelen nemen om deze lidstaten bij te staan bij het oprichten van het gemeenschappelijk onderzoeksteam.

6.Indien de bevoegde autoriteit van een lidstaat een verzoek heeft gedaan naar aanleiding van het advies van Eurojust overeenkomstig artikel 27, lid 1, van Verordening (EU)…/… [voorstel voor een Eurojust-verordening] neemt Europol, binnen de grenzen van zijn bevoegdheid, deel aan het betrokken gemeenschappelijk onderzoeksteam, tenzij het naar behoren motiveert waarom het dit niet doet.

Artikel 22

Inzet door Europol

1.Een lidstaat kan, overeenkomstig zijn nationale recht, verzoeken om inzet van Europol op zijn grondgebied, om gebruik te maken van de operationele ondersteuning door Europol.

2.De inzet van Europol voor operationele ondersteuning vindt met name plaats in het kader van complexe of grootschalige onderzoeken of criminele-inlichtingenactiviteiten waarvoor gecoördineerde steun op het niveau van de Unie is vereist. De inzet van Europol kan bestaan in deelname aan overeenkomstig artikel 21 opgerichte gemeenschappelijke onderzoeksteams, aan overeenkomstig artikel 20 opgerichte operationele taskforces of aan andere gecoördineerde operationele activiteiten.

Europol kan ook worden ingezet ter ondersteuning van controles aan de hand van relevante gegevensbanken, onder meer in het kader van de versterking van de controles aan de buitengrenzen van de Unie of de ondersteuning van activiteiten op het gebied van migratiebeheer overeenkomstig Verordening (EU) 2019/1896 , of ter ondersteuning van de lidstaten bij grote internationale evenementen.

Europol wordt met name ook ingezet om ervoor te zorgen dat de diensten, instrumenten en geavanceerde capaciteit van Europol doeltreffend worden gebruikt, geïntegreerd en ingezet in de operationele omgevingen van de lidstaten.

3.Europol beoordeelt elk verzoek van een lidstaat op grond van lid 1 en kan toestemming verlenen voor de inzet van Europol, rekening houdend met de beschikbare middelen van Europol.

4.Na toestemming voor de inzet van Europol overeenkomstig lid 3, bereiken Europol en de betrokken lidstaat overeenstemming over de wijze waarop Europol wordt ingezet.

5.De personeelsleden van Europol en de gedetacheerde nationale deskundigen die op het grondgebied van de betrokken lidstaat worden ingezet, handelen overeenkomstig deze verordening en het nationale recht van de lidstaat op het grondgebied waarvan zij worden ingezet.

6.De lidstaat op het grondgebied waarvan de inzet plaatsvindt, is gehouden, op de volgens lid 4 overeengekomen wijze:

a)Europol onverwijld alle relevante informatie te verstrekken en, waar mogelijk, rechtstreekse toegang tot dergelijke informatie mogelijk te maken voor de inzet van Europol, overeenkomstig het nationale recht;

b)de inzet van Europol tijdens de uitvoering van onderzoeksmaatregelen mogelijk te maken, overeenkomstig het nationale recht;

c)de mobilisatie van gespecialiseerde expertise te faciliteren, met inbegrip van analytische, digitale forensische en IT-expertise en deskundigheid op het gebied van systeemintegratie;

d)de nodige maatregelen te nemen, overeenkomstig het nationale recht, om ervoor te zorgen dat de resultaten van de operationele ondersteuning door de inzet van Europol kunnen worden gebruikt als bewijsmateriaal in nationale onderzoeks- en gerechtelijke procedures, onder meer door ervoor te zorgen dat dergelijke resultaten worden gegenereerd, gedocumenteerd en doorgegeven op een wijze die verenigbaar is met de vereisten van het nationale recht.

7.De uitvoerend directeur kan de bevoegde autoriteiten van een lidstaat via het ondersteuningsbureau van Europol voorstellen Europol in te zetten indien hij of zij van oordeel is dat een dergelijke inzet een meerwaarde zou bieden bij het voorkomen of bestrijden van vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen.

8.Indien een derde land waarmee Europol op grond van deze verordening of Verordening (EU) 2018/1725 samenwerkingsverbanden is aangegaan, Europol op grond van dit artikel om inzet op zijn grondgebied verzoekt, zijn de vereisten en de procedure in de leden 2, 3 en 4 van dit artikel van toepassing, overeenkomstig de in lid 9 van dit artikel bedoelde uitvoeringsregels.

9.Op voorstel van de uitvoerend directeur stelt de raad van bestuur uitvoeringsregels vast voor de voorbereiding en uitvoering van de inzet van Europol.

Artikel 23

Ondersteuning van Empact door Europol

1.Om de lidstaten te ondersteunen bij de verdere versterking van Empact als een samenhangend kader ter voorkoming en bestrijding van de dreigingen die uitgaan van criminele netwerken op het niveau van de Unie, verleent Europol administratieve, logistieke, financiële en operationele ondersteuning aan operationele en strategische activiteiten die worden uitgevoerd door de lidstaten en derde landen, met inbegrip van de daarmee verband houdende uitwisseling van informatie, alsook aan derde landen die aan dergelijke activiteiten deelnemen.

In dat verband vult Europol de coördinatietaken aan die op nationaal niveau door de nationale Europol-eenheden worden uitgevoerd.

2.Voor de toepassing van lid 1 doet Europol, via het Empact-ondersteuningsteam, met name het volgende:

a) ondersteunen van de ontwikkeling en uitvoering van tweejaarlijkse operationele actieplannen, onder meer door bijstand te verlenen bij het vaststellen van operationele prioriteiten, streefdoelen en resultaten;

b) faciliteren van de vergaderingen van de nationale Empact-coördinatoren;

c) ondersteunen van de voorbereiding en het beheer van operationele actieplannen;

d) ondersteunen van de betrokkenheid van derde landen bij Empact, met name van kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten van de EU.

3.Bij het verlenen van de in lid 2 bedoelde ondersteuning werkt Europol via het Empact-ondersteuningsteam nauw samen met de nationale Europol-eenheden, de nationale Empact-coördinatoren en andere relevante organen en instanties van de Unie die bij Empact zijn betrokken en, in voorkomend geval, met derde landen en andere partners overeenkomstig deze verordening.

Artikel 24

Gebruik van operationele en technische pools

1.Europol creëert en onderhoudt gespecialiseerde operationele en technische pools bestaande uit door de lidstaten aangewezen deskundigen om ervoor te zorgen dat de hooggespecialiseerde kennis die nodig is voor de uitvoering van de taken van Europol beschikbaar is en om de lidstaten te ondersteunen.

2.De lidstaten wijzen deskundigen aan die worden opgenomen in de in lid 1 bedoelde gespecialiseerde operationele en technische pools, conform de door de raad van bestuur vastgestelde profielen en deelnamevereisten, teneinde de beschikbaarheid van gespecialiseerde kennis te waarborgen. De aanwijzing van een deskundige voor een pool heeft geen gevolgen voor de arbeidsverhouding tussen die deskundige en de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat.

3.Deskundigen die aan de pools deelnemen, kunnen met instemming van de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat bij Europol worden gedetacheerd.

4.Europol kan de lidstaten financiële steun verlenen in verband met de opleiding en detachering van deskundigen die aan de pools deelnemen.

5.Op voorstel van de uitvoerend directeur stelt de raad van bestuur uitvoeringsregels vast voor de werking van de pools, met inbegrip van de voorwaarden voor de detachering van deskundigen, de organisatie van opleidingen en de verlening van financiële steun als bedoeld in lid 4.

Afdeling 4
Nationale structuren voor operationele samenwerking

Artikel 25

Nationale Europol-eenheden

1.De lidstaten en Europol werken samen bij het uitvoeren van hun in deze verordening genoemde respectieve taken.

2.Elke lidstaat richt een nationale Europol-eenheid op of wijst deze aan.

De nationale Europol-eenheid vormt het contactorgaan en het centrale coördinatiepunt tussen Europol en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Elke lidstaat zorgt ervoor dat zijn nationale Europol-eenheid de bij deze verordening aan haar toegewezen taken kan uitvoeren, en in het bijzonder dat zij toegang heeft tot de gegevens op het gebied van nationale wetshandhaving en andere voor de samenwerking met Europol vereiste dienstige gegevens.

3.De nationale Europol-eenheden verzorgen de strategische coördinatie op nationaal niveau van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten waarvan de activiteiten onder de bevoegdheid van Europol vallen, voor de samenwerking met Europol.

Daartoe zijn de nationale Europol-eenheden met name gehouden:

a)de operationele prioriteiten en capaciteitsbehoeften van de bevoegde autoriteiten van de lidstaat vast te stellen, te consolideren en aan Europol mee te delen, onder meer in de context van het in artikel 57 bedoelde Kader;

b)de nationale bijdragen aan de strategische en analytische activiteiten van Europol te coördineren;

c)de afstemming te ondersteunen van de nationale prioriteiten op de prioriteiten van de Unie voor de voorkoming en bestrijding van de vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen.

4.De hoofden van de nationale Europol-eenheden komen regelmatig bijeen om de strategische prioriteiten voor samenwerking met Europol te coördineren en gemeenschappelijke operationele prioriteiten en capaciteitsbehoeften vast te stellen.

5.De nationale Europol-eenheden faciliteren de informatie-uitwisseling tussen Europol en de bevoegde autoriteiten van hun lidstaten. Daartoe moeten de nationale Europol-eenheden:

a)alle informatie ontvangen die tijdens het rechtstreeks contact tussen Europol en de bevoegde autoriteiten van hun lidstaten wordt uitgewisseld, tenzij de nationale Interpol-eenheid aangeeft dat zij deze informatie niet wenst te ontvangen.

b)toegang hebben tot gegevens op het gebied van nationale wetshandhaving en andere relevante gegevens die nodig zijn voor de samenwerking met Europol;

c)bijdragen tot het uitvoeren van de taken die aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten zijn toegewezen in verband met hun verplichtingen inzake informatie-uitwisseling met Europol, overeenkomstig hoofdstuk III.

6.De nationale Europol-eenheid zorgt ervoor dat de lidstaten de operationele ondersteuning van Europol op passende wijze benutten, onder meer door de integratie van de ondersteuning en instrumenten van Europol in nationale onderzoeken en de deelname van de bevoegde autoriteiten van de lidstaat aan door Europol gecoördineerde, georganiseerde of ondersteunde operationele activiteiten, met inbegrip van operationele taskforces en de inzet van Europol, te vergemakkelijken.

Voor de in de eerste alinea bedoelde doeleinden omvat de nationale Europol-eenheid een overeenkomstig artikel 26 opgericht ondersteuningsbureau van Europol.

7.De nationale Europol-eenheden zorgen voor de coördinatie op nationaal niveau van de in het kader van Empact uitgevoerde activiteiten, onder meer door de nationale Empact-coördinator te ondersteunen bij de planning en uitvoering van Empact-activiteiten en door de betrokkenheid van de bevoegde autoriteiten van de lidstaat te vergemakkelijken.

Voor de in de eerste alinea bedoelde doeleinden omvat de nationale Europol-eenheid een Empact-ondersteuningsteam.

Elke lidstaat die door Europol ondersteunde operationele acties van Empact opzet of eraan deelneemt, maakt waar mogelijk gebruik van Siena om Europol en de andere lidstaten onverwijld alle relevante informatie te verstrekken.

8.De kosten die de nationale Europol-eenheden maken voor de communicatie met Europol komen ten laste van de lidstaten en worden, met uitzondering van de verbindingskosten, niet aan Europol doorberekend.

Europol ondersteunt het functioneren en de capaciteit van de nationale Europol-eenheden, met inbegrip van hun ondersteunende functies.

Deze ondersteuning omvat financiële bijdragen aan de nationale Europol-eenheden, waarin wordt voorzien overeenkomstig de krachtens artikel 124 vastgestelde voorschriften.

Artikel 26

Ondersteuningsbureaus van Europol

1.De lidstaten richten binnen de nationale Europol-eenheid een ondersteuningsbureau van Europol op om ervoor te zorgen dat de lidstaten de ondersteuning door Europol op passende wijze benutten.

2.De ondersteuningsbureaus van Europol zijn gehouden, waar nodig:

a)het gebruik en de integratie van de operationele ondersteuning, analytische producten en expertise van Europol door de bevoegde autoriteiten van de lidstaat te vergemakkelijken ;

b)de voorbereiding, uitvoering en follow-up van door Europol ondersteunde operationele activiteiten, met inbegrip van operationele taskforces en de inzet van Europol, te ondersteunen;

c)de mobilisatie van gespecialiseerde capaciteit voor onderzoeken op nationaal niveau te vergemakkelijken.

3.De ondersteuningsbureaus van Europol bestaan uit gedetacheerde personeelsleden van Europol met eerdere ervaring bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaat waar het ondersteuningsbureau van Europol is gevestigd. Dat personeel opereert onder de verantwoordelijkheid van Europol en de lidstaat waar het ondersteuningsbureau van Europol is gevestigd, overeenkomstig de in lid 4 bedoelde uitvoeringsregels.

4.Op voorstel van de uitvoerend directeur stelt de raad van bestuur uitvoeringsregels vast betreffende de oprichting, de organisatie en het functioneren van de ondersteuningsbureaus van Europol, met inbegrip van de minimumeisen waaraan de bij die bureaus gedetacheerde personeelsleden van Europol moeten voldoen, de regelingen voor hun detachering en de verdeling van de verantwoordelijkheden tussen Europol en de lidstaat waar het ondersteuningsbureau van Europol is gevestigd.

Artikel 27

Verbindingsofficieren

1.Elke nationale Europol-eenheid wijst ten minste één verbindingsofficier aan die aan Europol wordt verbonden.

Tenzij in deze verordening anders is bepaald, zijn de verbindingsofficieren onderworpen aan het nationale recht van de lidstaat die hen heeft afgevaardigd.

2.De verbindingsofficieren vormen de nationale verbindingsbureaus bij Europol en worden door hun nationale Europol-eenheid gemachtigd om, overeenkomstig het nationale recht van de lidstaat die hen heeft afgevaardigd en met inachtneming van de op het beheer van Europol toepasselijke voorschriften, binnen Europol de belangen van de lidstaat die zij vertegenwoordigen te behartigen.

3.De verbindingsofficieren ondersteunen de daadwerkelijke integratie van de ondersteuning van Europol in de nationale operationele activiteiten.

Daartoe dragen verbindingsfunctionarissen, in coördinatie met Europol, bij tot het verlenen van ondersteuning die is toegesneden op de operationele behoeften en vereisten van hun lidstaat.

4.Verbindingsofficieren verlenen bijstand bij het uitwisselen van informatie tussen Europol en de lidstaten.

5.De verbindingsofficieren verlenen overeenkomstig het nationale recht bijstand bij het uitwisselen van informatie tussen lidstaten en de verbindingsofficieren van andere lidstaten, derde landen en internationale organisaties.

De infrastructuur van Europol kan, overeenkomstig het nationale recht, ook worden gebruikt voor bilaterale uitwisselingen die betrekking hebben op vormen van criminaliteit die buiten de bevoegdheid van Europol vallen. Elke dergelijke uitwisseling van informatie geschiedt overeenkomstig het toepasselijke Unierecht en nationale recht.

6.Door middel van de in lid 5 bedoelde uitwisseling van informatie ondersteunen de verbindingsfunctionarissen de identificatie van operationele verbanden en de coördinatie van de grensoverschrijdende operationele en onderzoeksrespons, in nauwe samenwerking met de operationele en analysedienst.

7.De raad van bestuur stelt de rechten en plichten van de verbindingsofficieren ten aanzien van Europol vast. De verbindingsofficieren genieten overeenkomstig artikel 125, lid 2, de voorrechten en immuniteiten die nodig zijn voor de vervulling van hun taak.

8.Europol ziet erop toe dat de verbindingsofficieren volledig worden ingelicht over en betrokken bij al zijn activiteiten, voor zover dat nodig is voor de vervulling van hun taken.

9.Voor de vervulling van de taken van de verbindingsofficieren stelt Europol de lidstaten kosteloos de nodige kantoorruimte in het hoofdkantoor van Europol en passende ondersteuning ter beschikking. Alle overige kosten die verband houden met de afvaardiging van de verbindingsofficieren, zoals de kosten voor hun uitrusting, komen ten laste van de afvaardigende lidstaat.

Hoofdstuk III
Informatiebeheer

Afdeling 1
Horizontale regels inzake gegevensverwerking

Artikel 28

Informatiebronnen

1.Europol verwerkt uitsluitend informatie die het heeft ontvangen van:

a)lidstaten overeenkomstig hun nationale recht en artikel 29;

b)instellingen, organen, missies, bureaus en agentschappen van de Unie, derde landen en internationale organisaties;

c)particuliere partijen en natuurlijke personen.

2.Europol kan informatie, met inbegrip van persoonsgegevens, rechtstreeks opvragen en verwerken uit openbaar beschikbare bronnen, inclusief internet en openbare gegevens.

3.Indien Europol op grond van uniale, internationale of nationale rechtsinstrumenten toegang heeft tot gegevens van uniale, internationale of nationale informatiesystemen, kan het op die wijze informatie, inclusief persoonsgegevens, opvragen en verwerken indien en voor zover dat noodzakelijk is voor de vervulling van zijn taken. De toegang tot en het gebruik van deze informatie door Europol wordt geregeld door de toepasselijke bepalingen van dergelijke rechtsinstrumenten op uniaal, internationaal of nationaal niveau, voor zover deze ten aanzien van de toegang en het gebruik strenger zijn dan het bepaalde in deze verordening. Toegang tot dergelijke informatiesystemen wordt slechts verleend aan gemachtigde personeelsleden en alleen voor zover noodzakelijk en evenredig voor de vervulling van hun taken.

Artikel 29

Beschikbaarstelling van gegevens door de lidstaten

1.De lidstaten verstrekken Europol tijdig de informatie die nodig is voor de uitvoering van zijn taken.

2.De lidstaten zorgen ervoor dat de bevoegde autoriteiten van de lidstaten daadwerkelijk deelnemen aan de uit hoofde van deze verordening vastgestelde kaders voor informatie-uitwisseling en operationeel gegevensbeheer en maken, in voorkomend geval, de gestructureerde, geautomatiseerde en interoperabele verstrekking van informatie aan Europol mogelijk overeenkomstig het toepasselijke Unierecht en nationale recht.

3.De door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten aangewezen immigratieverbindingsfunctionarissen verstrekken Europol relevante informatie via de krachtens deze verordening vastgestelde kaders voor informatie-uitwisseling, met gebruikmaking van Siena. Indien dit om juridische, organisatorische of technische redenen niet mogelijk is, zorgen de lidstaten ervoor dat de relevante informatie via andere beveiligde kanalen door de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten aan Europol wordt doorgegeven.

4.Overeenkomstig artikel 107 zijn de nationale Europol-eenheid en de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat verantwoordelijk voor de naleving van het nationale recht bij het verstrekken van informatie aan Europol en voor het waarborgen, voor zover mogelijk, van de volledigheid, nauwkeurigheid en tijdigheid van die informatie.

5.Onverminderd de uitoefening van de verantwoordelijkheden van de lidstaten op het gebied van rechts- en ordehandhaving en bescherming van de binnenlandse veiligheid, mag een lidstaat weigeren informatie te verstrekken op een of meer van de volgende gronden:

a)het verstrekken van informatie is strijdig met de wezenlijke veiligheidsbelangen van de betrokken lidstaat;

b)het verstrekken van informatie brengt het welslagen van een lopend onderzoek of de veiligheid van een natuurlijk persoon in gevaar;

c)door het verstrekken van informatie zou informatie worden bekendgemaakt die betrekking heeft op organisaties of specifieke inlichtingenactiviteiten op het gebied van de nationale veiligheid.

De lidstaten verstrekken informatie zodra de in de eerste alinea, punten a), b) of c), bedoelde gronden ophouden te bestaan.

6.Europol maakt op basis van de door de raad van bestuur opgestelde kwantitatieve en kwalitatieve criteria een jaarlijkse beoordeling van de op grond van dit artikel door de lidstaten verstrekte informatie. De beoordeling wordt doorgegeven aan het Europees Parlement, de Raad, de Commissie en de nationale parlementen.

Artikel 30

De rol van Europol met betrekking tot het Schengeninformatiesysteem

1.Europol ziet via het Sirene-bureau toe op de uitwisseling en beschikbaarheid van aanvullende informatie, overeenkomstig de Verordeningen (EU) 2018/1860 67 , (EU) 2018/1861 68 en (EU) 2018/1862 69 van het Europees Parlement en de Raad.

2.Europol ondersteunt de lidstaten op verzoek van de signalerende lidstaat door het vergelijken en analyseren van signaleringsgegevens en aanvullende informatie op basis van bij Europol opgeslagen informatie te vergemakkelijken, met name om gesignaleerde personen te lokaliseren.

3.Europol zendt de informatie die het overeenkomstig artikel 35, lid 8, van Verordening (EU) 2018/1861 en overeenkomstig artikel 48, lid 8, van Verordening (EU) 2018/1862 ontvangt, op verzoek door aan de lidstaten door middel van de uitwisseling van aanvullende informatie, met inachtneming van de door de signalerende lidstaat aangegeven beperkingen voor de verwerking van de informatie.

4.Europol ondersteunt de lidstaten bij de verwerking van door derde landen of internationale organisaties aan Europol verstrekte gegevens over personen die betrokken zijn bij terrorisme of zware criminaliteit.

Voor dergelijke gegevens stelt Europol de lidstaten voor om informatiesignaleringen van onderdanen van derde landen in het belang van de Unie (“informatiesignaleringen”) in te voeren in het Schengeninformatiesysteem (SIS), overeenkomstig artikel 37 bis van Verordening (EU) 2018/1862.

5.De lidstaten stellen Europol in kennis van elke in het SIS opgenomen informatiesignalering en elke hit met betrekking tot zulke informatiesignaleringen, en kunnen via Europol het derde land of de internationale organisatie waarvan de gegevens die tot de opneming van de informatiesignalering hebben geleid, in kennis stellen van hits met betrekking tot een dergelijke informatiesignalering, overeenkomstig de procedure van Verordening (EU) 2018/1862.

Europol kan aan de betrokken lidstaten informatie over hits toezenden voor operationele coördinatie, kruiscontroles en ondersteuning van onderzoek, overeenkomstig hoofdstuk III van deze verordening.

Artikel 31

De rol van Europol met betrekking tot het visuminformatiesysteem en het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem

1.Europol neemt alle nodige maatregelen om de aangewezen VIS-autoriteiten in staat te stellen om, voor de toepassing van Verordening (EG) nr. 767/2008 van het Europees Parlement en de Raad 70 , op basis van een hit/no hit-systeem indirecte toegang te krijgen tot gegevens die zijn verstrekt voor de in artikel 32, lid 2, punt a), van deze verordening bepaalde doeleinden, onverminderd eventuele beperkingen die overeenkomstig artikel 33, lid 2 zijn gesteld door de verstrekker van de informatie.

2.Indien een zoekopdracht een hit overeenkomstig lid 1 oplevert, stelt Europol de procedure in op grond waarvan de aan de hit ten grondslag liggende informatie kan worden gedeeld, overeenkomstig het besluit van degene die de informatie aan Europol heeft verstrekt, en alleen voor zover de aan de hit ten grondslag liggende gegevens noodzakelijk zijn opdat de aangewezen VIS-autoriteiten hun met het visuminformatiesysteem verband houdende taken kunnen uitvoeren.

3.Europol beheert de Etias-observatielijst overeenkomstig de artikelen 34 en 35 van Verordening (EU) 2018/1240 van het Europees Parlement en de Raad 71 .

4.Europol kan in de Etias-observatielijst gegevens over terroristische misdrijven of andere ernstige strafbare feiten opnemen die Europol heeft verkregen, onverminderd de voorwaarden voor de internationale samenwerking van Europol.

5.Europol brengt een met redenen omkleed advies uit naar aanleiding van een raadplegingsverzoek als bedoeld in:

a)artikel 29 van Verordening (EU) 2018/1240;

b)artikel 9 sexies, lid 4, van Verordening (EG) nr. 767/2008;

c)artikel 9 octies, lid 4, van Verordening (EG) nr. 767/2008;

d)artikel 22 ter, leden 14 en 16, van Verordening (EG) nr. 767/2008.

Voor de toepassing van punt a) kan Europol een positief of negatief met redenen omkleed advies uitbrengen. Europol zendt via Siena een verslag ter ondersteuning van dat advies toe aan de nationale Europol-eenheid van de lidstaat die verantwoordelijk is voor het Etias-aanvraagdossier. De nationale Europol-eenheid stelt dat verslag ter beschikking van de betrokken nationale Etias-eenheid voor de beoordeling ervan en de besluitvorming uit hoofde van Verordening (EU) 2018/1240.

6.Voor de uitvoering van de in lid 3 bedoelde taak stelt de raad van bestuur van Europol, na raadpleging van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, de in artikel 35 van Verordening (EU) 2018/1240 bedoelde procedures vast.

7.Europol neemt alle nodige maatregelen om het Europees Grens- en kustwachtagentschap, binnen zijn mandaat en voor de toepassing van Verordening (EU) 2018/1240, in staat te stellen om op basis van een hit/no hit-systeem indirecte toegang te krijgen tot informatie die is verstrekt voor de in artikel 32, lid 2, punt a), van deze verordening bepaalde doeleinden, onverminderd eventuele beperkingen die overeenkomstig artikel 33, lid 2, van deze verordening zijn gesteld door de verstrekker van de informatie in kwestie.

8.Indien een zoekopdracht een hit oplevert, stelt Europol de procedure in op grond waarvan de aan de hit ten grondslag liggende informatie kan worden gedeeld, overeenkomstig het besluit van degene die de informatie aan Europol heeft verstrekt, en alleen voor zover de aan de hit ten grondslag liggende gegevens noodzakelijk zijn voor het uitvoeren van de taken van het Europees Grens- en kustwachtagentschap die betrekking hebben op Etias. De leden 2 tot en met 6 van dit artikel zijn van overeenkomstige toepassing.

Artikel 32

Doeleinden van gegevensverwerking

1.Voor zover dit noodzakelijk is voor het uitvoeren van zijn taken, kan Europol informatie, waaronder persoonsgegevens, verwerken.

2.Persoonsgegevens kunnen uitsluitend worden verwerkt voor:

a)het uitvoeren van kruiscontroles voor het opsporen van connecties of andere relevante verbanden met informatie over een strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van Europol valt;

b)analyses van strategische of thematische aard;

c)operationele analyses;

d)het faciliteren van de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten, Europol, andere instellingen, organen, missies, bureaus en agentschappen van de Unie, derde landen, internationale organisaties en particuliere partijen;

e)relevante onderzoeks- en innovatieprojecten die worden uitgevoerd in het kader van het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie van de Unie;

f)het ondersteunen van de lidstaten, op hun verzoek, bij het informeren van het publiek over verdachten of veroordeelde personen die worden gezocht op basis van een nationale justitiële beslissing in verband met een strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van Europol valt, en het faciliteren van de informatieverstrekking over die personen aan de lidstaten en Europol door het publiek;

g)het maken van onderscheid tussen de operationele gegevens die betrekking hebben op de verschillende in bijlage II bij deze verordening vermelde categorieën betrokkenen, overeenkomstig artikel 73 van Verordening (EU) 2018/1725.

3.Verwerking voor de in lid 2, punt c), bedoelde operationele analyses vindt plaats door middel van operationele-analyseprojecten, waarvoor de volgende specifieke voorzorgsmaatregelen op het gebied van gegevensbescherming gelden:

a)voor elk operationele-analyseproject omschrijft de uitvoerend directeur het specifieke doel, de categorieën van persoonsgegevens en de categorieën van betrokkenen, de deelnemers, de duur van de opslag en de voorwaarden voor toegang, doorgifte of overdracht en gebruik van de betrokken gegevens en stelt hij de raad van bestuur en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) daarvan in kennis;

b)persoonsgegevens mogen alleen worden verzameld en verwerkt voor het doel van het vermelde operationele-analyseproject en worden opgeslagen in de in artikel 40 bedoelde analytische omgeving van Europol, terwijl wanneer duidelijk wordt dat persoonsgegevens relevant kunnen zijn voor een ander operationele-analyseproject, die persoonsgegevens alleen verder kunnen worden verwerkt voor zover die verdere verwerking noodzakelijk en evenredig is en de persoonsgegevens verenigbaar zijn met de bepalingen van punt a) van dit lid die op het andere operationele-analyseproject van toepassing zijn;

c)alleen bevoegd personeel kan de gegevens van het betrokken project raadplegen en verwerken.

4.Indien dit nodig is om de doelstellingen van de door Europol uitgevoerde onderzoeks- en innovatieprojecten te verwezenlijken, geschiedt de verwerking van persoonsgegevens voor dat doel overeenkomstig artikel 102.

5.De in de leden 2 en 3 bedoelde verwerking vindt plaats met inachtneming van de in Verordening (EU) 2018/1725 en in deze verordening neergelegde waarborgen inzake gegevensbescherming. Europol moet die verwerkingsactiviteiten terdege documenteren. De documentatie wordt op verzoek ter beschikking gesteld van de functionaris voor gegevensbescherming en de EDPS opdat zij de rechtmatigheid van de verwerkingsactiviteiten kunnen nagaan.

6.Overeenkomstig artikel 73 van Verordening (EU) 2018/1725 maakt Europol, indien van toepassing en voor zover mogelijk, een duidelijk onderscheid tussen de persoonsgegevens die betrekking hebben op de verschillende in bijlage II vermelde categorieën betrokkenen.

7.Europol mag persoonsgegevens die geen betrekking hebben op de in bijlage II vermelde categorieën betrokkenen, alleen verwerken indien die verwerking relevant en noodzakelijk is voor de in lid 2 genoemde doeleinden. Deze persoonsgegevens worden onmiddellijk gewist zodra het doel van de verwerking is bereikt.

8.Indien het niet mogelijk is een duidelijk onderscheid te maken tussen de persoonsgegevens die betrekking hebben op de verschillende in bijlage II vermelde categorieën betrokkenen, of indien Europol persoonsgegevens moet verwerken die geen betrekking hebben op de in bijlage II opgenomen categorieën betrokkenen, stelt Europol zijn functionaris voor gegevensbescherming daarvan in kennis.

9.Persoonsgegevens die geen betrekking hebben op de in bijlage II vermelde categorieën betrokkenen worden in voorkomend geval en voor zover mogelijk functioneel gescheiden gehouden van andere gegevens, en worden in elk geval alleen verwerkt indien dat noodzakelijk voor en evenredig is aan de doeleinden van lid 2.

10.Europol mag gegevens tijdelijk verwerken om te bepalen of de verwerking van die gegevens relevant en noodzakelijk is voor de vervulling van zijn taken. De termijn voor de verwerking van zulke gegevens bedraagt maximaal zes maanden vanaf de ontvangst van die gegevens.

11.De raad van bestuur stelt na raadpleging van de EDPS in voorkomend geval richtsnoeren vast waarin de procedures voor informatieverwerking voor de in lid 2 van dit artikel vermelde doeleinden nader worden omschreven, overeenkomstig artikel 72, lid 2, punt t).

Artikel 33

Vaststelling van het doel van de verwerking van informatie door Europol en de daarvoor geldende beperkingen

1.Een lidstaat die, een instelling, orgaan, missie, bureau of agentschap van de Unie die of dat, een derde land dat of een internationale organisatie die informatie aan Europol verstrekt, bepaalt voor welk doeleinde of welke doeleinden die informatie moet worden verwerkt, overeenkomstig artikel 32.

Indien een in de eerste alinea bedoelde verstrekker van informatie niet aan die alinea heeft voldaan, verwerkt Europol, met de instemming van degene die de informatie in kwestie heeft verstrekt, de informatie teneinde de relevantie ervan te bepalen, en het doeleinde of de doeleinden waarvoor de informatie verder moet worden verwerkt.

Europol verwerkt alleen met toestemming van de verstrekker informatie voor een ander doeleinde dan waarvoor de informatie was verstrekt.

Informatie die is verstrekt voor de in artikel 32, lid 2, punten a) tot en met d), bedoelde doeleinden, kan ook door Europol worden verwerkt overeenkomstig artikel 102, voor het doeleinde van artikel 32, lid 2, punt e).

2.Lidstaten, instellingen, organen, missies, bureaus en agentschappen van de Unie, derde landen en internationale organisaties kunnen op het moment waarop zij informatie verstrekken aan Europol, algemene of specifieke toegangsbeperkingen stellen, ook met betrekking tot het gebruiken, overdragen, doorgeven, wissen of vernietigen ervan. Indien de noodzaak van zulke beperkingen pas na het verstrekken van de informatie duidelijk wordt, stellen zij Europol daarvan op de hoogte. Europol houdt zich aan zulke beperkingen.

3.Mits terdege gemotiveerd, kan Europol beperkingen stellen aan de toegang door lidstaten, instellingen, organen, missies, bureaus en agentschappen van de Unie, derde landen en internationale organisaties tot informatie uit openbaar beschikbare bronnen.

Artikel 34

Plicht tot kennisgeving aan de lidstaten

1.Europol stelt een lidstaat onverwijld in kennis van elke informatie die voor die lidstaat van belang is. Indien op deze informatie toegangsbeperkingen in de zin van artikel 33, lid 2, van toepassing zijn op grond waarvan het verboden is de informatie te delen, overlegt Europol met de verstrekker van de informatie die de beperking heeft gesteld en vraagt Europol zijn toestemming voor het delen van de informatie.

In een dergelijk geval wordt de informatie niet gedeeld zonder uitdrukkelijke toestemming van de verstrekkende partij.

2.Ongeacht eventuele toegangsbeperkingen stelt Europol een lidstaat in kennis van elke informatie die voor die lidstaat van belang is, indien dit noodzakelijk is om een imminente levensgevaarlijke dreiging af te wenden.

Europol stelt in dat geval op hetzelfde moment de verstrekkende partij ervan in kennis dat het de informatie deelt en motiveert zijn analyse van de situatie.

Afdeling 2
Diensten en instrumenten van Europol

Artikel 35

Gegevensomgeving van Europol

1.Europol ontwikkelt en onderhoudt de nodige diensten en instrumenten om zijn taken uit hoofde van deze verordening uit te voeren, en met name om informatie te verwerken overeenkomstig afdeling 1 van dit hoofdstuk.

2.De diensten en instrumenten van Europol bestaan uit interoperabele technische componenten, infrastructuren en functies die Europol in staat stellen zijn taken uit hoofde van deze verordening uit te voeren.

3.Europol ontwikkelt met name:

a)een dienst voor kruiscontroles, voor de toepassing van artikel 32, lid 2, punt a);

b)een IT-omgeving voor de toepassing van artikel 32, lid 2;

c)Siena, als het beveiligde instrument voor informatie-uitwisseling voor de toepassing van artikel 32, lid 2, punt d);

d)een gedeelde dataruimte voor gezamenlijke operationele analyse als bedoeld in artikel 42;

e)een platform om de samenwerking en informatie-uitwisseling met particuliere partijen als bedoeld in artikel 47 te vergemakkelijken.

