Article 129 Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie Agencji Unii…

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 24.6.2026

COM(2026) 580 final

2026/0165(COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol), zmieniające rozporządzenie (UE) 2018/1726 i rozporządzenie (UE) 2024/982 oraz uchylające rozporządzenie (UE) 2016/794

{SEC(2026) 580 final} - {SWD(2026) 580 final} - {SWD(2026) 581 final} - {SWD(2026) 582 final}

UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Unia Europejska (UE) stoi w obliczu głębokiej transformacji swojego środowiska bezpieczeństwa, ponieważ poważna i zorganizowana przestępczość oraz terroryzm zyskują wymiar transgraniczny oraz stają się coraz bardziej zaawansowane technologicznie i wzajemnie powiązane. Siatki przestępcze działają za pośrednictwem elastycznych ekosystemów transgranicznych, które łączą infrastrukturę cyfrową, nielegalne przepływy finansowe, sieci logistyczne i usługi online. Działalność przestępcza jest obecnie często od samego początku planowana, koordynowana i rozwijana na skalę transnarodową, przez co domyślnie ma charakter transgraniczny.

Szybki postęp technologiczny przyspieszył tę zmianę. Zaszyfrowana komunikacja, narzędzia automatyzacji i kryptowaluty nie są już jedynie czynnikami umożliwiającymi prowadzenie działalności przestępczej, lecz podstawowymi aktywami operacyjnymi nowoczesnych siatek przestępczych. W połączeniu z platformami cyfrowymi i infrastrukturą internetową umożliwiają one przestępcom koordynowanie operacji w czasie rzeczywistym, zwiększanie skali nielegalnej działalności z niespotykaną dotąd szybkością, ukrywanie przepływów finansowych, szybkie dostosowanie modeli operacyjnych i wykorzystywanie słabości w różnych jurysdykcjach. Jednocześnie coraz bardziej zacierają się granice między cyberprzestępczością, przestępstwami finansowymi i innymi formami poważnej i zorganizowanej przestępczości.

Obecny krajobraz zagrożeń staje się jeszcze bardziej złożony w związku z nasileniem się zagrożeń hybrydowych, w tym cyberataków, ataków na infrastrukturę krytyczną oraz instrumentalizacji migracji lub zależności gospodarczych przez wrogie podmioty państwowe i niepaństwowe. Działania te coraz częściej przenikają się z działalnością siatek poważnej i zorganizowanej przestępczości, prowadząc do powstawania złożonych i wielowymiarowych zagrożeń dla bezpieczeństwa, które zacierają granicę między bezpieczeństwem wewnętrznym a zewnętrznym.

Jak podkreśliła Rada Europejska w konkluzjach z dni 26–27 czerwca 2025 r. 1 , zagrożenia te stanowią poważne wyzwanie dla bezpieczeństwa państw członkowskich i Europejczyków. Ich wpływ wykracza poza bezpośrednie zagrożenia dla bezpieczeństwa, przyczyniając się do wzrostu poczucia niepewności i wpływając na zaufanie obywateli do zdolności organów publicznych do zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego. Jednocześnie poważna i zorganizowana przestępczość w coraz większym stopniu przenika do legalnej gospodarki i zakłóca ją, w tym przez korupcję, pranie pieniędzy i nadużywanie legalnych struktur biznesowych, co osłabia uczciwą konkurencję i podważa integralność rynków i instytucji publicznych.

W obecnym środowisku bezpieczeństwa UE i jej państwa członkowskie znacznie zacieśniły współpracę i rozwinęły zdolności krytyczne w celu wspierania transgranicznych działań organów ścigania 2 . Reakcja UE nie jest jednak jeszcze w pełni dostosowana do tempa i zdolności adaptacyjnych współczesnej działalności przestępczej.

Po pierwsze, europejska architektura współpracy organów ścigania nie zostały w wystarczającym stopniu dostosowane do znacznego wzrostu ilości i złożoności informacji istotnych dla postępowań przygotowawczych ani do coraz szybszego tempa ich obiegu. Informacje na temat działalności przestępczej pozostają rozproszone między poszczególnymi organami, jurysdykcjami i systemami, a ponadto nie są należycie wymieniane, łączone ani analizowane w sposób skuteczny i terminowy. Z czasem doprowadziło to do pogłębiania się krytycznych luk informacyjnych w unijnym obrazie sytuacji w zakresie wywiadu kryminalnego oraz ograniczało zdolność do wykrywania transgranicznych powiązań przestępczych, skutecznego wspierania postępowań przygotowawczych na poziomie europejskim i rozpoznawania pojawiających się zagrożeń.

Po drugie, reakcja operacyjna na poziomie UE pozostaje rozproszona. W strefie Schengen bez granic wewnętrznych, gdzie siatki przestępcze swobodnie funkcjonują ponad granicami jurysdykcji, działania organów ścigania nadal zbyt często są organizowane głównie na szczeblu krajowym. Organy krajowe często mają jedynie fragmentaryczny obraz siatek przestępczych działających w kilku państwach członkowskich i borykają się z utrzymującymi się trudnościami w koordynowaniu dochodzeń transgranicznych. W rezultacie rozdrobnienie pozostaje jedną z głównych słabości europejskiej reakcji w zakresie bezpieczeństwa, zmniejszając skuteczność i efektywność krajowych działań organów ścigania na rzecz zwalczania zagrożeń, które z natury mają charakter transgraniczny i wymagają silniejszej wspólnej reakcji na szczeblu europejskim.

W tym kontekście Europol odgrywa kluczową rolę jako agencja UE ds. współpracy organów ścigania 3 . Od czasu utworzenia Europol przekształcił się z platformy wsparcia w kluczowe centrum analityczne i operacyjne wspierające państwa członkowskie w zapobieganiu poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmowi i ich zwalczaniu. Dzięki swojej wyjątkowej zdolności do łączenia informacji, opracowywania informacji z zakresu wywiadu kryminalnego na szczeblu UE i wspierania skoordynowanych operacji transgranicznych Europol umożliwia państwom członkowskim wykrywanie złożonych siatek przestępczych, identyfikowanie powiązań między jurysdykcjami i skuteczniejsze reagowanie na szybko zmieniające się zagrożenia bezpieczeństwa.

W wytycznych politycznych na lata 2024–2029 4 przewodnicząca Ursula von der Leyen zapowiedziała zamiar dalszego wzmocnienia Europolu. Obejmuje to ustanowienie nowych ram legislacyjnych, które wzmocnią operacyjną rolę Europolu i będą sprzyjać skuteczniejszej transgranicznej współpracy organów ścigania. Cel ten został ponadto ugruntowany w ProtectEU – europejskiej strategii bezpieczeństwa wewnętrznego 5 , w której określono zasadniczą zmianę sposobu organizowania przez UE wspólnej reakcji na coraz bardziej złożone i wzajemnie powiązane zagrożenia bezpieczeństwa. Realizacja tej wizji wymaga kompleksowego przeglądu ram prawnych Europolu, wykraczającego poza ukierunkowane zmiany, tak aby uprawnienia Europolu były w pełni dostosowane do realiów operacyjnych we wszystkich obszarach poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmu.

Państwa członkowskie i Parlament Europejski konsekwentnie podkreślają potrzebę zacieśnienia współpracy organów ścigania na szczeblu UE, co wykazały zwłaszcza podczas szeroko zakrojonych konsultacji z zainteresowanymi stronami przeprowadzonych w latach 2025 i 2026. Europejscy szefowie policji 6 zwrócili uwagę na korzyści płynące ze wzmocnienia Europolu i nadania mu bardziej operacyjnego charakteru, tak aby mógł rzeczywiście zwielokrotniać potencjał europejskich organów ścigania. Ponadto dowody z oceny ram Europolu i sprawozdania Komisji na podstawie art. 68 ust. 3 rozporządzenia w sprawie Europolu wskazują, że obecne uprawnienia i model operacyjny Europolu nie są już w pełni dostosowane do skali i złożoności zmieniającego się środowiska bezpieczeństwa. Istniejące ograniczenia w zakresie dostępności, integracji i przetwarzania informacji, a także ograniczenia wpływające na stopień zaangażowania operacyjnego Europolu, zmniejszają jego zdolność do skutecznego wspierania państw członkowskich w reagowaniu na coraz silniej powiązane ze sobą zagrożenia transgraniczne.

W ocenie zwrócono również uwagę na narastającą nierównowagę strukturalną między skalą i zaawansowaniem technologicznym siatek przestępczych a wspólnymi zdolnościami, którymi dysponują organy ścigania w UE. Sprawcy przestępstw coraz częściej wykorzystują sztuczną inteligencję, eksploatację danych na dużą skalę i zaawansowaną infrastrukturę cyfrową, z którymi żadne państwo członkowskie nie jest w stanie samodzielnie skutecznie się mierzyć. Obecne uprawnienia Europolu i jego zdolności nie pozwalają mu jednak w pełni pełnić funkcji unijnego centrum zdolności potrzebnego do ograniczenia rozdrobnienia, łączenia zasobów oraz zapewniania państwom członkowskim zaawansowanego wsparcia operacyjnego i technologicznego niezbędnego do reagowania na zmieniające się środowisko zagrożeń.

Reforma ram prawnych Europolu z 2022 r. 7 stanowiła ważny krok w kierunku wzmocnienia uprawnień tej agencji, w szczególności przez umożliwienie przetwarzania dużych i złożonych zbiorów danych oraz wzmocnienie jej zdolności analitycznych. Krajobraz zagrożeń i potrzeby operacyjne państw członkowskich ewoluowały jednak szybciej, niż przewidywano. Przetwarzanie danych na dużą skalę, wczesne zaangażowanie operacyjne Europolu w złożone dochodzenia transgraniczne oraz zapewnienie zaawansowanego wsparcia technologicznego nie są już wyjątkowymi wymogami, ale stały się podstawowymi cechami nowoczesnej współpracy organów ścigania. W 2025 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły ukierunkowaną zmianę ram Europolu w celu zaspokojenia szczególnych potrzeb operacyjnych. Zmiana ta nie rozwiązała jednak podstawowego problemu strukturalnego, jakim jest zapewnienie Europolowi możliwości działania na odpowiednią skalę, w sposób elastyczny i zintegrowany, które to cechy są niezbędne do wsparcia skutecznej ogólnounijnej reakcji na zagrożenia, które mają coraz bardziej transgraniczny charakter i są coraz bardziej zaawansowane technologicznie.

Jednocześnie znacznie zmieniła się szersza architektura bezpieczeństwa UE. Współpraca między Europolem a innymi organami i jednostkami organizacyjnymi Unii, w tym Eurojustem 8 , Prokuraturą Europejską 9 , Fronteksem 10 , OLAF-em 11 i Urzędem ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy („AMLA”) 12 , ma coraz większe znaczenie dla zapewnienia skutecznej i spójnej reakcji na zagrożenia transgraniczne. Obecne ramy muszą jednak jeszcze zapewnić wystarczającą integrację operacyjną, aby wspierać tę zmieniającą się architekturę 13 i zapewnić sprawną współpracę na poszczególnych etapach cyklu bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.

Dostosowanie to jest nie tylko konieczne, ale również musi zostać przeprowadzone w odpowiednim czasie. Obecnie istnieją warunki wspierające bardziej transformacyjną zmianę ram Europolu. Niedawne i bieżące inicjatywy UE, w szczególności przegląd ram wymiany informacji między organami ścigania 14 , stworzyły podstawy do poprawy dostępności, jakości i aktualności danych na szczeblu UE. Jednocześnie szersze zmiany w unijnej architekturze bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości, w tym wzmocniona współpraca między odpowiednimi organami i jednostkami organizacyjnymi Unii, tworzą lepsze środowisko dla zintegrowanych i skoordynowanych działań.

W niniejszym wniosku ustanawia się zatem wzmocnione ramy prawne dla Europolu, które odzwierciedlają ewolucję transgranicznych zagrożeń przestępstwami i potrzeby operacyjne państw członkowskich. Jego celem jest wzmocnienie roli Europolu jako:

·unijnego centrum informacyjnego zdolnego do zapewnienia organom ścigania państw członkowskich pełniejszego i bardziej zintegrowanego obrazu sytuacji w zakresie wywiadu kryminalnego na szczeblu UE;

·centrum operacyjnego wspierającego państwa członkowskie, w sposób skuteczniejszy i na wcześniejszym etapie, w transgranicznych postępowaniach przygotowawczych i działaniach operacyjnych; oraz

·centrum technologii i innowacji wspierającego państwa członkowskie za pomocą zaawansowanych zdolności, wiedzy fachowej i narzędzi operacyjnych.