Artikel 36

Dienst voor kruiscontroles van Europol

1.De dienst voor kruiscontroles van Europol bestaat uit:

a)een infrastructuur voor de opslag van informatie;

b)een zoekinterface waarmee alle relevante informatie kan worden doorzocht en opgevraagd;

c)een interface waarmee informatie kan worden geüpload, bijgewerkt of verwijderd;

d)een beveiligde communicatie-infrastructuur tussen de dienst voor kruiscontroles en de lidstaten, en de organen en instanties van de Unie die mogen gebruikmaken van de dienst;

e)een beveiligde communicatie-infrastructuur tussen de dienst voor kruiscontroles en het bij artikel 6, lid 2, punt c), van Verordening (EU) 2019/818 ingestelde Europees zoekportaal.

f)Europol zorgt voor het operationele beheer, de beveiliging, de beschikbaarheid en de integriteit van de dienst voor kruiscontroles.

2.De lidstaten zorgen ervoor dat de casemanagementsystemen van hun centrale contactpunten, van hun nationale Europol-eenheden en van de bevoegde autoriteiten van de lidstaat technisch verbonden en interoperabel zijn met de dienst voor kruiscontroles van Europol.

3.De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast met de procedures voor het definiëren van de technische verbinding tussen de nationale casemanagementsystemen en de dienst voor kruiscontroles en van de technische verbinding tussen die dienst en andere diensten en instrumenten van Europol. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 138, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

4.Europol maakt bij het ontwikkelen en exploiteren van zijn dienst voor kruiscontroles en in voorkomend geval gebruik van bestaande technologische componenten en infrastructuren die zijn ontwikkeld en worden beheerd door het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA).

Europol streeft naar synergieën in het ontwerp en de technische architectuur van de dienst voor kruiscontroles, onder meer door het hergebruik van gedeelde diensten, communicatie-infrastructuur en softwarecomponenten, indien dat technisch haalbaar is en geen afbreuk doet aan het specifieke doel, de governance of de gegevensbeschermingsvereisten van de dienst voor kruiscontroles zoals uiteengezet in deze verordening en in Verordening (EU) 2018/1726 .

Voor zover technisch haalbaar hergebruikt Europol biometrische matching en past het die aan de technologie aan die ten grondslag ligt aan de gemeenschappelijke dienst voor biometrische matching, die is opgezet bij artikel 12 van Verordening (EU) 2019/818 en is ontwikkeld door eu-LISA.

Artikel 37

Inhoud van de gegevens van de dienst voor kruiscontroles van Europol

1.De dienst voor kruiscontroles van Europol bevat alleen gegevens over:

a)personen die, overeenkomstig het nationale recht van de betrokken lidstaat, verdacht worden van het plegen van of deelnemen aan een strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van Europol valt, of die veroordeeld zijn voor een dergelijk strafbaar feit;

b)personen ten aanzien van wie er feitelijke aanwijzingen zijn of een redelijk vermoeden in de zin van het nationale recht van de betrokken lidstaat bestaat dat zij strafbare feiten zullen plegen die onder de bevoegdheid van Europol vallen;

c)identificeerbare voorwerpen die zijn gebruikt bij of verband houden met strafbare feiten, waaronder documenten, voertuigen, wapens en andere relevante zaken.

2.De gegevens over de in lid 1 bedoelde personen en voorwerpen kunnen betrekking hebben op:

a)identiteitsgegevens, met inbegrip van biografische gegevens en biometrische gegevens;

b)gegevens inzake criminele inlichtingen;

c)operationele gegevens, met inbegrip van gegevens over criminele activiteiten, onderzoeken en verbanden tussen zaken;

d)referentiegegevens, met inbegrip van nationale identificatiecodes voor dossiers en verwijzingen naar politiegegevens;

e)gegevens met betrekking tot voorwerpen die zijn gebruikt bij of verband houden met strafbare feiten, waaronder documenten, voertuigen, wapens en andere relevante zaken.

3.Overeenkomstig deze verordening kan de dienst voor kruiscontroles van Europol gegevens bevatten die zijn geüpload door de volgende entiteiten:

a)de overeenkomstig artikel 25, lid 2, opgerichte of aangewezen nationale Europol-eenheden;

b)de bevoegde autoriteiten van de lidstaten;

c)Europol, met inbegrip van gegevens die zijn verstrekt door derde landen, instellingen, organen en instanties van de Unie, particuliere partijen en internationale organisaties.

4.De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast tot vaststelling van de technische procedures voor de opslag van gegevens, met inbegrip van gegevensformaten, vereisten inzake gegevenskwaliteit en regels voor kruiscontroles.

Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 138, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

Artikel 38

Uploaden van gegevens naar de dienst voor kruiscontroles van Europol

1.De lidstaten zorgen ervoor dat hun nationale Europol-eenheden en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten systematisch en onverwijld alle gegevens in de dienst voor kruiscontroles van Europol uploaden die:

a)betrekking hebben op vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen;

b)relevant zijn voor grensoverschrijdende samenwerking of indien er feitelijke aanwijzingen zijn voor een mogelijk verband met andere lidstaten of derde landen.

2.In afwijking van lid 1 kunnen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten om de in artikel 29, lid 5, genoemde redenen afzien van het uploaden van gegevens in de dienst voor kruiscontroles van Europol.

3.De lidstaten zorgen ervoor dat de nationale Europol-eenheden en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten zijn uitgerust met geautomatiseerde technische middelen (“gegevensladers”) waarmee gegevens systematisch uit hun nationale casemanagementsystemen kunnen worden geüpload naar de dienst voor kruiscontroles van Europol overeenkomstig lid 1.

4.Europol uploadt systematisch en onverwijld gegevens naar de dienst voor kruiscontroles van Europol die voldoen aan de voorwaarden van lid 1.

5.De lidstaten en Europol zorgen ervoor dat de in de dienst voor kruiscontroles van Europol geüploade gegevens nauwkeurig, actueel en volledig zijn, en werken deze waar nodig bij of verwijderen deze.

6.De dienst voor kruiscontroles van Europol onderwerpt nieuw geüploade gegevens automatisch aan kruiscontroles aan de hand van gegevens die reeds in de dienst zijn opgeslagen, om verbanden vast te stellen tussen:

a)personen;

b)voorwerpen;

c)criminele activiteiten;

d)onderzoeken die in een of meer lidstaten of met derde landen worden uitgevoerd.

7.Wanneer de in lid 6 bedoelde kruiscontrole een positief resultaat oplevert, genereert de dienst voor kruiscontroles van Europol een signalering en stelt hij de betrokken entiteit daarvan in kennis overeenkomstig artikel 34.

8.De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast tot vaststelling van de technische procedures voor het uploaden van gegevens, onder meer over gegevensformaten, en van de procedures voor geautomatiseerde uploads en kruiscontroles. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 138, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

Artikel 39

Doorzoeken van en toegang tot gegevens van de dienst voor kruiscontroles van Europol

1.De lidstaten kunnen alle in de dienst voor kruiscontroles van Europol opgeslagen informatie doorzoeken en hebben toegang tot die informatie, overeenkomstig deze verordening.

2.De dienst voor kruiscontroles van Europol maakt het mogelijk dat de nationale Europol-eenheden en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de opgeslagen informatie kunnen doorzoeken aan de hand van:

a)alfanumerieke gegevens;

b)biometrische gegevens;

c)multimediagegevens.

3.De bevoegde autoriteiten van de lidstaten doorzoeken de dienst voor kruiscontroles van Europol systematisch aan de hand van de relevante informatie:

a)bij het verrichten van onderzoek naar vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen;

b)indien er redelijke gronden zijn om aan te nemen dat de zaak een grensoverschrijdende of internationale dimensie heeft.

4.Europol heeft geen toegang tot de inhoud van de door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten verrichte zoekopdracht, noch tot de resultaten van de zoekopdracht.

5.Europol doorzoekt de dienst voor kruiscontroles van Europol om zijn taken uit hoofde van deze verordening uit te voeren.

6.De dienst voor kruiscontroles van Europol kan worden doorzocht wanneer andere wetgevingshandelingen van de Unie daarin voorzien.

7.Het resultaat van de zoekopdracht omvat alle relevante gegevens die zijn opgeslagen in de dienst voor kruiscontroles van Europol waartoe de entiteit waarvan de zoekopdracht afkomstig is, op grond van de leden 2 en 4 van dit artikel toegang heeft, onverminderd de eventuele beperkingen die krachtens artikel 33, lid 2, zijn gesteld.

8.De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast tot vaststelling van de technische procedures voor het doorzoeken van gegevens, onder meer met betrekking tot gegevensformaten. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 138, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

Artikel 40

De analytische omgeving van Europol

1.Europol ontwikkelt en onderhoudt de technische en operationele omgeving voor de opslag, verwerking, kruiscontrole, visualisatie en analyse van gegevens, onder meer ter ondersteuning van strafrechtelijke onderzoeken en operationele coördinatie (analytische omgeving van Europol).

2.De analytische omgeving van Europol omvat analytische werkruimten, functies voor casemanagement, samenwerkingsinstrumenten, gegevensverwerkingsdiensten en andere capaciteiten die nodig zijn om de analytische activiteiten van Europol en de samenwerking met de lidstaten en andere gemachtigde partners te ondersteunen en te voorzien in operationele, technische of analytische behoeften die in het kader van zijn activiteiten zijn vastgesteld.

3.De analytische omgeving van Europol voorziet in logisch gescheiden analyseprojecten voor de opslag en verwerking van gegevens voor verschillende analytische doeleinden, als bedoeld in artikel 32, lid 3.

4.Europol zorgt voor het operationele beheer, de beveiliging, de beschikbaarheid en de integriteit van de analytische omgeving van Europol.

Artikel 41

Doorzoeken van en toegang tot gegevens in de analytische omgeving van Europol

1.De analytische omgeving van Europol maakt het mogelijk dat de nationale Europol-eenheden en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de opgeslagen gegevens kunnen doorzoeken om verbanden met bestaande zaken te leggen aan de hand van:

a)alfanumerieke gegevens;

b)biometrische gegevens;

c)multimediagegevens.

2.Europol doorzoekt de analytische omgeving van Europol om zijn taken uit te voeren, met inbegrip van biometrische gegevens voor de unieke identificatie van een natuurlijke persoon.

3.De nationale Europol-eenheden en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten die de analytische omgeving van Europol doorzoeken, hebben, onder meer in het kader van een gezamenlijke operationele analysezaak, alleen indirecte toegang tot de resultaten van een dergelijke zoekopdracht, op hit/no hit-basis. Indien een zoekopdracht een hit oplevert, stelt Europol de procedure in op grond waarvan de informatie die tot de hit heeft geleid, kan worden gedeeld met de entiteit waarvan de zoekopdracht afkomstig is, overeenkomstig artikel 34.

4.Informatiesystemen van de Unie kunnen, indien daarin is voorzien in andere wetgevingshandelingen van de Unie, de analytische omgeving van Europol ook doorzoeken aan de hand van:

a)alfanumerieke gegevens;

b)biometrische gegevens;

c)multimediagegevens.

5.Europol doorzoekt de analytische omgeving van Europol om zijn taken uit te voeren, met inbegrip van biometrische gegevens voor de unieke identificatie van een natuurlijke persoon.

6.De nationale Europol-eenheden en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten die de analytische omgeving van Europol doorzoeken, hebben, onder meer in het kader van een gezamenlijke operationele analysezaak, alleen indirecte toegang tot de resultaten van een dergelijke zoekopdracht, op hit/no hit-basis. Indien een zoekopdracht een hit oplevert, stelt Europol de procedure in op grond waarvan de informatie die tot de hit heeft geleid, kan worden gedeeld met de entiteit waarvan de zoekopdracht afkomstig is, overeenkomstig artikel 34.

7.Elke beperking van de toegang tot, het gebruik of de opslag van gegevens in de analytische omgeving van Europol moet in overeenstemming zijn met deze verordening, en met name met de artikelen 33 en 101.

Artikel 42

Instelling van de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte

1.Europol ontwikkelt en onderhoudt een dienst die de nationale Europol-eenheden en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten in staat stelt gezamenlijke operationele analysezaken te openen (“gemeenschappelijke politiële gegevensruimte”).

2.De gemeenschappelijke politiële gegevensruimte is gebaseerd op de in artikel 50 bedoelde cloudinfrastructuur van Europol.

3.De gemeenschappelijke politiële gegevensruimte deelt en hergebruikt, voor zover dat technisch mogelijk is, de hardware- en softwarecomponenten van de in artikel 40 bedoelde analytische omgeving van Europol.

4.De gemeenschappelijke politiële gegevensruimte stelt de instrumenten, functies en modules van die omgeving, met inbegrip van analytische functies en functies voor gegevensverwerking en gegevensintegratie, beschikbaar voor zover dat nodig is voor de uitvoering van gezamenlijke operationele analyses binnen gezamenlijke operationele analysezaken.

5.De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast tot vaststelling van de procedures voor het definiëren van de nodige functies van de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte en de voorwaarden voor het waarborgen van de interoperabiliteit en beschikbaarheid van de instrumenten en die functies. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 138, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

Artikel 43

Openen van een gezamenlijke operationele analysezaak

1.De nationale Europol-eenheden en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten kunnen besluiten een gezamenlijke operationele analysezaak te openen voor het uitvoeren van gezamenlijke operationele analyses.

2.De lidstaat die de gezamenlijke operationele analysezaak opent, vermeldt:

a)de lidstaat (lidstaten) die is (zijn) uitgenodigd om deel te nemen aan de gezamenlijke operationele analysezaak en toegang heeft (hebben) tot de relevante gegevens die in de gezamenlijke operationele analysezaak zijn geüpload;

b)het derde land dat kan deelnemen aan de gezamenlijke operationele analysezaak en toegang heeft tot de relevante gegevens die in de gezamenlijke operationele analysezaak zijn geüpload;

c)de redenen om een of meer centra, lidstaten of derde landen bij de gezamenlijke operationele analysezaak te betrekken.

3.Europol heeft toegang tot de gezamenlijke operationele analysezaak en verstrekt, in voorkomend geval, analytische ondersteuning en expertise aan de betrokken lidstaten met betrekking tot de gezamenlijke operationele analysezaak.

4.De deelnemende lidstaten wijzen vertegenwoordigers aan van de respectieve bevoegde autoriteiten van de lidstaten die aan de gezamenlijke operationele analysezaak zullen deelnemen en toegang zullen hebben tot de in het kader daarvan verwerkte gegevens.

5.Wanneer de lidstaat/lidstaten die de gezamenlijke operationele analysezaak opent/openen, voorstelt/voorstellen dat een derde land deel uitmaakt van de gezamenlijke operationele analysezaak, is Europol verantwoordelijk voor het mogelijk maken van de deelname aan en het verlenen van toegang aan het derde land tot de relevante gegevens die zijn opgeslagen in de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte, indien aan de volgende voorwaarden is voldaan:

(a)Europol acht het voor het derde land relevant om deel te nemen aan de gezamenlijke operationele analysezaak, onder meer op basis van de informatie die is verstrekt door de lidstaten die een gezamenlijke operationele analysezaak openen overeenkomstig lid 2, punt c);

(b)er is een overeenkomst van kracht die het derde land in staat stelt persoonsgegevens uit te wisselen met Europol.

6.Het derde land dat gemachtigd is aan de gezamenlijke operationele analysezaak deel te nemen, benoemt zijn deelnemende vertegenwoordigers.

7.Europol wijst een of meer van zijn vertegenwoordigers aan om deel te nemen aan een gezamenlijke operationele analysezaak en heeft toegang tot de daarin geüploade informatie.

Artikel 44

Voorstel van Europol voor het openen van een gezamenlijke operationele analysezaak

1.Op basis van de analyse van de informatie en gegevens waarover Europol beschikt, kan Europol een of meer lidstaten voorstellen een gezamenlijke operationele analysezaak te openen indien het van oordeel is dat een gecoördineerde operationele analyse een meerwaarde kan bieden bij de gezamenlijke operationele analyse van een strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van Europol valt.

2.Voorstellen uit hoofde van lid 1 zijn niet bindend en doen geen afbreuk aan de discretionaire bevoegdheid van de betrokken lidstaten om te besluiten of zij overeenkomstig artikel 43 een gezamenlijke operationele analysezaak openen.

3.Voor de toepassing van lid 1 kan Europol relevante informatie in de analytische omgeving van Europol die in de gezamenlijke operationele analysezaak moet worden geüpload, identificeren en markeren.

Artikel 45

Gebruik van een gezamenlijke operationele analysezaak

1.De deelnemers aan een gezamenlijke operationele analysezaak kunnen binnen de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte de volgende activiteiten uitvoeren:

a)informatie verwerken die is geüpload door de entiteiten die de gezamenlijke operationele analysezaak openen of door een andere deelnemende entiteit;

b)nieuwe gegevens uploaden die relevant worden geacht voor analyse in het kader van de gezamenlijke operationele analysezaak, overeenkomstig artikel 33;

c)binnen de gezamenlijke operationele analysezaak veilig communiceren en informatie uitwisselen met andere deelnemers, door middel van chat, video of andere relevante instrumenten die door de analytische omgeving van Europol worden ondersteund;

d)alle documenten of verslagen die relevant zijn voor de gezamenlijke operationele analysezaak gezamenlijk visualiseren of bewerken.

2.Europol en de deelnemende lidstaten zorgen ervoor dat de persoonsgegevens die in een gezamenlijke operationele analysezaak worden geüpload en buiten de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte worden verwerkt, worden beschermd door middel van technische en organisatorische maatregelen overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1725, deze verordening en Richtlijn (EU) 2016/680 van het Europees Parlement en de Raad 72 .

Artikel 46

Applicatie voor veilige informatie-uitwisseling

1.Siena wordt opgericht om de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten, Europol, instellingen, organen en instanties van de Unie, derde landen en internationale organisaties te vergemakkelijken.

2.Siena bestaat uit:

a)een centrale infrastructuur voor het opslaan en verwerken van gegevens;

b)webinterface(s) voor de uitwisseling van informatie;

c)mobiele applicatie(s) voor de uitwisseling van informatie;

d)specifieke programmeringsinterface(s) voor de lidstaten en, in voorkomend geval, de instellingen, organen en instanties van de Unie die de interoperabiliteit met hun systemen, met inbegrip van hun casemanagementsystemen, ondersteunen;

e)een beveiligde communicatie-infrastructuur tussen Siena en de lidstaten en, in voorkomend geval, de instellingen, organen en instanties van de Unie, derde landen en internationale organisaties die Siena mogen gebruiken.

3.Overeenkomstig artikel 13 van Richtlijn (EU) 2023/977 is Siena het veilige communicatiekanaal dat door de centrale contactpunten en door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten wordt gebruikt om verzoeken om informatie te verzenden, informatie ingevolge dergelijke verzoeken te verstrekken of op eigen initiatief informatie te verstrekken en om, in voorkomend geval, een kopie van een dergelijk verzoek of dergelijke informatie aan Europol toe te zenden. Daartoe worden de centrale contactpunten en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten met Siena verbonden, in voorkomend geval onder meer via mobiele apparaten.

4.Bij de onderlinge uitwisseling van informatie biedt Siena de centrale contactpunten of de bevoegde autoriteiten van de lidstaten de mogelijkheid aan te geven dat overeenkomstig artikel 43 een gezamenlijke operationele analysezaak moet worden geopend.

5.Siena is het standaardcommunicatiekanaal dat de bevoegde autoriteiten van de lidstaten moeten gebruiken om informatie uit te wisselen met Europol.

6.Europol of de bevoegde autoriteiten van de lidstaten kunnen Siena gebruiken om informatie uit te wisselen met derde landen waarvan de autoriteiten door Europol op grond van werkafspraken of internationale overeenkomsten met de Unie met Siena zijn verbonden.

7.De in lid 6 bedoelde autoriteiten van derde landen kunnen Siena ook gebruiken om informatie uit te wisselen met de autoriteiten van andere derde landen waarmee een werkafspraak of een internationale overeenkomst is gesloten.

8.Europol zorgt voor het operationele beheer, de beveiliging, de beschikbaarheid en de integriteit van Siena.

9.De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast tot vaststelling van de procedures voor het definiëren van de nodige functies van de in lid 2 bedoelde beveiligde infrastructuur. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 138, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

Artikel 47

Mechanisme voor informatie-uitwisseling voor samenwerking met particuliere partijen

1.De analytische omgeving van Europol omvat een mechanisme voor informatie-uitwisseling om de samenwerking en de uitwisseling van informatie tussen particuliere partijen, Europol en de lidstaten te vergemakkelijken.

2.Het mechanisme voor informatie-uitwisseling heeft met name de volgende functies:

a)vergemakkelijken van de communicatie tussen Europol, de lidstaten en particuliere partijen die diensten in de Unie aanbieden, onder meer door de verslagleggings- of kennisgevingsverplichtingen uit hoofde van de Verordeningen (EU) 2021/784 en (EU) 2022/2065 te vergemakkelijken;

b)optreden als crisisresponsplatform in onlinecrisissituaties, overeenkomstig artikel 96, door de communicatie tussen Europol, de lidstaten, particuliere partijen en, in voorkomend geval, derde landen te vergemakkelijken en door Europol in staat te stellen particuliere partijen de informatie te verstrekken die nodig is om relevante online-inhoud, -diensten, -accounts, -infrastructuren of digitale activiteiten te identificeren.

3.Het mechanisme voor informatie-uitwisseling bestaat ten minste uit:

a)een centrale infrastructuur voor het opslaan en verwerken van gegevens;

b)webinterface(s);

c)specifieke programmeringsinterface(s) voor de lidstaten, ter ondersteuning van de interoperabiliteit met hun nationale systemen, met inbegrip van hun casemanagementsystemen;

d)een veilige communicatie-infrastructuur tussen Europol, de lidstaten en particuliere partijen.

4.Europol stelt de procedure en de voorwaarden vast voor het verlenen van beveiligde toegang aan particuliere partijen tot het mechanisme voor informatie-uitwisseling en voor het intrekken daarvan.

Artikel 48

Europees Indexsysteem van politiegegevens

Met betrekking tot het Europees Indexsysteem van politiegegevens (Epris) voert Europol de taken uit die hem bij Verordening (EU) 2024/982 zijn opgedragen.

Artikel 49

Ontwikkeling van andere diensten en instrumenten

De Commissie kan uitvoeringshandelingen vaststellen tot vaststelling van aanvullende functies van bestaande diensten en instrumenten of de noodzakelijke functies van aanvullende diensten en instrumenten. Die aanvullende functies of aanvullende diensten en instrumenten voldoen aan de toepasselijke regels inzake de verwerking van persoonsgegevens van Verordening (EU) 2018/1725 en deze verordening. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 138, lid 2, van deze verordening bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld.

Afdeling 3
Technische componenten en normalisatie

Artikel 50

Cloudinfrastructuur van Europol

1.De cloudinfrastructuur van Europol wordt opgezet. De cloudinfrastructuur van Europol is een beveiligd en schaalbaar platform van cloudcomputingdiensten dat Europol en de bevoegde autoriteiten van de lidstaten overeenkomstig deze verordening toegang verschaft tot de instrumenten, samenwerkingsomgevingen en andere operationele en analytische capaciteiten van Europol. De cloudinfrastructuur van Europol kan ook door andere instellingen, organen en instanties van de Unie en derde landen worden gebruikt om overeenkomstig deze verordening toegang te krijgen tot de instrumenten, samenwerkingsomgevingen en andere operationele en analytische capaciteiten van Europol.

2.De cloudinfrastructuur van Europol ondersteunt de verwezenlijking van de doelstellingen van deze verordening in het kader van strafrechtelijke onderzoeken en operationele ondersteuning, onder meer door de opslag, verwerking, analyse en uitwisseling van gegevens te ondersteunen en tegelijkertijd strikte toegangscontrole, gegevenscompartimentering en volledige naleving van het Unierecht te waarborgen.

3.Europol verzorgt de instelling, de exploitatie en het onderhoud van de cloudinfrastructuur van Europol. Bij het instellen, exploiteren en onderhouden van de cloudinfrastructuur van Europol maakt Europol, in voorkomend geval en indien technisch haalbaar, gebruik van bestaande technische oplossingen, diensten en infrastructuurcomponenten die zijn ontwikkeld of worden geëxploiteerd door de instellingen, organen en instanties van de Unie, waaronder eu-LISA, teneinde efficiëntie, interoperabiliteit en een optimaal gebruik van de middelen van de Unie te waarborgen.

4.Europol zorgt ervoor dat de aanbesteding van cloudcomputingdiensten in overeenstemming is met het toepasselijke Unierecht, met inbegrip van de vereisten inzake het EU-kader voor cloudsoevereiniteit, gegevensbeveiliging, gegevensbescherming, cyberbeveiliging en digitale soevereiniteit.

5.De systemen en instrumenten van Europol die operationele gegevens verwerken, worden via de cloudinfrastructuur van Europol ter beschikking gesteld van de autoriteiten van de lidstaten.

6.Europol geeft prioriteit aan de ontwikkeling van nieuwe systemen en instrumenten voor de cloudinfrastructuur van Europol.

7.De toegang tot en het gebruik van de cloudinfrastructuur van Europol zijn beperkt tot gemachtigde gebruikers van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, in voorkomend geval van derde landen, en van Europol, overeenkomstig hun respectieve toegangsrechten uit hoofde van deze verordening en met inachtneming van passende authenticatiemechanismen, met inbegrip van digitale-identiteitsoplossingen met een hoge mate van zekerheid overeenkomstig artikel 51.

8.Europol beoordeelt de technische, operationele en financiële gevolgen van het beschikbaar stellen van bestaande systemen en instrumenten op de cloudinfrastructuur van Europol en dient uiterlijk op… [zes maanden na de begindatum van toepassing van deze verordening] een met redenen omkleed verslag in bij de Commissie.

9.De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast ter bepaling van de vereisten met betrekking tot beveiliging, interoperabiliteit, prestaties en de architectuur van de cloudinfrastructuur van Europol. Op basis van het in lid 8 bedoelde verslag wordt in die uitvoeringshandelingen ook bepaald welke systemen en instrumenten naar de cloudinfrastructuur van Europol zullen worden gemigreerd. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 138, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

Artikel 51

Digitale EU-politie-identiteit

1.De digitale EU-politie-identiteit bestaat uit de reeks regels voor de gemeenschappelijke identificatie- en toegangsbeheermiddelen die elke gemachtigde vertegenwoordiger van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of van de instellingen, organen en instanties van de Unie in staat stellen om veilig toegang te krijgen tot, gebruik te maken van en te communiceren met de cloudinfrastructuur van Europol en de nationale systemen die verbonden zijn met de cloudinfrastructuur van Europol. De lidstaten, Europol, de instellingen, organen en instanties van de Unie en derde landen zorgen ervoor dat hun respectieve vertegenwoordigers op een veilige, geharmoniseerde en betrouwbare manier toegang wordt verleend tot de cloudinfrastructuur van Europol en tot nationale systemen die verbonden zijn met de cloudinfrastructuur van Europol, door middel van een digitale EU-politie-identiteit.

2.Bij het vaststellen van de digitale EU-politie-identiteit maken Europol en de lidstaten, in voorkomend geval en indien technisch haalbaar, gebruik van bestaande oplossingen en normen van de Unie op het gebied van digitale identiteit, met inbegrip van die welke zijn vastgesteld in Verordening (EU) nr. 910/2014 van het Europees Parlement en de Raad 73 , op voorwaarde dat deze voldoen aan de operationele, beveiligings- en gegevensbeschermingsvereisten van deze verordening.

3.Europol zorgt ervoor dat elke verrichting die in de cloudinfrastructuur van Europol wordt uitgevoerd, wordt geregistreerd en beschikbaar is voor toezichtsdoeleinden.

4.De lidstaten, Europol, de instellingen, organen en instanties van de Unie en derde landen verlenen gedifferentieerde toegangsrechten voor diensten of instrumenten die in de cloudinfrastructuur van Europol worden gehost, naargelang van de taken, verantwoordelijkheden en toegangsmachtigingen van de betrokken gebruikers, met volledige inachtneming van deze verordening.

5.De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast ter bepaling van de procedures voor de instelling van een digitale EU-politie-identiteit als bedoeld in lid 1. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 138, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

Artikel 52

Statistische en verslagleggingsinstrumenten

1.Europol ontwikkelt, implementeert en onderhoudt statistische en verslagleggingsinstrumenten voor evaluatie, monitoring, analyse en verslaglegging. Aan de hand van deze instrumenten kunnen geen personen worden geïdentificeerd. Die instrumenten stellen de in lid 2, punt a), bedoelde entiteiten in staat op maat gesneden verslagen en statistieken te verkrijgen.

2.De statistische en verslagleggingsinstrumenten voor het gebruik, de prestaties, de operationele doeltreffendheid en de interoperabiliteit van de diensten en instrumenten verzamelen, genereren en verstrekken geaggregeerde statistische informatie, indicatoren, technische logboeken, maatstaven om het gebruik te meten en analytische verslagen, met name met betrekking tot:

a)het gebruik van de diensten en instrumenten van Europol door de lidstaten, Europol, instellingen, organen en instanties van de Unie, derde landen en internationale organisaties overeenkomstig deze verordening;

b)het uitwisselen, doorzoeken, uploaden, uitvoeren van kruiscontroles van en het verwerken van gegevens;

c)informatie-uitwisselingsactiviteiten;

d)de prestaties, beschikbaarheid en beveiliging van de technische infrastructuur;

e)trends, patronen en operationele behoeften die relevant zijn voor de uitvoering van deze verordening.

3.Europol, de lidstaten en de Commissie hebben uitsluitend voor het opstellen van verslagen en statistieken toegang tot de krachtens lid 2 gegenereerde statistische informatie en verslagen. Toegang tot het gegevensregister wordt uitsluitend voor het opstellen van verslagen en statistieken verleend, door middel van beveiligde toegang via TESTA, toegangscontrole en specifieke gebruikersprofielen.

4.De statistische en verslagleggingsinstrumenten worden niet gebruikt om uitsluitend op basis van geautomatiseerde verwerking besluiten te nemen die gevolgen hebben voor personen en worden niet gebruikt voor operationele analyses betreffende identificeerbare personen.

5.Europol zorgt ervoor dat het genereren en delen van statistieken op grond van dit artikel in overeenstemming is met het Unierecht inzake gegevensbescherming, cyberbeveiliging en vertrouwelijkheid. Statistische informatie wordt in voorkomend geval geanonimiseerd of geaggregeerd.

6.De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast met gedetailleerde regels betreffende de technische functies, toegangsrechten, categorieën statistieken, regelingen voor verslaglegging en waarborgen inzake gegevensbescherming die van toepassing zijn op de in lid 2 van dit artikel bedoelde statistische en verslagleggingsinstrumenten. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 138, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

Artikel 53

Universal Message Format

1.Europol ondersteunt de ontwikkeling, de uitvoering en het operationele gebruik van de bij artikel 38 van Verordening (EU) 2019/818 vastgestelde norm inzake het Universal Message Format (UMF) voor de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten, eu-LISA en andere organen en instanties van de Unie.

2.Europol verzorgt het secretariaat voor het beheer van het UMF en faciliteert en regelt besprekingen van technische en operationele aard met de lidstaten, eu-LISA en andere relevante agentschappen van de Unie.

3.Bij de uitvoering van zijn taken op grond van lid 2 moet Europol:

a)de verdere ontwikkeling en actualisering van het UMF ondersteunen, met inbegrip van gegevensmodellen, semantiek en technische specificaties;

b)het consequente en interoperabele gebruik van het UMF in alle informatiesystemen en communicatiekanalen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht bevorderen;

c)de lidstaten en de organen en instanties van de Unie bijstaan bij de uitvoering en praktische toepassing van het UMF;

d)zorgen voor samenhang met de relevante vereisten van de grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht waarvan de voorbereiding, de ontwikkeling of het operationele beheer op grond van het Unierecht een verantwoordelijkheid van eu-LISA is.

Artikel 54

EU-applicatie voor DNA-matching

1.Europol ontwikkelt, implementeert en onderhoudt een EU-applicatie voor DNA-matching om een veilige en betrouwbare vergelijking van DNA-profielen mogelijk te maken ter ondersteuning van de onderzoeken van de lidstaten naar strafbare feiten.

2.De EU-applicatie voor DNA-matching voorziet in technische capaciteit die de geautomatiseerde vergelijking van DNA-profielen volgens wetenschappelijk vastgestelde matchingregels mogelijk maakt. De applicatie repliceert de kernfuncties van bestaande DNA-matchingsystemen die door de lidstaten worden gebruikt en ondersteunt de aanpassing ervan aan de wettelijke en technische voorschriften van de Unie, met inbegrip van die welke voortvloeien uit Verordening (EU) 2024/982.

3.Het gebruik van de EU-applicatie voor DNA-matching doet geen afbreuk aan de eigendom van of de controle over DNA-gegevens.

4.De EU-applicatie voor DNA-matching wordt door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, Europol en andere organen en instanties van de Unie op vrijwillige basis gebruikt. Europol handelt uitsluitend in een ondersteunende en technische hoedanigheid.

5.Europol ondersteunt de lidstaten bij de overgang van bestaande DNA-matchingsystemen naar de EU-applicatie voor DNA-matching, onder meer door technische richtsnoeren, instrumenten en bijstand te verstrekken om de continuïteit van de verrichtingen te waarborgen.

6.Europol zorgt voor passende technische en organisatorische maatregelen om een hoog niveau van veiligheid, integriteit en vertrouwelijkheid te waarborgen.

Artikel 55

Stuurgroep informatie- en communicatietechnologie en informatiebeheer

1.Er wordt een stuurgroep voor informatie- en communicatietechnologie en informatiebeheer (hierna de “ICT/IB-stuurgroep” genoemd) opgericht.

2.De ICT/IB-stuurgroep bestaat uit één lid per lidstaat, één voor de Commissie, één voor Europol en één voor eu-LISA. De raad van bestuur benoemt de leden van de ICT/IB-stuurgroep. De ICT/IB-stuurgroep omvat de voorzitter van de krachtens artikel 56 opgerichte adviesgroep ICT/IB.

3.De raad van bestuur stelt het reglement van orde van de ICT/IB-stuurgroep vast.

4.De ICT/IB-stuurgroep wordt voorgezeten door een door de raad van bestuur aangewezen vertegenwoordiger van een lidstaat.

5.De ICT/IB-stuurgroep ondersteunt de raad van bestuur bij besluiten in verband met de activiteiten op het gebied van ICT en informatiebeheer van Europol, met name met betrekking tot het volgende:

a)analysemogelijkheden;

b)centrale systemen;

c)instrumenten voor informatie-uitwisseling en communicatie;

d)technische infrastructuur en platforms;

e)cyberveiligheid;

f)interoperabiliteit met EU-informatiesystemen en nationale systemen en gegevensbanken.

6.De ICT/IB-stuurgroep ondersteunt en monitort de strategische richting, het ontwerp, de ontwikkeling en de uitvoering van de informatiebeheer- en ICT-diensten, -instrumenten en -componenten van Europol, met inbegrip van de financiële aspecten in verband met informatiesystemen en mechanismen voor informatie-uitwisseling.

7.De ICT/IB-stuurgroep heeft met name tot taak:

a)bij te dragen tot de vaststelling van de strategische meerjarenprogrammering van de ICT- en informatiebeheeractiviteiten van Europol, met inbegrip van de doelstellingen, de verwachte resultaten in de loop van de tijd, de prestatie-indicatoren en de meerjarige planning van middelen per informatiebeheer- en ICT-dienst, -instrument en -component;

b)overeenkomstig artikel 73 advies uit te brengen aan de raad van bestuur over de jaarlijkse werkprogramma’s van Europol op het gebied van ICT en informatiebeheer;

c)advies uitbrengen aan de raad van bestuur over interne evaluaties in verband met de activiteiten van Europol op het gebied van ICT en informatiebeheer;

d)zorgen voor samenhang met de operationele behoeften van de lidstaten en de Uniebrede interoperabiliteitsdoelstellingen;

e)toezicht houden op de uitvoering van belangrijke initiatieven op het gebied van ICT en informatiebeheer;

f)adviezen en aanbevelingen verstrekken aan de uitvoerend directeur en, in voorkomend geval, aan de raad van bestuur.

8.De ICT/IB-stuurgroep komt regelmatig bijeen. Zij heeft geen beslissingsbevoegdheid en vertegenwoordigt de raad van bestuur niet.

9.Europol voorziet de ICT/IB-stuurgroep van een secretariaat en administratieve ondersteuning.

10.De op grond van artikel 56 opgerichte ICT/IB-adviesgroep verstrekt technische expertise ter ondersteuning van de taken van de ICT/IB-stuurgroep en brengt regelmatig verslag uit aan de stuurgroep.

Artikel 56

Adviesgroep ICT en informatiebeheer

1.Er wordt een adviesgroep voor informatie- en communicatietechnologie en informatiebeheer (hierna de “ICT/IB-adviesgroep” genoemd) opgericht.

2.De ICT/IB-adviesgroep bestaat uit één deskundige die wordt aangewezen door elke lidstaat, de Commissie en eu-LISA voor een termijn van vier jaar, die kan worden verlengd.

3.Vertegenwoordigers van andere relevante instellingen, organen en instanties van de Unie kunnen in voorkomend geval worden uitgenodigd om deel te nemen.

4.De ICT/IB-adviesgroep wordt voorgezeten door Europol.

5.De ICT/IB-adviesgroep staat Europol en de overeenkomstig artikel 55 opgerichte ICT/IB-stuurgroep bij door technische expertise te verstrekken over het ontwerp, de ontwikkeling, de uitvoering en de exploitatie van informatiesystemen en de bijbehorende communicatie-infrastructuur en mechanismen voor informatie-uitwisseling.

6.De ICT/IB-adviesgroep heeft met name tot taak:

a)technisch advies te verstrekken over ICT-architectuur, gegevensbeheer en interoperabiliteit;

b)de voorbereiding en uitvoering van technische oplossingen voor informatie-uitwisseling te ondersteunen;

c)bij te dragen tot de identificatie en bevordering van gemeenschappelijke technische componenten, normen en beste praktijken;

d)de coördinatie tussen Europol, de lidstaten en de Commissie op technisch en uitvoeringsgebied te ondersteunen;

e)in voorkomend geval, de stand van de voorbereiding en uitvoering door de lidstaten te volgen en te beoordelen;

f)regelmatig verslag uit te brengen aan de stuurgroep informatiebeheer en deze de technische input te verstrekken die nodig is voor de uitvoering van haar taken.

7.De ICT/IB-adviesgroep komt regelmatig bijeen. Zij heeft geen beslissingsbevoegdheid en vertegenwoordigt de stuurgroep of de raad van bestuur niet.

8.Europol voorziet de ICT/IB-adviesgroep van een secretariaat en administratieve ondersteuning.

9.De ICT/IB-adviesgroep stelt haar reglement van orde vast.

Hoofdstuk IV
Technologische capaciteit en innovatie

Afdeling 1
Capaciteitsplanning, onderzoek, innovatie en ontwikkeling

Artikel 57

Kader voor prognose en gemeenschappelijke capaciteitsontwikkeling

1.Op basis van strategische analyses, dreigingsevaluaties, trendverslagen en situatieoverzichten als bedoeld in artikel 7 stelt Europol een kader voor prognoses en gemeenschappelijke capaciteitsontwikkeling (hierna “het Kader” genoemd) vast.

2.Het Kader ondersteunt de identificatie van onmiddellijke, nieuwe en langer bestaande capaciteitsbehoeften op het niveau van de Unie om de vormen van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol vallen, te voorkomen en te bestrijden.

In het Kader wordt het volgende vastgesteld:

a)gemeenschappelijke capaciteitslacunes, uitdagingen en kritieke afhankelijkheden;

b)belangrijke onderzoeksthema’s en -prioriteiten voor activiteiten op het gebied van onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling waaraan Europol deelneemt of zou kunnen deelnemen;

c)nieuwe ontwikkelingen en technologieën die relevant zijn voor de vastgestelde prioritaire capaciteiten;

d)behoeften en kansen op het gebied van interoperabiliteit, normalisatie en gemeenschappelijke capaciteitsontwikkeling op het niveau van de Unie.

3.Op basis van het Kader ondersteunt Europol de lidstaten en de Commissie, met name door:

a)bij te dragen aan activiteiten op het gebied van onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling;

b)interoperabiliteits- en normalisatieprocessen te ondersteunen, in voorkomend geval in samenwerking met Enisa, onder meer door gemeenschappelijke normen, interoperabiliteitsvereisten en operationele en technische specificaties te ontwikkelen en te bevorderen die relevant zijn voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving;

c)in voorkomend geval in samenwerking met de instellingen, organen en instanties van de Unie, advies en ondersteuning op het gebied van capaciteitsontwikkeling te bieden;

d)het mogelijk te maken dat lidstaten capaciteiten, waaronder technische middelen en uitrusting, kennis en expertise bundelen, delen en gezamenlijk aankopen, onder meer in samenwerking met de betrokken instellingen, organen en instanties van de Unie en door middel van de in artikel 64 bedoelde gespecialiseerde opleiding.

4.Voor de vaststelling en actualisering van het in lid 1 bedoelde Kader verstrekken de lidstaten Europol jaarlijks informatie over nationale activiteiten op het gebied van onderzoek en innovatie, met inbegrip van relevante investeringen, en over hun deelname aan door de Unie gefinancierde en nationaal gefinancierde onderzoeks- en innovatieprojecten die relevant zijn voor de bevoegdheid van Europol.

5.Het Kader maakt deel uit van de in artikel 73 bedoelde meerjarige programmering van Europol en wordt vastgesteld door de raad van bestuur op basis van een voorstel van Europol, na raadpleging van de Commissie.

Het Kader wordt regelmatig getoetst en zo nodig geactualiseerd. Europol brengt in de in artikel 73 bedoelde jaarlijkse werkprogramma’s verslag uit over de uitvoering van het Kader, onder meer over de follow-up die is gegeven aan de daarin vastgestelde capaciteitsbehoeften.

Europol raadpleegt de op grond van artikel 65 opgerichte adviesgroep capaciteit en innovatie bij de voorbereiding en de regelmatige evaluatie en actualisering van het Kader.

Artikel 58

De rol van Europol in financieringsprogramma’s van de Unie ter ondersteuning van onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling

1.Europol kan de Commissie bijstaan bij de programmering van financieringsprogramma’s van de Unie ter ondersteuning van onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling die relevant zijn voor de bevoegdheden van Europol.

2.Europol kan deelnemen aan activiteiten die worden ondersteund in het kader van relevante financieringsprogramma’s van de Unie voor de ontwikkeling, toepassing, uitrol, opschaling en integratie van innovatieve oplossingen en geavanceerde capaciteiten, indien die deelname voor Europol noodzakelijk is om zijn taken te vervullen.

3.Overeenkomstig de toepasselijke regels nemen de Commissie en Europol alle nodige maatregelen om belangenconflicten te voorkomen en de in de leden 1 en 2 bedoelde rollen van Europol duidelijk te scheiden.

Artikel 59

Geavanceerde capaciteiten

1.Europol ontwikkelt, beheert, host en verstrekt geavanceerde capaciteiten, waaronder systemen, diensten, analytische omgevingen, infrastructuur, instrumenten, technische componenten en platforms die nodig zijn voor de uitvoering van zijn taken.

2.Europol kan dergelijke activiteiten ondernemen op eigen initiatief of op verzoek van ten minste drie lidstaten overeenkomstig lid 3.

3.Alvorens een nieuwe geavanceerde capaciteit te ontwikkelen overeenkomstig lid 1, beoordeelt Europol:

a)of gelijkwaardige capaciteiten reeds op de markt beschikbaar zijn of door instellingen, organen en instanties van de Unie of door de lidstaten zijn ontwikkeld of verworven;

b)of afhankelijkheid van leveranciers buiten de Unie risico’s zou opleveren voor de veiligheidsbelangen of de technologische veerkracht van de Unie;

c)de beschikbaarheid van middelen, rekening houdend met de prioriteiten inzake capaciteitsontwikkeling die zijn vastgesteld in het in artikel 57 bedoelde Kader.

Indien Europol concludeert dat er reeds gelijkwaardige geavanceerde capaciteiten beschikbaar zijn, geeft het in voorkomend geval prioriteit aan het hergebruik, de aanpassing, de interoperabiliteit, de opschaling of de verwerving van dergelijke capaciteiten.

Indien Europol concludeert dat de ontwikkeling van de door ten minste drie lidstaten gevraagde geavanceerde capaciteiten noodzakelijk en haalbaar is, ontwikkelt, exploiteert en host Europol die capaciteiten.

4.De ontwikkeling, exploitatie, hosting of verstrekking van de in lid 1 bedoelde geavanceerde capaciteiten doet geen afbreuk aan de verantwoordelijkheid van de verzoekende lidstaten om te voldoen aan hun verplichtingen uit hoofde van het Unierecht en het nationale recht, met inbegrip van verplichtingen in verband met gegevensbescherming en cyberbeveiliging.

5.Europol ondersteunt de lidstaten bij de ontwikkeling, uitrol, integratie en interoperabiliteit van gedeelde geavanceerde capaciteiten, onder meer door gedeelde infrastructuur, technische diensten en beveiligde technologische omgevingen beschikbaar te stellen.

6.De in lid 1 bedoelde geavanceerde capaciteiten en de in lid 4 bedoelde gedeelde infrastructuur, technische diensten en beveiligde technologische omgevingen worden, voor zover technisch haalbaar, geïntegreerd in de in artikel 42 bedoelde gemeenschappelijke politiële gegevensruimte.

7.In het kader van een door Europol ondersteund onderzoek of een door Europol ondersteunde operationele activiteit kan Europol de in lid 1 bedoelde geavanceerde capaciteiten ter beschikking stellen van een deelnemend derde land indien dat gebruik noodzakelijk is voor het doeltreffend uitvoeren van dat onderzoek of die activiteit.

Artikel 60

Onderzoek en innovatie

Europol kan onderzoeks- en innovatieactiviteiten, met inbegrip van proefprojecten en voorbereidende acties, uitvoeren en eraan deelnemen indien dat nodig is voor de uitvoering van zijn taken uit hoofde van deze verordening, en met name voor de ontwikkeling van innovatieve oplossingen voor geavanceerde capaciteiten die bestemd zijn voor gebruik door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten.

Artikel 61

Testomgevingen (o.a. voor regelgeving)

1.Europol kan gebruikmaken van de in artikel 102, lid 2, punt c), i), bedoelde afzonderlijke, geïsoleerde en beschermde verwerkingsomgeving voor het ontwikkelen, substantieel wijzigen, testen en valideren van algoritmische instrumenten, AI-systemen en -modellen en andere geavanceerde technologieën en, in voorkomend geval, voor het trainen van dergelijke systemen.

2.Indien AI-systemen of AI-modellen die in het kader van de onderzoeks- en innovatieactiviteiten van Europol zijn ontwikkeld of substantieel zijn gewijzigd, AI-systemen met een hoog risico vormen in de zin van Verordening (EU) 2024/1689, zorgt Europol ervoor dat de in lid 1 bedoelde omgeving, naargelang het geval, voldoet aan de in artikel 57 van die verordening vastgestelde voorschriften voor AI-testomgevingen voor regelgeving.

3.Europol kan de in lid 1 bedoelde omgeving ter beschikking stellen van particuliere partijen die deelnemen aan onderzoeks- en innovatieactiviteiten die door Europol worden uitgevoerd of waaraan Europol deelneemt, met inachtneming van passende technische, organisatorische, beveiligings- en gegevensbeschermingswaarborgen.

4.Europol kan ook deelnemen aan testomgevingen voor regelgeving voor AI-systemen en -modellen die zijn opgezet overeenkomstig artikel 57 van Verordening (EU) 2024/1689 , met inbegrip van testomgevingen voor regelgeving die zijn opgezet door de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming.

Artikel 62

Vroegtijdige uitrol, operationele beproeving en validering van innovatieve oplossingen

1.Europol kan de vroegtijdige uitrol, operationele beproeving en validering van innovatieve oplossingen voor geavanceerde capaciteiten, met inbegrip van commerciële oplossingen, ondersteunen, rekening houdend met het in artikel 57 bedoelde Kader.

2.Indien Europol overeenkomstig artikel 60 deelneemt aan onderzoeks- en innovatieactiviteiten, beoordeelt het het potentiële operationele gebruik van de resulterende innovatieve oplossingen en ondersteunt het, in voorkomend geval, de vroegtijdige uitrol, operationele beproeving en validering ervan voor gebruik door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten.

Indien Europol concludeert dat dergelijke ondersteuning noodzakelijk en haalbaar is, rekening houdend met de beschikbare middelen en het in artikel 57 bedoelde Kader, verleent het die ondersteuning overeenkomstig dit artikel.

Artikel 63

Gebruik, uitrol, opschaling en integratie van geavanceerde capaciteiten

1.Europol ondersteunt het gebruik, de uitrol, opschaling en integratie van geavanceerde capaciteiten, met name die welke voortvloeien uit de in artikel 60 bedoelde onderzoeks- en innovatieactiviteiten, in operationele activiteiten en onderzoeken van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, overeenkomstig het toepasselijke Unierecht en nationale recht.

2.Voor de toepassing van lid 1 werkt Europol nauw samen met de lidstaten om het doeltreffende gebruik en de integratie van geavanceerde capaciteiten in nationale operationele omgevingen te vergemakkelijken, met name via de centra, de inzet van Europol en de ondersteuningsbureaus van Europol, naargelang het geval.

Artikel 64

Gespecialiseerde opleiding

1.Europol ondersteunt de lidstaten bij het versterken van gespecialiseerde kennis en het waarborgen van de doeltreffende uitrol en het doeltreffende gebruik van de gedeelde geavanceerde capaciteiten die in het kader van deze verordening worden ontwikkeld, gehost, geëxploiteerd of verstrekt, onder meer door middel van gespecialiseerde opleidingsactiviteiten op het gebied van:

a)geavanceerde operationele, analytische, technische en forensische methoden die relevant zijn voor strafrechtelijke onderzoeken;

b)capaciteiten met betrekking tot nieuwe technologieën, met inbegrip van artificiële intelligentie, digitale onderzoeken, inlichtingen uit open bronnen en de ontsleuteling en verwerking van gegevens;

c)operationele methoden die relevant zijn voor grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van rechtshandhaving, met inbegrip van methoden voor criminaliteitspreventie en onderzoeksprocedures.

2.Europol verstrekt ook gespecialiseerde kennis en opleiding indien gemeenschappelijke operationele of capaciteitsbehoeften die uit hoofde van het Kader zijn vastgesteld, gecoördineerde ondersteuning op het niveau van de Unie vereisen.

3.Europol voert de in de leden 1 en 2 bedoelde activiteiten uit in nauwe samenwerking met het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol), onder meer met betrekking tot de gespecialiseerde opleidingsactiviteiten die worden uitgevoerd via door Cepol gecoördineerde kenniscentra.

Afdeling 2
Samenwerking op het gebied van capaciteiten en innovatie

Artikel 65

Dienst capaciteiten en innovatie

1.Europol onderhoudt een dienst capaciteiten en innovatie om de activiteiten van Europol op het gebied van prognoses, onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling te coördineren.

2.De dienst capaciteiten en innovatie heeft met name tot taak:

a)de voorbereiding, uitvoering, evaluatie en actualisering van het in artikel 57 bedoelde Kader te coördineren;

b)de activiteiten van Europol op het gebied van onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling te coördineren en uit te voeren, ook binnen de centra, en sturing te geven aan de ontwikkeling en evolutie van de diensten, instrumenten en technische capaciteiten van Europol die in het kader van deze verordening zijn ingesteld;

c)de lidstaten te ondersteunen bij het ontwikkelen, testen, valideren, toepassen, uitrollen, opschalen en integreren van geavanceerde capaciteiten, onder meer door interoperabiliteit, normalisatie en het consistente gebruik ervan in alle lidstaten te vergemakkelijken;

d)bij te dragen tot samenwerking en coördinatie op Unieniveau tussen de lidstaten, de instellingen, organen en instanties van de Unie en, in voorkomend geval, andere relevante belanghebbenden op het gebied van onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling die relevant zijn voor de bevoegdheid van Europol;

e)overeenkomstig artikel 129 de resultaten van de op grond van deze verordening uitgevoerde activiteiten op het gebied van onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling te verspreiden.

Artikel 66

Samenwerkingsregelingen voor innovatie en capaciteitsontwikkeling

1.Europol kan samenwerkingsregelingen, samenwerkingsnetwerken en andere initiatieven op het gebied van innovatie met instellingen, organen en instanties van de Unie en bevoegde autoriteiten van de lidstaten opzetten en eraan deelnemen.

Voor de toepassing van de in de eerste alinea bedoelde samenwerkingsregelingen kan Europol met relevante particuliere partijen, waaronder onderzoeksorganisaties, de academische wereld, aanbieders van technologie, het bedrijfsleven, kleine en middelgrote ondernemingen, start-ups en actoren op het vlak van innovatie, innovatiepartnerschappen, precommerciële aanbestedingen en andere activiteiten op het gebied van innovatie en capaciteitsontwikkeling opzetten en daaraan deelnemen, met inachtneming van passende waarborgen inzake gegevensbescherming en -beveiliging en onverminderd het toepasselijke Unierecht.

2.Europol informeert en raadpleegt de op grond van artikel 67 opgerichte adviesgroep capaciteiten en innovatie regelmatig over de krachtens dit artikel uitgevoerde activiteiten.

Artikel 67

Adviesgroep capaciteiten en innovatie

1.Hierbij wordt een adviesgroep capaciteiten en innovatie (de “innovatie-adviesgroep”) opgericht.

2.De innovatie-adviesgroep bestaat uit één door elke lidstaat aangewezen deskundige en één door de Commissie aangewezen deskundige.

Enisa, ECCC, Frontex, eu-LISA en Eurojust kunnen elk een vertegenwoordiger in de innovatie-adviesgroep benoemen.

3.Europol kan in voorkomend geval vertegenwoordigers van andere relevante organen en instanties van de Unie en particuliere partijen uitnodigen om deel te nemen.

4.De adviesgroep staat Europol bij door technische expertise te verstrekken over activiteiten op het gebied van onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling, vooral met betrekking tot de voorbereiding, evaluatie en regelmatige actualisering van het in artikel 57 bedoelde Kader.

Daartoe zal de innovatie-adviesgroep:

a)de deelnemers in staat stellen van gedachten te wisselen over lopende en geplande activiteiten op het gebied van capaciteitsontwikkeling en innovatie die op Unie- en nationaal niveau worden uitgevoerd en die relevant kunnen zijn voor het Kader;

b)de samenhang, complementariteit en coördinatie tussen activiteiten op het gebied van onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling ondersteunen die op grond van deze verordening worden uitgevoerd, alsook van daarmee verband houdende initiatieven op nationaal en Unieniveau;

c)gestructureerde samenwerking met particuliere partijen ondersteunen voor capaciteitsontwikkeling, beproeving en innovatie die relevant zijn voor de bevoegdheid van Europol.

5.De innovatie-adviesgroep komt regelmatig bijeen. Zij heeft geen beslissingsbevoegdheid en vertegenwoordigt de raad van bestuur niet.

6.Europol verzorgt het secretariaat en de administratieve ondersteuning.

7.De innovatie-adviesgroep stelt haar reglement van orde vast.

Hoofdstuk V
Organisatie van Europol

Artikel 68

Administratieve en bestuurlijke structuur van Europol

1.De administratieve en bestuurlijke structuur van Europol omvat:

a)een raad van bestuur;

b)een dagelijks bestuur;

c)een uitvoerend directeur;

d)plaatsvervangende uitvoerende directeuren, indien dergelijke functies zijn ingesteld;

e)een ICT/IB-stuurgroep;

f)een ICT/IB-adviesgroep;

g)een innovatie-adviesgroep;

h)in voorkomend geval andere adviesorganen die door de raad van bestuur overeenkomstig artikel 72 worden opgericht;

i)de centra.

2.De leden van de administratieve en beheerstructuur van Europol hebben geen financiële of andere belangen die hun onpartijdigheid kunnen aantasten. Zij handelen in het algemeen belang en voeren hun activiteiten op onafhankelijke, onpartijdige en transparante wijze uit. Zij leggen jaarlijks een belangenverklaring af overeenkomstig de door de raad van bestuur vastgestelde interne regels. Europol maakt deze verklaringen jaarlijks openbaar.

Afdeling 1
Raad van bestuur

Artikel 69

Samenstelling van de raad van bestuur

1.De raad van bestuur bestaat uit één vertegenwoordiger per lidstaat en twee vertegenwoordigers van de Commissie, die allen stemrecht hebben.

2.De raad van bestuur omvat voorts:

a)één door het Europees Parlement aangewezen lid, zonder stemrecht;

b)één lid dat wordt benoemd door elk van de landen die betrokken zijn bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis, indien daarin is voorzien en conform de desbetreffende internationale overeenkomst als bedoeld in artikel 93.

3.Ieder lid van de raad van bestuur heeft een plaatsvervanger. De plaatsvervanger vertegenwoordigt het lid bij diens afwezigheid.

4.De leden van de raad van bestuur en hun plaatsvervangers worden benoemd op grond van hun kennis van de samenwerking op het gebied van rechtshandhaving die relevant is voor de bevoegdheid van Europol, met inachtneming van hun bestuurlijke, administratieve en budgettaire vaardigheden en deskundigheid. Alle partijen in de raad van bestuur trachten het verloop van hun vertegenwoordigers te beperken teneinde de continuïteit van de werkzaamheden van de raad van bestuur te waarborgen. Alle partijen streven naar een evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in de raad van bestuur.

5.De leden en de plaatsvervangers worden voor vier jaar benoemd. Deze ambtstermijn kan worden verlengd.

Artikel 70

Voorzitter van de raad van bestuur

1.De raad van bestuur kiest een voorzitter en een vicevoorzitter uit de groep van drie lidstaten die gezamenlijk het 18-maandenprogramma van de Raad hebben opgesteld. Zij blijven in functie gedurende de looptijd van 18 maanden van dat programma van de Raad. Indien de voorzitter of de vicevoorzitter gedurende zijn ambtstermijn echter ophoudt voorzitter of vicevoorzitter te zijn, verstrijkt zijn ambtstermijn automatisch op dezelfde datum.

2.De voorzitter en vicevoorzitter worden door de stemgerechtigde leden van de raad van bestuur gekozen met een tweederdemeerderheid.

3.De vicevoorzitter vervangt ambtshalve de voorzitter wanneer deze niet in staat is zijn of haar taken te verrichten.

Artikel 71

Vergaderingen van de raad van bestuur

1.De voorzitter roept de vergaderingen van de raad van bestuur bijeen.

De raad van bestuur vergadert in beginsel op het hoofdkantoor van Europol.

2.De uitvoerend directeur neemt aan de beraadslagingen deel, maar heeft geen stemrecht.

3.De raad van bestuur houdt ten minste twee gewone vergaderingen per jaar. Daarnaast komt de raad bijeen op initiatief van de voorzitter, op verzoek van de Commissie of op verzoek van ten minste een derde van zijn leden.

4.Indien noodzakelijk kan de raad van bestuur gezamenlijke vergaderingen houden met de raden van bestuur van Eurojust, Frontex en Cepol.

5.De raad van bestuur kan eenieder van wie het advies van belang kan zijn, uitnodigen om als waarnemer de vergaderingen bij te wonen.

6.Twee vertegenwoordigers van de GPC worden uitgenodigd om jaarlijks twee gewone vergaderingen van de raad van bestuur als waarnemers zonder stemrecht bij te wonen om de volgende aangelegenheden van politiek belang te bespreken:

a)het in artikel 72, lid 2, punt m), bedoelde geconsolideerd jaarlijks verslag over de activiteiten van het voorgaande jaar;

b)het in artikel 73 bedoelde enkelvoudig programmeringsdocument voor het volgende jaar en de jaarlijkse begroting;

c)schriftelijke vragen en antwoorden van de GPC;

d)aangelegenheden inzake externe betrekkingen en partnerschappen.

De raad van bestuur kan samen met de vertegenwoordigers van de GPC andere te bespreken aangelegenheden van politiek belang vaststellen.

7.De leden van de raad van bestuur en hun plaatsvervangers kunnen, met inachtneming van zijn reglement van orde, tijdens de vergaderingen door adviseurs of deskundigen worden bijgestaan.

8.Europol stelt de raad van bestuur een secretariaat ter beschikking.

Artikel 72

Taken van de raad van bestuur

1.De raad van bestuur is verantwoordelijk voor het nemen van de strategische beslissingen van Europol en zorgt voor de algemene aansturing van de activiteiten van Europol.

2.De raad van bestuur:

a)stelt de jaarlijkse begroting van Europol vast met een tweederdemeerderheid van de stemgerechtigde leden en oefent de overige taken betreffende de begroting van Europol uit;

b)stelt de financiële regels vast die van toepassing zijn op Europol;

c)stelt de communicatie- en verspreidingsplannen vast en werkt deze regelmatig bij, op basis van een behoeftenanalyse;

d)stelt zijn reglement van orde vast, met name de bepalingen over de taken en de werking van zijn secretariaat;

e)oefent overeenkomstig lid 5 en met betrekking tot het personeel van Europol de bevoegdheden uit die het Statuut toekent aan het tot aanstelling bevoegde gezag, en die de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden toekent aan het tot het sluiten van arbeidscontracten met andere personeelsleden bevoegde gezag (hierna “de bevoegdheden van het tot aanstelling bevoegde gezag” genoemd);

f)stelt de regels vast tot uitvoering van het Statuut van de ambtenaren en de Regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden, overeenkomstig artikel 110, lid 2, van het Statuut van de ambtenaren;

g)benoemt met een tweederdemeerderheid de uitvoerend directeur en, in voorkomend geval, de plaatsvervangende uitvoerende directeuren, en verlengt in voorkomend geval hun ambtstermijn of ontheft hen uit hun functie;

h)stelt de organisatiestructuur van Europol vast, alsook het personeelsbeleid van Europol voor een gezond begrotingsbeheer;

i)stelt in voorkomend geval adviesorganen in en bepaalt hun mandaat, samenstelling en uitvoeringsregels;

j)neemt, op voorstel van de uitvoerend directeur en na voorafgaande goedkeuring van de Commissie, een besluit over de instelling van operationele, technische of administratieve functies, capaciteiten of faciliteiten in andere lidstaten dan de gastlidstaat, indien dat nodig is voor de uitvoering van de taken van Europol;

k)verleent machtiging tot het sluiten van werkafspraken;

l)stelt, rekening houdend met het advies van de Commissie, het enkelvoudig programmeringsdocument van Europol vast met een tweederdemeerderheid van de stemgerechtigde leden;

m)bepaalt de evaluatiecriteria voor het beoordelen van de prestaties van Europol en stelt, met een tweederdemeerderheid van zijn stemgerechtigde leden, een geconsolideerd jaarlijks verslag over de activiteiten van Europol vast, dat hij voor 1 juli van het daaropvolgende jaar aan het Europees Parlement, de Raad, de Commissie, de Rekenkamer en de nationale parlementen doet toekomen. Het geconsolideerde jaarlijkse activiteitenverslag wordt openbaar gemaakt. De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast tot vaststelling van verslagleggingsindicatoren, om te zorgen voor een uniforme aanpak bij het verzamelen en presenteren van informatie door Europol met betrekking tot strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden;

n)stelt regels vast voor de preventie en beheersing van belangenconflicten met betrekking tot zijn leden, ook in verband met hun belangenverklaring;

o)stelt passende maatregelen vast ter ondersteuning van de erkenning van vaardigheden en beroepservaring die zijn opgedaan tijdens het dienstverband bij of de activiteiten die zijn uitgevoerd voor Europol, onder meer door de ontwikkeling van een gemeenschappelijk competentiekader in samenwerking met Cepol;

p)houdt toezicht op de strategische prioriteiten en doelstellingen van Europol, zoals weergegeven in de in punt m) bedoelde evaluatiecriteria, en zorgt voor een passende follow-up van operationele, technologische en organisatorische uitdagingen die van invloed zijn op de uitvoering van de taken van Europol;

q)houdt toezicht op de prestaties van de uitvoerend directeur, waaronder de uitvoering van de beslissingen van de raad van bestuur en de doeltreffende uitoefening van de bevoegdheden die krachtens deze verordening aan de uitvoerend directeur zijn verleend;

r)stelt een functionaris voor gegevensbescherming aan die functioneel onafhankelijk is bij de uitvoering van zijn of haar taken;

s)stelt een rekenplichtige aan die zijn of haar ambt onafhankelijk uitoefent;

t)zet een onafhankelijke internecontrolecapaciteit op, houdt daar toezicht op en zorgt voor een passende follow-up van de aanbevelingen die voortvloeien uit de interne of externe auditverslagen, uit evaluaties en uit onderzoeken van het EOM, het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en de EDPS;

u)stelt richtsnoeren vast voor de verwerking van informatie door Europol, overeenkomstig artikel 32, na raadpleging van de EDPS;

v)stelt overeenkomstig de artikelen 13 tot en met 19 uitvoeringsregels voor de centra vast, beoordeelt regelmatig de werking ervan en past deze waar nodig aan in het licht van de operationele behoeften en veranderende veiligheidsdreigingen;

w)wijst een functionaris voor de grondrechten aan die functioneel onafhankelijk is bij de uitvoering van zijn of haar taken;

x)specificeert de criteria op basis waarvan Europol voorstellen mag doen voor de eventuele opneming van informatiesignaleringen in het SIS.

3.Indien de raad van bestuur het voor de uitvoering van de taken van Europol nodig acht, kan hij de Raad voorstellen de Commissie te wijzen op de behoefte aan een passend adequaatheidsbesluit als bedoeld in artikel 94 bis van Verordening (EU) 2018/1725, of aan een aanbeveling voor een besluit houdende machtiging tot het opstarten van onderhandelingen voor het sluiten van een in artikel 94 ter, lid 2, van Verordening (EU) 2018/1725 bedoelde internationale overeenkomst.

4.Indien ten minste een derde van de leden van de raad van bestuur vaststelt dat Europol actie moet ondernemen op een specifiek gebied dat onder zijn bevoegdheid valt, verzoekt de raad van bestuur de uitvoerend directeur passende maatregelen voor te stellen.

5.De raad van bestuur neemt overeenkomstig artikel 110, lid 2, van het Statuut een besluit dat is gebaseerd op artikel 2, lid 1, van het Statuut en artikel 6 van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden, waarbij hij de nodige bevoegdheden van het tot aanstelling bevoegde gezag aan de uitvoerend directeur delegeert en de voorwaarden vastlegt voor de opschorting van deze gedelegeerde bevoegdheden. De uitvoerend directeur is bevoegd om deze bevoegdheden op zijn beurt te delegeren.

6.De raad van bestuur kan in uitzonderlijke gevallen bij besluit de delegatie van bevoegdheden van het tot aanstelling bevoegde gezag aan de uitvoerend directeur en enige subdelegatie van dergelijke bevoegdheden tijdelijk opschorten en deze bevoegdheden zelf uitoefenen of delegeren aan een van zijn leden of aan een ander personeelslid dan de uitvoerend directeur.

7.De raad van bestuur kan bepaalde taken, met uitzondering van die waarvoor een tweederdemeerderheid van de raad van bestuur vereist is, delegeren aan het in artikel 75 bedoelde dagelijks bestuur, en stelt interne regels vast voor de taken, samenstelling en werking ervan.

Artikel 73

Meerjarenprogrammering en jaarlijkse werkprogramma's

1.De raad van bestuur stelt uiterlijk aan het einde van elk jaar een enkelvoudig programmeringsdocument vast dat de meerjarenprogrammering en het jaarlijkse werkprogramma van Europol bevat, op basis van een ontwerptekst van de uitvoerend directeur, overeenkomstig het advies van de Commissie en, wat betreft de meerjarenprogrammering, na raadpleging van de gezamenlijke parlementaire controlegroep (GPC), die gezamenlijk door het Europees Parlement en de nationale parlementen is opgericht.

Indien de Commissie een negatief advies uitbrengt om redenen die verband houden met de naleving van het Unierecht, de samenhang met de beleidsdoelstellingen van de Unie of goed financieel beheer, evalueert de raad van bestuur het ontwerp van enkelvoudig programmeringsdocument alvorens het vast te stellen, om de naleving van het Unierecht, de samenhang met de beleidsdoelstellingen van de Unie en een goed financieel beheer te waarborgen.

Indien de raad van bestuur besluit met een van de aangelegenheden die overeenkomstig artikel 71, lid 6, punt c), door de GPC aan de orde werden gesteld, rekening te houden, verstrekt hij een grondige motivering.

Zodra het enkelvoudig programmeringsdocument is vastgesteld, zendt de raad van bestuur het aan de Raad, de Commissie en de GPC toe.

2.De meerjarenprogrammering omvat een beschrijving van de algemene strategische programmering, met inbegrip van de doelstellingen, beoogde resultaten en prestatie-indicatoren. Zij bevat ook de planning van de middelen, waaronder de meerjarenbegroting en de personeelsformatie, rekening houdend met de noodzaak te zorgen voor een passende mix van vaardigheden en expertise die nodig is voor de uitvoering van de taken van Europol. In de programmering staan ook de strategie voor de betrekkingen met derde landen en internationale organisaties en de geplande onderzoeks- en innovatieactiviteiten van Europol.

De meerjarenprogrammering wordt uitgevoerd via jaarlijkse werkprogramma's en wordt waar nodig bijgewerkt op basis van de resultaten van externe en interne beoordelingen. De conclusies van die beoordelingen komen waar nodig ook tot uitdrukking in het jaarlijkse werkprogramma voor het volgende jaar.

3.Het jaarlijkse werkprogramma omvat een gedetailleerde beschrijving van de doelstellingen, beoogde resultaten en prestatie-indicatoren. Het bevat voorts een beschrijving van de te financieren activiteiten en een indicatie van de financiële en personele middelen die aan iedere activiteit worden toegewezen overeenkomstig de beginselen betreffende activiteitsgestuurde begroting en beheer. Het jaarlijkse werkprogramma is consistent met de meerjarenprogrammering. Het vermeldt duidelijk de taken die zijn toegevoegd, gewijzigd of geschrapt ten opzichte van het vorige begrotingsjaar.