Aby osiągnąć te cele, we wniosku wykorzystano atuty istniejących ram, doprowadzając je do poziomu doskonałości operacyjnej, a jednocześnie wprowadzając zmiany strukturalne niezbędne do umożliwienia skuteczniejszej europejskiej reakcji na przestępczość transgraniczną. Ustanowiono w nim solidne i nowoczesne ramy prawne, które umożliwiają Europolowi:

·reagowanie na obecne i przyszłe zagrożenia bezpieczeństwa;

·lepsze wspieranie państw członkowskich w prowadzeniu transgranicznych postępowań przygotowawczych; oraz

·wzmocnienie zdolności UE do zapewnienia skoordynowanej, skutecznej i odpornej reakcji na poważną i zorganizowaną przestępczość oraz terroryzm, przy pełnym poszanowaniu Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Niniejszy pakiet inicjatyw dotyczących wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych służy osiągnięciu spójnego i uzupełniającego się celu: wzmocnienia zdolności UE do zapobiegania poważnej przestępczości transgranicznej, jej wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w jej sprawie i wnoszenia w jej sprawie oskarżeń w coraz bardziej złożonym środowisku bezpieczeństwa. Przez modernizację ram prawnych regulujących współpracę między organami ścigania, organami sądowymi i innymi odpowiednimi organami pakiet ma służyć zwiększeniu skuteczności, spójności i interoperacyjności unijnej architektury bezpieczeństwa wewnętrznego.

Proponowane zmiany rozporządzeń w sprawie Europolu i Eurojustu stanowią podstawę tego projektu. W przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości Europol i Eurojust pełnią odrębne, lecz uzupełniające się funkcje: Europol wspiera zapobieganie działalności przestępczej i jej zwalczanie, natomiast Eurojust ułatwia współpracę wymiarów sprawiedliwości i zapewnia skuteczne działania następcze w zakresie ścigania przestępstw i przekazywanie spraw organom sądowym. Pakiet ma zatem służyć wzmocnieniu współpracy i komplementarności między obiema agencjami, a także między nimi a innymi odpowiednimi podmiotami unijnymi w obszarach wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych oraz struktury zwalczania nadużyć finansowych, co ma przekładać się na płynne przejście między działaniami organów ścigania a przekazaniem spraw organom sądowym na wszystkich etapach łańcucha wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.

W tym kontekście zmiany ram europejskiego nakazu dochodzeniowego i przepisów o ochronie danych mających zastosowanie w ramach systemu ochrony danych w wymiarze sprawiedliwości i spraw wewnętrznych w odniesieniu do instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii 15 dodatkowo służą osiągnięciu tego celu przez ułatwienie skutecznej współpracy transgranicznej, poprawę warunków wymiany informacji i zapewnienie spójnych ram prawnych dostosowanych do realiów operacyjnych i rozwoju technologicznego. Rozpatrywane łącznie środki zaproponowane w niniejszym pakiecie zwiększą zdolność UE do reagowania na zmieniające się zagrożenia bezpieczeństwa, przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych, praworządności oraz podziału kompetencji między poszczególnymi zaangażowanymi podmiotami.

Ponadto wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia w sprawie Europolu jest spójny z szerszymi unijnymi ramami bezpieczeństwa wewnętrznego, w szczególności z ProtectEU, i bezpośrednio przyczynia się do jego wdrożenia. Wzmacniając rolę Europolu jako centrum informacyjnego i operacyjnego oraz centrum technologii i innowacji, wniosek przyczynia się do eliminowania luk w zakresie wywiadu kryminalnego, usprawnia transgraniczne postępowania przygotowawcze i zwiększa wykorzystanie zaawansowanych zdolności technologicznych na szczeblu UE.

Wniosek jest również spójny z niedawnymi zmianami w polityce UE w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego, w tym z programem zapobiegania terroryzmowi i zwalczania tego zjawiska w ramach ProtectEU 16 , priorytetami UE w zakresie zwalczania przestępczości w cyklu EMPACT obejmującym lata 2026–2029 17 , strategią UE w dziedzinie narkotyków z 2025 r. 18 i towarzyszącym jej planem działania przeciwko nielegalnemu handlowi narkotykami 19 oraz z wnioskiem Komisji z 2026 r. dotyczącym ogólnounijnych przepisów mających na celu zwalczanie nielegalnego handlu bronią palną 20 . Inicjatywy te odzwierciedlają szerszą zmianę w kierunku bardziej operacyjnych, opartych na danych wywiadowczych i zdolnościach działań UE na rzecz zwalczania poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmu. Wniosek stanowi również uzupełnienie planu działania na rzecz zgodnego z prawem i skutecznego dostępu organów ścigania do danych, przedstawiony przez Komisję w czerwcu 2025 r. 21 , który dotyczy kluczowych wyzwań związanych z dostępem do dowodów cyfrowych.

Wniosek jest również spójny z ramami wymiany informacji między krajowymi organami ścigania oraz między nimi a Europolem. Chociaż niedawne reformy przyczyniły się do wzmocnienia i ujednolicenia systemów zarządzania sprawami i praktyk transgranicznej wymiany informacji na szczeblu krajowym, nie osiągnięto jeszcze w pełni płynących z nich korzyści w zakresie ich integracji z usługami i zdolnościami analitycznymi Europolu. Zapewniając możliwość systematycznego udostępniania Europolowi, za pośrednictwem jego usług i narzędzi informacyjnych, informacji wymienianych i zarządzanych na szczeblu krajowym, wniosek umożliwia państwom członkowskim pełne korzystanie z usług Europolu oraz wspiera bardziej zintegrowane i zautomatyzowane oraz skuteczniejsze wykorzystywanie informacji przez organy ścigania w całej UE.

Wniosek zapewnia Europolowi uprawnienia i narzędzia do zajmowania się w całej UE przestępstwami podlegającymi kompetencjom Europolu, które mają wymiar hybrydowy, z uwzględnieniem potrzeb określonych w szczególności w ramach ProtectEU, strategii na rzecz unii gotowości i tarczy demokracji. Umożliwia on Europolowi korzystanie z pełnego zestawu narzędzi operacyjnych, analitycznych i technicznych do działania w granicach przyznanych mu uprawnień, w tym w odniesieniu do poważnej i zorganizowanej przestępczości, terroryzmu i przestępczości wykorzystującej cyberprzestrzeń, w przypadku gdy takie przestępstwa mają wymiar hybrydowy. We wniosku ustanowiono unijne ośrodki dysponujące specjalistyczną wiedzą operacyjną jako model podejścia operacyjnego Europolu, traktując zapobieganie przestępstwom o wymiarze hybrydowym i ich zwalczanie jako priorytet przekrojowy. Działalność przestępcza o wymiarze hybrydowym może pojawić się w związku z każdą formą przestępczości podlegającą kompetencjom Europolu. Wspomniane ośrodki ustanawia się w celu zapewnienia horyzontalnego wkładu – w obszarach, w których dysponują one wiedzą fachową – w zapobieganie takiej działalności przestępczej i jej zwalczanie, w tym w przypadku gdy stanowi ona część zagrożenia o wymiarze hybrydowym, przyczynia się do niego lub jest z nim powiązana.

Wniosek wzmacnia również komplementarność działań z Prokuraturą Europejską i Eurojustem na etapie postępowania przygotowawczego oraz na etapie postępowania przed sądem, w tym przez zapewnienie Prokuraturze Europejskiej strukturalnego wsparcia analitycznego w analizie złożonych transgranicznych przestępstw finansowych mających wpływ na interesy finansowe UE. Wniosek wspiera również ściślejszą interakcję z Fronteksem w obszarach, w których przestępczość transgraniczna wiąże się z zarządzaniem granicami, z Agencją Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości („eu-LISA”) 22 w odniesieniu do opracowywania i wdrażania usług i narzędzi zarządzania informacjami oraz technicznego zarządzania nimi, z AMLA w odniesieniu do przestępstw finansowych oraz z Agencją Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa („ENISA”) 23 w odniesieniu do cyberbezpieczeństwa, w szczególności incydentów z użyciem oprogramowania szantażującego.

Wniosek bezpośrednio przyczynia się do funkcjonowania strefy Schengen, w której swobodny przepływ można utrzymać jedynie dzięki równie zintegrowanej i skutecznej europejskiej reakcji w zakresie bezpieczeństwa. Dzięki zacieśnieniu współpracy organów ścigania na szczeblu UE i ograniczeniu fragmentacji wniosek przyczynia się do zapewnienia bezpieczeństwa w strefie Schengen na takim samym poziomie integracji jak swoboda przemieszczania się, którą ma chronić. Jednocześnie wniosek ma również na celu pogłębienie współpracy Europolu z państwami uczestniczącymi we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen.

•Spójność z innymi politykami Unii

Wniosek jest spójny z szerszymi celami polityki UE w zakresie suwerenności technologicznej i bezpiecznej infrastruktury cyfrowej, w tym z europejską strategią w zakresie danych 24 , programem polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r. 25 , strategią UE w zakresie chmury obliczeniowej 26 oraz inicjatywami w zakresie cyberbezpieczeństwa 27 , w tym z nowym wnioskiem dotyczącym aktu w sprawie rozwoju chmury i AI (CADA), którego celem jest wzmocnienie unijnego ekosystemu chmury obliczeniowej i AI, inwestycji i infrastruktury 28 . Dzięki umożliwieniu Europolowi i właściwym organom państw członkowskich bezpiecznego przetwarzania i analizowania danych na dużą skalę oraz działania w bezpiecznych, zaufanych i skalowalnych środowiskach przetwarzania danych, w tym przez wykorzystanie suwerennych zdolności w zakresie chmury obliczeniowej i zaawansowanej infrastruktury cyfrowej, wniosek przyczynia się do budowania odpornych 29 i autonomicznych europejskich zdolności technologicznych.

Wniosek wspiera również politykę UE w zakresie innowacji, badań naukowych i konkurencyjności, w tym w ramach programu „Horyzont Europa” ( 30 ) i europejskiego planu na rzecz innowacji 31 . Dzięki nadaniu Europolowi roli centralnego ośrodka identyfikacji pojawiających się potrzeb operacyjnych i kształtowania przyszłych zdolności w zakresie egzekwowania prawa wniosek wspiera rozwój i wykorzystywanie zaawansowanych technologii, w tym przez rozwiązania w zakresie wspólnych zamówień.

Jednocześnie wniosek pozostaje w pełni zgodny z unijnymi ramami ochrony danych, w szczególności z rozporządzeniem (UE) 2018/1725 w sprawie ochrony danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii, zapewniając, aby wzmocniona rola operacyjna Europolu pozostała zakorzeniona w wysokim poziomie ochrony praw podstawowych.

Wniosek wzmacnia unijne ramy przeciwdziałania praniu pieniędzy i przestępstwom finansowym, w tym pakiet na rzecz przeciwdziałania praniu pieniędzy 32 i ustanowienie AMLA, a jednocześnie wzmacnia unijną strukturę zwalczania nadużyć finansowych i ochronę interesów finansowych UE na podstawie dyrektywy (UE) 2017/1371 33 . Zapewnia on Europolowi zwiększone zdolności w zakresie wspierania prowadzenia złożonych transgranicznych dochodzeń finansowych oraz skutecznej współpracy z Prokuraturą Europejską, a także z OLAF-em w zakresie działań administracyjnych i dochodzeniowych. Dzięki umożliwieniu Europolowi integracji wywiadu finansowego, zdolności analitycznych i zasobów operacyjnych wniosek umożliwia mu identyfikację, analizę i śledzenie przepływów finansowych i aktywów pochodzących z działalności przestępczej, w tym przepływów i aktywów mających wpływ na budżet UE, co z kolei wzmacnia systematyczne podejście zgodne z zasadą podążania śladem pieniędzy i zapewnia skoordynowaną reakcję na przestępstwa finansowe na szczeblu UE. To wzmocnienie roli Europolu jest szczególnie istotne w kontekście trwającego przeglądu struktury zwalczania nadużyć finansowych, zapewniającego dostosowanie zdolności Europolu do przyszłych reform na szczeblu UE i zmieniających się potrzeb w zakresie egzekwowania przepisów dotyczących transgranicznych przestępstw finansowych.