4.Indien Europol na de vaststelling van het jaarlijkse werkprogramma een nieuwe taak krijgt toegewezen, wordt het jaarlijkse werkprogramma door de raad van bestuur gewijzigd.

5.Iedere wezenlijke wijziging van het jaarlijkse werkprogramma, in het bijzonder een wijziging die aanleiding geeft tot een herverdeling van meer dan 2 % van de jaarlijkse begrotingsmiddelen, wordt vastgesteld volgens dezelfde procedure als die welke voor de vaststelling van het oorspronkelijke jaarlijkse werkprogramma geldt. De raad van bestuur kan aan de uitvoerend directeur de bevoegdheid delegeren om in het jaarlijkse werkprogramma wijzigingen van ondergeschikt belang aan te brengen.

Artikel 74

Stemprocedure in de raad van bestuur

1.Onverminderd artikel 70, lid 2, artikel 72, lid 2, punten a), g), l) en m), artikel 76, lid 7, en artikel 126, lid 2, neemt de raad van bestuur besluiten bij meerderheid van zijn stemgerechtigde leden.

2.Indien de Commissie ernstige bezwaren uit over een bij de raad van bestuur ingediend voorstel van besluit over aangelegenheden die verband houden met Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715, het Statuut van de ambtenaren en de Regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden, stelt de raad van bestuur de vaststelling van het betrokken besluit uit. Binnen 15 dagen nadat de Commissie ernstige bezwaren heeft geuit over een bij de raad van bestuur ingediend voorstel van besluit, bespreekt de raad van bestuur het voorstel opnieuw en neemt hij het besluit, eventueel gewijzigd, aan in tweede lezing, hetzij met een tweederdemeerderheid van zijn stemgerechtigde leden, met inbegrip van de vertegenwoordigers van de Commissie, hetzij met een viervijfdemeerderheid van de vertegenwoordigers van de lidstaten.

3.Elk stemgerechtigd lid heeft één stem. Bij afwezigheid van een stemgerechtigd lid mag zijn of haar plaatsvervanger diens stemrecht uitoefenen.

4.De voorzitter neemt deel aan de stemming.

5.De uitvoerend directeur neemt niet deel aan de stemming.

6.In het reglement van orde van de raad van bestuur wordt de stemprocedure nader uitgewerkt, met name betreffende de gevallen waarin een lid mag handelen namens een ander lid.

Afdeling 3
Dagelijks bestuur

Artikel 75

Dagelijks bestuur

1.De raad van bestuur wordt bijgestaan door een dagelijks bestuur.

2.Het dagelijks bestuur:

a)bereidt de door de raad van bestuur vast te stellen besluiten voor en houdt toezicht op de uitvoering van de door de raad van bestuur vastgestelde besluiten, zonder afbreuk te doen aan de verantwoordelijkheden van de uitvoerend directeur;

b)herziet het ontwerp van jaarlijkse begroting, het ontwerp van geconsolideerd jaarlijks activiteitenverslag en houdt toezicht op de voorbereiding en uitvoering van de jaarlijkse en meerjarige programmering;

c)ziet toe op de uitvoering van de begroting van Europol en bereidt de door de raad van bestuur vast te stellen financiële en begrotingsbesluiten voor;

d)stelt een interne fraudebestrijdingsstrategie vast die in verhouding staat tot het frauderisico;

e)zorgt samen met de raad van bestuur voor een passende follow-up van de bevindingen en aanbevelingen die voortvloeien uit interne of externe auditverslagen en evaluaties, van de bevindingen van onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) en van de resultaten, met inbegrip van rechterlijke beslissingen, van onderzoeken die door het EOM zijn uitgevoerd, overeenkomstig het toepasselijke recht van de Unie;

f)ondersteunt en adviseert de uitvoerend directeur, onverminderd zijn of haar verantwoordelijkheden, bij de uitvoering van de besluiten van de raad van bestuur, om het toezicht op het administratief en begrotingsbeheer te versterken.

3.indien dat in dringende gevallen noodzakelijk is, kan het dagelijks bestuur namens de raad van bestuur voorlopige besluiten nemen, met name op het gebied van aangelegenheden in verband met administratief en begrotingsbeheer, met inbegrip van de opschorting van de delegatie van de bevoegdheden van het tot aanstelling bevoegde gezag. Dergelijke besluiten worden op de volgende vergadering ter bevestiging aan de raad van bestuur voorgelegd.

4.Het dagelijks bestuur bestaat uit de voorzitter van de raad van bestuur, één vertegenwoordiger van de Commissie in de raad van bestuur en drie andere leden die de raad van bestuur benoemt uit zijn stemgerechtigde leden. De voorzitter van de raad van bestuur is ook de voorzitter van het dagelijks bestuur. De uitvoerend directeur neemt deel aan de vergaderingen van het dagelijks bestuur, maar heeft geen stemrecht.

5.De ambtstermijn van de leden van het dagelijks bestuur bedraagt vier jaar. De ambtstermijn van de leden van het dagelijks bestuur eindigt wanneer hun lidmaatschap van de raad van bestuur eindigt.

6.Het dagelijks bestuur houdt ten minste één gewone vergadering per kwartaal. Daarnaast komt het dagelijks bestuur bijeen op initiatief van zijn voorzitter of op verzoek van zijn leden.

7.Het dagelijks bestuur kan voor specifieke agendapunten ook andere deelnemers uitnodigen als waarnemers zonder stemrecht.

Afdeling 4

Uitvoerend directeur

Artikel 76

Benoeming, ontslag en verlenging van de ambtstermijn

1.De uitvoerend directeur wordt aangesteld als tijdelijk functionaris van Europol op grond van artikel 2, punt a), van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden.

2.De uitvoerend directeur wordt benoemd door de raad van bestuur, uit een kandidatenlijst die door de Commissie wordt opgesteld. Voor het sluiten van de arbeidsovereenkomst van de uitvoerend directeur wordt Europol vertegenwoordigd door de voorzitter van de raad van bestuur.

3.De ambtstermijn van de uitvoerend directeur is vijf jaar. Tegen het eind van die termijn voert de Commissie een beoordeling uit waarbij rekening wordt gehouden met een evaluatie van de prestaties van de uitvoerend directeur en de toekomstige taken en uitdagingen van Europol.

4.Op grond van een voorstel van de Commissie, waarin rekening wordt gehouden met de beoordeling als bedoeld in lid 3, kan de raad van bestuur de ambtstermijn van de uitvoerend directeur eenmaal verlengen met ten hoogste vijf jaar.

5.Een uitvoerend directeur wiens ambtstermijn is verlengd, mag aan het eind van de volledige termijn niet deelnemen aan een nieuwe selectieprocedure voor dezelfde post.

6.De uitvoerend directeur kan uitsluitend uit zijn functie worden ontheven bij besluit van de raad van bestuur op voorstel van de Commissie.

7.De raad van bestuur neemt zijn besluiten inzake benoeming, verlenging van de ambtstermijn of ontheffing uit het ambt van de uitvoerend directeur en/of de plaatsvervangende uitvoerend(e) directeur(en) op basis van een tweederdemeerderheid van zijn stemgerechtigde leden.

8.In geval van een vacature neemt, tenzij de raad van bestuur besluit welke plaatsvervangend uitvoerend directeur de taken en verantwoordelijkheden van de uitvoerend directeur zal uitvoeren tot de benoeming van een nieuwe uitvoerend directeur, een plaatsvervangend uitvoerend directeur in de hoogste rang die rol op zich.

Artikel 77

Taken en verantwoordelijkheden van de uitvoerend directeur

1.De uitvoerend directeur is verantwoordelijk voor het bestuur van Europol. De uitvoerend directeur legt verantwoording af aan de raad van bestuur.

2.De uitvoerend directeur brengt desgevraagd verslag uit aan het Europees Parlement, de GPC en de Raad over de wijze waarop Europol zijn taken vervult.

3.De uitvoerend directeur is de wettelijke vertegenwoordiger van Europol.

4.De uitvoerend directeur is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van de taken die Europol bij deze verordening worden toegekend. De uitvoerend directeur is in het bijzonder verantwoordelijk voor:

a)het waarborgen van het dagelijkse bestuur van Europol;

b)het voorstellen aan de raad van bestuur van de instelling van operationele, technische of administratieve functies of capaciteiten in andere lidstaten dan de gastlidstaat, indien dit nodig is voor de uitvoering van de taken van Europol;

c)het vaststellen van operationele prioriteiten, capaciteitslacunes en nieuwe veiligheidsdreigingen die relevant zijn voor de bevoegdheid van Europol, en het voorstellen van passende operationele, technologische of organisatorische maatregelen aan de raad van bestuur;

d)het waarborgen van de naleving van de financiële regels van Europol;

e)het opstellen van het enkelvoudig programmeringsdocument en het indienen ervan bij de raad van bestuur na raadpleging van de Commissie;

f)het opstellen van het geconsolideerde jaarlijkse activiteitenverslag van Europol en het ter beoordeling en goedkeuring indienen daarvan bij de raad van bestuur;

g)het beschermen van de financiële belangen van de Unie door, zonder afbreuk te doen aan de onderzoeksbevoegdheid van OLAF en het EOM, preventieve maatregelen tegen fraude, corruptie en andere onwettige activiteiten te nemen, doeltreffende controles uit te voeren en bij onregelmatigheden de ten onrechte betaalde bedragen terug te vorderen en indien passend doeltreffende, evenredige en afschrikkende administratieve en financiële sancties op te leggen;

h)het melden aan het EOM van strafbare gedragingen overeenkomstig artikel 24 van Verordening (EU) 2017/1939 ten aanzien waarvan het EOM zijn bevoegdheid zou kunnen uitoefenen, en het melden aan OLAF overeenkomstig artikel 8, lid 1, van Verordening (EU, Euratom) 883/2013;

i)het opstellen van een actieplan voor de follow-up van de conclusies van interne of externe auditverslagen en evaluaties, en van onderzoeksverslagen en aanbevelingen die voortvloeien uit onderzoeken van het EOM, OLAF en de EDPS, en het regelmatig verslag uitbrengen over de voortgang aan de raad van bestuur en het in voorkomend geval en onverwijld in kennis stellen van de Commissie van belangrijke bevindingen en de naar aanleiding daarvan genomen maatregelen;

j)het opstellen van een financiële regeling die van toepassing is op het Agentschap;

k)het opstellen van de ontwerpraming van ontvangsten en uitgaven van het Agentschap en het uitvoeren van de begroting van het Agentschap overeenkomstig de beginselen van goed financieel beheer en resultaatgericht begroten;

l)het opstellen van ontwerpen van uitvoeringsregels ten behoeve van de uitvoering van het Statuut en de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden overeenkomstig artikel 110 van het Statuut;

m)het opstellen van een ontwerp van de interne regels ter voorkoming en beheersing van belangenconflicten met betrekking tot de leden van de raad van bestuur en het ter aanneming aan de raad van bestuur voorleggen van die ontwerpregels;

n)het bevorderen van diversiteit en genderevenwicht bij de aanwerving van personeel voor het Agentschap;

o)het regelmatig informeren van de raad van bestuur over de samenwerking met de instellingen, organen, missies en agentschappen van de Unie, onder meer over de voorbereiding en sluiting van werkafspraken en de daarmee verband houdende operationele overwegingen, en in voorkomend geval het indienen van voorstellen voor follow-upmaatregelen bij de raad van bestuur;

p)het regelmatig informeren van de raad van bestuur over de samenwerking met derde landen en internationale organisaties, onder meer over de voorbereiding en sluiting van werkafspraken met autoriteiten van derde landen en internationale organisaties;

q)het regelmatig informeren van de raad van bestuur over de toepassing van Verordening (EU) 2018/1725 voor de overdracht van persoonsgegevens en de daarmee verband houdende operationele overwegingen;

r)het regelmatig informeren van de raad van bestuur over werkafspraken met particuliere partijen, met inbegrip van de strategische relevantie, operationele impact en eventuele daaraan verbonden risico’s;

s)het uitvoeren van andere taken overeenkomstig deze verordening.

Artikel 78

Plaatsvervangende uitvoerende directeuren

1.Een of meer plaatsvervangende uitvoerende directeuren kunnen de uitvoerend directeur bijstaan. De uitvoerend directeur stelt hun taken vast.

2.Artikel 77 is van toepassing op de plaatsvervangende uitvoerende directeuren. De uitvoerend directeur wordt geraadpleegd voordat zij worden benoemd, voordat hun ambtstermijn eventueel wordt verlengd of voordat zij uit hun ambt worden ontheven.

Hoofdstuk VI
Betrekkingen met entiteiten van de Unie

Artikel 79

Gemeenschappelijke bepalingen

1.Europol kan samenwerkingsverbanden aangaan en onderhouden met organen en instanties van de Unie overeenkomstig de taken die aan Europol en die organen en instanties zijn toegewezen, en streeft ernaar synergieën tot stand te brengen bij de uitvoering van hun respectieve taken. Europol ontwikkelt en onderhoudt nauwe betrekkingen met de organen en instanties van de Unie uit hoofde van de artikelen 81 tot en met 90, die niet beperkt zijn tot de daarin genoemde gebieden.

Europol kan ook samenwerkingsverbanden aangaan en onderhouden met instellingen en missies van de Unie die op grond van de Verdragen zijn opgezet, overeenkomstig de taken die aan Europol en die instellingen en missies zijn toegewezen.

2.De samenwerking van Europol met organen en instanties van de Unie in het kader van dit hoofdstuk is met name gericht op het versterken van de algehele doeltreffendheid van de respons van de Unie op de in bijlage I vermelde vormen van criminaliteit, met name door te streven naar complementariteit en, waar mogelijk, de coördinatie te verbeteren en dubbel werk te voorkomen, onder meer door middel van:

a)de uitwisseling van informatie, overeenkomstig de in deze verordening vastgestelde voorwaarden;

b)operationele activiteiten;

c)strategische en analytische activiteiten;

d)de uitwisseling van specialistische kennis en expertise;

e)opleidingsactiviteiten;

f)de ontwikkeling van capaciteiten, onder meer via onderzoek en innovatie, en gezamenlijke aanbestedingen;

g)coördinatie van activiteiten, in voorkomend geval, met betrekking tot derde landen en internationale organisaties;

h)coördinatie van activiteiten voor de uitvoering van relevante strategieën en beleidsprioriteiten van de Unie.

3.De in de leden 1 en 2 bedoelde samenwerking geschiedt in het kader van werkafspraken met de in lid 1 vermelde entiteiten. Het is niet toegestaan op grond van die werkafspraken persoonsgegevens uit te wisselen en de afspraken zijn niet bindend voor de Unie of de lidstaten.

De werkafspraken met de in het kader van het VWEU opgerichte organen en instanties van de Unie moeten vooraf door de Commissie worden goedgekeurd, met uitzondering van de in artikel 81 bedoelde werkafspraken. Deze werkafspraken worden regelmatig herzien, afhankelijk van de ontwikkeling van de operationele behoeften, op eigen initiatief van Europol en de betrokken instelling, het betrokken orgaan, de betrokken missie, het betrokken bureau of het betrokken agentschap van de Unie of, met uitzondering van de in artikel 81 bedoelde werkafspraak, op verzoek van de Commissie.

Werkafspraken die Europol vóór de inwerkingtreding van deze verordening met een instelling, orgaan, missie, bureau of agentschap van de Unie heeft gemaakt, worden na de datum waarop deze verordening van toepassing wordt, herzien.

4.De uitvoerend directeur brengt de raad van bestuur op de hoogte van de geregelde samenwerking die Europol overeenkomstig de leden 1, 2 en 3 voornemens is aan te gaan en in stand te houden, alsook van de verdere ontwikkeling van deze samenwerking.

5.Behoudens de beperkingen op grond van artikel 33, lid 2, en de voorschriften die van toepassing zijn ingevolge artikel 129, kan Europol rechtstreeks alle informatie, met uitzondering van persoonsgegevens, uitwisselen met een instelling, orgaan, missie, bureau of agentschap van de Unie, voor zover die uitwisseling relevant is voor de verrichting van de taken van Europol of die van de instelling, het orgaan, de missie, het bureau of het agentschap van de Unie.

6.Behoudens de beperkingen op grond van artikel 33, lid 2 of 3, en de voorschriften die van toepassing zijn ingevolge artikel 129, kan Europol persoonsgegevens doorgeven aan de in lid 1 bedoelde entiteiten, voor zover die doorgifte noodzakelijk en evenredig is voor de rechtmatige uitvoering van de taken van die entiteit. Persoonsgegevens die door Europol aan de in lid 1 bedoelde entiteiten zijn doorgegeven, mogen alleen voor een ander doel worden verwerkt indien dat door Europol is toegestaan en verenigbaar is met het oorspronkelijke doel waarvoor de gegevens door Europol zijn verzameld en doorgegeven. Indien de door te geven gegevens zijn verstrekt door een lidstaat of een instelling, orgaan of instantie van de Unie en aan de voorwaarden van artikel 81, leden 3 en 4, is voldaan, deelt Europol persoonsgegevens en andere relevante informatie met het EOM, ongeacht eventuele beperkingen op grond van artikel 33, lid 2 of 3.

7.Europol kan persoonsgegevens van instellingen, organen, missies, bureaus en agentschappen van de Unie ontvangen en verwerken voor zover dit noodzakelijk en evenredig is voor de rechtmatige uitvoering van zijn taken. Informatie waarvan duidelijk is dat deze verkregen is met flagrante schending van de mensenrechten, wordt niet verwerkt.

8.Wanneer een instelling, orgaan, missie, bureau of agentschap van de Unie persoonsgegevens van Europol heeft ontvangen, is verdere doorgifte of overdracht van dergelijke gegevens verboden, tenzij Europol vooraf zijn uitdrukkelijke toestemming heeft gegeven.

9.Europol ziet erop toe dat van alle doorgiften of overdrachten van persoonsgegevens en van de redenen voor die doorgiften of overdrachten overeenkomstig deze verordening gedetailleerde administratie wordt bijgehouden.

Artikel 80

Gemeenschappelijke bepalingen inzake indirecte informatie-uitwisseling op basis van een hit/no hit-systeem

1.Europol neemt alle passende maatregelen om ervoor te zorgen dat andere organen en instanties van de Unie, indien het Unierecht in dergelijke toegang voorziet, op basis van wederkerigheid indirect toegang hebben tot informatie die in het bezit is van Europol, door middel van een geautomatiseerd hit/no hit-systeem waarvoor geactualiseerde registers worden doorzocht.

2.Indirecte toegang tot informatie uit hoofde van de eerste alinea doet geen afbreuk aan de beperkingen die zijn gesteld door de lidstaten, instellingen, organen, missies, bureaus en agentschappen van de Unie, derde landen of internationale organisaties die de informatie verstrekken, overeenkomstig artikel 33, lid 2.

3.Bij een hit leidt Europol de procedure in volgens welke de informatie die tot de hit heeft geleid, moet worden doorgegeven aan het orgaan of de instantie van de Unie dat of die de zoekopdracht heeft verricht, als bedoeld in lid 1, met inachtneming van de beperkingen die op grond van deze verordening zijn vastgesteld door degene die de informatie heeft verstrekt. In het geval van een hit met informatie waarvoor op grond van artikel 33, lid 2, beperkingen gelden, stelt het in lid 1 bedoelde geautomatiseerde hit/no hit-systeem het orgaan of de instantie van de Unie waarvan de zoekopdracht afkomstig is, niet in kennis van die hit. In dat geval neemt Europol onverwijld contact op met de verstrekker van de informatie om na te gaan of de informatie die tot de hit heeft geleid, kan worden gedeeld met het orgaan of de instantie van de Unie waarvan de zoekopdracht afkomstig is. Indien de verstrekker van de informatie deze beperkingen opheft, geeft Europol de informatie die tot de hit heeft geleid door aan het orgaan of de instantie van de Unie waarvan de zoekopdracht afkomstig is. Indien de verstrekker van de informatie deze beperkingen in stand houdt, neemt Europol die beperkingen in acht en geeft het de informatie die tot de hit heeft geleid niet door aan het orgaan of de instantie van de Unie waarvan de zoekopdracht afkomstig is.

4.Zoekopdrachten overeenkomstig de leden 1 en 2 worden enkel uitgevoerd om na te gaan of informatie die beschikbaar is bij een ander orgaan of een andere instantie van de Unie, overeenkomt met informatie die door Europol is verwerkte voor de toepassing van artikel 32, lid 2, punten a), b) en c).

5.Met behoud van het geautomatiseerde karakter van het hit/no hit-systeem staat Europol zoekopdrachten overeenkomstig de leden 1 en 2 alleen toe aan personen die door andere organen of instanties van de Unie zijn aangewezen als zijnde gemachtigd om dergelijke zoekopdrachten uit te voeren.

6.Op basis van de in de eerste alinea bedoelde wederkerigheidsvoorwaarden heeft Europol, binnen de grenzen van zijn bevoegdheid, op basis van een geautomatiseerd hit/no hit-systeem indirecte toegang tot informatie die aan organen en instanties van de Unie is verstrekt, met inachtneming van de in het Unierecht vastgestelde voorwaarden.

7.Deze toegang doet geen afbreuk aan de beperkingen die zijn gesteld door de lidstaat, de instelling, het orgaan of de instantie van de Unie, het derde land of de internationale organisatie die de informatie heeft verstrekt.

8.Europol en andere organen en instanties van de Unie stellen elkaar in kennis indien er naar aanleiding van een hit overeenkomstig de leden 1 en 3 aanwijzingen zijn dat gegevens onjuist of strijdig met andere gegevens kunnen zijn.

9.Indien dat nodig is voor de uitvoering van het in de leden 1 tot en met 8 bedoelde hit/no hit-systeem, wordt de technische procedure, met inbegrip van de gegevensreeksen die in de registers moeten worden opgenomen en de prestatie- en beschikbaarheidsvereisten, bepaald door middel van uitvoeringshandelingen die overeenkomstig artikel 138 worden vastgesteld.

Artikel 81

Betrekkingen met het EOM

1.Europol ontwikkelt en onderhoudt een nauwe band met het EOM op basis van werkafspraken waarin de voorwaarden van hun samenwerking worden vastgesteld. De werkafspraken worden regelmatig geëvalueerd.

2.Op verzoek van het EOM overeenkomstig artikel 102 van Verordening (EU) 2017/1939 ondersteunt Europol de onderzoeken van het EOM door alle informatie te verstrekken waarover Europol beschikt en die verband houdt met strafbare feiten die onder de bevoegdheid van het EOM vallen, en door de gevraagde operationele ondersteuning te verlenen voor de uitvoering van de taken van het EOM.

3.Voor het verstrekken van de in de eerste alinea bedoelde informatie en ondersteuning aan het EOM zorgt Europol ervoor dat de nodige organisatorische regelingen zijn getroffen, waaronder de toewijzing van specifieke personele middelen.

4.Om ervoor te zorgen dat Europol het EOM voorziet van de benodigde informatie krachtens lid 2 van dit artikel, geeft Europol het EOM op basis van een geautomatiseerd hit/no hit-systeem indirecte toegang tot gegevens in verband met strafbare feiten die onder de bevoegdheid van het EOM vallen, die worden bewaard voor de in artikel 32, lid 2, punten a), b) en c), bepaalde doeleinden. Dat hit/no hit-systeem stelt Europol en de verstrekker van de in artikel 33, lid 1, bedoelde informatie in kennis van een hit.

5.Overeenkomstig artikel 43, lid 2, van Verordening (EU) 2017/1939 deelt Europol in geval van een hit met het EOM de informatie die tot de hit heeft geleid, voor zover deze betrekking heeft op strafbare feiten die onder de bevoegdheid van het EOM vallen, en stelt Europol de verstrekker van de informatie daarvan in kennis.

6.Overeenkomstig artikel 24, lid 1, van Verordening (EU) 2017/1939 meldt Europol het EOM zonder onnodige vertraging elke strafbare gedraging ten aanzien waarvan het EOM overeenkomstig van Verordening (EU) 2017/1939 zijn bevoegdheid zou kunnen uitoefenen.

7.Wanneer Europol uit hoofde van de eerste alinea een melding doet aan het EOM, stelt het de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten onverwijld in kennis.

8.Europol kan gezamenlijke operationele analyses uitvoeren met het EOM.

9.Wanneer Europol van het EOM informatie ontvangt over vormen van criminaliteit die buiten de bevoegdheid van het EOM en binnen de bevoegdheid van Europol vallen, verwerkt en analyseert Europol die informatie en verspreidt het deze in voorkomend geval onder de bevoegde autoriteiten van de lidstaten overeenkomstig deze verordening.

Artikel 82

Betrekkingen met Eurojust

1.Indien Europol of een lidstaat tijdens de activiteiten van Europol, waaronder in enig stadium van een operationele taskforce, vaststelt dat er binnen het mandaat van Eurojust een doeltreffende gerechtelijke follow-up nodig is, stelt Europol Eurojust en alle betrokken lidstaten daarvan onverwijld in kennis. Europol start de procedure voor het delen van de relevante informatie, overeenkomstig het besluit van de lidstaat die de informatie verstrekt. In een dergelijk geval overlegt Eurojust met Europol.

2.Europol en Eurojust kunnen overeenkomen gemeenschappelijke operationele platforms en andere vormen van gestructureerde samenwerking op te zetten om de bevoegde autoriteiten van de lidstaten te ondersteunen op het gebied van specifieke vormen van criminaliteit die onder hun respectieve bevoegdheid vallen. Hierbij kunnen gezamenlijke operationele analyses worden uitgevoerd.

3.Binnen hun respectieve mandaten werkt Europol samen met Eurojust bij het ondersteunen van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten in het kader van digitale onderzoeken en toegang tot gegevens, en treedt het met name op als kenniscentrum voor advies, bijstand en capaciteitsopbouw met betrekking tot de grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsmateriaal.

4.Binnen hun respectieve mandaten ondersteunt Europol Eurojust op het gebied van internationale kernmisdrijven.

Artikel 83

Betrekkingen met OLAF

Indien Europol of een lidstaat tijdens de informatieverwerking door Europol met betrekking tot een individueel onderzoek of in het proces van de ontneming van vermogensbestanddelen coördinatie, samenwerking of ondersteuning overeenkomstig het mandaat van OLAF nodig acht, brengt Europol OLAF daarvan op de hoogte en stelt het de procedure voor uitwisseling van de desbetreffende informatie in, met inachtneming van het besluit van de lidstaat die de informatie heeft verstrekt. In dat geval pleegt OLAF overleg met Europol.

Artikel 84

Betrekkingen met de Autoriteit voor de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering (AMLA)

1.De relatie van Europol met de AMLA is met name gericht op het ondersteunen van financiële-inlichtingeneenheden (FIE’s) in het kader van een gezamenlijke analyse die wordt uitgevoerd op grond van artikel 32 van Richtlijn (EU) 2024/1640 van het Europees Parlement en de Raad 74 en artikel 40 van Verordening (EU) 2024/1620.

2.Voor de toepassing van artikel 41, lid 4, van Verordening (EU) 2024/1620 ontvangt, verwerkt en analyseert Europol de resultaten van de gezamenlijke analyses en eventuele aanvullende informatie overeenkomstig deze verordening.

Artikel 85

Betrekkingen met het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex)

Europol werkt samen met Frontex, en met name bij:

a)het identificeren van grensoverschrijdende verplaatsingen met een hoog risico en daarmee verband houdende criminele activiteiten, onder meer door reisinformatie in grootschalige IT-systemen van de Unie te analyseren, en daartoe vergelijkt Europol die gegevens met informatie waarover het overeenkomstig deze verordening beschikt en verstrekt het Frontex relevante risico-indicatoren;

b)het uitvoeren van de activiteiten uit hoofde van Verordening (EU) 2024/1356 en in het kader van Verordening (EU) 2019/1896, en daartoe kan Europol, op verzoek van de betrokken lidstaat, personeel inzetten ter ondersteuning van controles aan de hand van relevante grootschalige IT-systemen van de Unie, overeenkomstig artikel 22 van deze verordening, onder meer in het kader van activiteiten uit hoofde van Verordening (EU) 2019/1896 en grote internationale evenementen.

Artikel 86

Betrekkingen met eu-LISA

1.Europol werkt samen met eu-LISA op gebieden van gemeenschappelijk belang die verband houden met de ontwikkeling, uitrol en exploitatie van informatiesystemen en de bijbehorende communicatie-infrastructuur.

2.De in lid 1 bedoelde samenwerking tussen Europol en eu-LISA omvat, in voorkomend geval en overeenkomstig hun respectieve mandaten, onder meer:

a)de deelname aan of het gebruik van aanbestedingsprocedures, met inbegrip van gezamenlijke aanbestedingen, raamovereenkomsten of andere aanbestedingsinstrumenten voor de verwerving van werken, leveringen of diensten;

b)het delen, hergebruiken of aanpassen van technische componenten, instrumenten, diensten of bouwstenen die door een van beide agentschappen zijn ontwikkeld of worden beheerd;

c)het verlenen van technische ondersteuning, expertise of diensten, onder meer op het gebied van de ontwikkeling, de beproeving, het onderhoud en de beveiliging van systemen;

d)de oprichting van gezamenlijke projectteams en de uitwisseling van personeel, expertise en andere middelen die nodig zijn voor de uitvoering van gemeenschappelijke projecten en technische activiteiten.

3.Voor de ontwikkeling en het onderhoud van door Europol gecreëerde, gehoste of beheerde diensten, instrumenten en toepassingen verzoekt Europol eu-LISA om digitale certificaten van de certificeringsautoriteit van eu-LISA te verstrekken aan Europol en, in voorkomend geval, aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten.

4.De samenwerking uit hoofde van de leden 1, 2 en 3 vindt plaats in het kader van werkafspraken waarin de praktische regelingen worden vastgesteld, met inbegrip van financiële aspecten, governanceregelingen, regelingen voor de uitwisseling van personeel en tijdelijke opdrachten, en de oprichting en werking van gezamenlijke projectteams.

5.De leden 1 tot en met 4 laten de verantwoordelijkheden van Europol met betrekking tot de ontwikkeling en werking van zijn eigen informatiesystemen onverlet.

Artikel 87

Betrekkingen met het Drugsagentschap van de Europese Unie

De samenwerking van Europol met het Drugsagentschap van de Europese Unie, dat is opgericht bij Verordening (EU) 2023/1322 van het Europees Parlement en de Raad 75 , heeft met name betrekking op het verzamelen van gegevens over en het monitoren van trends in het aanbod van drugs, met inbegrip van illegale productie en handel en andere daarmee verband houdende misdrijven, het gebruik van nieuwe technologieën en nieuwe psychoactieve stoffen.

Artikel 88

Betrekkingen met het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA)

De samenwerking van Europol met het FRA ondersteunt Europol bij het waarborgen van de volledige eerbiediging van de in het Handvest verankerde grondrechten en fundamentele vrijheden bij de uitvoering van zijn verschillende taken. Het gaat hierbij met name om werkterreinen van Europol die bijzondere gevolgen kunnen hebben voor de rechten van personen, met inbegrip van kwetsbare personen, zoals kinderen.

Artikel 89

Betrekkingen met de douaneautoriteit van de Europese Unie

De samenwerking van Europol met de bij Verordening […] opgerichte douaneautoriteit van de Europese Unie heeft tot doel de wederzijdse uitwisseling van relevante gegevens en informatie voor de preventie en bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme mogelijk te maken, met name door Europol in staat te stellen op verzoek gegevens, met inbegrip van persoonsgegevens en commercieel gevoelige gegevens, te verkrijgen die beschikbaar zijn in de EU-douanedatahub, overeenkomstig Verordening […].

Artikel 90

Betrekkingen met Enisa

De samenwerking van Europol met Enisa is met name gericht op:

a)het verbeteren van het gedeelde situationeel bewustzijn van het landschap van cyberdreigingen en -incidenten, met name met betrekking tot inlichtingen over cyberdreigingen; en

b)het verbeteren van de paraatheid op het gebied van cyberbeveiliging, de respons op en het herstel van ransomware-incidenten.

Hoofdstuk VII
Betrekkingen met partners

Afdeling 1
Gemeenschappelijke bepalingen

Artikel 91

Gemeenschappelijke bepalingen

1.Indien noodzakelijk voor de verrichting van zijn taken kan Europol samenwerking aangaan en onderhouden met de autoriteiten van derde landen, internationale organisaties en particuliere partijen.

2.Behoudens de beperkingen overeenkomstig artikel 33, lid 2, en onverminderd artikel 129, kan Europol rechtstreeks alle informatie, met uitzondering van persoonsgegevens, uitwisselen met de entiteiten als bedoeld in lid 1 van dit artikel, voor zover die uitwisseling relevant is voor de verrichting van zijn taken.

3.De uitvoerend directeur brengt de raad van bestuur op de hoogte van de geregelde samenwerking die Europol overeenkomstig de leden 1 en 2 voornemens is aan te gaan en in stand te houden, alsook van de verdere ontwikkeling van deze samenwerking.

4.Europol kan voor de in de leden 1 en 2 bepaalde doeleinden werkafspraken maken met de in lid 1 bedoelde instanties, onder voorbehoud van voorafgaande goedkeuring door de Commissie. Dergelijke werkafspraken staan de uitwisseling van persoonsgegevens niet toe, scheppen geen wettelijke verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht of het recht van de Unie en bevatten geen standpunten die bindend zijn voor de Unie of haar lidstaten.

5.Europol kan persoonsgegevens ontvangen en verwerken van de in lid 1 bedoelde instanties, voor zover dat noodzakelijk en evenredig is voor het rechtmatig verrichten van zijn taken en overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1725 en deze verordening.

6.Indien derde landen, internationale organisaties of particuliere partijen persoonsgegevens van Europol hebben ontvangen, is verdere doorgifte of overdracht van dergelijke gegevens verboden, tenzij Europol vooraf zijn uitdrukkelijke toestemming heeft gegeven.

7.Europol ziet erop toe dat van alle doorgiften of overdrachten van persoonsgegevens en van de redenen voor die doorgiften of overdrachten overeenkomstig deze verordening gedetailleerde administratie wordt bijgehouden.

8.Informatie waarvan duidelijk is dat deze verkregen is met flagrante schending van de mensenrechten, wordt niet door Europol verwerkt.

Afdeling 2
Samenwerking met derde landen en internationale organisaties

Artikel 92

Prioriteiten voor extern optreden

Europol zorgt ervoor dat zijn samenwerking met derde landen en internationale organisaties in overeenstemming is met het externe beleid en de prioriteiten van de Unie en, in voorkomend geval, wordt gecoördineerd met de delegaties van de Unie. Daartoe stelt Europol, binnen de grenzen van zijn mandaat, een externe strategie vast in het kader van de meerjarige programmering en het jaarlijkse werkprogramma als bedoeld in artikel 73, onder voorbehoud van voorafgaande goedkeuring door de Commissie.

Artikel 93

Samenwerking met geassocieerde Schengenlanden

1.Europol werkt nauw samen met de landen die betrokken zijn bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis (hierna “de geassocieerde Schengenlanden” genoemd).

2.Het toepassingsgebied, de voorwaarden, de rechten en de verplichtingen met betrekking tot de in lid 1 bedoelde samenwerking kunnen worden vastgesteld in een specifieke internationale overeenkomst die moet worden gesloten tussen de Unie en het betrokken geassocieerde Schengenland.