Wniosek wzmacnia bezpieczeństwo zewnętrzne UE, umożliwiając Europolowi przetwarzanie informacji z zakresu wywiadu kryminalnego we współpracy z krajami partnerskimi spoza UE, zwiększając szybkość i jakość międzynarodowych postępowań przygotowawczych, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpiecznej wymiany informacji za pośrednictwem kanałów takich jak INTERPOL. Wniosek umożliwia również Europolowi oddelegowanie ekspertów do państw trzecich w celu koordynowania działań operacyjnych. Dzięki skoncentrowaniu działań zewnętrznych Europolu na celach operacyjnych wniosek maksymalizuje ich wartość dodaną dla właściwych organów państw członkowskich, a jednocześnie zapewnia ich komplementarność względem roli Agencji Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania („CEPOL”) w budowaniu zdolności w państwach trzecich.

Wniosek przyczynia się ponadto do procesu rozszerzenia UE przez pogłębienie współpracy operacyjnej z krajami kandydującymi i potencjalnymi kandydatami. Jako kluczowi partnerzy w zwalczaniu przestępczości transgranicznej, terroryzmu i innych transgranicznych zagrożeń bezpieczeństwa kraje te odgrywają ważną rolę w szerszej europejskiej strukturze bezpieczeństwa i muszą być stopniowo włączane do odpowiednich ram współpracy w zakresie bezpieczeństwa.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

Podstawą niniejszego wniosku są art. 87 ust. 2 lit. a) i art. 88 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Art. 88 stanowi podstawę prawną ustanowienia i funkcjonowania Europolu oraz określenia jego zadań, struktury i funkcjonowania. W art. 87 ust. 2 lit. a) TFUE przewidziano przyjmowanie środków dotyczących gromadzenia, przechowywania, przetwarzania, analizowania i wymiany istotnych informacji do celów współpracy policyjnej.

•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Wyzwania, na które odpowiada niniejszy wniosek, mają z natury charakter transgraniczny i państwa członkowskie nie są w stanie skutecznie im sprostać, działając samodzielnie. Najpoważniejsze i najbardziej zorganizowane formy przestępczości mają obecnie głównie charakter transgraniczny, a siatki przestępcze swobodnie działają ponad granicami jurysdykcji i w różnych środowiskach cyfrowych. Wykorzystują one rozproszenie informacji, działań operacyjnych i zdolności na szczeblu krajowym. W rezultacie państwa członkowskie mają jedynie niepełny obraz działalności przestępczej i napotykają ograniczenia strukturalne utrudniające ustalanie powiązań między postępowaniami przygotowawczymi oraz skuteczne reagowanie na działalność przestępczą wykraczającą poza ich jurysdykcję krajową.

Działanie na szczeblu UE jest zatem skuteczniejsze, a zarazem konieczne. Skala, tempo i transgraniczny charakter działalności przestępczej wymagają takiego poziomu koordynacji, agregowania danych i zdolności analitycznych, którego państwa członkowskie nie są w stanie osiągnąć, działając samodzielnie. Działając na szczeblu UE, Europol może łączyć informacje pochodzące z wielu jurysdykcji, identyfikować schematy i powiązania, które w przeciwnym razie pozostałyby niewykryte, oraz wspierać ustalanie priorytetów działań operacyjnych i ich transgraniczną koordynację. W ten sposób wniosek zwiększa wpływ postępowań krajowych i zapewnia, aby reakcje na przestępczość transgraniczną nie były fragmentaryczne, lecz skoordynowane i wzajemnie się wzmacniały. Umożliwia również rozwijanie i wdrażanie zaawansowanych zdolności, których poszczególne państwa członkowskie nie są w stanie samodzielnie stworzyć, a także osiąganie korzyści skali w obszarach, w których rozwijanie zdolności jest zasobochłonne i wymaga osiągnięcia masy krytycznej. Dzięki centralizacji takich zdolności na szczeblu UE i udostępnianiu ich we wszystkich państwach członkowskich wniosek pozwala uniknąć powielania działań, zmniejsza koszty oraz zapewnia spójny i wysoki poziom skuteczności.

W strefie Schengen ta wspólna zdolność jest niezbędna, aby poziom współpracy organów ścigania był proporcjonalny do osiągniętego poziomu integracji.

•Proporcjonalność

Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, niniejszy wniosek nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia jego celów.

We wniosku wprowadzono bardziej zintegrowane ramy wsparcia organów ścigania na szczeblu UE, odzwierciedlające skalę i złożoność przestępczości transgranicznej. Wniosek koncentruje się na umożliwieniu skuteczniejszego wykorzystywania informacji, zwiększeniu wsparcia na rzecz prowadzenia dochodzeń transgranicznych i poprawie dostępu do wspólnych zdolności, nie zmieniając przy tym zasadniczego podziału kompetencji między UE a jej państwami członkowskimi. W szczególności we wniosku nie przyznaje się Europolowi żadnych uprawnień do stosowania środków przymusu, które pozostają w wyłącznej kompetencji państw członkowskich.

W stosownych przypadkach proporcjonalność środków znajduje dodatkowe potwierdzenie w analizie przeprowadzonej w towarzyszącej ocenie skutków.

•Wybór instrumentu

Wniosek ma postać rozporządzenia uchylającego rozporządzenie (UE) 2016/794 ustanawiające Europol. Uchylenie i zastąpienie istniejących ram jest konieczne w świetle istotnych zmian uprawnień i działań Europolu oraz wynikającej z tego potrzeby odpowiedniej zmiany podejścia prawnego. Rozporządzenie w aktualnym kształcie, pierwotnie zaprojektowane jako elastyczny i szeroko zakrojony instrument, nie jest już wystarczające, aby wspierać rosnące obowiązki Europolu lub zwiększającą się złożoność jego operacji, w tym jego rozszerzoną rolę w przetwarzaniu danych.

Ewolucja roli Europolu wymaga zmodernizowanych i w pełni ustrukturyzowanych ram prawnych, które pozwolą jasno określić jego podstawowe obowiązki, usunąć niejasności oraz zapewnić pewność prawa, przewidywalność i rozliczalność niezbędne do skutecznego wykonywania jego wzmocnionych uprawnień. Zmienione ramy prawne muszą umożliwić Europolowi skuteczne wykonywanie jego rozszerzonych funkcji, a jednocześnie działanie w jasnym, solidnym i przewidywalnym otoczeniu prawnym oraz utrzymanie elastyczności operacyjnej niezbędnej do reagowania na zmieniające się zagrożenia.

Przekształcenie rozporządzenia (UE) 2016/794 nie wystarczyłoby do przeprowadzenia modernizacji Europolu. Rozporządzenie w aktualnym kształcie nie zapewnia podstawowej struktury wymaganej do uwzględnienia istotnych zmian operacyjnych, analitycznych i technologicznych, a stopniowe zmiany byłyby niewystarczające do ustanowienia spójności, pewności prawa i struktury instytucjonalnej niezbędnych do pełnej modernizacji Europolu. Celem niniejszego wniosku jest zmiana i rozszerzenie przepisów rozporządzenia (UE) 2016/794. Z uwagi na dużą liczbę i istotny charakter proponowanych zmian należy dla zachowania przejrzystości uchylić ten akt prawny.

3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

•Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa

Ocena rozporządzenia (UE) 2016/794, zmienionego rozporządzeniem (UE) 2022/991, przeprowadzona równolegle z oceną skutków towarzyszącą niniejszemu wnioskowi, potwierdza, że Europol odgrywa centralną i wyjątkową rolę we wspieraniu państw członkowskich w zapobieganiu poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmowi i ich zwalczaniu, w szczególności w ramach transgranicznych postępowań przygotowawczych. Ocena obejmowała lata 2017–2024 i wykazała, że Europol znacząco usprawnił wymianę informacji i koordynację operacyjną na szczeblu Unii.

Jednocześnie w ocenie wskazano pewne ograniczenia strukturalne, które ograniczają zdolność Europolu do pełnego wykorzystania jego potencjału. Utrzymujące się luki informacyjne, związane z nierównomiernym przekazywaniem danych przez państwa członkowskie i ograniczeniami proceduralnymi, utrudniają stworzenie pełnego obrazu sytuacji w zakresie wywiadu kryminalnego na szczeblu UE. Wsparcie operacyjne jest świadczone w sposób niejednolity, a w niektórych przypadkach nie jest odpowiednio włączane do krajowych postępowań przygotowawczych. Jednocześnie ograniczenia ram instytucjonalnych utrudniają współpracę z innymi organami i jednostkami organizacyjnymi Unii. Ponadto w ocenie zwrócono uwagę na rosnącą presję na zasoby i zdolności Europolu, zwłaszcza w związku z coraz bardziej złożonymi i scyfryzowanymi formami przestępczości wymagającymi intensywnego przetwarzania danych, które wymagają skalowalnych rozwiązań technologicznych i większych zdolności analitycznych.

Ustalenia te wskazują na lukę strukturalną między obecnymi ramami Europolu a zmieniającym się krajobrazem zagrożeń i uzasadniają potrzebę przyjęcia niniejszego wniosku. Szczegółową ocenę przedstawiono w towarzyszącym dokumencie roboczym służb Komisji.

Ponadto w sprawozdaniu Komisji na podstawie art. 68 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/794 34 potwierdzono, że Europol poczynił znaczne postępy we wdrażaniu rozporządzenia wykonawczego (UE) 2022/991. Europol zrealizował niemal wszystkie swoje nowe zadania w zakresie przetwarzania danych i analizy, w tym dotyczące obsługi dużych i złożonych zbiorów danych oraz wspierania projektów w zakresie badań naukowych i innowacji za pomocą konkretnych ram. Rozszerzone zdolności Europolu przyczyniły się do usprawnienia transgranicznych postępowań przygotowawczych i wymiany informacji między państwami członkowskimi oraz zwiększenia wsparcia analitycznego w zakresie poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmu, przy czym dzięki obowiązującym zabezpieczeniom nie stwierdzono negatywnego wpływu na prawa podstawowe. Państwa członkowskie nadal aktywnie korzystają z nowych narzędzi Europolu, co odzwierciedla rosnącą zależność operacyjną od jego zdolności.

Jednocześnie w ocenie wskazano pewne ograniczenia strukturalne i operacyjne, które uniemożliwiają pełne wykorzystanie nowych zdolności Europolu. Złożone procedury ochrony danych spowalniają wykorzystywanie tych zdolności w działaniach operacyjnych i zniechęcają do spójnego stosowania narzędzi w rutynowych postępowaniach przygotowawczych. Wsparcie operacyjne jest nierównomiernie zintegrowane z krajowymi postępowaniami przygotowawczymi, a ograniczenia zdolności analitycznych i skalowalności technologicznej ograniczają zdolność Europolu do przetwarzania coraz większych ilości złożonych danych i podejmowania działań w związku z nimi. W sprawozdaniu zauważono również, że rosnąca skala i zaawansowanie przestępczości cyfrowej i transgranicznej wymagają bardziej zaawansowanych, elastycznych i skalowalnych rozwiązań operacyjnych, aby zapewnić Europolowi możliwość skutecznego reagowania we wszystkich państwach członkowskich.

•Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Przeprowadzono gruntowny i kompleksowy proces konsultacji w celu zebrania informacji od państw członkowskich, Europolu, agencji UE, sieci organów ścigania i podmiotów prywatnych (przedsiębiorstw i stowarzyszeń przedsiębiorców, a także organizacji pozarządowych, społeczeństwa obywatelskiego i organizacji badawczych).

Wstępne dyskusje dotyczące zakresu, które były prowadzone między kwietniem a czerwcem 2025 r., obejmowały wymianę poglądów na wysokim szczeblu ze Stałym Komitetem Współpracy Operacyjnej w zakresie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (COSI), Radą Zarządzającą Europolu i szefami policji krajowej. Rozmowy te pozwoliły określić priorytety operacyjne, wyzwania związane ze współpracą transgraniczną oraz uwarunkowania polityczne, które należało uwzględnić przy reformowaniu ram prawnych Europolu. Następnie w okresie od lipca 2025 r. do lutego 2026 r. przeprowadzono szczegółowe gromadzenie dowodów w drodze zaproszenia do zgłaszania uwag, konsultacji publicznych i warsztatów tematycznych z udziałem ekspertów z państw członkowskich.

Ogólnie rzecz biorąc, zainteresowane strony wyraziły zdecydowane poparcie dla wartości dodanej Europolu, w szczególności w zakresie ułatwiania transgranicznej wymiany informacji, analizy kryminalnej i koordynacji operacyjnej. Jednocześnie zidentyfikowano istotne niedociągnięcia operacyjne ograniczające skuteczność działania Europolu, w szczególności ograniczenia prawne i proceduralne związane z przetwarzaniem danych. Zainteresowane strony podkreśliły również potrzebę wzmocnienia wsparcia operacyjnego Europolu, opracowania bardziej zautomatyzowanych i interoperacyjnych systemów oraz zwiększenia zdolności technologicznych i analitycznych, w tym za pomocą narzędzi cyfrowych na szczeblu UE i ściślejszej współpracy z organami i jednostkami organizacyjnymi Unii. Zainteresowane strony z sektora prywatnego podkreśliły ponadto znaczenie pewności prawa w wymianie danych, zwłaszcza w odniesieniu do cyberprzestępczości.

W toku konsultacji podkreślono również, że każde wzmocnienie roli Europolu musi być w pełni zgodne z prawami podstawowymi, w szczególności z wymogami dotyczącymi ochrony danych, oraz musi respektować odpowiedzialność państw członkowskich za bezpieczeństwo narodowe i ściganie przestępstw. Pojawiły się rozbieżne opinie na temat ewentualnego dalszego rozszerzenia kompetencji Europolu w odniesieniu do zagrożeń hybrydowych, które kilka zainteresowanych stron uznało za wrażliwe politycznie, ale co do zasady dobrze uwzględnione w ramach prawnych Europolu.

Informacje otrzymane od zainteresowanych stron bezpośrednio przyczyniły się do opracowania wniosku, potwierdzając potrzebę wyeliminowania luk informacyjnych, rozdrobnienia operacyjnego i ograniczeń w zakresie zdolności technologicznych. Posłużyły one również do opracowania środków mających usprawnić wymianę danych, uprościć procedury i zacieśnić współpracę, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich zabezpieczeń i poszanowaniu ograniczeń uprawnień Europolu wynikających z Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej

Komisja skorzystała z zewnętrznej wiedzy eksperckiej na potrzeby zarówno oceny, jak i oceny skutków towarzyszącej niniejszemu wnioskowi. W szczególności badanie zewnętrzne przeprowadzone w okresie od lipca 2025 r. do czerwca 2026 r. dostarczyło kompleksowego materiału dowodowego opartego na informacjach przekazanych przez państwa członkowskie, organy i jednostki organizacyjne Unii, sieci organów ścigania oraz właściwe zainteresowane strony. Ponadto Komisja uwzględniła szeroki zakres przekazanych materiałów, w tym dokumenty programowe przedłożone podczas przygotowywania niniejszego wniosku.

•Ocena skutków

Niniejszy wniosek jest poparty oceną skutków, w której przeanalizowano szereg wariantów strategicznych mających na celu rozwiązanie zidentyfikowanych problemów związanych z lukami informacyjnymi, rozdrobnieniem operacyjnym i ograniczeniami zdolności.

W ocenie skutków skoncentrowano się na kwestiach przedstawiających najistotniejsze skutki polityczne i operacyjne oraz skutki dla praw podstawowych. W związku z tym ocena nie obejmowała obszarów, w których istniało już szerokie poparcie, w tym rozwoju zdolności i technologii.

Rozważono dwa główne podejścia polityczne.

Pierwsze podejście koncentrowało się na ukierunkowanych usprawnieniach istniejącego modelu operacyjnego przez zwiększenie dostępności danych, zacieśnienie współpracy z organami i jednostkami organizacyjnymi Unii oraz poprawę integracji narzędzi i systemów informacyjnych Europolu z krajowymi procesami dochodzeniowymi. Obejmowało ono środki takie jak połączenia z krajowymi systemami zarządzania sprawami oraz bardziej systematyczne konsultacje z systemami Europolu w ramach odpowiednich postępowań przygotowawczych.

Drugie podejście przewidywało bardziej strukturalną ewolucję modelu operacyjnego Europolu. Miało ono na celu odejście od ram opartych głównie na dwustronnym przekazywaniu informacji na rzecz stworzenia wspólnej infrastruktury łączności na szczeblu UE, w szczególności wspólnej policyjnej przestrzeni danych UE. Przewidywało ono również bardziej zintegrowaną formę wsparcia operacyjnego, bezpośrednio osadzoną w krajowych środowiskach prowadzenia postępowań przygotowawczych, w tym przez utworzenie biur wsparcia Europolu w państwach członkowskich. Ponadto podejście to obejmowało gruntowną modernizację ram przetwarzania danych Europolu oraz zacieśnienie współpracy z Prokuraturą Europejską.

Na tej podstawie preferowany wariant strategiczny łączy elementy obu podejść. Opiera się on na stopniowych usprawnieniach wskazanych w ramach pierwszego podejścia, w szczególności na zwiększeniu dostępności danych, modernizacji systemów i włączeniu narzędzi Europolu do krajowych postępowań przygotowawczych. Jednocześnie, w zakresie niezbędnym do wyeliminowania ograniczeń strukturalnych, wykracza on poza istniejący model, umożliwiając uprawniony dostęp do danych krajowych, wzmacniając obecność operacyjną Europolu w państwach członkowskich i zacieśniając jego współpracę z Prokuraturą Europejską. Środki te opracowano w taki sposób, aby wzajemnie się wzmacniały. W szczególności stopniowe usprawnienia określone w ramach pierwszego podejścia stwarzają warunki do skutecznego działania bardziej zaawansowanych środków.

Należy się spodziewać, że preferowany wariant strategiczny znacząco zwiększy skuteczność transgranicznej współpracy organów ścigania dzięki ograniczeniu rozproszenia informacji, szybszemu identyfikowaniu powiązań operacyjnych między postępowaniami przygotowawczymi oraz wzmocnieniu koordynacji operacyjnej między organami i jednostkami organizacyjnymi Unii. Oczekuje się również, że dzięki zwiększonemu wsparciu analitycznemu, wspólnym zdolnościom technologicznym i bardziej zintegrowanym strukturom wsparcia operacyjnego zwiększy się zdolność organów krajowych do prowadzenia dochodzeń w sprawie coraz bardziej cyfrowych, transgranicznych i wymagających dużej ilości danych form przestępczości. Obywatele powinni odnieść korzyści w postaci zwiększenia bezpieczeństwa wewnętrznego, jak również skuteczniejszego zapobiegania poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmowi i ich zwalczania.

Preferowany wariant strategiczny wymaga znacznych inwestycji zarówno na poziomie UE, jak i państw członkowskich, w szczególności w zakresie rozwoju wspólnej infrastruktury technologicznej, rozwiązań interoperacyjnych, środków integracji operacyjnej oraz zwiększonych zdolności analitycznych i operacyjnych. Szacowane koszty jednorazowe wynoszą około 255 mln EUR dla państw członkowskich i 240 mln EUR dla Europolu, natomiast roczne koszty stałe szacuje się na około 48 mln EUR dla państw członkowskich i 78 mln EUR dla Europolu. Łączne szacunkowe koszty w latach 2028–2034 wynoszą około 590 mln EUR dla państw członkowskich i 789 mln EUR dla Europolu. Jednocześnie należy się spodziewać, że wykorzystywanie wspólnej infrastruktury i zdolności na szczeblu UE przyniesie znaczne usprawnienia i korzyści skali, w tym szacowane oszczędności w wysokości około 42 mln EUR w porównaniu z odrębnym wdrażaniem tych rozwiązań.

Ingerencja w prawo do prywatności i ochrony danych osobowych wynikająca z preferowanego wariantu strategicznego pozostaje zarówno konieczna, jak i proporcjonalna. Jest ona uzasadniona w świetle celu tego wariantu, jakim jest zapewnienie skutecznego zapobiegania poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmowi i ich zwalczania w coraz bardziej cyfrowym i transgranicznym środowisku operacyjnym. W ocenie skutków stwierdzono, że obecne ramy przetwarzania danych nie odzwierciedlają już realiów operacyjnych współczesnego wywiadu kryminalnego i stwarzają ograniczenia strukturalne wpływające na zdolność Europolu do skutecznego wspierania państw członkowskich. Jednocześnie we wniosku znacznie wzmocniono i zrestrukturyzowano ramy zabezpieczeń mające zastosowanie do działań Europolu w zakresie przetwarzania. W szczególności we wniosku wprowadzono bardziej szczegółowe ramy prawne i techniczne regulujące środowiska danych Europolu, systemy przetwarzania, warunki dostępu, oddzielenie środowisk przetwarzania, wymogi dotyczące rejestrowania i identyfikowalności, okresy przechowywania oraz mechanizm nadzoru i kontroli.

17 kwietnia 2026 r. ocena skutków uzyskała opinię pozytywną wydaną przez niezależną Radę ds. Kontroli Regulacyjnej z ramienia Komisji. Streszczenie oceny skutków jest dostępne pod adresem: Streszczenie oceny skutków – Migracja i sprawy wewnętrzne .

Rada ds. Kontroli Regulacyjnej zwróciła się o udoskonalenie oceny skutków w odniesieniu do kontekstu politycznego, bazy dowodowej, logiki interwencji, analizy skutków i ram monitorowania. W odpowiedzi zmieniono ocenę skutków, aby dokładniej wyjaśnić zmiany uprawnień Europolu i szerszych ram bezpieczeństwa UE, wzmocnić bazę dowodową za pomocą ustaleń z oceny i danych operacyjnych, doprecyzować cele i warianty strategiczne, pogłębić ocenę skutków i zabezpieczeń oraz wzmocnić ramy monitorowania i oceny za pomocą jaśniejszych celów i wskaźników.

•Sprawność regulacyjna i uproszczenie

Wniosek wprowadza daleko idące uproszczenie przepisów dotyczących przetwarzania danych przez Europol i związanych z nimi procedur, bezpośrednio eliminując nieefektywności występujące w obecnych ramach. Obecnie większość zbiorów danych otrzymywanych przez Europol jest nieustrukturyzowana, a wdrażanie istniejących zasad kategoryzacji danych i odstępstw jest bardzo złożone i wymaga dużych zasobów. We wniosku dostosowano te przepisy do rozporządzenia (UE) 2018/1725, co pozwoliło wyeliminować zbędną złożoność, która była charakterystyczna dla Europolu, przy jednoczesnym utrzymaniu wysokich standardów ochrony danych dzięki temu dostosowaniu.

Istnieją również procedury uprzednich konsultacji, które obecnie mogą opóźnić operacyjne wdrażanie nowych zdolności. Wniosek upraszcza te procedury, usuwając wąskie gardła proceduralne i przyspieszając wdrażanie, a jednocześnie uwalniając znaczne zasoby operacyjne. Łącznie zmiany te zmniejszają obciążenie administracyjne, a tym samym związane z nim zasoby ludzkie i finansowe niezbędne do zarządzania.

We wniosku wprowadzono również zautomatyzowane i ustrukturyzowane mechanizmy wymiany danych między państwami członkowskimi a Europolem oraz ułatwiono włączenie narzędzi Europolu do krajowych przepływów pracy. Podejście to znacznie zmniejsza obciążenie administracyjne państw członkowskich, eliminuje potrzebę ręcznego przetwarzania danych, przyspiesza wymianę informacji z zakresu wywiadu kryminalnego i umożliwia organom państw członkowskich skupienie się na podstawowych zadaniach związanych z egzekwowaniem prawa, a nie na procesach administracyjnych.

Wniosek jest również spójny z kontrolą cyfrową, ponieważ wspiera transformację cyfrową współpracy organów ścigania za pomocą interoperacyjnych systemów, zautomatyzowanej wymiany danych i bezpiecznej infrastruktury cyfrowej dostosowanej do coraz bardziej cyfrowego charakteru przestępczości.

•Prawa podstawowe

Ponieważ wniosek obejmuje przetwarzanie i wymianę danych osobowych do celów ścigania przestępstw, szczególną uwagę zwrócono na przestrzeganie zasad, praw i wolności uznanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 7) oraz prawa do ochrony danych osobowych (art. 8), a także na zapewnienie zgodności z unijnymi ramami ochrony danych, w tym z rozporządzeniem (UE) 2018/1725.