3.De in lid 2 bedoelde internationale overeenkomst kan voorzien in:

a)toegang tot en de mogelijkheid tot het indienen van zoekopdrachten bij de dienst voor kruiscontroles van Europol en de analytische omgeving van Europol, overeenkomstig de artikelen 39 en 41;

b)de status van waarnemer in de raad van bestuur en in de ICT/IB-stuurgroep, die geen stemrecht verleent overeenkomstig artikel 69;

c)de detachering van verbindingsfunctionarissen, onder dezelfde voorwaarden als die welke krachtens artikel 27 gelden voor verbindingsfunctionarissen van de lidstaten.

4.Elke internationale overeenkomst die voorziet in de in lid 3 bedoelde vorm van samenwerking, kan ook voorzien in:

a)de verstrekking van informatie door het betrokken geassocieerde Schengenland aan Europol onder voorwaarden die overeenkomen met die van artikel 29, leden 1, 2 en 5, en de verplichting voor Europol om rekening te houden met de door het betrokken geassocieerde Schengenland verstrekte informatie als bedoeld in artikel 29, lid 6;

b)een passende financiële bijdrage die het betrokken geassocieerde Schengenland aan Europol moet betalen.

Artikel 94

Overdracht van persoonsgegevens aan derde landen en internationale organisaties

1.Europol kan persoonsgegevens overdragen aan derde landen en internationale organisaties zonder evenwel afbreuk te doen aan artikel 129.

5.De uitvoerend directeur is bevoegd om toestemming te verlenen voor de overdracht van persoonsgegevens overeenkomstig de artikelen 94 ter, 94 quater en 94 quinquies van Verordening (EU) 2018/1725.

De raad van bestuur kan, na toestemming van de EDPS, voor een verlengbare periode van ten hoogste één jaar een reeks overdrachten toestaan indien aan de voorwaarden van artikel 94 quater van Verordening (EU) 2018/25 is voldaan.

6.Voor de toepassing van lid 2 neemt de uitvoerend directeur onverwijld een besluit op basis van alle relevante informatie, waaronder, in voorkomend geval, input van de functionaris voor gegevensbescherming en de betrokken operationele centra. Als algemene regel geldt dat dergelijke overdrachten worden toegestaan wanneer aan de toepasselijke voorwaarden is voldaan, en worden uitgevoerd via Siena. Indien het betrokken derde land of de betrokken internationale organisatie geen toegang heeft tot Siena, vinden de overdrachten plaats via de kanalen van Interpol.

7.De uitvoerend directeur stelt de raad van bestuur zo spoedig mogelijk in kennis van de gevallen waarin de artikelen 94 ter, 94 quater en 94 quinquies van Verordening (EU) 2018/1725 zijn toegepast.

Artikel 95

Betrekkingen met de lidstaten of derde landen in het kader van hun deelname aan het Maritiem Analyse- en Operatiecentrum op het gebied van verdovende middelen

1.Voor zover nodig voor de uitvoering van zijn taken begint en onderhoudt Europol door middel van een werkafspraak een samenwerking met de lidstaten en derde landen die deelnemen aan het Maritiem Analyse- en Operatiecentrum op het gebied van verdovende middelen (MAOC-N).

2.Europol kan informatie uitwisselen met derde landen die deelnemen aan het MAOC-N, mits de algemene beginselen en regels voor de overdracht van operationele persoonsgegevens aan derde landen van Verordening (EU) 2018/1725 worden nageleefd.

3.De lidstaten die deelnemen aan het MAOC-N bieden hun bij het MAOC-N gedetacheerde verbindingsofficieren toegang tot Siena voor het verstrekken van relevante informatie aan Europol.

4.Europol verleent analytische ondersteuning aan het MAOC-N voor strafrechtelijke onderzoeken naar criminele netwerken met een hoog risico die drugs smokkelen over zee.

Afdeling 3
Samenwerking met particuliere partijen en natuurlijke personen

Artikel 96

Uitwisseling van persoonsgegevens met particuliere partijen

1.Voor zover nodig voor de verrichting van zijn taken, kan Europol van particuliere partijen verkregen persoonsgegevens verwerken.

2.Europol kan rechtstreeks van een particuliere partij persoonsgegevens ontvangen waarvan die particuliere partij verklaart dat het haar overeenkomstig het toepasselijke recht wettelijk is toegestaan deze door te geven.

3.Om de bevoegde autoriteiten van de lidstaten in kennis te stellen van elk strafbaar feit dat hen betreft en dat betrekking heeft op persoonsgegevens die van een particuliere partij zijn ontvangen, en om hen in staat te stellen de nodige maatregelen te nemen, zendt Europol de persoonsgegevens en alle relevante resultaten van de verwerking van die gegevens door aan de betrokken nationale Europol-eenheden.

4.De samenwerking van Europol met particuliere partijen overlapt niet met de activiteiten van de FIE’s van de lidstaten, hindert die evenmin en heeft geen betrekking op informatie die aan FIE’s moet worden verstrekt voor de toepassing van Richtlijn (EU) 2015/849.

5.Europol geeft alleen persoonsgegevens door of draagt deze alleen over aan particuliere partijen wanneer dit strikt noodzakelijk en evenredig is, hetgeen per geval moet worden bepaald, en met name wanneer dit in het belang van de betrokkene is of noodzakelijk om een op handen zijnd misdrijf, waaronder terrorisme, te voorkomen.

Een dergelijke doorgifte of overdracht vindt alleen plaats wanneer de rechten en vrijheden van de betrokkene niet zwaarder wegen dan het algemeen belang waarvoor de doorgifte of overdracht vereist is.

De in de eerste alinea van dit lid bedoelde doorgifte of overdracht is onderworpen aan eventuele beperkingen op grond van artikel 33, lid 2 of lid 3, en laat artikel 129 onverlet.

6.Indien de particuliere partij niet is gevestigd in de Unie of in een derde land als bedoeld in artikel 94 bis van Verordening (EU) 2018/1875, wordt de overdracht alleen in de volgende gevallen door de uitvoerend directeur toegestaan:

a)de overdracht is noodzakelijk om een vitaal belang van de betrokkene of een andere persoon te beschermen;

b)de overdracht is noodzakelijk om legitieme belangen van de betrokkene te beschermen;

c)de overdracht is van wezenlijk belang ter voorkoming van een onmiddellijk en ernstig gevaar voor de openbare veiligheid van een lidstaat of een derde land;

d)de overdracht is in afzonderlijke gevallen noodzakelijk om een specifiek strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van Europol valt, te voorkomen, te onderzoeken, op te sporen of te vervolgen;

e)de overdracht is in afzonderlijke gevallen noodzakelijk met voor de vaststelling, uitoefening of onderbouwing van een rechtsvordering in verband met het voorkomen, onderzoeken, opsporen of vervolgen van een specifiek strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van Europol valt.

Persoonsgegevens worden niet overgedragen indien de uitvoerend directeur bepaalt dat de grondrechten en fundamentele vrijheden van de betrokkene prevaleren boven het algemeen belang dat de in de punten d) en e) van de eerste alinea bedoelde overdracht vereist.

7.Doorgiften of overdrachten van persoonsgegevens uit hoofde van de leden 5 en 6 mogen niet systematisch, massaal of structureel zijn.

8.Europol kan de lidstaten via hun nationale Europol-eenheden verzoeken om overeenkomstig hun nationale recht persoonsgegevens met Europol te delen van particuliere partijen die op hun grondgebied gevestigd zijn of er een wettelijke vertegenwoordiger hebben. Dergelijke verzoeken worden gemotiveerd en zijn zo nauwkeurig mogelijk. Dergelijke persoonsgegevens zijn zo min mogelijk gevoelig en blijven strikt beperkt tot wat noodzakelijk en evenredig is om Europol in staat te stellen zijn taken uit te voeren.

9.Het in artikel 47 bedoelde mechanisme van Europol kan gebruikt worden voor uitwisselingen tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en particuliere partijen overeenkomstig het respectieve Unierecht en nationale recht. Die uitwisselingen kunnen ook betrekking hebben op strafbare feiten die onder de bevoegdheid van Europol vallen.

Wanneer de lidstaten het mechanisme van Europol gebruiken voor de uitwisseling van informatie over strafbare feiten die onder de bevoegdheid van Europol vallen, verstrekken zij Europol een kopie van die informatie.

Indien de lidstaten het mechanisme van Europol gebruiken voor de uitwisseling van persoonsgegevens in verband met strafbare feiten die niet onder de bevoegdheid van Europol vallen, heeft Europol geen toegang tot die gegevens en moet het worden beschouwd als een verwerker overeenkomstig artikel 87 van Verordening (EU) 2018/1725.

Europol beoordeelt de veiligheidsrisico’s van het toestaan van het gebruik van zijn infrastructuur door particuliere partijen, en treft, waar nodig, passende preventieve en mitigerende maatregelen.

10.Europol zorgt ervoor dat alle doorgiften of overdrachten van persoonsgegevens en de redenen voor die doorgiften of overdrachten geregistreerd worden overeenkomstig deze verordening, en dat deze op verzoek aan de EDPS worden meegedeeld overeenkomstig Verordening (EU) 2018/1725.

11.Indien de ontvangen of door te geven of over te dragen persoonsgegevens gevolgen hebben voor de belangen van een lidstaat, stelt Europol de nationale Europol-eenheid van de betrokken lidstaat daarvan onmiddellijk in kennis.

12.De raad van bestuur stelt uiterlijk op 31 maart een jaarverslag op over de persoonsgegevens die op grond van dit artikel met particuliere partijen zijn uitgewisseld, op basis van door de raad van bestuur vastgestelde kwantitatieve en kwalitatieve evaluatiecriteria.

13.In het jaarlijks verslag wordt rekening gehouden met de zwijg- en geheimhoudingsplicht en worden de voorbeelden geanonimiseerd voor zover ze betrekking hebben op persoonsgegevens.

Het jaarlijks verslag wordt toegezonden aan het Europees Parlement, de Raad, de Commissie en de nationale parlementen.

Artikel 97

Informatie van natuurlijke personen

1.Voor zover dat nodig is voor de verrichting van zijn taken kan Europol van natuurlijke personen afkomstige informatie ontvangen en verwerken.

2.Van natuurlijke personen afkomstige persoonsgegevens worden uitsluitend door Europol verwerkt op voorwaarde dat ze via een van de volgende kanalen zijn ontvangen:

a)een nationale Europol-eenheid overeenkomstig het nationale recht;

b)het contactpunt van een derde land of een internationale organisatie waaraan persoonsgegevens kunnen worden overgedragen op grond van artikel 94 ter, lid 2, punt c), van Verordening (EU) 2018/1725;

c)een autoriteit van een derde land of een internationale organisatie waaraan persoonsgegevens kunnen worden overgedragen op grond van artikel 94 bis, artikel 94 ter, lid 1, of artikel 94 ter, lid 2, punt a), van Verordening (EU) 2018/1725.

3.Indien Europol informatie, met inbegrip van persoonsgegevens, ontvangt van een natuurlijke persoon die verblijft in een derde land ten aanzien waarvan niet aan de voorwaarden voor en overdracht op grond van artikel 94 bis of artikel 94 ter van Verordening (EU) 2018/1725 is voldaan, zendt Europol die informatie alleen door aan een lidstaat of aan dat derde land.

4.Indien de ontvangen persoonsgegevens de belangen van een lidstaat raken, stelt Europol de nationale Europol-eenheid van de desbetreffende lidstaat daarvan terstond in kennis.

5.Europol neemt geen contact op met natuurlijke personen om informatie op te vragen.

6.Onverminderd de artikelen 104 en 105 kan Europol geen persoonsgegevens aan natuurlijk personen verstrekken.

Hoofdstuk VIII
Gegevensbescherming

Artikel 98

Verwerking van persoonsgegevens door Europol

1.Tenzij in deze verordening anders is bepaald, is Verordening (EU) 2018/1725 van toepassing op de verwerking van persoonsgegevens door Europol.

2.Verwijzingen naar “persoonsgegevens” in deze verordening worden opgevat als verwijzingen naar “operationele persoonsgegevens” als omschreven in artikel 3, punt 2), van Verordening (EU) 2018/1725 , tenzij anders is bepaald in deze verordening.

3.De raad van bestuur stelt regels vast teneinde de termijnen te bepalen voor het opslaan van administratieve persoonsgegevens.

Artikel 99

Beoordeling van de betrouwbaarheid van de bron en van de nauwkeurigheid van informatie

1.De betrouwbaarheid van de bron van de uit een lidstaat afkomstige informatie wordt zoveel mogelijk beoordeeld door de lidstaat die de informatie heeft verstrekt, en wel aan de hand van de volgende evaluatiecodes voor de bronnen:

a)A): er bestaat geen twijfel omtrent de authenticiteit, de betrouwbaarheid en de bevoegdheid van de bron, of de bron is in alle gevallen betrouwbaar gebleken;

b)B): de informatiebron is in de meeste gevallen betrouwbaar gebleken;

c)C): de informatiebron is in de meeste gevallen onbetrouwbaar gebleken;

d)X): de betrouwbaarheid van de bron kan niet worden beoordeeld.

2.De nauwkeurigheid van uit een lidstaat afkomstige informatie wordt zo veel mogelijk beoordeeld door de lidstaat die de informatie heeft verstrekt, en wel aan de hand van de volgende evaluatiecodes voor de informatie:

a)1): informatie die zonder enige twijfel nauwkeurig is;

b)2): informatie die de bron uit de eerste hand heeft, maar de ambtenaar die de informatie doorgeeft, niet;

c)3): informatie die de bron niet uit de eerste hand heeft, maar die wordt gestaafd door andere reeds opgeslagen informatie;

d)4): informatie die de bron niet uit de eerste hand heeft en die niet kan worden gestaafd.

3.Indien Europol aan de hand van informatie die reeds in zijn bezit is, concludeert dat de beoordeling bedoeld in de leden 1 en 2 moet worden bijgesteld, brengt het de betrokken lidstaat op de hoogte en tracht het overeenstemming te bereiken over een wijziging van de beoordeling. Zonder die overeenstemming wijzigt Europol de beoordeling niet.

4.Indien Europol van een lidstaat informatie zonder overeenkomstig lid 1 of lid 2 uitgevoerde beoordeling ontvangt, tracht Europol de betrouwbaarheid van de bron of de nauwkeurigheid van de informatie te beoordelen aan de hand van de informatie waarover het reeds beschikt. De beoordeling van specifieke gegevens en informatie geschiedt met de instemming van de lidstaat die deze heeft verstrekt. Een lidstaat kan ook met Europol tot een algemene overeenstemming komen over de beoordeling van bepaalde soorten gegevens en bepaalde bronnen. Wanneer in een specifiek geval geen overeenstemming wordt bereikt of bij gebreke van een algemene overeenstemming, beoordeelt Europol de informatie of de gegevens, en kent daarbij aan die informatie of gegevens de evaluatiecodes (X) en (4) bedoeld in respectievelijk lid 1 en lid 2 toe.

5.De leden 1 tot en met 4 zijn van overeenkomstige toepassing op gegevens of informatie die Europol van een instelling, orgaan, missie, bureau of agentschap van de Unie, een derde land, een internationale organisatie of een particuliere partij ontvangt.

6.Informatie uit openbaar beschikbare bronnen wordt door Europol beoordeeld op basis van de evaluatiecodes van de leden 1 en 2.

7.Informatie die voortvloeit uit een analyse die Europol in het kader van de uitvoering van zijn taken heeft gemaakt, wordt door Europol beoordeeld overeenkomstig dit artikel en in overeenstemming met de lidstaten die aan de analyse hebben deelgenomen.

Artikel 100

Verwerking van persoonsgegevens van verschillende categorieën betrokkenen en van bijzondere categorieën persoonsgegevens

1.Verwerking van persoonsgegevens in verband met slachtoffers van een strafbaar feit, getuigen of andere personen die informatie kunnen verstrekken over strafbare feiten, wordt toegestaan indien dit strikt noodzakelijk en evenredig is voor de preventie of bestrijding van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol valt.

2.De al dan niet geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens waaruit ras of etnische afkomst, politieke overtuiging, godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging of lidmaatschap van een vakbond blijken, en de verwerking van genetische gegevens, biometrische gegevens voor de unieke identificatie van een natuurlijke persoon, of gegevens die betrekking hebben op gezondheid of het seksueel gedrag of de seksuele oriëntatie van natuurlijke personen, is slechts toegestaan indien de verwerking strikt evenredig en noodzakelijk is voor onderzoeks- en innovatieprojecten op grond van artikel 102 en voor operationele doeleinden, binnen de bevoegdheid van Europol, en uitsluitend voor de preventie of bestrijding van criminaliteit die onder de bevoegdheid van Europol valt. Voor een dergelijke verwerking gelden ook de in deze verordening vastgestelde passende waarborgen met betrekking tot de rechten en vrijheden van de betrokkene, en een dergelijke verwerking is, met uitzondering van biometrische gegevens die worden verwerkt voor de unieke identificatie van een natuurlijke persoon, enkel toegestaan wanneer die gegevens een aanvulling vormen op andere persoonsgegevens die door Europol zijn verwerkt. Het is verboden een specifieke groep personen te selecteren uitsluitend op grond van dergelijke persoonsgegevens.

3.De functionaris voor gegevensbescherming wordt zonder onnodige vertraging in kennis gesteld van de verwerking van persoonsgegevens op grond van dit artikel.

4.Alleen Europol heeft rechtstreeks toegang tot de in de leden 1 en 2 bedoelde persoonsgegevens. De uitvoerend directeur verleent naar behoren machtiging voor dergelijke toegang aan een beperkt aantal personeelsleden van Europol wanneer zulks noodzakelijk is voor het verrichten van hun taken.

5.Niettegenstaande de eerste alinea verleent de uitvoerend directeur, indien het nodig is om personeelsleden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of organen en instanties van de Unie rechtstreeks toegang te verlenen tot persoonsgegevens voor het verrichten van hun taken en overeenkomstig deze verordening, of voor onderzoeks- en innovatieprojecten overeenkomstig artikel 102, lid 2, punt c), naar behoren machtiging voor dergelijke toegang aan een beperkt aantal dergelijke personeelsleden.

6.Persoonsgegevens als bedoeld in de leden 1 en 2 worden niet doorgegeven aan lidstaten of aan instellingen, organen, missies, bureaus en agentschappen van de Unie, of overgedragen aan derde landen, internationale organisaties of particuliere partijen, tenzij die doorgifte of overdracht vereist is uit hoofde van deze verordening of het Unierecht of strikt noodzakelijk en evenredig is in afzonderlijke gevallen die verband houden met strafbare feiten die onder de bevoegdheid van Europol vallen, en in overeenstemming is met de hoofdstukken VI en VII.

7.Europol verstrekt aan de EDPS jaarlijks een statistisch overzicht van alle persoonsgegevens van het in lid 2 bedoelde type die het heeft verwerkt.

Artikel 101

Termijnen voor het opslaan en wissen van persoonsgegevens

1.Door Europol verwerkte persoonsgegevens worden door Europol niet langer opgeslagen dan noodzakelijk en evenredig is voor de doelstelling waarvoor de gegevens worden verwerkt.

2.Europol beoordeelt in ieder geval binnen drie jaar na het begin van de eerste verwerking van de persoonsgegevens of verdere opslag noodzakelijk is. Europol kan besluiten de opslag van de persoonsgegevens voort te zetten tot de volgende beoordeling, die plaatsvindt na nog eens een periode van drie jaar, indien verdere opslag nog altijd nodig is voor het verrichten van de taken van Europol. De redenen voor verdere opslag worden onderbouwd en geregistreerd. Indien niet tot verdere opslag van de persoonsgegevens wordt besloten, worden deze gegevens automatisch na drie jaar gewist.

3.Indien persoonsgegevens van het in artikel 100, leden 1 en 2, bedoelde type gedurende een periode van meer dan vijf jaar worden opgeslagen, wordt de EDPS daarvan op de hoogte gebracht.

4.Indien een lidstaat, een instelling, orgaan, missie, bureau of agentschap van de Unie, een derde land of internationale organisatie bij een doorgifte of overdracht overeenkomstig artikel 33, lid 2, beperkingen heeft gesteld die strekken tot eerdere uitwissing of vernietiging van de persoonsgegevens, verwijdert Europol de persoonsgegevens overeenkomstig die beperkingen. Indien op grond van informatie die uitvoeriger is dan die waarover de verstrekkende partij beschikt, verdere opslag van de gegevens nodig wordt geacht voor het uitvoeren van zijn taken, verzoekt Europol de verstrekkende partij om toestemming om de opslag van de gegevens voort te zetten en motiveert Europol dat verzoek.

5.Een lidstaat, een instelling, orgaan, missie, bureau of agentschap van de Unie, een derde land of een internationale organisatie die of dat de aan Europol verstrekte persoonsgegevens uit zijn of haar eigen bestanden wist, brengt Europol hiervan op de hoogte. Europol wist de gegevens tenzij op grond van informatie die uitvoeriger is dan die waarover de verstrekkende partij beschikt, verdere opslag van de gegevens nodig wordt geacht voor de uitvoering van de taken van Europol. Europol brengt de verstrekkende partij op de hoogte van de verdere opslag van deze gegevens en motiveert deze verdere opslag.

6.Persoonsgegevens worden niet gewist in de volgende gevallen:

a)wissing zou de belangen schaden van een betrokkene die moet worden beschermd; in welk geval de gegevens uitsluitend worden gebruikt met uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de betrokkene;

b)de nauwkeurigheid van de persoonsgegevens wordt betwist door de betrokkene, en dit gedurende een periode waarin de lidstaten of Europol, waar nodig, de nauwkeurigheid van de gegevens kunnen controleren;

c)de gegevens moeten worden bewaard als bewijsmateriaal of voor het indienen, uitoefenen of verdedigen van een eis in rechte;

d)de betrokkene maakt bezwaar tegen de uitwissing en verzoekt in plaats daarvan om een gebruiksbeperking.

Artikel 102

Verwerking van persoonsgegevens voor onderzoek en innovatie

1.Europol mag persoonsgegevens verwerken ten behoeve van de relevante onderzoeks- en innovatieprojecten, mits de verwerking van die persoonsgegevens vereist is om de doelstellingen van het betrokken project te verwezenlijken en naar behoren gemotiveerd is.

Met betrekking tot bijzondere categorieën persoonsgegevens is dergelijke verwerking alleen uitgevoerd wanneer dit strikt noodzakelijk is en onderworpen aan passende waarborgen, die onder meer kunnen bestaan uit pseudonimisering.

De verwerking van persoonsgegevens door Europol in het kader van onderzoeks- en innovatieprojecten vindt plaats met inachtneming van de beginselen van transparantie, verklaarbaarheid, redelijkheid en verantwoording.

2.Onverminderd lid 1 gelden voor de verwerking van persoonsgegevens in het kader van onderzoeks- en innovatieprojecten van Europol de volgende waarborgen:

a)voor elk onderzoeks- en innovatieproject is de voorafgaande toestemming van de uitvoerend directeur vereist, op basis van:

I.een beschrijving van de doelstellingen van het project en een toelichting over de wijze waarop het project Europol of de bevoegde autoriteiten van de lidstaten bijstaat bij hun taken;

II.een beschrijving van de beoogde verwerkingsactiviteit, met vermelding van de doelstellingen, de reikwijdte en de duur van de verwerking, en de noodzaak en evenredigheid van de verwerking van de persoonsgegevens;

III.een beschrijving van de te verwerken categorieën persoonsgegevens;

IV.een beoordeling van de naleving van artikel 71 van Verordening (EU) 2018/1725 met betrekking tot de termijnen voor de opslag en de voorwaarden voor toegang tot de persoonsgegevens.

b)de raad van bestuur wordt geïnformeerd over de start van het project, overeenkomstig de in artikel 32, lid 11, bedoelde richtsnoeren;

c)alle in het kader van het project te verwerken persoonsgegevens:

I.worden tijdelijk gekopieerd naar een afzonderlijke, geïsoleerde en beschermde gegevensverwerkingsomgeving die, in voorkomend geval, iteratieve processen voor ontwikkeling, testen en validering kan ondersteunen, binnen Europol, uitsluitend voor de uitvoering van dat project;

II.zijn overeenkomstig artikel 100, lid 4, toegankelijk voor specifiek gemachtigd personeel van Europol en, mits technische beveiligingsmaatregelen in acht worden genomen, voor specifiek gemachtigd personeel van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en agentschappen van de Unie;

III.worden niet doorgegeven of overgedragen;

IV.leiden niet tot maatregelen of besluiten die door hun verwerking gevolgen hebben voor de betrokkenen;

V.worden gewist wanneer het project is voltooid of de termijn voor de opslag van persoonsgegevens is verstreken overeenkomstig artikel 91;

VI.zijn onderhevig aan passende waarborgen en worden, indien naar behoren gemotiveerd, binnen Europol hergebruikt voor latere onderzoeks- en innovatieprojecten waarmee verenigbare doelstellingen worden nagestreefd, met name voor het verbeteren, testen of valideren van algoritmen en AI-modellen en AI-systemen;

d)de logbestanden van de verwerking van persoonsgegevens in het kader van het project worden bewaard tot twee jaar na de voltooiing van het project, uitsluitend en slechts zo lang als nodig voor de verificatie van de juistheid van het resultaat van de gegevensverwerking.

3.Wanneer Europol van oordeel is dat een nieuw type onderzoeks- en innovatieproject een aanzienlijk risico vormt voor de rechten en vrijheden van betrokkenen, voert het, naast de vereisten van lid 2, punt a), van dit artikel, ook een gegevensbeschermingseffectbeoordeling uit overeenkomstig artikel 89 van Verordening (EU) 2018/1725. In dergelijke gevallen wordt de EDPS voorafgaand aan de start van het project op de hoogte gebracht.

4.De leden 2 en 3 zijn niet van toepassing op de aanpassing, wijziging of inzet van bestaande capaciteiten, ook niet in een bepaalde operationele context, mits dergelijke activiteiten de aard, de reikwijdte of het doel van de verwerking niet zodanig substantieel veranderen dat het risico voor de rechten en vrijheden van betrokkenen zou toenemen.

5.De raad van bestuur stelt in een bindend document de algemene reikwijdte vast voor onderzoeks- en innovatieprojecten. Een dergelijk document wordt zo nodig bijgewerkt en ter beschikking gesteld van de EDPS, zodat die er toezicht op kan houden.

6.Europol houdt een document met een gedetailleerde beschrijving bij van het proces en van de redenen voor het trainen, testen en valideren van algoritmen, teneinde de transparantie van het proces en de algoritmen, met inbegrip van de inachtneming van de waarborgen van dit artikel, te verzekeren en de juistheid van de resultaten op basis van het gebruik van dergelijke algoritmen te kunnen verifiëren. Op verzoek stelt Europol dat document ter beschikking van belanghebbende partijen, met inbegrip van de lidstaten en de GPC.

7.Indien de voor een onderzoeks- en innovatieproject te verwerken persoonsgegevens zijn verstrekt door een lidstaat, een orgaan van de Unie, een derde land of een internationale organisatie, vraagt Europol die gegevensverstrekker om toestemming overeenkomstig artikel 33, lid 2, tenzij de gegevensverstrekker voor die verwerking zijn voorafgaande toestemming heeft verleend voor onderzoeks- en innovatieprojecten, in algemene zin dan wel met inachtneming van specifieke voorwaarden.

8.Europol verwerkt geen gegevens voor onderzoeks- en innovatieprojecten zonder de toestemming van de gegevensverstrekker. Die toestemming kan te allen tijde worden ingetrokken.

Artikel 103

Melding van een inbreuk in verband met persoonsgegevens aan de betrokken autoriteiten

1.Onverminderd artikel 92 van Verordening (EU) 2018/1725, meldt Europol, in geval van een inbreuk in verband met persoonsgegevens, die inbreuk zonder onnodige vertraging aan zowel de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten als de verstrekker van de betrokken gegevens, tenzij de inbreuk in verband met persoonsgegevens waarschijnlijk geen risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van natuurlijke personen.

2.De in lid 1 bedoelde melding bevat ten minste:

a)een omschrijving van de aard van de inbreuk in verband met persoonsgegevens, waar mogelijk en zinvol de betrokken categorieën en het aantal betrokkenen, alsook de betrokken categorieën gegevensbestanden en het aantal ervan;

b)een omschrijving van de waarschijnlijke gevolgen van de inbreuk in verband met persoonsgegevens;

c)een omschrijving van de maatregelen die Europol heeft voorgesteld of genomen om de inbreuk in verband met persoonsgegevens aan te pakken;

d)waar passend, aanbevelingen voor maatregelen om de mogelijke nadelige gevolgen van de inbreuk in verband met persoonsgegevens te verminderen.

Artikel 104

Melding van een inbreuk in verband met persoonsgegevens aan de betrokkene

Indien Europol niet over de gegevens van de betrokkene beschikt, verzoekt het de verstrekker van de gegevens om de betrokkene in kennis te stellen van de inbreuk in verband met persoonsgegevens en om Europol te informeren omtrent het genomen besluit, zulks onverminderd artikel 93 van Verordening (EU) 2018/1725. De lidstaten die de gegevens verstrekken, stellen de betrokkene overeenkomstig het nationale recht in kennis van de inbreuk in verband met persoonsgegevens.

Artikel 105

Recht van toegang van de betrokkene

1.Betrokkenen die het in artikel 80 van Verordening (EU) 2018/1725 bedoelde recht van toegang tot de hen betreffende persoonsgegevens willen uitoefenen, kunnen daartoe een verzoek indienen bij de voor dat doel aangewezen autoriteit van de lidstaat van hun keuze of bij Europol. Deze autoriteit geeft het verzoek onverwijld en binnen een maand na ontvangst door aan Europol.

2.Europol bevestigt ontvangst van het in lid 1 bedoelde verzoek. Europol beantwoordt het verzoek zonder onnodige vertraging, en in ieder geval binnen vier maanden na ontvangst van het verzoek door Europol, onverminderd artikel 81 van Verordening (EU) 2018/1725.

3.Alvorens een besluit te nemen raadpleegt Europol de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de verstrekker van de betreffende gegevens. Een besluit betreffende de toegang tot gegevens veronderstelt nauwe samenwerking tussen Europol en de lidstaten en de verstrekker van de gegevens die rechtstreeks betrokken is bij de toegang van de betrokkene tot de gegevens. De lidstaten en de verstrekker van de betrokken gegevens werken nauw samen met Europol en reageren onverwijld op de door Europol uitgevoerde raadpleging. De lidstaat of de verstrekker van de gegevens die bezwaar maakt tegen het door Europol voorgestelde antwoord, stelt Europol in kennis van de redenen voor dit bezwaar. Europol houdt zo veel mogelijk rekening met dergelijke bezwaren. Vervolgens stelt Europol de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten, alsmede de verstrekker van de gegevens in kennis van zijn besluit.

Artikel 106

Recht van correctie, uitwissing en beperking

1.Betrokkenen die het in artikel 82 van Verordening (EU) 2018/1725 bedoelde recht op rectificatie of op het wissen van persoonsgegevens of op beperking van de verwerking van hen betreffende persoonsgegevens willen uitoefenen, kunnen daartoe een verzoek indienen via de voor dat doel aangewezen autoriteit van de lidstaat van hun keuze of bij Europol. Indien het verzoek aan die autoriteit wordt gericht, stuurt zij het verzoek binnen één maand na ontvangst door naar Europol.

2.Europol onderwerpt veeleer de verwerking van persoonsgegevens aan beperkingen dan dat persoonsgegevens worden gewist indien redelijkerwijs aan te nemen valt dat het wissen van de gegevens de legitieme belangen van de betrokkene zou kunnen schaden, zulks onverminderd artikel 82, lid 3, van Verordening (EU) 2018/1725.

3.Aan beperkingen onderworpen gegevens worden uitsluitend verwerkt ter bescherming van de rechten van de betrokkene, indien de vitale belangen van de betrokkene of van een andere persoon moeten worden beschermd, of voor de in artikel 82, lid 3, van Verordening (EU) 2018/1725 vastgestelde doeleinden.

4.Indien in de leden 1 en 2 bedoelde persoonsgegevens die in bezit zijn van Europol, aan die laatste zijn verstrekt door derde landen, internationale organisaties of instellingen, organen, missies, bureaus of agentschappen van de Unie, rechtstreeks zijn verstrekt door particuliere partijen, door Europol zijn ontleend aan openbaar beschikbare bronnen of het resultaat zijn van de eigen analyses van Europol, corrigeert of wist Europol die gegevens of onderwerpt hij de verwerking ervan aan beperkingen, en informeert hij waar passend de verstrekkers van die gegevens.

5.Indien de in de leden 1 en 2 bedoelde persoonsgegeven die in bezit zijn van Europol, aan die laatste zijn verstrekt door lidstaten, corrigeren of wissen de betrokken lidstaten die gegevens of onderwerpen ze de verwerking ervan aan beperkingen, in samenwerking met Europol, binnen hun respectieve bevoegdheden.

6.Europol corrigeert of wist de gegevens in samenwerking met de verstrekker van de betrokken gegevens in elk van de volgende gevallen:

a)er zijn onjuiste persoonsgegevens op een andere passende wijze doorgegeven of overgedragen;

b)de fouten in de door de lidstaten verstrekte gegevens zijn te wijten aan foutieve doorgifte of overdracht of aan doorgifte of overdracht die in strijd is met deze verordening;

c)de fouten in de gegevens zijn ontstaan doordat gegevens op onjuiste wijze of in strijd met deze verordening door Europol zijn ingevoerd, overgenomen of opgeslagen.

7.In de in de leden 3, 4 en 5 bedoelde gevallen worden de ontvangers van die gegevens onverwijld ingelicht. Overeenkomstig de voor hen geldende regels, corrigeren of wissen de ontvangers deze gegevens in hun systemen, of onderwerpen ze aan beperkingen.

Artikel 107

Verantwoordelijkheid voor de gegevensbescherming

1.Europol verwerkt persoonsgegevens zodanig dat de bron ervan overeenkomstig artikel 28 kan worden vastgesteld.

2.De verantwoordelijkheid voor de juistheid van persoonsgegevens als bedoeld in artikel 71, lid 1, punt d), van Verordening (EU) 2018/1725 ligt bij:

a)de lidstaat die of het orgaan van de Unie dat de persoonsgegevens aan Europol heeft verstrekt;

b)Europol voor de persoonsgegevens die zijn verstrekt door derde landen of internationale organisaties of die rechtstreeks zijn geleverd door particuliere partijen, alsmede voor persoonsgegevens die door Europol aan openbaar beschikbare bronnen zijn ontleend of die het resultaat zijn van de eigen analyses van Europol en voor persoonsgegevens die Europol overeenkomstig artikel 101, lid 5, heeft opgeslagen.

3.Indien Europol ontdekt dat overeenkomstig artikel 28, lid 1, punten a) en b), verstrekte persoonsgegevens feitelijk incorrect zijn of op onrechtmatige wijze zijn opgeslagen, stelt Europol de verstrekker van die gegevens daarvan in kennis.