We wniosku nie wprowadzono nowych kategorii danych osobowych ani nowych celów przetwarzania. Zamiast tego uproszczono w nim wymogi, zgodnie z którymi można przetwarzać dane uzyskane zgodnie z prawem, przez dostosowanie przepisów dotyczących kategoryzacji osób, których dane dotyczą, w ramach prawnych Europolu do rozporządzenia (UE) 2018/1725. Europol nadal ma obowiązek rozróżniania poszczególnych kategorii osób, których dane dotyczą. Jeżeli takie rozróżnienie nie jest możliwe lub jeżeli przetwarzanie danych poza tymi kategoriami jest niezbędne do wykonywania zadań Europolu, przetwarzanie może odbywać się na warunkach określonych w niniejszym rozporządzeniu i pod odpowiednim nadzorem, w tym z udziałem inspektora ochrony danych Europolu. We wniosku zachowano podstawowe zabezpieczenia istniejących ram, w tym wymogi dotyczące ograniczenia celu, konieczności i proporcjonalności oraz niezależny nadzór sprawowany przez Europejskiego Inspektora Ochrony Danych.

Chociaż takie przetwarzanie może ingerować w prawa zagwarantowane w art. 7 i 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, ingerencja ta jest uzasadniona celem, jakim jest zapobieganie poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmowi i ich zwalczanie, i ogranicza się do tego, co jest konieczne i proporcjonalne do wykonywania zadań Europolu. W obecnie prowadzonych postępowaniach przygotowawczych właściwe organy w coraz większym stopniu gromadzą i przekazują duże ilości nieustrukturyzowanych danych pochodzących z różnych źródeł, w tym z urządzeń cyfrowych, usług komunikacyjnych i platform internetowych. Takie zbiory danych często wymagają złożonego przetwarzania i analizowania, zanim zawarte w nich informacje będzie można uporządkować, zinterpretować, ustrukturyzować i przypisać do określonych kategorii osób, których dane dotyczą. Ponadto nawet jeżeli osoby, których dane dotyczą, można przypisać do odpowiednich kategorii, ocena znaczenia poszczególnych informacji i istnienia powiązań między osobami, postępowaniami przygotowawczymi, działalnością przestępczą i siatkami przestępczymi może wymagać dalszej analizy na podstawie nowych tropów i informacji, które wcześniej nie były dostępne. Przetwarzanie takich zbiorów danych jest zatem konieczne, aby umożliwić Europolowi identyfikowanie istotnych informacji, wykrywanie nieznanych wcześniej powiązań i skuteczne wspieranie państw członkowskich w zapobieganiu poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmowi i ich zwalczaniu, z zastrzeżeniem warunków określonych w niniejszym rozporządzeniu.

4.WPŁYW NA BUDŻET

Wniosek ma wpływ na budżet zarówno na szczeblu UE, jak i państw członkowskich. Na szczeblu UE wzmocnienie roli Europolu jako centrum informacyjnego i operacyjnego oraz centrum technologii będzie wymagało dodatkowych zasobów ludzkich, technicznych i finansowych szacowanych na około 1,053 mld EUR w całym okresie wdrażania. Inwestycje te dotyczą zwiększenia zdolności w zakresie przetwarzania danych i zdolności analitycznych, wsparcia operacyjnego, zdolności technologicznych i bezpiecznej infrastruktury cyfrowej. Jednocześnie, dzięki wyżej wspomnianemu uproszczeniu i zmniejszeniu złożoności administracyjnej, wniosek nie wymaga zwiększenia wydatków Europolu na zarządzanie.

Wdrożenie wniosku pociągnie za sobą również koszty dla państw członkowskich, szacowane na około 590 mln EUR w formie płatności w ciągu pierwszych siedmiu lat, w szczególności związane z dostosowaniem krajowych systemów, przepływów pracy i interfejsów technicznych niezbędnych do wspierania bardziej zintegrowanej i zautomatyzowanej współpracy z systemami i narzędziami Europolu.

Szczegółowy wpływ finansowy wniosku przedstawiono w ocenie skutków finansowych regulacji załączonej do niniejszego wniosku. Szacunkowe skutki finansowe i kadrowe w 2028 r. i w kolejnych latach podano wyłącznie w celach poglądowych i nie przesądzają one o decyzjach w sprawie kolejnego wieloletniego budżetu UE (wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034). Źródła finansowania i zakres zaangażowania finansowego UE po 2027 r. będą zależały od wyniku negocjacji międzyinstytucjonalnych w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034. Następnie trzeba je będzie określić w drodze corocznej procedury budżetowej. Wszystkie środki i przydziały kadrowe począwszy od 2028 r. mają zatem charakter orientacyjny.

5.ELEMENTY FAKULTATYWNE

•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania

Wdrożenie wniosku będzie odbywać się w ramach wzmocnionych struktur zarządzania zgodnie ze wspólnym podejściem mającym zastosowanie do zdecentralizowanych agencji UE, przy czym Europol będzie regularnie składał sprawozdania Radzie Zarządzającej i grupie ds. wspólnej kontroli parlamentarnej. Specjalny Zarząd będzie wspierać Radę Zarządzającą w nadzorowaniu przygotowania i realizacji programów rocznych i wieloletnich oraz, w ujęciu bardziej ogólnym, we wzmacnianiu nadzoru nad zarządzaniem administracyjnym i budżetowym.

Efektywność działań, wyniki operacyjne oraz zgodność z obowiązkami prawnymi i w zakresie ochrony danych będą monitorowane i oceniane z wykorzystaniem ustalonych cykli i procedur sprawozdawczych, uzupełnianych w razie potrzeby w celu odzwierciedlenia nowych środków. Wniosek wzmacnia również zdolność Europolu do generowania bardziej ustrukturyzowanej, zautomatyzowanej i porównywalnej sprawozdawczości statystycznej na szczeblu UE, co przyczyni się do skuteczniejszego monitorowania ogólnych wyników rozporządzenia.

Komisja oceni funkcjonowanie i skuteczność rozporządzenia zgodnie ze standardowymi wymogami w zakresie oceny i przedstawi sprawozdanie na temat jego wyników.

•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

Rozdział I – Przepisy ogólne, cele i zadania Europolu

W rozdziale I ustanawia się Europol, określa jego cele, status prawny, siedzibę i zakres kompetencji oraz wskazuje podstawowe funkcje, za pośrednictwem których Europol wspiera właściwe organy państw członkowskich.

Wśród form przestępczości podlegających kompetencjom Europolu wymieniono również przemoc ze względu na płeć. Odzwierciedla to coraz bardziej transgraniczny charakter takich czynów i coraz częstsze wykorzystywanie technologii do ich popełniania, a także zapewnia spójność z dyrektywą (UE) 2024/1385, umożliwiając tym samym Europolowi skuteczniejsze wspieranie państw członkowskich przez wymianę informacji, analizę kryminalną i współpracę operacyjną.

W przeciwieństwie do rozporządzenia (UE) 2016/794, które określa zadania Europolu za pomocą obszernego i szczegółowego wykazu działań, w proponowanym art. 4 uporządkowano kompetencje Europolu wokół jego głównych funkcji i obszarów odpowiedzialności, a mianowicie przetwarzania informacji i wywiadu kryminalnego, wsparcia operacyjnego, analizy strategicznej i operacyjnej, współpracy z organami i jednostkami organizacyjnymi Unii, państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi oraz działań w zakresie badań naukowych i innowacji. Szczegółowe przepisy regulujące wykonywanie tych funkcji, w tym mające zastosowanie procedury, uprawnienia, warunki i zabezpieczenia, określono w odpowiednich rozdziałach zawierających przepisy materialne.

Podejście to zapewnia spójniejsze, elastyczniejsze i bardziej przejrzyste ramy prawne. Zwiększa ono przejrzystość i rozliczalność przez stworzenie jaśniejszej struktury określającej, w jaki sposób Europol ma działać i wykonywać swoje uprawnienia, przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności operacyjnej potrzebnej Europolowi do skutecznego reagowania na zmieniające się zagrożenia i realia operacyjne.

Rozdział II – Współpraca operacyjna

W rozdziale tym ustanawia się nowe ramy operacyjne działalności Europolu, które mają umożliwić mu wspieranie coraz bardziej złożonych, wzajemnie powiązanych i wielowymiarowych postępowań przygotowawczych za pomocą multidyscyplinarnego modelu operacyjnego. Ramy te ukierunkowują działalność Europolu na bardziej ustrukturyzowane i ciągłe zapewnianie wsparcia operacyjnego, w którym koordynacja operacyjna, wywiad kryminalny, specjalistyczna wiedza fachowa, zdolności analityczne i wsparcie operacyjne są organizowane w ramach spójnej struktury operacyjnej, a nie za pomocą odrębnych lub doraźnych rozwiązań.

W art. 7 określono strukturę funkcji Europolu w zakresie strategicznego wsparcia analitycznego. W art. 8 określono zdolności operacyjne wymagane do zapewnienia stałego wsparcia państwom członkowskim, w tym kluczową rolę Europolu w identyfikowaniu powiązań operacyjnych, wykrywaniu transgranicznych powiązań między postępowaniami przygotowawczymi oraz wspieraniu koordynacji operacyjnej między państwami członkowskimi. W art. 9 znacznie wzmocniono rolę Europolu we wspieraniu postępowań przygotowawczych i dochodzeń majątkowych zgodnych z zasadą podążania śladem pieniędzy jako podstawowego wymiaru operacyjnego transgranicznych postępowań przygotowawczych. Ustanowiono w nim skuteczniejsze mechanizmy współpracy z krajowymi biurami ds. odzyskiwania mienia i jednostkami analityki finansowej, przyznano Europolowi lepszy dostęp do odpowiednich informacji finansowych i informacji umożliwiających śledzenie mienia oraz wprowadzono możliwość zwrócenia się przez Europol o zastosowanie w trybie pilnym środków zabezpieczających w przypadku bezpośredniego ryzyka rozproszenia mienia pochodzącego z przestępstwa. Ustanowiono w nim skuteczniejsze mechanizmy współpracy z krajowymi biurami ds. odzyskiwania mienia i jednostkami analityki finansowej, przyznano Europolowi lepszy dostęp do odpowiednich informacji finansowych i informacji umożliwiających śledzenie mienia oraz wprowadzono możliwość zwrócenia się przez Europol do państw członkowskich o zastosowanie w trybie pilnym środków zabezpieczających w przypadku bezpośredniego ryzyka rozproszenia mienia pochodzącego z przestępstwa. Art. 11 usprawnia działania następcze Europolu podejmowane w związku z informacjami z wywiadu kryminalnego dotyczącymi przestępczości transgranicznej, zapewniając systematyczne przekazywanie Eurojustowi propozycji wszczęcia postępowań przygotowawczych do celów koordynacji sądowej. Dzięki temu informacje z zakresu wywiadu kryminalnego wymagające podjęcia działań następczych w ramach postępowania przygotowawczego będą mogły być odpowiednio wykorzystane za pośrednictwem właściwych mechanizmów koordynacji sądowej na szczeblu UE.

W sekcji 2 ustanowiono stałą podstawę operacyjną, za pomocą której Europol organizuje i zapewnia państwom członkowskim stałe specjalistyczne wsparcie operacyjne.

W związku z coraz bardziej wzajemnie powiązanym i wielowymiarowym charakterem poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmu w art. 12 ustanawia się służbę operacyjno-analityczną jako centralny i stały, działający całodobowo przez siedem dni w tygodniu ośrodek Europolu ds. koordynacji operacyjnej i wywiadu kryminalnego. Służba ta ma funkcjonować jako ośrodek operacyjny Europolu, zapewniając stałą koordynację wymiany informacji, analizy kryminalnej, wniosków o wsparcie operacyjne i operacyjnych działań następczych w całej strukturze operacyjnej Europolu. Podstawową funkcją jest identyfikowanie powiązań operacyjnych między krajowymi postępowaniami przygotowawczymi, łączenie informacji i wiedzy fachowej z różnych obszarów operacyjnych, wspieranie spójnych działań operacyjnych w całej Unii oraz zapewnianie spójności między poszczególnymi ośrodkami dysponującymi specjalistyczną wiedzą fachową.

W art. 13 ustanowiono wspólne i skalowalne ramy prawne dla ośrodków Europolu dysponujących specjalistyczną wiedzą fachową będących jego podstawowymi strukturami zapewniającymi specjalistyczne zdolności i wiedzę fachową, które łączą wywiad kryminalny, koordynację operacyjną, specjalistyczne zdolności, wsparcie analityczne i kryminalistyczne oraz specjalistyczną wiedzę operacyjną w kluczowych obszarach. Ramy te opierają się na podejściu wprowadzonym przez Parlament Europejski i Radę rozporządzeniem (UE) 2025/2611 ustanawiającym Europejskie Centrum Zwalczania Przemytu Migrantów.