4.De verantwoordelijkheid voor de rechtmatigheid van een gegevensdoorgifte of -overdracht ligt bij:

a)de lidstaat die de persoonsgegevens heeft verstrekt aan Europol;

b)Europol in het geval van persoonsgegevens die door Europol zijn verstrekt aan lidstaten en derde landen of internationale organisaties.

5.De verantwoordelijkheid voor de rechtmatigheid van de doorgifte ligt bij Europol in het geval van een doorgifte tussen Europol en een instelling, orgaan, missie, bureau of agentschap van de Unie.

Onverminderd de eerste alinea is zowel Europol als de ontvanger verantwoordelijk voor de rechtmatigheid van deze doorgifte, indien gegevens door Europol worden doorgegeven op verzoek van de ontvanger.

6.Europol is verantwoordelijk voor alle gegevensverwerkingsactiviteiten die het uitvoert, met uitzondering van de bilaterale uitwisseling van gegevens via Europols infrastructuur tussen de lidstaten, instellingen, organen, missies, bureaus en agentschappen van de Unie, derde landen, internationale organisaties en particuliere partijen waartoe Europol geen toegang heeft. Die uitwisselingen gebeuren onder de verantwoordelijkheid van de betrokken entiteiten en overeenkomstig hun recht. De beveiliging van die uitwisselingen wordt gewaarborgd overeenkomstig artikel 91 van Verordening (EU) 2018/1725.

Artikel 108

Voorafgaande raadpleging

1.Europol kan verwerkingen beginnen die op grond van artikel 90, lid 1, van Verordening (EU) 2018/1725 zijn onderworpen aan een voorafgaande raadpleging van de EDPS, tenzij de EDPS schriftelijk advies op grond van artikel 90, lid 4, van die verordening heeft verstrekt binnen een periode van acht weken, die aanvangt op de datum van indiening van het oorspronkelijke verzoek om raadpleging en niet mag worden geschorst of verlengd.

2.Indien de in lid 1 van dit artikel bedoelde verwerkingsactiviteiten van aanzienlijk belang zijn voor de uitvoering van de taken van Europol en bijzonder dringend en noodzakelijk zijn ter voorkoming en bestrijding van een onmiddellijke dreiging van een strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van Europol valt of om vitale belangen van de betrokkene of een andere persoon te beschermen, kan Europol bij wijze van uitzondering met de verwerking beginnen.

In dat geval stelt Europol de EDPS vóór de aanvang van de verwerkingen op de hoogte en verstrekt het de EDPS een met redenen omklede beschrijving van het beoogde doel van de verwerking, de betrokken gegevenscategorieën en een eerste beoordeling van de risico’s voor de betrokkenen. Europol verstrekt de EDPS binnen vier weken na aanvang van de verwerkingen de aanvullende informatie die nodig is voor de voorafgaande raadpleging van de EDPS.

Met het schriftelijk advies van de EDPS op grond van artikel 90, lid 4, van Verordening (EU) 2018/1725 wordt achteraf rekening gehouden, waarna de wijze waarop de verwerking wordt uitgevoerd dienovereenkomstig wordt aangepast.

De functionaris voor gegevensbescherming wordt betrokken bij de beoordeling van de urgentie van dergelijke verwerkingen en houdt toezicht op de verwerking in kwestie.

Artikel 109

Functionaris voor gegevensbescherming

1.De raad van bestuur benoemt een personeelslid van Europol tot functionaris voor gegevensbescherming, die uitsluitend voor die functie wordt aangewezen.

2.Om de functionaris voor gegevensbescherming bij de uitvoering van zijn of haar taken te ondersteunen, kan een personeelslid van Europol worden aangewezen als assistent van de functionaris voor gegevensbescherming.

3.De functionaris voor gegevensbescherming brengt rechtstreeks verslag uit aan de raad van bestuur.

4.De raad van bestuur stelt uitvoeringsregels vast met betrekking tot de functionaris voor gegevensbescherming. Die uitvoeringsregels hebben met name betrekking op de procedure voor de selectie van de functionaris voor gegevensbescherming, zijn of haar ontslag, taken, verplichtingen en bevoegdheden, alsmede de waarborgen voor zijn of haar onafhankelijkheid.

5.De functionaris voor gegevensbescherming wordt benoemd voor een termijn van vier jaar en kan worden herbenoemd.

6.De bepalingen die van toepassing zijn op de functionaris voor gegevensbescherming zijn van overeenkomstige toepassing op de assistent van de functionaris voor gegevensbescherming.

7.Indien de functionaris voor gegevensbescherming van oordeel is dat de bepalingen van deze verordening of van Verordening (EU) 2018/1725 met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens niet worden nageleefd, stelt deze de uitvoerend directeur hiervan in kennis en verzoekt deze de uitvoerend directeur de situatie van niet-naleving binnen een bepaalde termijn te verhelpen. Indien de uitvoerend directeur die situatie van niet-naleving niet binnen de gestelde termijn verhelpt, licht de functionaris voor gegevensbescherming de raad van bestuur in. De raad van bestuur antwoordt binnen een met de functionaris voor gegevensbescherming overeengekomen termijn. Indien de raad van bestuur die situatie van niet-naleving niet binnen de gestelde termijn verhelpt, legt de functionaris voor gegevensbescherming de zaak voor aan de EDPS.

Artikel 110

Functionaris voor de grondrechten

1.De raad van bestuur wijst, op voorstel van de uitvoerend directeur, een functionaris voor de grondrechten aan. De functionaris voor de grondrechten kan een lid zijn van het personeel van Europol dat een speciale opleiding heeft gevolgd inzake het recht en de praktijk op het gebied van de grondrechten.

2.De functionaris voor de grondrechten verricht de volgende taken:

a)Europol adviseren over Europols activiteiten indien de functionaris voor de grondrechten dat nodig acht of op verzoek, zonder dat die activiteiten daardoor worden belemmerd of vertraging oplopen;

b)toezien op de naleving van de grondrechten door Europol;

c)verstrekken van niet-bindende adviezen over werkafspraken;

d)de uitvoerend directeur informeren over mogelijke schendingen van grondrechten tijdens de activiteiten van Europol;

e)bevorderen van de eerbiediging van de grondrechten door Europol bij het verrichten van zijn taken en activiteiten;

f)eventuele andere taken, indien deze verordening daarin voorziet.

3.De functionaris voor de grondrechten brengt rechtstreeks verslag uit aan de uitvoerend directeur en stelt jaarverslagen op over diens activiteiten, onder meer over de mate waarin de activiteiten van Europol in overeenstemming zijn met de grondrechten. Die verslagen worden ter beschikking gesteld van de raad van bestuur.

Artikel 111

Grondrechtenopleiding

Het personeel van Europol krijgt een verplichte opleiding over de bescherming van de grondrechten en de fundamentele vrijheden. Alle personeelsleden van Europol die betrokken zijn bij operationele taken waarbij persoonsgegevens worden verwerkt, moeten een specifieke opleiding krijgen over de verwerking van persoonsgegevens. Deze opleiding wordt ontwikkeld in samenwerking met het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten en Cepol.

Artikel 112

Toezicht door het nationale controleorgaan

1.De in artikel 41 van Richtlijn (EU) 2016/680 bedoelde nationale toezichthoudende autoriteiten hebben, voor de uitoefening van hun toezichtstaak, bij de nationale Europol-eenheid of ten kantore van de verbindingsofficieren toegang tot de gegevens die door hun lidstaat zijn ingediend bij Europol overeenkomstig de relevante nationale procedures en tot de in artikel […] van Verordening (EU) 2018/1725 bedoelde logbestanden.

2.De nationale toezichthoudende autoriteiten hebben toegang tot de kantoren en documenten van hun verbindingsofficieren bij Europol.

3.De nationale controleorganen zien, overeenkomstig de geldende nationale procedures, toe op de werkzaamheden van de nationale Europol-eenheden en die van de verbindingsofficieren, voor zover deze werkzaamheden de bescherming van persoonsgegevens betreffen. Ook houden zij de EDPS op de hoogte van alle stappen die zij nemen in verband met Europol.

4.Eenieder heeft het recht het nationale controleorgaan te verzoeken om te controleren of de doorgifte of overdracht of verstrekking, op enigerlei wijze, van zijn persoonsgegevens aan Europol, alsmede de toegang tot die gegevens door de betrokken lidstaat, rechtmatig zijn. Dat recht wordt uitgeoefend overeenkomstig het nationale recht van de lidstaat waar het verzoek is ingediend.

Artikel 113

Samenwerking tussen de EDPS en de nationale controleorganen

1.De EDPS werkt nauw samen met de nationale controleorganen in aangelegenheden waarbij het nationale niveau moet worden betrokken, met name indien de EDPS of een nationaal controleorgaan grote verschillen tussen de praktijken van de lidstaten of potentieel onrechtmatige gegevensdoorgiften of -overdrachten in het gebruik van de kanalen van Europol voor gegevensuitwisseling constateert, dan wel in verband met vragen die door een of meer nationale controleorganen worden gesteld over de uitvoering en de uitlegging van deze verordening.

2.In de in lid 1 bedoelde gevallen wordt overeenkomstig artikel 62 van Verordening (EU) 2018/1725 gezorgd voor gecoördineerd toezicht. De EDPS maakt bij het uitvoeren van zijn of haar in Verordening (EU) 2018/1725 genoemde taken gebruik van de deskundigheid en ervaring van de nationale controleorganen.

Wanneer zij samen met de EDPS inspecties uitvoeren, hebben de leden en het personeel van de nationale toezichthoudende autoriteiten, met inachtneming van het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel, bevoegdheden die gelijkwaardig zijn aan die van Verordening (EU) 2018/1725 en een verplichting die gelijkwaardig is aan die van artikel 129 van deze verordening.

3.De EDPS houdt de nationale controleorganen ten volle op de hoogte van alle aangelegenheden die hen rechtstreeks aangaan of anderszins relevant zijn voor hen. Het nationale controleorgaan wordt op zijn verzoek over specifieke aangelegenheden geïnformeerd door de EDPS.

4.Ingeval er sprake is van gegevens die afkomstig zijn van een of meer lidstaten, onder meer in de in artikel 114 bedoelde gevallen, raadpleegt de EDPS de betrokken nationale toezichthoudende autoriteiten. De EDPS neemt pas een besluit over verdere maatregelen nadat die nationale toezichthoudende autoriteiten hun standpunt kenbaar hebben gemaakt aan de EDPS, binnen een door de EDPS gestelde termijn van een tot drie maanden vanaf het ogenblik waarop de EDPS de betrokken nationale toezichthoudende autoriteiten heeft geraadpleegd. De EDPS houdt zo veel mogelijk rekening met de respectieve standpunten van de betrokken nationale toezichthoudende autoriteiten. Indien de EDPS van plan is het standpunt van een nationale toezichthoudende autoriteit niet te volgen, deelt hij of zij dat met opgave van redenen aan die autoriteit mee, en legt hij of zij de zaak voor aan het Europees Comité voor gegevensbescherming.

Hoofdstuk IX
Rechtsmiddelen en aansprakelijkheid

Artikel 114

Procedure voor de afhandeling van klachten door de EDPS

1.Indien een klacht betrekking heeft op een besluit als bedoeld in artikel 105 of 106 van deze verordening of in artikel 81 of 82 van Verordening (EU) 2018/1725, raadpleegt de EDPS de nationale toezichthoudende autoriteiten van de lidstaat die de gegevens heeft verstrekt dan wel van de rechtstreeks betrokken lidstaat. Bij het nemen van zijn of haar beslissing, waarbij de verstrekking van gegevens kan worden geweigerd, houdt de EDPS rekening met het standpunt van het nationale controleorgaan.

2.Indien de klacht betrekking heeft op de verwerking van door een lidstaat aan Europol verstrekte gegevens, zorgen de EDPS en het nationale controleorgaan van de lidstaat die de gegevens heeft verstrekt, elk overeenkomstig zijn bevoegdheid, ervoor dat de nodige controles van de rechtmatigheid van de verwerking van persoonsgegevens correct zijn uitgevoerd.

3.Indien de klacht betrekking heeft op de verwerking van door instellingen, organen of instanties van de Unie, derde landen of internationale organisaties aan Europol verstrekte gegevens, of van gegevens die Europol aan openbaar beschikbare bronnen heeft ontleend of die het resultaat zijn van de eigen analyses van Europol, zorgt de EDPS ervoor dat Europol op correcte wijze de nodige controles van de rechtmatigheid van de verwerking van persoonsgegevens heeft uitgevoerd.

Artikel 115

Algemene bepalingen inzake aansprakelijkheid en recht op schadevergoeding

1.De contractuele aansprakelijkheid van Europol wordt beheerst door het recht dat van toepassing is op het betrokken contract.

2.Het Hof van Justitie van de Europese Unie is bevoegd om uitspraak te doen krachtens arbitrageclausules in een door Europol gesloten contract.

3.In geval van niet-contractuele aansprakelijkheid vergoedt Europol overeenkomstig de algemene beginselen die de rechtsstelsels van de lidstaten gemeen hebben, alle door haar diensten of door haar personeelsleden bij de uitoefening van hun werkzaamheden veroorzaakte schade.

4.Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft rechtsmacht voor geschillen over de vergoeding van de in lid 3 bedoelde schade.

5.De persoonlijke aansprakelijkheid van de personeelsleden ten aanzien van Europol wordt beheerst door de voor hen geldende bepalingen van het Statuut of van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden.

Hoofdstuk X
Gezamenlijke parlementaire controle

Artikel 116

Gezamenlijke parlementaire controle

1.Overeenkomstig artikel 88 VWEU wordt de controle van de activiteiten van Europol verricht door het Europees Parlement, tezamen met de nationale parlementen. Dat neemt de vorm aan van een gespecialiseerde GPC die gezamenlijk door de nationale parlementen en de bevoegde commissie van het Europees Parlement wordt opgericht. De organisatie en het reglement van orde van de GPC worden vastgesteld door het Europees Parlement en de nationale parlementen overeenkomstig artikel 9 van Protocol nr. 1 betreffende de rol van de nationale parlementen in de Europese Unie.

2.De GPC houdt politiek toezicht op de activiteiten die Europol ontplooit bij het uitvoeren van zijn taak, mede wat betreft het effect van die activiteiten op de grondrechten en de fundamentele vrijheden van natuurlijke personen.

3.De voorzitter van de raad van bestuur, de uitvoerend directeur of hun plaatsvervangers verschijnen desgevraagd voor de GPC om vraagstukken te bespreken in verband met de in de eerste alinea bedoelde activiteiten, alsmede de budgettaire aspecten ervan, de structurele organisatie van Europol en de mogelijke oprichting van nieuwe eenheden en gespecialiseerde centra, met inachtneming van de zwijg- en geheimhoudingsplicht. De GPC kan beslissen andere relevante personen voor haar vergaderingen uit te nodigen, indien gepast.

4.De EDPS verschijnt desgevraagd en ten minste één keer per jaar voor de GPC om, met inachtneming van de zwijg- en geheimhoudingsplicht, algemene aangelegenheden betreffende de bescherming van de grondrechten en de fundamentele vrijheden van natuurlijke personen, en in het bijzonder de bescherming van persoonsgegevens, in verband met de activiteiten van Europol te bespreken.

5.Europol raadpleegt de GPC in verband met de meerjarenprogrammering van Europol overeenkomstig artikel 73, lid 1.

6.Europol legt aan de GPC ter informatie onderstaande documenten over, met inachtneming van de zwijg- en geheimhoudingsplicht:

a)strategische analyses, dreigingsevaluaties, trendverslagen en situatieoverzichten met betrekking tot de bevoegdheid van Europol en de resultaten van in opdracht van Europol uitgevoerde studies en evaluaties;

b)de administratieve regelingen die op grond van artikel 79, lid 3, zijn gesloten;

c)het document met de meerjarenprogrammering en het jaarlijkse werkprogramma van Europol, bedoeld in artikel 73, lid 1;

d)het in artikel 73, lid 2, bedoelde geconsolideerde jaarverslag over de activiteiten van Europol, met relevante informatie over de activiteiten van Europol op het gebied van de verwerking van grote datasets en de resultaten daarvan, zonder operationele details openbaar te maken en zonder afbreuk te doen aan lopende onderzoeken;

e)het in artikel 130 bedoelde, door de Commissie opgestelde evaluatieverslag;

f)jaarlijkse informatie op grond van artikel 96, lid 12, over de op grond van artikel 96 met particuliere partijen uitgewisselde persoonsgegevens, met inbegrip van een beoordeling van de effectiviteit van de samenwerking, specifieke voorbeelden van gevallen waaruit blijkt waarom die verzoeken noodzakelijk en evenredig waren om Europol in staat te stellen zijn taken uit te voeren, en, wat de uitwisseling van persoonsgegevens op grond van artikel 96 betreft, het aantal kinderen dat als gevolg van die uitwisseling is geïdentificeerd, voor zover die informatie beschikbaar is voor Europol;

g)jaarlijkse informatie over het aantal gevallen waarin Europol persoonsgegevens die geen betrekking hebben op de in bijlage II vermelde categorieën betrokkenen moest verwerken, naast informatie over de duur en resultaten van de verwerking, met inbegrip van voorbeelden van dergelijke gevallen waaruit blijkt waarom die gegevensverwerking noodzakelijk en evenredig was;

h)jaarlijkse informatie over overdrachten van persoonsgegevens aan derde landen en internationale organisaties overeenkomstig artikel 94, met inbegrip van het aantal gevallen waarin overdrachten op grond van artikel 94, lid 2, zijn toegestaan;

i)jaarlijkse informatie over het aantal gevallen waarin Europol de eventuele opname van informatiesignaleringen in het SIS heeft voorgesteld overeenkomstig artikel 30, met inbegrip van specifieke voorbeelden van gevallen waaruit blijkt waarom de opname van die informatiesignaleringen werd voorgesteld;

j)jaarlijkse informatie over het aantal onderzoeks- en innovatieprojecten dat is opgezet, met inbegrip van informatie over de doelstellingen van die projecten, de categorieën verwerkte persoonsgegevens, de toegepaste aanvullende waarborgen, met inbegrip van gegevensminimalisering, de rechtshandhavingsbehoeften waaraan die projecten beogen te beantwoorden en de resultaten van die projecten;

k)jaarlijkse informatie over het aantal en de soorten gevallen waarin bijzondere categorieën persoonsgegevens zijn verwerkt, op grond van artikel 100.

De in de punten f) en i) bedoelde voorbeelden worden geanonimiseerd voor zover ze betrekking hebben op persoonsgegevens.

De in punt g) bedoelde voorbeelden worden geanonimiseerd voor zover ze betrekking hebben op persoonsgegevens, zonder operationele details openbaar te maken en zonder afbreuk te doen aan lopende onderzoeken.

7.De GPC kan andere relevante documenten verlangen die nodig zijn voor de vervulling van haar taken met betrekking tot de politieke controle op de activiteiten van Europol, met inachtneming van Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad 76 , en onverminderd de artikelen 117 en 129 van deze verordening.

8.De GPC kan samenvattende conclusies opstellen over de politieke controle op de activiteiten van Europol, met inbegrip van niet-bindende specifieke aanbevelingen aan Europol, en die conclusies voorleggen aan het Europees Parlement en de nationale parlementen. Het Europees Parlement zendt die conclusies ter informatie aan de Raad, de Commissie en Europol.

Artikel 117

Toegang voor het Europees Parlement tot informatie die wordt verwerkt door of via Europol

1.Ten behoeve van de parlementaire controle op de activiteiten van Europol overeenkomstig artikel 116 moet de toegang die aan het Europees Parlement en de GPC op verzoek van het Europees Parlement wordt verleend tot gevoelige niet-gerubriceerde informatie die via of door Europol wordt verwerkt, voldoen aan de regels vermeld in artikel 129, lid 1.

2.Toegang voor het Europees Parlement tot gerubriceerde EU-informatie verwerkt via of door Europol, moet in overeenstemming zijn met het toepasselijke Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement en de Raad over het doorzenden aan en verwerken door het Europees Parlement van gerubriceerde informatie waarover de Raad beschikt met betrekking tot aangelegenheden die niet vallen onder het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en dient in overeenstemming te zijn met de in artikel 129, lid 2, van deze verordening bedoelde regels.

3.De nodige details betreffende de toegang voor het Europees Parlement tot de in de leden 1 en 2 bedoelde informatie wordt geregeld in werkafspraken tussen Europol en het Europees Parlement.

Hoofdstuk XI
Personeel

Artikel 118

Algemene bepalingen

1.Het Statuut, de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden en de voorschriften die in onderling overleg zijn vastgesteld door de instellingen van de Unie ter uitvoering van het Statuut en de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden, zijn van toepassing op het personeel van Europol.

2.Het personeel van Europol bestaat uit tijdelijke functionarissen en arbeidscontractanten. De raad van bestuur wordt jaarlijks in kennis gesteld van de arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd die de uitvoerend directeur sluit. De raad van bestuur beslist welke in de personeelsformatie opgenomen posten die door tijdelijke functionarissen moeten worden bekleed, alleen kunnen worden ingevuld door personeelsleden van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. De raad van bestuur herziet deze posten regelmatig in het licht van de operationele behoeften en de noodzaak om gespecialiseerde kennis te behouden. Personeelsleden die voor die posten worden geworven, komen alleen in aanmerking voor een overeenkomst voor bepaalde tijd, die één keer kan worden verlengd. De totale maximumduur van dergelijke overeenkomsten van tijdelijke functionarissen mag niet meer dan tien jaar bedragen.

Artikel 119

Gedetacheerde nationale deskundigen

1.Europol kan een beroep doen op gedetacheerde nationale deskundigen.

2.Bij besluit van de raad van bestuur worden de voorschriften vastgesteld voor de detachering van nationale deskundigen bij Europol.

Hoofdstuk XII
Financiële bepalingen

Artikel 120

Begroting

1.Voor elk begrotingsjaar, dat samenvalt met het kalenderjaar, worden alle ontvangsten en uitgaven van Europol geraamd en vervolgens op de begroting van Europol opgevoerd.

2.De ontvangsten en uitgaven in de begroting van Europol moeten in evenwicht zijn.

3.Onverminderd andere middelen bestaan de ontvangsten van Europol uit:

a)een bijdrage van de Unie die wordt opgenomen in de algemene begroting van de Unie;

b)bijdragen van landen die betrokken zijn bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis, indien de desbetreffende internationale overeenkomsten in dergelijke bijdragen voorzien;

c)eventuele vrijwillige financiële bijdragen van de lidstaten, overeenkomstig de door de raad van bestuur vastgestelde regels.

4.Europol kan van de Unie financiële middelen ontvangen in de vorm van bijdrageovereenkomsten of ad-hocsubsidies, overeenkomstig de in artikel 124 bedoelde financiële regeling en de bepalingen van de toepasselijke instrumenten die het beleid van de Unie ondersteunen.

5.De uitgaven van Europol omvatten het salaris van het personeel, uitgaven voor administratie en infrastructuur en operationele uitgaven.

6.Vastleggingskredieten in de begroting voor acties waarvan de uitvoering zich over meer dan één begrotingsjaar uitstrekt, mogen in jaartranches worden verdeeld.

Artikel 121

Opstelling van de begroting

1.Elk jaar stelt de uitvoerend directeur een ontwerpraming op van de ontvangsten en uitgaven van Europol voor het volgende begrotingsjaar, waarin een personeelsformatie is opgenomen, en hij zendt deze toe aan de raad van bestuur. De ontwerpraming wordt zodanig opgesteld dat een duidelijk onderscheid naar subactiviteit wordt gemaakt tussen kredieten, in overeenstemming met de structuur van het enkelvoudig programmeringsdocument.

2.Op basis van die ontwerpraming stelt de raad van bestuur een voorlopige ontwerpraming vast van de ontvangsten en uitgaven van Europol voor het volgende begrotingsjaar, met inbegrip van de voorlopige personeelsformatie. De raad van bestuur zendt deze samen met het ontwerp van het enkelvoudig programmeringsdocument elk jaar uiterlijk op 31 januari toe aan het Europees Parlement, de Raad en de Commissie.

3.De raad van bestuur stuurt de definitieve ontwerpraming van de ontvangsten en uitgaven van Europol, die tevens een ontwerp van personeelsformatie bevat, elk jaar uiterlijk op 31 maart toe aan de Commissie.

4.De Commissie zendt de raming, samen met het ontwerp van algemene begroting van de Unie, toe aan het Europees Parlement en de Raad.

5.Op basis van de raming neemt de Commissie de geraamde bedragen die zij nodig acht voor de personeelsformatie en de bijdrage ten laste van de algemene begroting, op in het ontwerp van algemene begroting van de Unie, dat zij overeenkomstig de artikelen 313 en 314 VWEU voorlegt aan het Europees Parlement en de Raad.

6.Het Europees Parlement en de Raad keuren de kredieten voor de bijdrage van de Unie aan Europol goed.

7.Het Europees Parlement en de Raad stellen de personeelsformatie van Europol vast.

8.De begroting van Europol wordt vastgesteld door de raad van bestuur. De begroting wordt definitief na de definitieve vaststelling van de algemene begroting van de Unie. Indien nodig wordt de begroting dienovereenkomstig aangepast.

9.Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 is van toepassing op alle bouwprojecten die waarschijnlijk aanzienlijke gevolgen zullen hebben voor de begroting van Europol.

Artikel 122

Uitvoering van de begroting

1.De uitvoerend directeur voert de begroting van Europol uit.

2.De uitvoerend directeur zendt het Europees Parlement en de Raad jaarlijks alle relevante informatie over de resultaten van evaluatieprocedures toe.

Artikel 123

Indiening van de rekeningen en kwijting

1.De rekenplichtige van Europol dient de voorlopige rekeningen van het begrotingsjaar (jaar N) uiterlijk op 1 maart van het volgende begrotingsjaar (jaar N + 1) in bij de rekenplichtige van de Commissie en bij de Rekenkamer.

2.Europol zendt een verslag over het budgettaire en financiële beheer voor jaar N uiterlijk op 31 maart van jaar N + 1 toe aan het Europees Parlement, de Raad en de Rekenkamer.

3.Uiterlijk op 31 maart van jaar N + 1 zendt de rekenplichtige van de Commissie de voorlopige rekeningen van Europol voor jaar N, die met de rekeningen van de Commissie zijn geconsolideerd, toe aan de Rekenkamer.

4.Na ontvangst van de opmerkingen van de Rekenkamer over de voorlopige rekeningen van Europol op grond van artikel 252 van Verordening (EU, Euratom) 2024/2509 van het Europees Parlement en de Raad, maakt de rekenplichtige van Europol de definitieve rekeningen van Europol voor dat jaar op. De uitvoerend directeur dient die definitieve rekeningen voor advies in bij de raad van bestuur.

5.De raad van bestuur brengt advies uit over de definitieve rekeningen van Europol voor jaar N.

6.Uiterlijk op 1 juli van het jaar N + 1 zendt de uitvoerend directeur van Europol de definitieve rekeningen voor jaar N, samen met het in lid 5 bedoelde advies van de raad van bestuur, toe aan het Europees Parlement, de Raad, de Commissie, de Rekenkamer en de nationale parlementen.

7.De definitieve rekeningen voor jaar N worden uiterlijk op 15 november van jaar N + 1 bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie.

8.Uiterlijk op 30 september van het jaar N + 1 stuurt de uitvoerend directeur de Rekenkamer een antwoord op de opmerkingen die de Rekenkamer in haar jaarverslag heeft gemaakt. Hij of zij dient dit antwoord ook in bij de raad van bestuur.

9.Op verzoek van het Europees Parlement verstrekt de uitvoerend directeur het alle inlichtingen die nodig zijn voor het goede verloop van de kwijtingsprocedure voor het jaar N, overeenkomstig artikel 261, lid 3, van Verordening (EU, Eurotom) 2024/2509.

10.Vóór 15 mei van het jaar N + 2 verleent het Europees Parlement op aanbeveling van de Raad, die met gekwalificeerde meerderheid van stemmen besluit, de uitvoerend directeur kwijting voor de uitvoering van de begroting van het begrotingsjaar N.

Artikel 124

Financiële regels

1.De financiële regeling die op Europol van toepassing is, wordt na raadpleging van de Commissie door de raad van bestuur vastgesteld. Die financiële regeling wijkt niet af van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/715 , tenzij dat in verband met de activiteiten van Europol een specifieke vereiste is en de Commissie vooraf toestemming heeft verleend.

2.Europol kan subsidies toekennen in verband met de vervulling van zijn taken.

3.Europol kan zonder oproep tot het indienen van voorstellen subsidies toekennen aan lidstaten, derde landen en internationale organisaties voor het verrichten van activiteiten die onder de bevoegdheid van Europol vallen.

4.Indien dat voor operationele doeleinden naar behoren gemotiveerd wordt, kan de financiële steun, na toestemming van de raad van bestuur, de volledige investeringskosten van uitrusting en infrastructuur dekken.

5.In de in lid 1 bedoelde financiële regeling kunnen de criteria worden vastgesteld op grond waarvan de financiële steun de in de eerste alinea van dit lid bedoelde investeringskosten volledig kan dekken.

6.Met betrekking tot de financiële steun voor de activiteiten van gemeenschappelijke onderzoeksteams stellen Europol en Eurojust gezamenlijk de regels en voorwaarden vast voor de verwerking van aanvragen voor dergelijke financiële steun.

Hoofdstuk XIII
Diverse bepalingen

Artikel 125

Voorrechten en immuniteiten

1.Op Europol en zijn personeel is Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, dat gehecht is aan het VEU en het VWEU, van toepassing.

2.De voorrechten en immuniteiten van verbindingsofficieren en hun gezinsleden worden geregeld in een overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de andere lidstaten. In die overeenkomst zijn de voorrechten en immuniteiten geregeld die nodig zijn voor de goede vervulling van de taken van de verbindingsofficieren.

Artikel 126

Talenregeling

1.De bepalingen van Verordening nr. 1 zijn van toepassing op Europol.

2.De raad van bestuur besluit met tweederdemeerderheid van zijn leden over de interne talenregeling van Europol.

3.Vertaling en alle andere taalkundige diensten die door Europol worden verlangd, behalve vertolking, worden verricht door het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie, opgericht bij Verordening (EG) nr. 2965/94 van de Raad 77 .

Artikel 127

Transparantie

1.Verordening (EG) nr. 1049/2001 is van toepassing op documenten die in het bezit van Europol zijn. Wanneer Europol de onderzoeken van het EOM ondersteunt, laat de toepassing van Verordening (EG) nr. 1049/2001 door Europol artikel 109 van Verordening (EU) 2017/1939 onverlet.

2.Besluiten die door Europol worden genomen op grond van artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1049/2001, kunnen voorwerp zijn van een klacht bij de Europese Ombudsman of een procedure die aanhangig wordt gemaakt bij het Hof van Justitie van de Europese Unie, overeenkomstig artikel 228, respectievelijk artikel 263 VWEU.

3.Europol maakt op zijn website een lijst van de leden van de raad van bestuur bekend, alsook de samenvattingen van de resultaten van de bijeenkomsten van de raad van bestuur. De bekendmaking van deze samenvattingen wordt tijdelijk of permanent achterwege gelaten of beperkt indien de bekendmaking het verrichten van de taken van Europol in het gedrang kan brengen, gelet op de zwijg- en geheimhoudingsplicht en het operationeel karakter van Europol.

Artikel 128

Preventie en bestrijding van fraude en onregelmatigheden

1.De Rekenkamer is bevoegd om bij alle subsidieontvangers, contractanten en subcontractanten die van Europol Uniemiddelen hebben gekregen, controles op documenten en controles ter plaatse te verrichten.

2.OLAF kan onderzoeken verrichten, met inbegrip van controles en verificaties ter plaatse, om vast te stellen of er sprake is van fraude, corruptie of andere onwettige activiteiten waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad in verband met een door Europol toegekende subsidie of contract, dan wel van ernstige feiten in verband met de uitoefening van activiteiten in dienstverband die onverenigbaar zijn met de plichten van leden of personeelsleden en aanleiding kunnen geven tot tuchtrechtelijke of, in voorkomend geval, strafrechtelijke procedures. Deze onderzoeken worden overeenkomstig de bepalingen en procedures van Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 van het Europees Parlement en de Raad 78 en Verordening (Euratom, EG) nr. 2185/96 van de Raad 79 uitgevoerd.

3.Overeenkomstig Verordening (EU) 2017/1939 gaat het EOM over tot onderzoek en vervolging van fraude en andere onwettige activiteiten waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad in de zin van Richtlijn (EU) 2017/1371 van het Europees Parlement en de Raad 80 .

Artikel 129

Regels inzake de bescherming van gevoelige, niet-gerubriceerde en gerubriceerde informatie

1.Europol stelt beveiligingsregels vast die gebaseerd zijn op de beginselen en regels die zijn vastgelegd in de beveiligingsregels van de Commissie voor de bescherming van gerubriceerde informatie van de Europese Unie (EUCI) en gevoelige niet-gerubriceerde informatie, zoals bepalingen betreffende de uitwisseling van dergelijke informatie met derde landen, en de verwerking en opslag van dergelijke informatie, zoals uiteengezet in Besluit (EU, Euratom) 2015/443 81 en Besluit (EU, Euratom) 2015/444 82 van de Commissie.

2.De raad van bestuur stelt de beveiligingsregels van Europol vast na goedkeuring door de Commissie. Bij de beoordeling van de voorgestelde beveiligingsregels ziet de Commissie toe op de verenigbaarheid ervan met de Besluiten (EU, Euratom) 2015/443 en (EU, Euratom) 2015/444 83 .

Artikel 130

Evaluatie en herziening

1.Uiterlijk op … [vijf jaar na de inwerkingtreding van deze verordening], en vervolgens om de vijf jaar, voert de Commissie een evaluatie uit van de prestaties van Europol met betrekking tot zijn bevoegdheid, mandaat, taken en governance overeenkomstig de richtsnoeren van de Commissie. De raad van bestuur wordt in het evaluatieproces gehoord. Bij de beoordeling van het effect van de activiteiten van Europol op de grondrechten vraagt de Commissie input van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten.

2.De evaluatie richt zich in het bijzonder op de vraag of het mandaat van Europol moet worden gewijzigd en op de financiële gevolgen van een dergelijke wijziging.

3.Bij elke tweede evaluatie worden de door het Europol bereikte resultaten getoetst in het licht van zijn bevoegdheid, mandaat, governance en taken, met inbegrip van een beoordeling of het voortbestaan van het Agentschap nog steeds gerechtvaardigd is gelet op deze bevoegdheid, dit mandaat, deze governance en deze taken.

4.De Commissie brengt verslag uit aan het Europees Parlement, de Raad en de raad van bestuur over de resultaten van de evaluatie. De resultaten van de evaluatie worden openbaar gemaakt.

Artikel 131

Administratief onderzoek

Overeenkomstig artikel 228 VWEU zijn de activiteiten van Europol onderworpen aan onderzoek door de Europese Ombudsman.

Artikel 132

Hoofdkwartier

De noodzakelijke bepalingen betreffende de huisvesting van Europol in het Koninkrijk der Nederlanden en de door het Koninkrijk der Nederlanden ter beschikking te stellen faciliteiten, alsmede de aldaar voor de uitvoerend directeur, de leden van de raad van bestuur, de personeelsleden van Europol en hun gezinsleden geldende regels, worden vastgesteld in een zetelovereenkomst tussen Europol en het Koninkrijk der Nederlanden, overeenkomstig Protocol nr. 6.

Dit doet geen afbreuk aan de mogelijkheid voor Europol om operationele, technische of administratieve functies en capaciteiten in andere lidstaten onder te brengen.

Hoofdstuk XIV
Overgangsbepalingen

Artikel 133

Rechtsopvolging

1.Europol zoals opgericht bij deze verordening is de rechtsopvolger van Europol zoals opgericht bij Verordening (EU) 2016/794, voor al zijn rechten en verplichtingen uit hoofde van het toepasselijke nationale, Unie- en internationale recht.

2.Deze verordening doet geen afbreuk aan de geldigheid van de samenwerkingsovereenkomsten en werkafspraken die Europol heeft gesloten in het kader van de Europol-overeenkomst, Besluit 2009/371/JBZ of Verordening (EU) 2016/794. Dergelijke samenwerkingsovereenkomsten en werkafspraken blijven van kracht en worden toegepast totdat zij verstrijken of worden vervangen.

Artikel 134

Overgangsregelingen

1.Europol mag de op grond van Verordening (EU) 2016/794 geïnitieerde activiteiten die niet vóór de datum van toepassing van deze verordening zijn afgerond, voortzetten. Deze activiteiten worden voortgezet overeenkomstig deze verordening.

2.Persoonsgegevens die Europol vóór de datum van toepassing van deze verordening overeenkomstig Verordening (EU) 2016/794 heeft verwerkt, mogen door Europol verder worden verwerkt indien die verwerking in overeenstemming is met deze verordening.

3.Alle doorgiften aan derde landen en internationale organisaties die door de raad van bestuur zijn toegestaan onder de voorwaarden van artikel 25, lid 6, van Verordening (EU) 2016/794, blijven uit hoofde van deze verordening geldig tot de datum waarop de periode waarvoor de doorgifte was toegestaan, verstrijkt.

4.Krachtens Verordening (EU) 2016/794 vastgestelde besluiten, uitvoeringsmaatregelen, voorschriften en regelingen blijven van kracht totdat ze uit hoofde van deze verordening worden ingetrokken of vervangen.

5.Besluiten en maatregelen die zijn vastgesteld op grond van Verordening (EU) 2016/794 en die niet in overeenstemming zijn met deze verordening, worden door de raad van bestuur ingetrokken.

6.Personeelsleden die op de datum van toepassing van deze verordening bij Europol in dienst zijn, behouden de rechten en verplichtingen die voortvloeien uit hun arbeidsovereenkomsten en aanstellingen.

7.De uitvoerend directeur en de plaatsvervangende uitvoerende directeuren die zijn benoemd op grond van Verordening (EU) 2016/794, hebben voor de resterende duur van hun ambtstermijn de respectieve verantwoordelijkheden van de uitvoerend directeur en de plaatsvervangende uitvoerende directeuren, zoals bepaald in deze verordening.

Indien de uitvoerend directeur of een plaatsvervangend uitvoerend directeur op de datum van toepassing van deze verordening zijn of haar eerste ambtstermijn vervult, bedraagt die ambtstermijn vijf jaar. Bij verlenging van die ambtstermijn wordt de procedure van artikel 76, leden 3 tot en met 7, van deze verordening gevolgd.

Indien de uitvoerend directeur of een plaatsvervangend uitvoerend directeur op de datum van toepassing van deze verordening zijn of haar tweede ambtstermijn vervult, bedraagt die ambtstermijn vijf jaar. Deze kan niet verder worden verlengd.

8.De leden van de raad van bestuur en hun plaatsvervangers die uit hoofde van Verordening (EU) 2016/794 zijn benoemd, blijven hun functies uitoefenen tot het einde van hun respectieve ambtstermijn als bepaald in Verordening (EU) 2016/794.

Hoofdstuk XV
Wijzigingen van andere bestaande instrumenten

Artikel 135

Wijzigingen in Verordening (EU) 2018/1726

In Verordening (EG) 2018/1726 wordt het volgende artikel 41 bis ingevoegd:

“Artikel 41 bis

Samenwerking met Europol

1.eu-LISA werkt samen met Europol op gebieden van gemeenschappelijk belang die verband houden met de ontwikkeling, uitrol en exploitatie van informatiesystemen en de bijbehorende communicatie-infrastructuur.

2.De in lid 1 bedoelde samenwerking tussen eu-LISA en Europol omvat met name, in voorkomend geval en overeenkomstig hun respectieve mandaten:

b)het delen, hergebruiken of aanpassen van technische componenten, instrumenten, diensten of bouwstenen die door een van beide agentschappen zijn ontwikkeld of worden beheerd;

c)het verlenen van technische ondersteuning, expertise of diensten, onder meer op het gebied van de ontwikkeling, de beproeving, het onderhoud en de beveiliging van systemen;

3.Op verzoek van Europol overeenkomstig artikel 86 van Verordening (EU) …/… van het Europees Parlement en de Raad* verstrekt eu-LISA digitale certificaten van de certificeringsautoriteit van eu-LISA aan Europol en, in voorkomend geval, aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten ten behoeve van de diensten, instrumenten en toepassingen van Europol.

4.De samenwerking uit hoofde van de leden 1 tot en met 3 vindt plaats in het kader van werkafspraken waarin de praktische regelingen worden vastgesteld, met inbegrip van financiële aspecten, governanceregelingen, regelingen voor de uitwisseling van personeel en tijdelijke opdrachten, en de oprichting en werking van gezamenlijke projectteams.”.

* Verordening (EU) …/… van het Europees Parlement en de Raad [betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol), tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2018/1726 en (EU) 2024/982 en tot intrekking van Verordening (EU) 2016/794]”.

Artikel 136

Wijzigingen in Verordening (EU) 2024/982

Artikel 49 van Verordening (EU) 2024/982 wordt als volgt gewijzigd:

(1)in lid 5 wordt de volgende tweede alinea toegevoegd:

“Europol kan dergelijke zoekopdrachten verrichten aan de hand van:

a)door derde landen verstrekte gegevens;

b)gegevens die afkomstig zijn uit de lidstaten.”;

(2)de volgende leden worden ingevoegd:

“5 bis. Voor zoekopdrachten aan de hand van DNA-profielen, dactyloscopische gegevens en gezichtsopnamen mag Europol gegevens die afkomstig zijn van lidstaten, alleen gebruiken indien de lidstaat die eigenaar is van de gegevens daarvoor toestemming heeft gegeven. Deze toestemming kan op de volgende wijze worden verleend:

a)per geval;

b)op grond van een doorlopende machtiging, onder door de lidstaat vastgestelde voorwaarden.

5 ter. Bij het verrichten van zoekopdrachten aan de hand van biometrische gegevens uit de lidstaten treedt Europol op als aanbieder van technische en forensische diensten namens de machtigende lidstaat en met inachtneming van de door die lidstaat aangegeven beperkingen inzake toegang, overdracht, doorgifte, verwijdering, vernietiging of verder gebruik van informatie.

(3)in lid 6 wordt de eerste alinea vervangen door:

“Indien de in artikel 6, 11 of 20 bedoelde procedures een match opleveren tussen de voor de zoekopdracht gebruikte gegevens en de gegevens in de nationale gegevensbank van de aangezochte lidstaat of lidstaten, stelt Europol alleen de betrokken lidstaat of lidstaten daarvan in kennis en, in voorkomend geval, de lidstaat of lidstaten die toestemming heeft (hebben) gegeven voor het gebruik van gegevens overeenkomstig lid 6.”;

(4)in lid 6 wordt de tweede alinea, punt c), vervangen door:

“c) de naam van het derde land dat of de lidstaat die de gegevens heeft verstrekt, is doorgestuurd.”;

(5)lid 7 wordt vervangen door:

“7. Het gebruik door Europol van informatie die is verkregen uit een zoekopdracht overeenkomstig dit artikel en de uitwisseling van een reeks kerngegevens overeenkomstig lid 6, is onderworpen aan de toestemming van de lidstaat in de gegevensbank waarvan de match zich heeft voorgedaan en, in voorkomend geval, van de lidstaat die toestemming heeft gegeven voor het gebruik van gegevens overeenkomstig lid 6. Indien de lidstaat het gebruik van dergelijke informatie toestaat, wordt die door Europol behandeld overeenkomstig Verordening (EU) …/… van het Europees Parlement en de Raad* [deze verordening].

_____________

Hoofdstuk XVI
Slotbepalingen

Artikel 137

Ingebruikneming

1.De Commissie bepaalt door middel van een uitvoeringshandeling als bedoeld in artikel 38, lid 8, vanaf welke datum de lidstaten de in artikel 38, lid 3, bedoelde oplossingen voor gegevensladers kunnen gebruiken om informatie te uploaden naar de dienst voor kruiscontroles van Europol.

Bij de in de eerste alinea bedoelde uitvoeringshandeling stelt de Commissie de datum vast waarop de lidstaten de oplossingen voor gegevensladers in gebruik moeten nemen.

De Commissie bepaalt door middel van een uitvoeringshandeling als bedoeld in artikel 50, lid 9, op welke datum Europol de in artikel 50 bedoelde cloudinfrastructuur van Europol in gebruik moet nemen.

2.De Commissie bepaalt door middel van een uitvoeringshandeling als bedoeld in artikel 42, lid 5, vanaf welke datum Europol en de lidstaten de in artikel 42 bedoelde gemeenschappelijke dataruimte voor politie in gebruik kunnen nemen.

Bij de in de eerste alinea bedoelde uitvoeringshandeling stelt de Commissie de datum vast waarop Europol en de lidstaten de gemeenschappelijke dataruimte voor politie in gebruik moeten nemen.

3.De Commissie bepaalt door middel van een uitvoeringshandeling als bedoeld in artikel 49 vanaf welke datum de lidstaten de in artikel 54 bedoelde EU-applicatie voor DNA-matching in gebruik kunnen nemen.

4.De Commissie bepaalt door middel van een uitvoeringshandeling als bedoeld in artikel 52, lid 6, op welke datum de lidstaten en de Commissie de in artikel 52 bedoelde statistische en verslagleggingsinstrumenten in gebruik moeten nemen.

5.De Commissie bepaalt door middel van een uitvoeringshandeling als bedoeld in artikel 80, lid 9, op welke datum andere organen en instanties van de Unie het in artikel 80 bedoelde hit/no hit-systeem in gebruik moeten nemen.

Artikel 138

Comitéprocedure

1.De Commissie wordt bijgestaan door een comité. Dat comité is een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011.

2.Wanneer naar dit artikel wordt verwezen, is artikel 5 van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing. Indien door het comité geen advies wordt uitgebracht, neemt de Commissie de ontwerpuitvoeringshandeling niet aan en is artikel 5, lid 4, derde alinea, van Verordening (EU) nr. 182/2011 van toepassing.

Artikel 139

Uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie

1.De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden.

2.De in artikel 19 bedoelde bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, wordt aan de Commissie toegekend voor onbepaalde tijd met ingang van ... [datum van inwerkingtreding van deze verordening].

3.Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 19 bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet.

4.Vóór de vaststelling van een gedelegeerde handeling raadpleegt de Commissie de door elke lidstaat aangewezen deskundigen overeenkomstig de beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven.

5.Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad.

6.Een op grond van artikel 19 vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement noch de Raad daartegen binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad voor het verstrijken van die termijn de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd.

Artikel 140

Intrekking

1.Verordening (EU) 2016/794 wordt met ingang van [toepassingsdatum van deze verordening] ingetrokken.

2.Verwijzingen naar Verordening (EU) 2016/794 worden opgevat als verwijzingen naar deze verordening.

Artikel 141

Inwerkingtreding en toepassing

1.Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

2.Zij is van toepassing met ingang van [datum].

3.Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in de lidstaten overeenkomstig de Verdragen.

Gedaan te Brussel,

Voor het Europees Parlement Voor de Raad

De voorzitter De voorzitter

[...] [...]

FINANCIEEL EN DIGITAAL MEMORANDUM — AGENTSCHAPPEN

1.KADER VAN HET VOORSTEL/INITIATIEF

1.1.Benaming van het voorstel/initiatief

Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol), tot wijziging van Verordening (EU) 2018/1726 en Verordening (EU) 2024/982 en tot intrekking van Verordening (EU) 2016/794.

1.2.Betrokken beleidsterreinen

Beleidsterrein: Binnenlandse Zaken

Activiteit: 12 Veiligheid

12 02 01: Fonds voor interne veiligheid (ISF)

12 10 01: Europol

1.3.Doelstellingen

1.3.1.Algemene doelstellingen

De algemene doelstelling van dit initiatief is het versterken van de capaciteit van Europol om de lidstaten te ondersteunen bij het voorkomen en bestrijden van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme in een steeds complexere en grensoverschrijdende veiligheidsomgeving, en zo bij te dragen tot de algemene veiligheid van de EU. Het moet er met name voor zorgen dat Europol op doeltreffende wijze operationele en analytische ondersteuning kan bieden, de uitwisseling van informatie kan vergemakkelijken en kan bijdragen tot een gecoördineerde EU-respons op nieuwe en zich ontwikkelende criminaliteitsdreiging.

1.3.2.Specifieke doelstellingen

Specifieke doelstelling nr. 1:

Versterking van de rol van Europol als informatiecentrum voor rechtshandhaving

Deze doelstelling heeft tot doel de capaciteit van Europol te versterken om hoogwaardige inlichtingen over criminaliteit over de grenzen heen te verzamelen, te verwerken, te analyseren en te delen. Zij moet de tijdigheid, interoperabiliteit en bruikbaarheid van de informatie-uitwisseling met de lidstaten en EU-organen en -agentschappen te verbeteren. Het doel is om versnippering en onderbenutting van bestaande instrumenten aan te pakken en tegelijkertijd te zorgen voor robuuste waarborgen op het gebied van gegevensbescherming en grondrechten.

Specifieke doelstelling nr. 2:

Europol als operationeel knooppunt

Het doel is de capaciteit van Europol te versterken om tijdige, uitvoerbare en alomvattende operationele ondersteuning te bieden bij onderzoeken naar zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme. Dit houdt onder meer in dat Europol doeltreffender kan optreden in grensoverschrijdende zaken, door zijn vermogen te versterken om operationele verbanden tussen nationale onderzoeken vast te stellen, de operationele follow-up tussen de lidstaten te coördineren en voortdurende ondersteuning te bieden op het gebied van criminele inlichtingen en analytisch, technisch, forensisch en financieel onderzoek.

Het doel is ook de samenwerking van Europol met organen en agentschappen van de Unie, met name het Europees Openbaar Ministerie (EOM), te versterken. Doel is ervoor te zorgen dat er ononderbroken steun op Unieniveau wordt geboden gedurende de gehele operationele levenscyclus door de informatiestroom, de operationele coördinatie en het complementaire gebruik van capaciteiten op Unieniveau te verbeteren.

Specifieke doelstelling nr. 3:

Europol als centrum voor technologie en innovatie

Het voorstel heeft tot doel de capaciteit van Europol te versterken om de bevoegde autoriteiten van de lidstaten te ondersteunen tijdens de volledige cyclus van onderzoek, innovatie en capaciteitsontwikkeling. Dit houdt onder meer in dat Europol in staat wordt gesteld gemeenschappelijke capaciteitsbehoeften vast te stellen, onderzoeks- en innovatieactiviteiten te stimuleren, het testen, valideren en opschalen van innovatieve oplossingen te ondersteunen en gedeelde capaciteiten te ontwikkelen of aan te bieden die tegemoetkomen aan gemeenschappelijke operationele vereisten. Het doel is ook Europol te positioneren als centraal platform voor samenwerking op het gebied van technologie en innovatie, het bundelen van expertise, middelen en investeringen te vergemakkelijken en de strategische technologische autonomie en veerkracht van de Unie op het gebied van interne veiligheid te ondersteunen.

1.3.3.Algemene doelstellingen

Algemene gevolgen:

Het initiatief zal naar verwachting de doeltreffendheid, snelheid en coördinatie van grensoverschrijdende onderzoeken verbeteren, waardoor criminele actoren en netwerken sneller kunnen worden geïdentificeerd en zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme die de veiligheid van de Unie aantasten, doeltreffender kunnen worden verstoord. Het initiatief zal naar verwachting ook de capaciteit van de Unie versterken om fraude, corruptie, witwassen en andere criminele activiteiten die de financiële belangen van de EU schaden, op te sporen en te bestrijden.

Als gevolg daarvan zullen EU-burgers naar verwachting profiteren van veiligere gemeenschappen, een betere bescherming van slachtoffers, minder infiltratie door criminele netwerken in de economie en openbare instellingen, minder financiële en maatschappelijke schade als gevolg van criminele activiteiten en een veiliger klimaat voor bedrijven voor legitieme economische activiteiten en investeringen in de hele Unie. Het voorstel leidt niet tot wettelijke verplichtingen voor burgers/consumenten en brengt wat dat betreft geen extra kosten met zich mee.

Het voorstel zal naar verwachting aanzienlijke schaalvoordelen opleveren voor overheidsinstanties door gespecialiseerde operationele, analytische, technische en digitale forensische capaciteiten op EU-niveau te bundelen, waardoor dubbele middelen en investeringen in de lidstaten worden verminderd. De nationale autoriteiten zullen profiteren van een efficiëntere toegang tot geavanceerde expertise, operationele ondersteuning en technologische capaciteiten die duur zouden zijn en veel middelen zouden vergen als ze op nationaal niveau individueel zouden moeten worden ontwikkeld.

Meer in het bijzonder:

Voordelen voor de rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten en de EU-organen en -agentschappen:

–Grotere beschikbaarheid op het niveau van de Unie van relevante operationele en analytische informatie ter ondersteuning van nationale en grensoverschrijdende onderzoeken.

–Snellere en doeltreffendere operationele coördinatie bij grensoverschrijdende onderzoeken, waaronder een snellere start van operationele samenwerking, snellere justitiële follow-up waar nodig, en gezamenlijke analytische activiteiten in alle lidstaten.

–Snellere, toegankelijkere en operationeel relevantere steun van Europol voor nationale en gezamenlijke onderzoeken, met inbegrip van tijdigere, betrouwbaardere en verrijkte operationele analytische producten, ondersteuning van financieel onderzoek en operationele follow-up.

–Betere identificatie van criminele netwerken, grensoverschrijdende operationele verbanden en illegale geldstromen tussen rechtsgebieden.

–Een doeltreffendere behandeling van complexe onderzoeken met digitaal bewijsmateriaal en grote ongestructureerde datasets door een betere toegang tot gespecialiseerde analytische, technische, forensische en digitale forensische capaciteiten op het niveau van de Unie.

–Meer analytische en operationele ondersteuning van de betrokken organen en agentschappen van de Unie, met name het Europees Openbaar Ministerie, ter bevordering van complementariteit, gecoördineerde follow-up van onderzoeken en meer samenhang in het optreden op Unieniveau gedurende de gehele onderzoekscyclus en de gehele duur van gerechtelijke procedures.

–Meer efficiëntie:

–Een groter aantal nationale onderzoeken dat profiteert van informatie, operationele ondersteuning en gespecialiseerde capaciteiten op Unieniveau.

–Snellere operationele follow-up en minder vertragingen bij grensoverschrijdende onderzoeken.

–Lagere kosten in verband met de toegang tot gespecialiseerde analytische, technische en digitale forensische capaciteiten dankzij schaalvoordelen op het niveau van de Unie.

–Minder dubbel werk en parallelle onderzoeken door betere informatie-uitwisseling, operationele coördinatie en mechanismen voor conflictoplossing.

–Efficiënter gebruik van de bestaande informatiesystemen van de Unie door meer interoperabiliteit en gedeeld operationeel gebruik.

–Minder behoefte aan de ontwikkeling van afzonderlijke analytische capaciteiten door de betrokken organen en agentschappen van de Unie, met name het EOM, tenzij deze laatste capaciteiten noodzakelijk zijn vanwege het specifieke mandaat van de betrokken organen en agentschappen van de Unie, door middel van een betere toegang tot de analytische capaciteiten van Europol op Unieniveau.

Voordelen voor de interne veiligheid van de Unie:

–Versterkte capaciteit om te anticiperen op veranderende vormen van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme, deze op te sporen en erop te reageren.

–Vroegere identificatie van criminele structuren die in meerdere rechtsgebieden actief zijn.

–Beter bewijsmateriaal voor gerechtelijke procedures door middel van verbeterde analytische, technische en forensische capaciteiten.

–Versterking van het vertrouwen van het publiek in het vermogen van de Unie om burgers, bedrijven en overheidsfinanciën te beschermen tegen zware en georganiseerde criminaliteit.

1.3.4.Prestatie-indicatoren

Vermeld de indicatoren voor de monitoring van de voortgang en de beoordeling van de resultaten

Specifieke doelstelling nr. 1:

-Europol handhaaft tot vijf normen en referentierichtsnoeren inzake informatie-uitwisseling (aantal normen en richtsnoeren inzake gegevensformaat en -uitwisseling dat actief wordt ondersteund door Europol; basisscenario 0; streefdoel 5.)

-De helft van de rechercheurs in de EU heeft een digitale politie-ID van de EU gekregen en heeft daadwerkelijk toegang gekregen tot de gemeenschappelijke dataruimte voor politie van de EU (aandeel van politiefunctionarissen in de EU met strafrechtelijke onderzoeksbevoegdheden die zijn geregistreerd als gebruikers van de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte van de EU; basisscenario 0 %; streefdoel 50 %)

-Bij de helft van de strafrechtelijke onderzoeken waarvoor het gebruik van hoogwaardige analytische instrumenten gerechtvaardigd is, wordt gebruikgemaakt van instrumenten die door Europol beschikbaar zijn gesteld (aandeel strafzaken dat in de loop van het jaar in de hele EU is geopend en waarvoor bij onderzoeken gebruikgemaakt is van analytische instrumenten die ofwel gezamenlijk zijn aangeschaft ofwel door Europol online beschikbaar zijn gesteld via de gemeenschappelijke politiële gegevensruimte van de EU; basisscenario 0 %; streefdoel 10 % 84 )

-Alle personen die in de loop van het jaar verdacht werden van of veroordeeld waren voor een strafbaar feit 85 , zijn in elke lidstaat gecontroleerd aan de hand van de gegevens van Europol (aantal lidstaten waarvoor de verhouding “aantal jaarlijkse zoekopdrachten in de gegevensbanken van Europol” ten opzichte van de cijfers van Eurostat over verdachte of veroordeelde personen in de loop van het jaar meer dan 1,00 bedraagt; basisscenario 1; streefdoel = 26)

-Rechtshandhavingsinstanties hebben systematisch met andere lidstaten follow-up gegeven aan grensoverschrijdende zaken (aantal lidstaten waarvoor de verhouding tussen “nieuwe grensoverschrijdende zaken die zijn ingeleid, zoals met Siena, of een gezamenlijke operationele analysezaak…” en “nieuwe zaken die in de loop van het jaar een hit in de Europol-gegevensbanken hebben opgeleverd” meer dan 0,90 bedraagt; streefdoel = 26)

-Rechtshandhavingsinstanties hebben de helft van de keren informatie verstrekt aan Europol over grensoverschrijdende zaken (aantal lidstaten waarvoor de verhouding “verstrekking van informatie aan Europol via Siena of andere middelen” ten opzichte van “aantal nieuwe zaken die in de loop van het jaar een hit in de Europol-gegevensbanken hebben opgeleverd” meer dan 50 % bedraagt; basisscenario = 5; streefdoel = 26)

-De informatie over alle personen die in de loop van het jaar voor een strafbaar feit zijn veroordeeld, is met de lidstaten en Europol gedeeld in het Europol-informatiesysteem (verhouding tussen “in de loop van het jaar in het EIS geüploade of bijgewerkte gegevens” en het aantal volgens Eurostat veroordeelde personen; streefdoel = 100 %)

Specifieke doelstelling nr. 2:

-Groter aandeel van grensoverschrijdende onderzoeken dat operationele, analytische of technische ondersteuning van Europol krijgt.

(streefdoel: +30 %)

-Verkorting van de gemiddelde tijd tussen de ontvangst van operationele informatie door Europol en de verspreiding van analytische resultaten onder de lidstaten
(streefdoel: < 24 uur)

-Groter aantal onderzoeken met digitaal bewijsmateriaal dat door de analytische en digitale forensische capaciteiten van Europol wordt ondersteund

(streefdoel: +50 %)

-Toename van het aantal of de waarde van door Europol ondersteunde financiële onderzoeken en zaken betreffende de opsporing of ontneming van vermogensbestanddelen.
(streefdoel: +40 %)

-Aantal zaken waarin Europol aan de bureaus voor de ontneming van vermogensbestanddelen van de lidstaten voorstellen doet voor dringende maatregelen voor de bevriezing of het behoud van vermogensbestanddelen.

-Groter aantal door Europol vastgestelde operationele banden tussen onderzoeken die in verschillende lidstaten worden uitgevoerd.

(streefdoel: +40 %)

-Groter aantal nationale onderzoeken dat rechtstreeks wordt ondersteund via de ondersteuningsbureaus van Europol.

-Een groter aandeel van de door het EOM behandelde zaken waarvoor analytische ondersteuning is vereist en die baat hebben bij Europol.

(streefdoel: 90 %)

Specifieke doelstelling nr. 3:

-Aantal capaciteitslacunes en prioriteiten op het gebied van technologische ontwikkeling die zijn vastgesteld via het kader voor prognoses en capaciteitsontwikkeling en die leiden tot concrete follow-upacties op het niveau van de Unie of de lidstaten.

(streefdoel: 10 acties/jaar)

-Aantal geavanceerde capaciteiten of technologische oplossingen die door Europol beschikbaar zijn gesteld voor operationeel gebruik door de lidstaten.

(streefdoel: 5/jaar)

-Aantal door Europol ondersteunde gespecialiseerde opleidingsactiviteiten op het gebied van geavanceerde technologieën, digitale onderzoeken en forensische capaciteiten.

(streefdoel: 6/jaar)

1.4.Het voorstel/initiatief betreft:

 een nieuwe actie

 een nieuwe actie na een proefproject/voorbereidende actie 86

 de verlenging van een bestaande actie

 de samenvoeging of ombuiging van een of meer acties naar een andere/een nieuwe actie

1.5.Motivering van het voorstel/initiatief

1.5.1.Behoeften waarin op korte of lange termijn moet worden voorzien, met een gedetailleerd tijdschema voor de uitrol van het initiatief

Voor de uitvoering van het wetgevingsinitiatief moeten op Unie- en nationaal niveau geleidelijk juridische, organisatorische, operationele en technologische maatregelen worden ingevoerd. De uitrol moet beginnen bij de inwerkingtreding en toepassing van de verordening en vereist een geleidelijke opschaling van de middelen, met name personele en ICT-middelen, in overeenstemming met de toenemende vraag naar diensten en capaciteiten van Europol.

Voor de uitvoering is met name het volgende vereist: i) de vaststelling van tertiaire wetgeving en technische normen; ii) de oprichting van nieuwe structuren voor governance, operationele ondersteuning en capaciteitsontwikkeling binnen Europol; iii) grote investeringen in veilige, interoperabele en cloudgebaseerde infrastructuur voor informatiebeheer en analyse; iv) de geleidelijke ontwikkeling en uitrol van geavanceerde analytische, op artificiële intelligentie gebaseerde en digitale forensische capaciteiten; en v) de integratie van de diensten, systemen en operationele ondersteuning van Europol in de werkstromen van nationale onderzoeken en in mechanismen voor grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van rechtshandhaving.

Voor de uitvoering zijn ook versterkte samenwerking en geactualiseerde werkafspraken vereist tussen Europol en de betrokken organen en agentschappen van de Unie, met name het Europees Openbaar Ministerie.

Indicatieve mijlpalen worden geteld vanaf het jaar waarin de nieuwe verordening van toepassing wordt, en worden aangeduid met J.

Commissie:

–J+1 en volgende jaren: goedkeuring van tertiaire wetgeving, met name inzake het informatiecentrum (SO1).

Organisatorische, operationele en governancemaatregelen van Europol:

–J: oprichting van de stuur- en adviesgroepen voor ICT en informatiebeheer, de adviesgroep capaciteiten en innovatie, en het dagelijks bestuur.

–J: oprichting van een specifieke operationele capaciteit ter ondersteuning van EOM-gerelateerde zaken.

–J+3: volledig bemande en gestructureerde operationele capaciteit ter ondersteuning van het EOM.

–J: vereenvoudigde regels voor de indeling van betrokkenen in categorieën worden van toepassing.

–J: oprichting van gespecialiseerde kenniscentra van de Unie, de operationele en analysedienst (SO2) en de dienst capaciteiten en innovatie (SO3), met inbegrip van de vaststelling van relevante uitvoeringsregels door de raad van bestuur.

–J+3: volledig bemande gespecialiseerde kenniscentra van de Unie, de operationele en analysedienst (SO2) en de dienst capaciteiten en innovatie (SO3).

–J: oprichting van ondersteuningsbureaus van Europol in de lidstaten.

–J+1 t/m J+3: personeel gedetacheerd bij het nationale ondersteuningsbureau van Europol.

–J+1 t/m J+3: actualisering van relevante werkafspraken tussen Europol en organen van de Unie.

–J+3 t/m J+4: de geleidelijke ontwikkeling, samen met de betrokken organen van de Unie, van geautomatiseerde hit/no hit-mechanismen met kruiscontroles ten opzichte van Europol-gegevens.

–J+1: ontwikkeling van gespecialiseerde steun op EU-niveau voor nationale autoriteiten die elektronisch bewijsmateriaal willen verkrijgen van aanbieders van onlinediensten.

Capaciteitsontwikkeling, ICT, innovatie van Europol:

–J+1: oprichting van het kader voor prognoses en capaciteitsontwikkeling en centrale gezamenlijke aanbestedingscapaciteit voor technische componenten (SO3).

–J+2: eerste actualisering van de UMF-norm onder leiding van Europol en beschikbaarheid van de DNA-capaciteit (SO1).

–J+2: instelling van een schaalbare en veilige hybride cloudinfrastructuur op basisbeschermingsniveau die gelijkwaardig is aan gevoelige niet-gerubriceerde informatie.

–J+5: uitbreiding van de cloudinfrastructuur tot omgevingen met gerubriceerde informatie.

–J+2: eerste integratietest met identiteitsgegevens van een nationale politie-identiteit.

–J+3 t/m J+5: geleidelijke integratie van identiteitsgegevens van de nationale digitale politie-identiteit.

–J+2: migratie van een eerste groot platform voor informatiebeheer en analytische instrumenten naar de cloudinfrastructuur.

–J+3 t/m J+5: geleidelijke migratie van de resterende systemen en analytische instrumenten van Europol naar de cloudinfrastructuur op basisbeschermingsniveau.

–J+6: migratie van relevante systemen naar geclassificeerde cloudomgevingen.

–J+1 t/m J+6: geleidelijke modernisering van kernplatforms voor informatiebeheer en -analyse, waaronder Siena, diensten voor kruiscontroles en de analytische omgeving van Europol, door middel van verbeterde automatisering, functies op basis van artificiële intelligentie, verbeterde bruikbaarheid, betere prestaties, gegevensnormalisatie en uitgebreide biometrische functies.

–J: eerste verbeterde interconnectie met nationale gegevensbanken in het kader van Prüm II door middel van een eerste biometrische modaliteit.

–J+2: uitbreiding tot aanvullende biometrische modaliteiten.

–J t/m J+6: geleidelijke uitbreiding van innovatieve en op AI gebaseerde analytische instrumenten waarover Europol en de lidstaten beschikken.

–Vanaf J: geleidelijke consolidatie van de capaciteiten op het gebied van inlichtingen uit open bronnen (Osint).

Lidstaten:

–J t/m J+7 (continu): hun nationale organisatie geleidelijk aanpassen en automatisering voor informatie-uitwisseling met Europol invoeren of versterken.

–J t/m J+7 (continu): modernisering van nationale systemen en werkstromen in strafrechtelijk onderzoek met het oog op de geleidelijke integratie van de diensten, analytische instrumenten en interoperabiliteitsnormen van Interpol.

–J+1: de eerste lidstaten actualiseren de nationale digitale identiteitsgegevens voor rechtshandhaving in overeenstemming met de geharmoniseerde normen van de Unie.

–J+2 t/m J+4: geleidelijke afgifte van de digitale politie-ID van de EU aan nationale rechercheurs.

–J+6: alle met Europol verbonden nationale systemen moeten vooraf worden geauthenticeerd via de digitale politie-ID van de EU.

–J+1: harmonisatie van de digitale eindpunten van onderzoekers om de toegang tot de infrastructuur, platforms en instrumenten van de EU-politiecloud te vergemakkelijken.

–J: oprichting van en onderdak bieden aan ondersteuningsbureaus van Europol door de lidstaten.

Organen van de Unie

–J+1 t/m J+3: actualisering van relevante werkafspraken met Europol.

–J: het EOM voert geleidelijk de technische en organisatorische maatregelen uit die nodig zijn om nauwere operationele samenwerking en toegang tot analytische ondersteuning van Europol te ondersteunen.

–J+3 t/m J+4: de geleidelijke ontwikkeling, samen met Europol, van geautomatiseerde hit/no hit-mechanismen met kruiscontroles.

1.5.2.Toegevoegde waarde van de deelname van de EU

Ex ante meerwaarde van de EU

Zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme opereren steeds vaker over de grenzen heen, zijn afhankelijk van digitale technologieën en infrastructuur en maken gebruik van verschillen tussen nationale juridische, operationele en technische kaders. Voor de omvang, snelheid en complexiteit van deze dreigingen zijn gecoördineerde actie, interoperabele systemen en gedeelde capaciteiten op het niveau van de Unie vereist. Optreden door de lidstaten alleen zou niet volstaan om doeltreffende grensoverschrijdende operationele coördinatie, grootschalige analyse van inlichtingen of criminaliteit of de ontwikkeling en inzet van geavanceerde technologische en analytische capaciteiten in de hele Unie te waarborgen.

Meerwaarde van de EU van het bestaande rechtskader

In de evaluatie van het huidige rechtskader werd, op basis van een uitgebreide raadpleging van belanghebbenden, bevestigd dat Europol een duidelijke meerwaarde van de EU biedt door te fungeren als een centraal platform voor het delen van inlichtingen over criminaliteit en grensoverschrijdende operationele coördinatie. Zijn infrastructuur maakt realtime informatie-uitwisseling tussen de lidstaten mogelijk, waardoor verbanden tussen onderzoeken kunnen worden vastgesteld, die anders onopgemerkt zouden blijven. Zonder Europol zou de samenwerking afhankelijk zijn van tragere, minder doeltreffende bilaterale kanalen, waardoor het moeilijker zou worden om geavanceerde transnationale criminele netwerken te bestrijden. De belanghebbenden zijn het erover eens dat de analytische en coördinerende ondersteuning van Europol de efficiëntie van grensoverschrijdende onderzoeken aanzienlijk verbetert in vergelijking met nationale of bilaterale inspanningen alleen.