W art. 14–18 ustanowiono ramy operacyjne dla ośrodków dysponujących specjalistyczną wiedzą operacyjną. W przepisach tych uznano, że skuteczne udzielanie wsparcia przez Europol wymaga skoncentrowania specjalistycznej wiedzy fachowej i zdolności w priorytetowych obszarach przestępczości wymagających stałych działań na szczeblu Unii. Wspomniane ośrodki stanowią główny mechanizm organizacyjny, za pomocą którego Europol nadaje priorytet takiemu wsparciu operacyjnemu, rozwija je i udziela go oraz zapewnia spójność wszystkich swoich działań. Ze względu na kluczową rolę ośrodków w wykonywaniu uprawnień Europolu i przydzielaniu zasobów operacyjnych podstawowe ramy regulujące ich działalność określono w niniejszym rozporządzeniu. Dalsze szczegółowe przepisy dotyczące organizacji i funkcjonowania ośrodków mają zostać określone w przepisach wykonawczych przyjmowanych przez Radę Zarządzającą. Pozwoli to dostosowywać ich strukturę operacyjną do zmieniających się priorytetów operacyjnych i pojawiających się zagrożeń.

Przepisy te odzwierciedlają również fakt, że poważna i zorganizowana przestępczość w coraz większym stopniu ma wymiar hybrydowy. Zapewniają one zatem Europolowi możliwość wspierania państw członkowskich za pomocą pełnego zakresu jego zdolności operacyjnych, jeżeli działalność przestępcza związana z przestępstwem podlegającym kompetencjom Europolu ma wymiar hybrydowy. Z tego względu wymiar ten uwzględniono we wszystkich ośrodkach, uznając, że działalność przestępcza o wymiarze hybrydowym może występować w każdym z obszarów przestępczości objętych uprawnieniami Europolu i nie można jej ograniczyć do jednej dziedziny operacyjnej.

W art. 19 zapewnia się, aby struktura operacyjna Europolu mogła z czasem ewoluować przez ustanowienie dodatkowych ośrodków, w przypadku gdy pojawiające się zagrożenia lub potrzeby operacyjne wymagają nowych stałych specjalistycznych zdolności na szczeblu UE.

W sekcji 3 ustanawia się podstawowe instrumenty współpracy operacyjnej, za pomocą których Europol wspiera skoordynowane działania operacyjne. W art. 20 określono ramy działania operacyjnych grup zadaniowych jako elastycznego mechanizmu koordynacji operacyjnej wspierającego priorytetowe postępowania przygotowawcze i działania operacyjne w sprawach transgranicznych o wysokiej wartości i istotnych z operacyjnego punktu widzenia. W art. 22 ustanowiono ramy regulujące rozmieszczenie służb Europolu w ramach wsparcia operacyjnego, technicznego, analitycznego i w zakresie badań kryminalistycznych na rzecz państw członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, państw spoza UE. W art. 23 ustanowiono ramy roli Europolu we wspieraniu europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT).

W przepisach tych skodyfikowano wspomniane instrumenty współpracy operacyjnej w ramach prawnych, doprecyzowując szczególny cel operacyjny i wartość dodaną każdej struktury, a jednocześnie zapewniając ich komplementarność. Celem jest zapewnienie wystarczająco szerokich i elastycznych kategorii operacyjnych, które będą w stanie zaspokoić większość potrzeb w zakresie wsparcia operacyjnego i koordynacji, unikając ciągłego powielania struktur ad hoc, przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności niezbędnej do reagowania na zmieniające się realia operacyjne.

W art. 21 wzmocniono ciągłość wsparcia na szczeblu UE na rzecz współpracy organów ścigania i współpracy wymiarów sprawiedliwości przez zwiększenie udziału Europolu we wspólnych zespołach dochodzeniowo-śledczych.

W art. 24 ustanowiono specjalistyczne zespoły ekspertów operacyjnych i technicznych składające się z ekspertów z państw członkowskich w celu zapewnienia dostępności wysoce specjalistycznej fachowej wiedzy operacyjnej, analitycznej i technicznej.

W sekcji 4 wzmocniono ramy regulujące krajowe struktury współpracy z Europolem, uznając, że skuteczność modelu operacyjnego Europolu ostatecznie zależy od jego integracji z krajowymi systemami egzekwowania prawa. W tym celu w art. 25 zmieniono strukturę jednostek krajowych Europolu i znacząco rozszerzono ich rolę, wzmacniając ich pozycję jako głównego interfejsu operacyjnego między Europolem a właściwymi organami krajowymi.

Głównym elementem niniejszego wniosku jest ustanowienie, na mocy art. 26, biur wsparcia Europolu w ramach jednostek krajowych Europolu. Biura te mają zapewnić ciągłe i bezpośrednie włączanie zdolności operacyjnych, analitycznych, technicznych i kryminalistycznych Europolu do krajowych postępowań przygotowawczych i działań operacyjnych. W tym celu pracownicy oddelegowani do biur będą wspierać bieżące identyfikowanie potrzeb operacyjnych, ułatwiać uruchamianie zdolności i instrumentów operacyjnych Europolu w ramach toczących się postępowań przygotowawczych, pomagać organom krajowym w operacyjnym wykorzystywaniu systemów, analiz i specjalistycznego wsparcia Europolu oraz zapewniać ciągłą koordynację operacyjną i podejmowanie działań następczych między Europolem a właściwymi organami krajowymi w całym cyklu operacyjnym postępowań przygotowawczych i działań operacyjnych. Ze względu na pełnioną przez nie funkcję łącznika między środowiskiem operacyjnym na szczeblu UE a środowiskiem krajowym w biurach pracują pracownicy Europolu posiadający wcześniejsze doświadczenie zawodowe we właściwych organach państw członkowskich, którzy podlegają podwójnemu systemowi sprawozdawczości zapewniającemu ścisłą integrację operacyjną zarówno z Europolem, jak i z właściwymi organami krajowymi. Model ten sprzyja ciągłemu przepływowi wiedzy fachowej między Europolem a państwami członkowskimi, umożliwiając wykorzystywanie w działalności Europolu doświadczenia operacyjnego zdobytego na szczeblu krajowym, a jednocześnie zapewniając późniejsze przekazywanie wiedzy o zdolnościach, narzędziach i metodach pracy Europolu do krajowych struktur ścigania przestępstw.

Rozdział III – Zarządzanie informacjami

W art. 28 i 29 wzmacnia się ramy regulujące przekazywanie Europolowi informacji przez państwa członkowskie. W oparciu o obowiązki istniejące na mocy rozporządzenia (UE) 2016/794 oraz zgodnie z dyrektywą (UE) 2023/977 przepisy te aktualizują ramy, aby zapewnić bardziej terminową, ustrukturyzowaną i interoperacyjną wymianę informacji, oraz wprowadzają coroczną ocenę wkładu państw członkowskich w przekazywanie informacji.

W art. 30 określono rolę Europolu w Systemie Informacyjnym Schengen (SIS), w szczególności w zakresie operacyjnego wykorzystywania informacji uzupełniających, wspierania wpisów informacyjnych i operacyjnych działań następczych w związku z trafieniami w SIS. W art. 31 określono rolę Europolu w odniesieniu do wizowego systemu informacyjnego (VIS) oraz europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS).

W art. 32 ustanowiono cele działań Europolu w zakresie przetwarzania informacji. Przepis ten umożliwia Europolowi przetwarzanie informacji w zakresie niezbędnym do wykonywania jego zadań i w sposób wyczerpujący określa cele, w jakich Europol może przetwarzać dane osobowe w ramach kontroli krzyżowej mającej na celu wskazanie powiązań lub innych odpowiednich związków z informacjami dotyczącymi przestępstwa, w odniesieniu do którego Europol jest właściwy; analizę strategiczną lub tematyczną; analizę operacyjną ułatwiającą wymianę informacji operacyjnych; wspieranie działań w zakresie badań naukowych i innowacji oraz wspieranie państw członkowskich w informowaniu opinii publicznej o poszukiwanych osobach podejrzanych lub skazanych.

Jednocześnie w przepisie tym dostosowano stosowany przez Europol system kategoryzacji osób, których dane dotyczą, do podejścia określonego w rozporządzeniu (UE) 2018/1725. Oznacza to zasadniczą zmianę przynoszącą istotne korzyści operacyjne, przy jednoczesnym zachowaniu niezbędnych zabezpieczeń mających zastosowanie zarówno do podmiotów Unii, jak i na szczeblu krajowym. Ograniczenia nałożone przez poprzedni system na kategoryzację osób, których dane dotyczą, okazały się kluczowym utrudnieniem operacyjnym, poważnie ograniczającym zdolność Europolu do skutecznego wspierania państw członkowskich. Bez tej zmiany szersza modernizacja zdolności operacyjnych i technologicznych Europolu pozostałaby strukturalnie utrudniona.

W szczególności oznacza ona odejście od logiki poprzedniego systemu, zgodnie z którą Europol powinien co do zasady przetwarzać wyłącznie dane osobowe należące do jednej z kategorii osób, których dane dotyczą, określonych w załączniku II, natomiast przetwarzanie danych osobowych osób nienależących do tych kategorii stanowiło wyjątek. Zamiast tego art. 32 wraz z załącznikiem II odzwierciedlają realia operacyjne współczesnego ścigania przestępstw, w którym pozyskiwanie informacji z dużych i nieustrukturyzowanych zbiorów danych stanowi jedno z podstawowych zadań operacyjnych organów ścigania, a tym samym również Europolu wspierającego organy krajowe. Europol działa bowiem w środowisku informacyjnym charakteryzującym się dużą ilością niejednorodnych danych, które często pochodzą z wielu źródeł i kontekstów operacyjnych. Znaczna część tych informacji jest otrzymywana w formie nieustrukturyzowanej, co sprawia, że kategoryzacja według wcześniej określonych kategorii osób, których dane dotyczą, jest trudna, a czasami nawet niemożliwa. Art. 32 stanowi zatem, że Europol musi dokonać rozróżnienia między kategoriami osób, których dane dotyczą, „w stosownym przypadku i w miarę możliwości”, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725.

W art. 32 wyraźnie zezwala się Europolowi na przetwarzanie danych osobowych dotyczących osób nienależących do wcześniej określonych kategorii osób, których dane dotyczą, wymienionych w załączniku II, w przypadku gdy takie przetwarzanie jest niezbędne i proporcjonalne do wykonywania zadań Europolu. Odzwierciedla to dynamiczny charakter postępowań przygotowawczych prowadzonych przez policję i działań w zakresie wywiadu kryminalnego, w przypadku których znaczenie operacyjne niektórych danych lub ich powiązanie z działalnością przestępczą może pojawić się jedynie stopniowo podczas analizy operacyjnej lub w drodze identyfikacji powiązań między postępowaniami przygotowawczymi.

Do przypadków, w których Europol przetwarza dane wykraczające poza kategorie wymienione w załączniku II, mają zastosowanie szczególne zabezpieczenia, takie jak obowiązek niezwłocznego usunięcia takich danych przez Europol po osiągnięciu celu przetwarzania, poinformowania inspektora ochrony danych oraz funkcjonalnego oddzielenia tych danych od danych „skategoryzowanych”.

W art. 33 zachowano zasadę własności danych jako główny czynnik umożliwiający współpracę organów ścigania ułatwianą przez działania Europolu w zakresie przetwarzania informacji. Przepis ten zapewnia, aby państwa członkowskie, instytucje, organy, przedstawicielstwa i jednostki organizacyjne Unii, państwa trzecie i organizacje międzynarodowe przekazujące informacje Europolowi zachowały kontrolę nad celami przetwarzania tych informacji oraz nad wszelkimi ograniczeniami dostępu do tych informacji, w tym w odniesieniu do ich wykorzystywania, przekazywania, przesyłania, usuwania lub niszczenia. W art. 34 określono obowiązek konsultowania się z właścicielem informacji lub powiadamiania go w stosownych przypadkach.

W sekcji 2 ustanawia się ramy prawne i techniczne regulujące środowisko danych Europolu, które stanowią jedno z podstawowych zabezpieczeń towarzyszących zmianom dotyczącym kategoryzacji osób, których dane dotyczą, wprowadzonym w art. 35. W przepisach tych określono środowisko danych Europolu, tak aby poszczególne czynności przetwarzania były prowadzone w jasno uregulowanych ramach technicznych i operacyjnych, którym towarzyszą odpowiednie zabezpieczenia i warunki dostępu.

Ustanowiono w nich jasne i precyzyjne zasady funkcjonowania szeregu podstawowych usług i narzędzi Europolu. Obejmują one usługę kontroli krzyżowej Europolu (art. 36–39), dzięki której właściwe organy państw członkowskich mogą przesyłać dane do środowiska analitycznego Europolu, przeprowadzać kwerendy danych znajdujących się w tym środowisku oraz uzyskiwać dostęp do tych danych (art. 40–41) w celu przechowywania, analizowania i przetwarzania danych na potrzeby wykonywania swoich zadań analitycznych, oraz wspólną policyjną przestrzeń danych (art. 42–45), w której właściwe organy państw członkowskich mogą inicjować i przeprowadzać wspólną analizę operacyjną we współpracy z Europolem. W sekcji tej określono również przepisy dotyczące aplikacji sieci bezpiecznej wymiany informacji (SIENA – art. 46) oraz mechanizmu wymiany informacji mającego na celu ułatwienie komunikacji z podmiotami prywatnymi (art. 47). Wskazano w niej również rolę Europolu w europejskim systemie przekazywania informacji z rejestrów policyjnych (art. 48), a także możliwość przyjmowania przez Komisję aktów wykonawczych w celu uregulowania dodatkowych funkcji lub usług i narzędzi, które mają zostać opracowane przez Europol.

W sekcji 3 określono przepisy niezbędne do funkcjonowania usług i narzędzi Europolu. Obejmują one przepisy dotyczące infrastruktury chmury (art. 50) wspierającej przechowywanie, przetwarzanie, analizę i wymianę danych, w sposób skuteczny i skalowalny, do celów określonych w niniejszym rozporządzeniu, a także przepisy dotyczące minimalnych wymogów, zgodnie z którymi funkcjonariusze policji mają dostęp do takich danych za pomocą unijnej policyjnej tożsamości cyfrowej (art. 51). Sekcja ta zawiera również wymogi dotyczące przekazywania informacji statystycznych do celów nadzoru i rozliczalności (art. 52) oraz opis roli Europolu w odniesieniu do uniwersalnego formatu wiadomości (UMF – art. 53) i unijnej aplikacji do porównywania DNA (art. 54).

Rozdział IV – Zdolności technologiczne i innowacje

Strukturę rozdziału IV oparto na cyklu życia innowacji i rozwoju zdolności.

Celem jest uniknięcie rozproszonych lub odizolowanych działań innowacyjnych przez zapewnienie ciągłości między prognozowaniem rozwoju technologicznego, planowaniem zdolności, badaniami naukowymi i innowacjami, rozwojem zaawansowanych zdolności, testowaniem operacyjnym, wdrażaniem, wykorzystaniem w praktyce operacyjnej i specjalistycznym wsparciem operacyjnym.

Rozdział IV opiera się na założeniu, że transformacja technologiczna bezpieczeństwa wewnętrznego wymaga w coraz większym stopniu zdolności, infrastruktury, wiedzy fachowej, środowisk obliczeniowych, zdolności w zakresie przetwarzania danych i ekosystemów innowacji, których skala, złożoność i koszt uniemożliwiają ich efektywne rozwijanie wyłącznie na szczeblu krajowym. Europol jest wyjątkowo dobrze przygotowany do pełnienia tej roli dzięki zdolności do identyfikowania wspólnych potrzeb technologicznych i operacyjnych oraz opracowywania interoperacyjnych, skalowalnych i wspólnych rozwiązań technologicznych, które mogą wspierać organy ścigania w całej UE. Celem jest zatem zapobieżenie fragmentacji technologicznej, powielaniu inwestycji i powstawaniu różnic w poziomie zdolności między państwami członkowskimi w obszarach, w których wspólne zdolności technologiczne na szczeblu UE przynoszą wyraźne korzyści operacyjne i finansowe.

W art. 57 ustanowiono warstwę prognozowania strategicznego i planowania zdolności w ramach ustanowienia mechanizmu ramowego w celu określenia luk w zdolnościach operacyjnych, powstających technologii i przyszłych priorytetów w zakresie zdolności na szczeblu UE. Przepis ten ma sprzyjać bardziej strategicznemu i skoordynowanemu podejściu do rozwoju zdolności technologicznych, w tym w takich obszarach jak interoperacyjność, normalizacja, wspólne wykorzystywanie zdolności i wspólne zamówienia.

W art. 58 doprecyzowano rolę Europolu w odniesieniu do unijnych programów finansowania, umożliwiając Europolowi wspieranie Komisji w programowaniu unijnego programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji oraz uczestniczenie w działaniach na rzecz rozwoju zdolności finansowanych z Europejskiego Funduszu Konkurencyjności, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich zabezpieczeń zapobiegających konfliktom interesów.

Art. 59 stanowi podstawę prawną umożliwiającą Europolowi opracowywanie, hostowanie, obsługę i udostępnianie wspólnych zaawansowanych zdolności technologicznych na potrzeby ścigania przestępstw. Obejmuje to aplikacje oparte na sztucznej inteligencji, bezpieczne środowiska przetwarzania informacji, zdolności kryminalistyczne, środowiska współpracy oparte na chmurze obliczeniowej oraz zdolności wspierające przetwarzanie i analizę legalnie uzyskanych zaszyfrowanych danych. Wprowadzono również mechanizm, który umożliwia kilku państwom członkowskim zwrócenie się do Europolu o opracowanie wspólnych zdolności na szczeblu UE, jeżeli wspólne rozwiązania technologiczne przynoszą korzyści operacyjne.

W art. 60 ustanowiono warstwę badań naukowych i innowacji przez zapewnienie Europolowi kompleksowej podstawy prawnej do prowadzenia działań w zakresie badań naukowych i innowacji oraz uczestniczenia w nich. Obejmuje to projekty pilotażowe, działania związane ze sztuczną inteligencją, eksperymenty operacyjne i uczestnictwo w piaskownicach regulacyjnych dla systemów sztucznej inteligencji.

W art. 61 ustanowiono ramy prawne i techniczne umożliwiające Europolowi opracowywanie, testowanie i walidację systemów i modeli sztucznej inteligencji w bezpiecznym środowisku, w tym przez wykorzystanie piaskownic regulacyjnych w zakresie AI 35 i specjalnych zabezpieczeń zapewniających zgodność z prawem Unii.

W art. 62 i 63 ustanowiono warstwę rozwoju i wdrażania zdolności operacyjnych przez wzmocnienie roli Europolu we wspieraniu testowania operacyjnego, walidacji, wdrażania, zwiększania skali i operacyjnego wdrażania innowacyjnych technologii i zdolności. Celem jest zapewnienie ciągłości między działaniami badawczymi a wdrażaniem operacyjnym we wszystkich państwach członkowskich.

W art. 64 ustanowiono warstwę wiedzy fachowej i wsparcia operacyjnego w celu zapewnienia, aby zaawansowanym zdolnościom technologicznym towarzyszyły specjalistyczna operacyjna wiedza fachowa i szkolenia. Przepis ten znacząco wzmacnia rolę Europolu we wspieraniu państw członkowskich specjalistyczną wiedzą fachową, a zarazem zacieśnia współpracę z Agencją Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania (CEPOL) w obszarach wymagających skoordynowanego wsparcia na szczeblu UE i specjalistycznych szkoleń.

W art. 65–67 ustanowiono warstwę koordynacji i zarządzania przez utworzenie specjalnej służby ds. zdolności i innowacji oraz grupy doradczej ds. zdolności i innowacji skupiającej państwa członkowskie, odpowiednie organy UE i ekspertów w ramach wspólnego unijnego ekosystemu innowacji na rzecz bezpieczeństwa wewnętrznego.

Rozdział V – Struktura organizacyjna Europolu

W rozdziale V dostosowano model zarządzania Europolu do wspólnego podejścia mającego zastosowanie do zdecentralizowanych agencji UE. Zaktualizowano w nim skład Rady Zarządzającej (art. 69) i wzmocniono jej funkcje (art. 72), aby zwiększyć jej skuteczność oraz wzmocnić jej strategiczną rolę decyzyjną.

W art. 75 ustanowiono Zarząd wspierający Radę Zarządzającą, zgodnie z dwupoziomowym modelem zarządzania zalecanym agencjom UE. Ma to na celu zapewnienie skuteczniejszego nadzoru i przygotowywania decyzji, a jednocześnie umożliwienie Radzie Zarządzającej skoncentrowania się na kwestiach strategicznych. Ze względu na znaczne rozszerzenie zakresu zadań Europolu i związany z tym wzrost zasobów Zarząd przyczyni się również do wzmocnienia nadzoru budżetowego.

W art. 77 przewidziano centralną rolę Dyrektora Wykonawczego w zapewnianiu ogólnego funkcjonowania agencji, a jednocześnie wyraźniej określono jego odpowiedzialność za skuteczne wykonywanie uprawnień i realizację priorytetów strategicznych Europolu.

Rozdział VI – Stosunki z podmiotami z Unii

W art. 79 ustanowiono wspólne przepisy regulujące współpracę Europolu z organami i jednostkami organizacyjnymi Unii, w tym współpracę operacyjną i wymianę informacji. W przepisie tym wprowadzono ramy uzgodnień roboczych, które wymagają uprzedniego zatwierdzenia przez Komisję uzgodnień roboczych zawartych z organami i jednostkami organizacyjnymi Unii ustanowionymi w ramach TFUE.

W art. 80 przewidziano pośredni dostęp do informacji będących w posiadaniu Europolu dla odpowiednich organów i jednostek organizacyjnych Unii w oparciu o zautomatyzowany system trafieniowy (figuruje/nie figuruje) i na warunkach wzajemności. Przepis ten tworzy spójniejsze i lepiej dostosowane do przyszłych wyzwań ramy kontroli krzyżowej informacji między organami i jednostkami organizacyjnymi Unii, w szczególności podmiotami zajmującymi się zwalczaniem nadużyć finansowych, przy jednoczesnym utrzymaniu obowiązujących ograniczeń dostępu, zasad własności danych i zabezpieczeń w zakresie ochrony danych. Przewidziano w nim również przyjęcie aktów wykonawczych określających procedurę techniczną, aby zapewnić również spójne normy techniczne i interoperacyjność w ramach szerszej unijnej struktury zwalczania nadużyć finansowych. Automatyzacja systemu trafieniowego (figuruje/nie figuruje) na potrzeby wymiany danych znacząco ogranicza konieczność ręcznego podejmowania działań następczych, zwiększając efektywność i szybkość reagowania operacyjnego.

W art. 81–90 dodatkowo usystematyzowano i zacieśniono współpracę Europolu z kluczowymi organami i jednostkami organizacyjnymi Unii, w tym Prokuraturą Europejską, Eurojustem, OLAF-em, AMLA, Fronteksem, eu-LISA, Agencją Unii Europejskiej ds. Narkotyków, Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Urzędem UE ds. Celnych i ENISA.

W art. 81 znacznie wzmocniono stosunki Europolu z Prokuraturą Europejską, co odzwierciedla rosnące znaczenie operacyjne współpracy w zwalczaniu złożonych transgranicznych przestępstw finansowych naruszających interesy finansowe UE. W przepisie tym wzmocniono obowiązki Europolu w zakresie wspierania postępowań przygotowawczych prowadzonych przez Prokuraturę Europejską, w tym przez specjalne wsparcie analityczne. Ustanowiono w nim również specjalny mechanizm „trafienie/brak trafienia” umożliwiający Prokuraturze Europejskiej uzyskanie dostępu do posiadanych przez Europol danych dotyczących przestępstw wchodzących w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej, niezależnie od wszelkich ograniczeń w dostępie do informacji przekazywanych Europolowi przez państwa członkowskie oraz instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii lub w wykorzystywaniu tych informacji. Ten specjalny mechanizm odzwierciedla szczególną rolę, status i kompetencje Prokuratury Europejskiej w ramach unijnego systemu ochrony interesów finansowych Unii, a także obowiązki państw członkowskich oraz instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii wynikające z rozporządzenia (UE) 2017/1939. W związku z tym ukierunkowane odstępstwo od stosowania ograniczeń wskazanych Europolowi przez dostawców informacji jest możliwe wyłącznie w odniesieniu do Prokuratury Europejskiej.