Volgens de evaluatie voorziet Europol ook in gespecialiseerde capaciteiten op EU-niveau, zoals digitaal forensisch onderzoek, financiële inlichtingen en expertise op het gebied van cybercriminaliteit, die veel lidstaten, met name kleinere lidstaten of lidstaten met minder middelen, niet zelfstandig zouden kunnen ontwikkelen. Deze bundeling van middelen voorkomt dubbel werk en zorgt ervoor dat alle lidstaten kunnen profiteren van geavanceerde instrumenten. Uit casestudy’s blijkt dat de betrokkenheid van Europol vaak van cruciaal belang blijkt bij het ontmantelen van complexe criminele netwerken die in meerdere rechtsgebieden actief zijn. Daarnaast fungeert Europol als één toegangspoort voor de samenwerking tussen de EU en internationale rechtshandhavingsinstanties, waardoor er minder behoefte is aan meerdere bilaterale overeenkomsten.

Meerwaarde van de EU van de voorgestelde actie

De voorgestelde actie biedt een duidelijke meerwaarde op het niveau van de Unie door de vaststelling van gemeenschappelijke operationele, technische en interoperabiliteitskaders die niet doeltreffend kunnen worden ontwikkeld door middel van op zichzelf staande nationale maatregelen of bilaterale samenwerkingsregelingen. Met name de ontwikkeling van geharmoniseerde normen voor digitale identificatiegegevens voor rechtshandhaving, digitale eindpunten, gegevensformaten en werkstromen voor onderzoeksgegevens vereist coördinatie op Unieniveau om interoperabiliteit, veilige informatie-uitwisseling en coherente grensoverschrijdende onderzoeken tussen de lidstaten en relevante organen van de Unie te waarborgen.

Het voorstel biedt ook toegevoegde waarde door operationele ondersteuning, coördinatie en mechanismen voor kruiscontroles op Unieniveau mogelijk te maken op basis van gegevens en informatiesystemen van Europol. Een betere toegang tot en een beter operationeel gebruik van de capaciteiten van Europol door de lidstaten en de betrokken organen van de Unie, met name het EOM, kunnen naar hun aard alleen doeltreffend op het niveau van de Unie worden georganiseerd.

Daarnaast levert het voorstel schaalvoordelen op door geavanceerde technologische, analytische en digitale forensische capaciteiten op het niveau van de Unie te bundelen, met inbegrip van op artificiële intelligentie gebaseerde instrumenten, veilige cloudinfrastructuren, geavanceerde forensische technologieën en gezamenlijke aanbestedingsmechanismen. Dit vermindert dubbele investeringen en operationele versnippering tussen de lidstaten en maakt het mogelijk capaciteiten efficiënter en goedkoper te ontwikkelen en in te zetten dan via parallelle nationale oplossingen.

1.5.3.Nuttige ervaring die bij soortgelijke activiteiten in het verleden is opgedaan

In de evaluatie van het huidige rechtskader, en met name de raadpleging van belanghebbenden, werd het volgende bevestigd:

·Coördinatie op EU-niveau is onontbeerlijk. Aangezien transnationale criminaliteit een gestructureerde, gecentraliseerde samenwerking vereist (en nationale inspanningen alleen ontoereikend zijn), zijn de systemen voor het delen van inlichtingen over criminaliteit en de operationele en analytische capaciteiten van Europol van cruciaal belang voor doeltreffende grensoverschrijdende onderzoeken.

·Geavanceerde technologische en analytische capaciteiten zijn van essentieel belang. Gezien het toenemende belang van digitaal bewijsmateriaal, versleuteling en cybercriminaliteit, waarvoor gespecialiseerde kennis nodig is die verder gaat dan de capaciteiten van de afzonderlijke lidstaten, moet Europol voortdurend innoveren (bv. digitaal forensisch onderzoek, AI-gestuurde analyse) om aan de operationele behoeften van de lidstaten te kunnen voldoen.

·De systematische en geautomatiseerde uitwisseling van informatie moet worden versterkt. Inconsistente gegevensuitwisselingspraktijken tussen de lidstaten verminderen de operationele doeltreffendheid, hetgeen kan worden tegengegaan door meer gebruik te maken van geautomatiseerde uitwisselingssystemen en gestandaardiseerde procedures.

·Samenhang binnen het veiligheidskader van de EU is van cruciaal belang. Voor een naadloze samenwerking tussen Europol en andere organen van de Unie zijn duidelijke mandaten, onderling afgestemde gegevensbeschermingsregels en efficiënte informatie-uitwisseling nodig.

·De Refit-beginselen moeten als leidraad dienen voor de efficiëntie van de procedures. Door het vereenvoudigen van processen, het verbeteren van de interoperabiliteit en het verminderen van de administratieve lasten zou de operationele snelheid toenemen. Upgrades van digitale instrumenten (bv. AI en beveiligde gegevensplatforms) moeten dan ook prioriteit krijgen om realtime samenwerking te ondersteunen.

Daarom is het huidige rechtskader van Europol nog steeds doeltreffend, maar moet het wel verder ontwikkeld worden om nieuwe dreigingen aan te pakken en te voorzien in operationele behoeften. Toekomstige aanpassingen moeten zijn gericht op technologie, interoperabiliteit en gestroomlijnde samenwerking om de veerkracht van het veiligheidskader van de EU te waarborgen.

Voor een doeltreffende uitvoering van de voorgestelde maatregelen heeft de ervaring uit het verleden ook aangetoond hoe belangrijk het is te zorgen voor duidelijke governancestructuren, robuuste prioriteringsmechanismen en doeltreffende coördinatie tussen Europol, de lidstaten, de Commissie en andere relevante organen van de Unie om dubbel werk te voorkomen en een coherente operationele en technologische ontwikkeling op het niveau van de Unie te waarborgen.

Daarnaast is uit de ervaring met eerdere projecten voor capaciteitsontwikkeling en modernisering van ICT gebleken dat er behoefte is aan een duidelijke toewijzing en traceerbaarheid van de middelen van de Unie in alle operationele en technologische ondersteuningsactiviteiten, in combinatie met krachtige regelingen voor monitoring, rapportage en verantwoordingsplicht. Het voorstel versterkt daarom de governance-, plannings- en rapportagemechanismen. Bovendien kunnen er duidelijke synergieën in ICT-projecten worden bereikt via de samenwerking tussen Europol en eu-LISA, het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht. eu-LISA kan op basis van zijn deskundigheid, ervaring en samenwerking met externe dienstverleners op doeltreffende en efficiënte wijze diensten op het gebied van informatiebeheer en ICT aan Europol verlenen. Daartoe voorziet het voorstel in een gestructureerde samenwerking tussen Europol en eu-LISA op het gebied van de ontwikkeling, uitrol en exploitatie van informatiesystemen en de bijbehorende communicatie-infrastructuur.

1.5.4.Verenigbaarheid met het meerjarig financieel kader en eventuele synergie met andere passende instrumenten

In de politieke beleidslijnen voor de Europese Commissie 2024-2029 kondigde de voorzitter van de Europese Commissie de doelstelling aan om van Europol een echt operationele politiedienst te maken en zijn personeel in de loop van de tijd meer dan te verdubbelen. Dit moet gepaard gaan met een versterkt toezicht en mandaat, om de ondersteuning van de nationale rechtshandhavingsinstanties te verbeteren.

Op 16 juli 2025 heeft de Commissie haar voorstel inzake het meerjarig financiële kader 87 (“MFK”) voor de periode 2028-2034 gepresenteerd, voor een bedrag van bijna 2 miljard EUR. In het licht van de toenemende veiligheidsdreigingen waarmee de Unie wordt geconfronteerd en de aangetoonde meerwaarde van gecoördineerd optreden van de EU en de lidstaten op het gebied van interne veiligheid, heeft het voorgestelde MFK tot doel de uitvoering van ProtectEU — een Europese strategie voor interne veiligheid — te ondersteunen en de preventie-, paraatheids- en responscapaciteit van de EU te versterken.

In dat kader heeft de Commissie een aanzienlijke verhoging voorgesteld van de middelen die worden toegewezen aan gedecentraliseerde agentschappen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, waaronder Europol.

De cijfers in dit financieel en digitaal memorandum hebben uitsluitend betrekking op de aanvullende financiële en personele middelen die nodig zijn om de bij het voorstel ingevoerde nieuwe maatregelen uit te voeren in vergelijking met de huidige Europol-verordening 88 . Voor het voorstel zijn naar schatting extra middelen nodig voor Europol en eu-LISA, in verband met de uitvoering van de bij deze verordening aan het agentschap gedelegeerde taken, ten belope van ongeveer 1,053 miljard EUR en 910 extra personeelsposten 89 gedurende het MFK 2028-2034, ten opzichte van de basisbegroting voor 2027, die neerkomt op 1 226 personeelsleden en 256,557 miljoen EUR aan kredieten.

Deze cijfers moeten daarom worden gelezen in samenhang met de middelen die nodig zijn om de bestaande maatregelen uit hoofde van het huidige rechtskader uit te voeren, geraamd op 1,946 miljard EUR en 1 226 personeelsleden voor het MFK 2028-2034, op basis van de jaarlijkse begroting voor 2027 die wordt geraamd voor zeven jaar met een jaarlijks inflatiepercentage van 2 %. Bij elkaar opgeteld komt dit neer op een totaalbedrag van 2,999 miljard EUR voor het volgende MFK en 2 336 personeelsleden aan het einde van 2034, wat in overeenstemming is met het wetgevingsvoorstel van de Commissie voor het MFK 2028-2034.

De activiteiten die de lidstaten in dezelfde periode moeten uitvoeren ter ondersteuning van verbeterde interoperabiliteit, integratie van de Europol-systemen in werkstromen van nationale onderzoeken, uitrol van digitale politie-identificatiegegevens en versterkte capaciteit voor informatie-uitwisseling, worden geraamd op ongeveer 590 miljoen EUR tijdens de eerste uitvoeringsperiode van zeven jaar, met name voor de aanpassing van nationale systemen, werkstromen en technische interfaces die nodig zijn om een meer geïntegreerde en geautomatiseerde samenwerking met de Europol-systemen en -instrumenten te ondersteunen.

De geraamde gevolgen voor de uitgaven en het personeelsbestand voor 2028 en daarna worden louter ter illustratie verstrekt en lopen niet vooruit op het volgende meerjarig financieel kader. De financieringsbron en de omvang van de financiële vastlegging van de Unie voor de periode na 2027 blijven afhankelijk van het resultaat van de interinstitutionele onderhandelingen over het MFK 2028-2034 en zullen daarna worden vastgesteld via de jaarlijkse begrotingsprocedure. Alle kredieten en personeelstoewijzingen vanaf 2028 zijn indicatief.

1.5.5.Beoordeling van de verschillende beschikbare financieringsopties, waaronder mogelijkheden voor herschikking

De herziening van het mandaat van Europol in 2022 was een belangrijke stap in de richting van de modernisering van het mandaat van het Agentschap, met name door de versterking van zijn capaciteiten op het gebied van gegevensverwerking, innovatie en ondersteuning in reactie op de steeds digitalere, grensoverschrijdende en complexe aard van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme. Die herziening ging gepaard met een stijging van ongeveer 178 miljoen EUR ten opzichte van de begroting van 1 285 miljoen EUR die oorspronkelijk voor Europol was goedgekeurd in het MFK-voorstel voor 2021-2027, wat neerkomt op een stijging van 14 %.

Sindsdien is de operationele omgeving aanzienlijk veranderd. Criminele netwerken hebben hun gebruik van digitale technologieën, artificiële intelligentie, versleutelde communicatie en online-infrastructuur in rap tempo uitgebreid en combineren gedigitaliseerde criminaliteit, financiële criminaliteit, mensenhandel en andere illegale activiteiten in toenemende mate tot zeer adaptieve en transnationale criminele modellen. Tegelijkertijd zijn het volume en het strategische belang van operationele gegevens in strafrechtelijke onderzoeken aanzienlijk toegenomen. Dit heeft geleid tot een voortdurende toename van de verwachtingen van de lidstaten en de organen van de Unie met betrekking tot de operationele, analytische, technologische, forensische en coördinerende ondersteuning van Europol, wat heeft geleid tot herhaalde verzoeken om een jaarlijkse verhoging van de begroting en een uitbreiding van het personeelsbestand van Europol tot boven de niveaus die oorspronkelijk in het kader van het huidige MFK waren geprogrammeerd.

In dit voorstel worden substantiële nieuwe operationele en technologische taken en taken op het gebied van capaciteitsontwikkeling ingevoerd en worden tegelijkertijd bestaande activiteiten binnen een coherenter operationeel en governancekader geïntegreerd en geconsolideerd. Om het beoogde operationele effect te bereiken en de rechtshandhavingscapaciteiten van de Unie dienovereenkomstig te versterken, zijn aanzienlijke extra investeringen nodig in gespecialiseerd personeel, geavanceerde technologische infrastructuur, beveiligde cloud- en analytische omgevingen, instrumenten op basis van artificiële intelligentie en operationele ondersteuningsmechanismen. Dergelijke investeringen kunnen niet binnen de huidige financiële middelen worden opgevangen en vereisen daarom aanvullende financiële steun uit de begroting van de Unie.

Alle ramingen van de behoefte aan extra middelen in het kader van het voorstel zijn gebaseerd op de basisbegroting van Europol voor 2027, met inbegrip van beleidskredieten en personeel. De Commissie heeft een uitgebreide beoordeling uitgevoerd van de mogelijkheden voor herschikking binnen het Agentschap om na te gaan of de nieuwe taken die in het voorstel worden ingevoerd, binnen het bestaande kader van middelen kunnen worden ondergebracht. In die beoordeling werd geconcludeerd dat Europol reeds operationeel is op of dicht bij de maximale operationele capaciteit. De raad van bestuur heeft met name in 2024 al herprioriteringsmaatregelen genomen als reactie op de beperkte middelen. In dit verband zijn er geen significante herschikkingsmogelijkheden vastgesteld die Europol in staat zouden stellen de in het voorstel beoogde aanvullende taken op zich te nemen zonder dat dit negatieve gevolgen zou hebben voor de uitvoering van bestaande operationele activiteiten en de ondersteuning van de lidstaten.

Bijgevolg voorziet het voorstel in extra financiële en personele middelen voor Europol in de volgende MFK-periode om de duurzame uitvoering van het herziene mandaat te waarborgen en structurele onderfinanciering van de uitgebreide verantwoordelijkheden van het Agentschap te voorkomen.

De uitvoering van het voorstel zal extra activiteiten voor eu-LISA met zich meebrengen om Europol diensten op het gebied van informatiebeheer en ICT te verlenen. Bijgevolg voorziet het voorstel in gerichte wijzigingen van het mandaat van eu-LISA en in een beperkt aantal extra personele middelen voor eu-LISA in de volgende MFK-periode om ervoor te zorgen dat de gestructureerde samenwerking tussen Europol en eu-LISA duurzaam wordt uitgevoerd, zoals uiteengezet in de herziene mandaten van de agentschappen. Op dit moment is het niet mogelijk om de aan eu-LISA toe te wijzen operationele uitgaven voor deze activiteiten in cijfers uit te drukken, aangezien nog niet duidelijk is welke diensten Europol precies zou uitvoeren via de door eu-LISA verleende diensten. Daarom zullen de operationele uitgaven voor deze activiteiten die aan eu-LISA moeten worden toegewezen uit de totale operationele uitgaven waarin dit financieel en digitaal memorandum voorziet, op een latere datum worden beoordeeld.

De uitvoering van het voorstel zal ook aanvullende activiteiten voor de diensten van de Commissie, met name het directoraat-generaal Migratie en Binnenlandse Zaken (DG HOME), met zich meebrengen op het gebied van governance, toezicht, beleidscoördinatie en de voorbereiding en vaststelling van uitvoeringshandelingen. Er zal ook aanvullende ondersteuning nodig zijn van het directoraat-generaal Digitale Diensten (DG DIGIT), met name met betrekking tot de oprichting en het beheer van contractuele kaders voor ICT-toeleveringsketens en cloudcomputing ter ondersteuning van de technologische infrastructuur van Europol.

1.6.Duur en financiële gevolgen van het voorstel/initiatief

 beperkte geldigheidsduur

– van kracht van [DD/MM]YYYY tot en met [DD/MM]YYYY

– financiële gevolgen vanaf YYYY tot en met YYYY voor vastleggingskredieten en vanaf YYYY tot en met YYYY voor betalingskredieten.

 onbeperkte geldigheidsduur

–uitvoering met een opstartperiode vanaf JJJJ tot en met JJJJ,

–gevolgd door een volledige uitvoering.

1.7.Wijzen van uitvoering van de begroting

 Direct beheer door de Commissie

–door haar diensten, waaronder het personeel in de delegaties van de Unie;

– door de uitvoerende agentschappen

 Gedeeld beheer met de lidstaten

 Indirect beheer door begrotingsuitvoeringstaken toe te vertrouwen aan:

– derde landen of de door hen aangewezen organen

– internationale organisaties en hun agentschappen (geef aan welke)

– de Europese Investeringsbank en het Europees Investeringsfonds

– de in de artikelen 70 en 71 van het Financieel Reglement bedoelde organen

– publiekrechtelijke organen

– privaatrechtelijke organen met een openbaredienstverleningstaak, voor zover zij zijn voorzien van voldoende financiële garanties

– privaatrechtelijke organen van een lidstaat, waaraan de uitvoering van een publiek-privaat partnerschap is toevertrouwd en die zijn voorzien van voldoende financiële garanties

– organen waaraan of personen aan wie de uitvoering van specifieke maatregelen op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid in het kader van titel V van het Verdrag betreffende de Europese Unie is toevertrouwd en die worden genoemd in de betrokken basishandeling

– in een lidstaat gevestigde organen die onder het privaatrecht van een lidstaat of onder het Unierecht vallen en die in aanmerking komen om overeenkomstig sectorspecifieke regelgeving te worden belast met de uitvoering van middelen van de Unie of begrotingsgaranties, voor zover dergelijke organen onder zeggenschap staan van publiekrechtelijke organen of privaatrechtelijke organen met een openbaredienstverleningstaak, en beschikken over voldoende financiële garanties in de vorm van hoofdelijke aansprakelijkheid van de controlerende organen of gelijkwaardige financiële garanties, die voor elke actie beperkt kunnen blijven tot het maximumbedrag van de steun van de Unie.

2.BEHEERSMAATREGELEN

2.1.Regels inzake het toezicht en de verslagen

Het toezicht op en de verslaglegging over activiteiten die door Europol in indirect beheer worden uitgevoerd, zullen voldoen aan de bepalingen van de nieuwe Europol-verordening en het Financieel Reglement 90 en in overeenstemming zijn met de gemeenschappelijke aanpak inzake de gedecentraliseerde agentschappen 91 .

Europol dient jaarlijks bij de Commissie, het Europees Parlement en de Raad een enkelvoudig programmeringsdocument (EPD) in met zijn meerjarige en jaarlijkse werkprogramma’s, doelstellingen, beoogde resultaten en prestatie-indicatoren. Bij de opstelling van dit document wordt rekening gehouden met het advies van de Commissie en de gezamenlijke parlementaire controlegroep (GPC). Daarnaast zal Europol een geconsolideerd jaarlijks activiteitenverslag vaststellen, waarin de vooruitgang wordt beoordeeld in het licht van de doelstellingen van het EPD. De raad van bestuur keurt dit verslag goed voordat het uiterlijk op 1 juli van elk jaar aan de Commissie, het Europees Parlement, de Raad, de Rekenkamer en de nationale parlementen wordt toegezonden.

Op grond van het voorgestelde artikel 130 van de herziene Europol-verordening zal de Commissie Europol om de vijf jaar evalueren, waarbij de toegevoegde waarde, het effect, de doeltreffendheid, de efficiëntie en de werkmethoden van Europol worden beoordeeld. In de evaluatie kunnen structurele of operationele wijzigingen worden voorgesteld, met inbegrip van de financiële gevolgen ervan. De Commissie dient haar verslag in bij de raad van bestuur, die binnen drie maanden opmerkingen maakt. Het eindverslag wordt, samen met de conclusies van de Commissie en de opmerkingen van de raad van bestuur, vervolgens toegezonden aan het Europees Parlement, de Raad, de nationale parlementen en de raad van bestuur, waarbij de belangrijkste bevindingen in voorkomend geval openbaar worden gemaakt.

Het voorstel versterkt verder de rol van de raad van bestuur bij het vaststellen en monitoren van de prestatie-indicatoren, doelstellingen en uitvoeringsprioriteiten die zijn vastgesteld in het EPD, de overeenkomstige jaarlijkse werkprogramma’s en het geconsolideerde jaarlijkse activiteitenverslag. Ter ondersteuning van deze functies worden bij het voorstel een dagelijks bestuur en gespecialiseerde stuurstructuren voor ICT en informatiebeheer opgericht die verantwoordelijk zijn voor de ondersteuning van strategisch toezicht, begrotingstoezicht en follow-up van de operationele en technologische uitvoering. Het voorstel versterkt ook de koppeling tussen verslaglegging over de prestaties en strategische programmering door de evaluatiecriteria van het geconsolideerde jaarlijkse activiteitenverslag beter af te stemmen op de doelstellingen en prestatie-indicatoren die in het kader van het EPD zijn vastgesteld en op de vaststelling van de jaarlijkse begroting.

Tot slot versterkt het voorstel het governance-, monitoring- en verantwoordingskader van Europol verder. Het versterkt de toezichthoudende rol van de raad van bestuur door zijn toezicht uit te breiden van prestatie-indicatoren tot de doeltreffende uitoefening van de aan de uitvoerend directeur verleende bevoegdheden en tot de monitoring van strategische en operationele prioriteiten. De raad van bestuur zal ook actie kunnen ondernemen wanneer ten minste een derde van zijn leden bedenkingen heeft bij een specifieke operationele of governancekwestie.

Om de transparantie, verantwoordingsplicht en doeltreffende samenwerking tussen de lidstaten en Europol te ondersteunen, brengt Europol jaarlijks verslag uit aan de Commissie, het Europees Parlement, de Raad en de nationale parlementen over de informatie die de lidstaten hebben verstrekt, onder meer met betrekking tot prioritaire vormen van criminaliteit van de Unie. Die verslagen worden gebaseerd op kwantitatieve en kwalitatieve criteria die door de raad van bestuur worden vastgesteld. De gezamenlijke parlementaire controlegroep (GPC) zal politieke controle blijven uitoefenen op de activiteiten van Europol, met name wat betreft operationele doeltreffendheid, verantwoordingsplicht en naleving van de verplichtingen op het gebied van de grondrechten.

2.2.Beheers- en controlesystemen

2.2.1.Rechtvaardiging van de voorgestelde wijzen van uitvoering van de begroting, uitvoeringsmechanismen voor financiering, betalingsvoorwaarden en controlestrategie

Aangezien het voorstel gevolgen heeft voor de jaarlijkse EU-bijdrage aan Europol, zal de EU-begroting in indirect beheer worden uitgevoerd.

Op grond van het beginsel van goed financieel beheer wordt op de uitvoering van de begroting van Europol een effectieve en doeltreffende interne controle uitgeoefend. Europol is derhalve verplicht een passende controlestrategie uit te voeren, in coördinatie met de relevante actoren die bij de controleketen betrokken zijn.

Wat de controles achteraf betreft, is Europol als gedecentraliseerd agentschap met name onderworpen aan:

-interne audits door de dienst Interne Audit van de Commissie;

-jaarverslagen door de Europese Rekenkamer, die een verklaring aflegt waarin de betrouwbaarheid van de jaarrekeningen en de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen worden bevestigd;

-een jaarlijkse kwijting verleend door het Europees Parlement;

-mogelijke onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) om er met name voor te zorgen dat de aan de agentschappen toegewezen middelen naar behoren worden gebruikt.

-Als partner van Europol zal DG HOME zijn controlestrategie voor gedecentraliseerde agentschappen uitvoeren om te zorgen voor betrouwbare verslaglegging in het kader van zijn jaarlijks activiteitenverslag. De gedecentraliseerde agentschappen zijn weliswaar volledig verantwoordelijk voor de uitvoering van hun begroting, maar DG HOME is verantwoordelijk voor de regelmatige betaling van de jaarlijkse bijdragen die door de begrotingsautoriteit worden vastgesteld.

-Tot slot biedt de Europese Ombudsman ten aanzien van Europol een extra niveau van controle en verantwoording.

Op basis van de evaluatie van het huidige rechtskader, de effectbeoordeling bij het voorstel voor een nieuwe Europol-verordening en de aanzienlijke toename van de financiële en personele middelen die naar verwachting de uitvoering van het voorstel zullen ondersteunen, worden aanvullende governance-, beheers- en controlemechanismen ingevoerd om het financieel toezicht, de verantwoordingsplicht en de naleving van de beginselen van goed financieel beheer te versterken:

-volgens het voorgestelde kader kan de Europese Commissie, wanneer zij van oordeel is dat een ontwerpbesluit van de raad van bestuur, met inbegrip van het enkelvoudig programmeringsdocument (EPD), aanleiding geeft tot bezorgdheid over de naleving van het Unierecht, het mandaat van Europol of de beginselen van goed financieel beheer, de raad van bestuur verzoeken het ontwerpbesluit vóór de vaststelling ervan te heroverwegen;

-de raad van bestuur heeft disciplinaire bevoegdheden ten aanzien van de uitvoerend directeur, waardoor de verantwoordingsplicht met betrekking tot het operationele en financiële beheer wordt versterkt;

-bij het voorstel wordt een dagelijks bestuur ingesteld die onder meer verantwoordelijk is voor het toezicht op de follow-up van de bevindingen en aanbevelingen die voortvloeien uit interne en externe audits, met inbegrip van onderzoeken die worden uitgevoerd door OLAF en het EOM, en voor het voorbereiden en, indien nodig, vaststellen van voorlopige begrotingsbesluiten, die vervolgens door de raad van bestuur moeten worden gevalideerd.

Deze maatregelen zijn bedoeld om de interne controle, het financieel bestuur en het toezicht op de uitvoering van de begroting van Europol te versterken.

2.2.2.Informatie over de vastgestelde risico’s en het systeem of de systemen voor interne controle die zijn opgezet om die risico’s te beperken

De volgende risicofactoren zijn vastgesteld:

-Onevenwichtigheden tussen operationele behoeften op korte termijn en strategische investeringen op lange termijn, met name wat betreft de migratie naar beveiligde cloudinfrastructuren en de automatisering van de operationele werkstroom.

-Slechte afstemming tussen wettelijke verplichtingen, strategische prioriteiten, meerjarenplanning en jaarlijkse uitvoering, met name op het gebied van informatiebeheer en ICT-capaciteiten.

-Druk op de operationele middelen als gevolg van toenemende gegevensvolumes, operationele verzoeken en veranderende veiligheidsdreigingen.

-Capaciteit voor Europol om het personeel en de competenties op het gebied van informatiebeheer en ICT te versterken en de uitbreiding van de opdracht en taken van het agentschap aan te pakken.

-Vertragingen bij de aanwerving en het behoud van gespecialiseerd ICT- en analytisch personeel dat nodig is om belangrijke technologische ontwikkelingen te ondersteunen.

-Stijgende kosten van ICT-onderhoud.

-Gebrek aan een langetermijnstrategie voor het beheer en de aanbesteding van ICT-activa.

-Extra nalevings- en conformiteitskosten in verband met de uitrol van geavanceerde analytische en op artificiële intelligentie gebaseerde instrumenten in het kader van het regelgevingskader van de Unie, met inbegrip van de AI-verordening.

-Toegenomen werklast in verband met de behandeling van verzoeken om toegang van betrokkenen.

-Afhankelijkheid van de tijdige uitvoering van technische en organisatorische regelingen door andere organen en agentschappen van de Unie, met name het EOM.

Met betrekking tot mitigerende maatregelen:

-Europol maakt gebruik van een internecontrolekader dat is gebaseerd op dat van de Europese Commissie en op het integrale internecontrolekader van het oorspronkelijke Committee of Sponsoring Organisations. Het enkelvoudig programmeringsdocument moet informatie verschaffen over de internecontrolesystemen, terwijl het geconsolideerd jaarlijks activiteitenverslag informatie moet bevatten over de doeltreffendheid en efficiëntie van de internecontrolesystemen, ook wat risicobeoordelingen betreft. In het geconsolideerde jaarlijkse activiteitenverslag over 2024 wordt vermeld dat op basis van de analyse van de internecontrolecomponenten en ‑beginselen die in de loop van 2019 aan de hand van zowel kwantitatieve als kwalitatieve elementen zijn gemonitord, het oordeel over het internecontrolesysteem van Europol luidt dat het systeem aanwezig is en op geïntegreerde wijze functioneert in het agentschap.

-Intern toezicht wordt ook, op een ander niveau, verzorgd door de interne-auditcapaciteit van Europol, op basis van een jaarlijks auditplan waarin met name rekening wordt gehouden met de beoordeling van risico’s binnen Europol. De interne-auditcapaciteit helpt Europol bij het verwezenlijken van zijn doelstellingen door een systematische en gedisciplineerde aanpak te hanteren voor het beoordelen van de effectiviteit van de risicobeheer-, controle- en governanceprocessen en door aanbevelingen te doen voor het verbeteren daarvan.

-DG HOME zorgt als partner-DG van Europol jaarlijks voor een risicobeheerexercitie om potentiële hoge risico’s in verband met de activiteiten van de agentschappen, waaronder Europol, in kaart te brengen en te beoordelen. Over als kritiek beschouwde risico’s wordt jaarlijks gerapporteerd in het beheersplan van DG HOME, en in een actieplan zijn risicobeperkende maatregelen opgenomen.

-Het dagelijks bestuur, dat in het wetgevingsvoorstel wordt geïntroduceerd, speelt een cruciale controlerende rol door de financiële verrichtingen van Europol te monitoren en de verantwoording op dat gebied te waarborgen. Het is verantwoordelijk voor het toezicht op de uitvoering van de begroting van Europol, het waarborgen van de naleving van de financiële regels en de beginselen van goed financieel beheer, en het voorbereiden van financiële en begrotingsbesluiten die door de raad van bestuur moeten worden vastgesteld. Een belangrijke functie is zijn verplichting om te zorgen voor een passende follow-up van de bevindingen en aanbevelingen van interne en externe audits en onderzoeken die worden uitgevoerd door OLAF en het EOM, waardoor de financiële integriteit en transparantie worden versterkt. Hoewel het dagelijks bestuur zelf geen controles uitvoert, evalueert het auditverslagen, beoordeelt het de gevolgen ervan en stelt het corrigerende maatregelen voor om vastgestelde tekortkomingen of onregelmatigheden aan te pakken, waarbij het optreedt als poortwachter voor financiële betrouwbaarheid binnen Europol.

-Tot slot zullen de ICT/IB-stuurgroep en -adviesgroep en de adviesgroep capaciteiten en innovatie de raad van bestuur ondersteunen bij het afbakenen van activiteiten en subactiviteiten in verband met de begrotingsplanning en de uitvoering van het mandaat en de strategische prioriteiten van het Agentschap, met name door concrete en representatieve indicatoren voor de activiteiten van het Agentschap op dit gebied vast te stellen en toezicht te houden op de uitvoering door het Agentschap van de ICT-gerelateerde doelstellingen en tastbare resultaten.

2.2.3.Raming en motivering van de kosteneffectiviteit van de controles (verhouding tussen de controlekosten en de waarde van de desbetreffende financiële middelen) en evaluatie van het verwachte foutenrisico (bij betaling en bij afsluiting)

De Commissie rapporteert over de verhouding tussen de controlekosten en de waarde van de betalingen. Volgens het jaarlijks activiteitenverslag 2024 van DG HOME bedroeg die verhouding 0,10 % voor entiteiten belast met indirect beheer en gedecentraliseerde agentschappen, waaronder Europol.

De Europese Rekenkamer bevestigde de wettigheid en regelmatigheid van de jaarrekening van Europol voor 2024, wat betekent dat het foutenpercentage minder dan 2 % bedroeg. Er zijn geen aanwijzingen dat het foutenpercentage de komende jaren zal stijgen.

Bovendien voorziet artikel 80 van het financieel reglement van Europol in de mogelijkheid dat het agentschap internecontrolecapaciteit deelt met andere organen van de Unie die op hetzelfde beleidsterrein werkzaam zijn, indien het niet kosteneffectief is om voor één orgaan van de Unie over een afzonderlijke interne-auditcapaciteit te beschikken.

2.3.Maatregelen ter voorkoming van fraude en onregelmatigheden

Het voorstel bevat maatregelen om goed financieel beheer te waarborgen en fraude, onregelmatigheden en belangenconflicten bij de uitvoering van Uniefinanciering en operationele activiteiten te voorkomen, met name artikel 128 en de financiële bepalingen van hoofdstuk XII.

Binnen dit rechtskader moet de raad van bestuur van Europol een interne fraudebestrijdingsstrategie vaststellen en deze regelmatig bijwerken. Europol heeft op 25-26 juni 2025 een geactualiseerde fraudebestrijdingsstrategie vastgesteld. Overeenkomstig dat kader zal Europol blijven deelnemen aan fraudepreventieactiviteiten van OLAF en vermoedelijke fraude en financiële onregelmatigheden onverwijld aan de Commissie melden.

Het voorstel versterkt ook de interne governance en het financieel toezicht via de oprichting van een dagelijks bestuur dat verantwoordelijk is voor het monitoren van auditbevindingen en het waarborgen van de follow-up van audit- en controleaanbevelingen. Daarnaast behoudt de Commissie de bevoegdheid om bezwaar te maken tegen besluiten van de raad van bestuur die risico’s op financieel wanbeheer of niet-naleving van het Unierecht met zich mee kunnen brengen.

De activiteiten van Europol blijven onderworpen aan de toepasselijke kaders van de Unie op het gebied van financiën, audit, gegevensbescherming en verantwoordingsplicht, met inbegrip van toezicht en onderzoeken door OLAF, het EOM, de Rekenkamer en de samenwerkingsraad van Europol.

DG HOME zal zijn fraudebestrijdingsstrategie blijven toepassen in overeenstemming met de fraudebestrijdingsstrategie van de Commissie, die ook betrekking heeft op gedecentraliseerde agentschappen die onder zijn bevoegdheid vallen, waaronder Europol.

3.GERAAMDE FINANCIËLE GEVOLGEN VAN HET VOORSTEL/INITIATIEF

3.1.Rubrieken van het meerjarig financieel kader en betrokken begrotingsonderdelen voor uitgaven

·Bestaande begrotingsonderdelen

In volgorde van de rubrieken van het meerjarig financieel kader en de begrotingsonderdelen.

Rubriek van het meerjarigfinancieel kader

Begrotingsonderdeel

Soort uitgave

Bijdrage

1: Economische, sociale en territoriale cohesie, landbouw, platteland en maritieme zaken, welvaart en veiligheid

GK/NGK 92 .

van EVA-landen 93

van kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaten 94

van andere derde landen

andere bestemmings¬ontvangsten

Gedecentraliseerde agentschappen

Europol

NGK

JA/NEE

3.2. Geraamde financiële gevolgen van het voorstel inzake kredieten

3.2.1.Samenvatting van de geraamde gevolgen voor de beleidskredieten

– Voor het voorstel/initiatief zijn geen beleidskredieten nodig

– Voor het voorstel/initiatief zijn beleidskredieten nodig, zoals hieronder nader wordt beschreven

3.2.1.1.Kredieten uit goedgekeurde begroting