Rozdział VII – Stosunki z partnerami

W art. 92 wzmocniono ramy współpracy zewnętrznej Europolu, zapewniając zgodność współpracy Europolu z państwami spoza UE i organizacjami międzynarodowymi z polityką zewnętrzną i priorytetami strategicznymi UE.

W art. 93 ustanowiono szczególne ramy współpracy z państwami uczestniczącymi we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen, aby odzwierciedlić szczególną rolę tych państw w funkcjonowaniu i bezpieczeństwie strefy Schengen. W przeciwieństwie do innych państw trzecich państwa te uczestniczą w obszarze bez kontroli na granicach wewnętrznych i ponoszą wspólną odpowiedzialność za utrzymanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa w całej strefie Schengen. Ze względu na ten wysoki stopień integracji przepis dopuszcza wyższy poziom integracji operacyjnej z Europolem niż przewidziany w ogólnych ramach współpracy z państwami trzecimi. W tym celu umowy międzynarodowe z tymi państwami mogą przewidywać bezpośredni dostęp do określonych mechanizmów wymiany informacji Europolu, udział w niektórych strukturach zarządzania, delegowanie oficerów łącznikowych oraz odpowiednie obowiązki związane z wymianą informacji i wkładami finansowymi.

W art. 96 zaktualizowano i skonsolidowano ramy regulujące współpracę Europolu z podmiotami prywatnymi. Doprecyzowano w nim warunki, na jakich Europol może otrzymywać i przetwarzać dane osobowe bezpośrednio od podmiotów prywatnych, oraz wzmocniono rolę Europolu jako podmiotu ułatwiającego współpracę między podmiotami prywatnymi a właściwymi organami państw członkowskich. Aby zapewnić możliwość podejmowania skutecznych działań w związku z informacjami istotnymi dla postępowań przygotowawczych, Europol jest zobowiązany do przekazywania zainteresowanym państwom członkowskim odpowiednich informacji otrzymanych od podmiotów prywatnych.

W artykule tym przewidziano ograniczenia w zakresie przesyłania i przekazywania danych osobowych przez Europol podmiotom prywatnym. Taka wymiana informacji nadal podlega wymogom konieczności i proporcjonalności. Szczególne warunki mają zastosowanie do przekazywania danych podmiotom prywatnym mającym siedzibę poza Unią i poza państwami korzystającymi z decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony.

W artykule tym doprecyzowano również związek między współpracą Europolu z podmiotami prywatnymi a obowiązkami jednostek analityki finansowej w celu zapewnienia, aby działania Europolu nie powielały ram przeciwdziałania praniu pieniędzy ustanowionych na mocy prawa Unii ani nie ingerowały w te ramy.

Ponadto w artykule tym, odczytywanym łącznie z art. 47, wzmocniono rolę Europolu jako zaufanego pośrednika technicznego, aby umożliwić państwom członkowskim i podmiotom prywatnym korzystanie z infrastruktury Europolu na potrzeby bezpiecznej wymiany informacji zgodnie z prawem Unii i prawem krajowym. W przypadku gdy taka wymiana dotyczy przestępstw podlegających kompetencjom Europolu, Europol otrzymuje kopię wymienianych informacji w celu wsparcia swoich zadań operacyjnych i analitycznych. W artykule tym wprowadzono również wzmocnione środki w zakresie przejrzystości i rozliczalności, w tym obowiązki sprawozdawcze wobec Rady Zarządzającej, Parlamentu Europejskiego, Rady, Komisji i parlamentów narodowych.

Rozdział VIII – Ochrona danych

W rozdziale VIII określono najważniejsze zabezpieczenia w zakresie ochrony danych regulujące czynności przetwarzania prowadzone przez Europol, a jednocześnie dostosowano te ramy do rozporządzenia (UE) 2018/1725. Przewidziano w nim ramy regulujące przetwarzanie danych wrażliwych (art. 100), okresy przechowywania i usuwanie danych (art. 101), prawa osób, których dane dotyczą, w tym dostęp do danych, ich sprostowanie i usuwanie (art. 105 i 106) oraz odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów o ochronie danych (art. 107). Dodatkowo wzmocniono w nim instytucjonalną strukturę zabezpieczeń, wprowadzając role inspektora ochrony danych i urzędnika ds. praw podstawowych (art. 109 i 110), obowiązkowe szkolenia w zakresie praw podstawowych (art. 111) oraz wzmocnione mechanizmy nadzoru i współpracy między Europejskim Inspektorem Ochrony Danych (EIOD) a krajowymi organami nadzorczymi (art. 112 i 113).

W art. 102 ustanowiono specjalne ramy regulujące przetwarzanie danych osobowych w kontekście projektów Europolu w zakresie badań naukowych i innowacji. Obejmują one również działania dotyczące systemów i modeli sztucznej inteligencji. W przepisie tym przewidziano szczególne zabezpieczenia dotyczące uprzedniej zgody, odizolowanych środowisk przetwarzania, ograniczonego dostępu, ograniczenia celu i ocen skutków dla ochrony danych w odniesieniu do niektórych projektów, doprecyzowując jednocześnie, że wymogi te nie mają zastosowania do opracowywania ani wdrażania istniejących narzędzi lub zdolności, w przypadku gdy charakter, zakres i cel przetwarzania pozostają niezmienione.

Jeżeli chodzi o uprzednie konsultacje z EIOD, w art. 108 zezwolono Europolowi – w należycie uzasadnionych przypadkach pilnej konieczności operacyjnej – na rozpoczęcie, w drodze wyjątku, niektórych czynności przetwarzania bez uprzedniej konsultacji z EIOD. W takich przypadkach nadal wymagane jest uprzednie powiadomienie EIOD; zaangażowanie inspektora ochrony danych; oraz następnie przedłożenie EIOD wymaganych konsultacji.

Rozdział IX – Środki odwoławcze i odpowiedzialność

W rozdziale IX ustanowiono ramy dotyczące środków odwoławczych i odpowiedzialności, które uzupełniają rozwiązania przewidziane w rozporządzeniu (UE) 2018/1725 i są z nimi zgodne. Określono w nim procedurę rozpatrywania skarg przez EIOD (art. 114) oraz przepisy ogólne dotyczące odpowiedzialności i prawa do odszkodowania (art. 115).

Rozdział X – Grupa ds. wspólnej kontroli parlamentarnej

W rozdziale X zawarto ustalenia dotyczące wspólnej kontroli parlamentarnej Europolu przez Parlament Europejski i parlamenty narodowe za pośrednictwem grupy ds. wspólnej kontroli parlamentarnej. Określono w nim mechanizmy nadzoru politycznego nad działaniami Europolu, w tym obowiązki sprawozdawcze, dostęp do informacji i zaangażowanie Europejskiego Inspektora Ochrony Danych.

Rozdział XI – Personel

W rozdziale XI określono zasady dotyczące pracowników Europolu. Przewidziano w nim stosowanie regulaminu pracowniczego i warunków zatrudnienia innych pracowników w odniesieniu do pracowników Europolu i określono kategorie pracowników zatrudnionych przez Europol. W rozdziale tym zawarto również przepisy szczegółowe służące zachowaniu i odnawianiu operacyjnej wiedzy fachowej w Europolu, między innymi przez zastrzeżenie niektórych stanowisk dla osób posiadających doświadczenie we właściwych organach państw członkowskich oraz korzystanie z oddelegowanych ekspertów krajowych.

Rozdział XII – Postanowienia finansowe

W rozdziale XII uregulowano ramy finansowe dotyczące planowania budżetowego, finansowania, wykonania budżetu i rozliczalności Europolu. W art. 120 ustanowiono zasady mające zastosowanie do budżetu Europolu i określono źródła jego dochodów, w tym wkład z budżetu Unii, wkłady państw uczestniczących we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen w przypadkach przewidzianych w odpowiednich umowach międzynarodowych oraz dobrowolne wkłady finansowe państw członkowskich. W przepisie tym wskazano również główne kategorie wydatków i dopuszczono zaciąganie wieloletnich zobowiązań budżetowych.

W art. 121 uregulowano przygotowywanie, uchwalanie i przyjmowanie budżetu i planu zatrudnienia Europolu. W szczególności zawarto w nim wymóg, aby projekt preliminarza był przygotowywany w sposób zapewniający wyraźne rozróżnienie środków według poddziałań, zgodnie ze strukturą jednolitego dokumentu programowego, co wzmocni powiązanie między zasobami budżetowymi, priorytetami operacyjnymi i oczekiwanymi wynikami. W artykule tym określono również odpowiednie obowiązki Dyrektora Wykonawczego, Rady Zarządzającej, Komisji, Rady i Parlamentu Europejskiego w ramach rocznej procedury budżetowej. W art. 122 powierzono wykonanie budżetu Dyrektorowi Wykonawczemu.

W art. 123 uregulowano kwestie dotyczące rachunkowości, audytu i udzielania absolutorium, w tym sporządzania i prezentacji sprawozdań finansowych, roli Trybunału Obrachunkowego, przyjmowania końcowych sprawozdań finansowych przez Radę Zarządzającą oraz procedury udzielania absolutorium przed Parlamentem Europejskim, zapewniając tym samym zgodność z unijnymi ramami rozliczalności finansowej.

W art. 124 ustanowiono ramy regulujące przepisy finansowe Europolu, które należy dostosować do ramowego rozporządzenia finansowego Unii dotyczącego agencji zdecentralizowanych, chyba że wymogi operacyjne uzasadniają szczególne odstępstwa zatwierdzone przez Komisję. Oprócz przyznawania dotacji, w tym bez zaproszenia do składania wniosków, jeżeli jest to uzasadnione charakterem beneficjentów i realizowanymi celami operacyjnymi, artykuł ten umożliwia Europolowi wspieranie działań w zakresie współpracy operacyjnej, w tym wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych, oraz, w razie potrzeby, wnoszenie wkładu w finansowanie sprzętu i infrastruktury niezbędnych do współpracy organów ścigania.

Rozdział XII – Przepisy różne

Rozdział XIII zawiera różne przepisy regulujące ramy prawne i administracyjne oraz ramy rozliczalności mające zastosowanie do Europolu. Określono w nim zasady dotyczące przywilejów i immunitetów, ustaleń językowych, przejrzystości i publicznego dostępu do dokumentów, ochrony szczególnie chronionych informacji jawnych i informacji niejawnych oraz zapobiegania nadużyciom finansowym naruszającym interesy finansowe Unii i prowadzenia dochodzeń w ich sprawie. W rozdziale tym przewidziano również okresową ocenę Europolu, dochodzenia prowadzone przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich oraz ustalenia dotyczące siedziby statutowej i siedziby głównej Europolu.

Rozdział XIV – Przepisy przejściowe

Rozdział XIV zawiera przepisy przejściowe niezbędne do zapewnienia pewności prawa i nieprzerwanego funkcjonowania Europolu po uchyleniu rozporządzenia (UE) 2016/794. W art. 133 ustanowiono Europol jako następcę prawnego agencji ustanowionej na mocy rozporządzenia (UE) 2016/79 w odniesieniu do wszystkich praw i obowiązków wynikających z prawa krajowego, unijnego i międzynarodowego. Artykuł ten stanowi ponadto, że zastąpienie istniejących ram prawnych nie ma wpływu na ważność umów o współpracy i uzgodnień roboczych zawartych przez Europol na podstawie konwencji o Europolu, decyzji 2009/371/WSiSW lub rozporządzenia (UE) 2016/794. Instrumenty te pozostają w mocy i mają zastosowanie do czasu ich wygaśnięcia lub zastąpienia.

W art. 134 określono zasady regulujące przejście do nowego rozporządzenia. Zapewniono w nim ciągłość bieżących działań operacyjnych, dalsze przetwarzanie danych będących zgodnie z prawem w posiadaniu Europolu oraz ważność istniejących zezwoleń dotyczących przekazywania danych osobowych. Zachowano w nim również skutki prawne decyzji, środków wykonawczych, zasad i uzgodnień przyjętych na mocy rozporządzenia (UE) 2016/794 do czasu ich przeglądu, zmiany, zastąpienia lub uchylenia na podstawie nowych ram. W tym kontekście Rada Zarządzająca jest zobowiązana do oceny ciągłej zgodności obowiązujących aktów z niniejszym rozporządzeniem oraz, w stosownych przypadkach, do podjęcia niezbędnych środków w celu dostosowania ram wewnętrznych Europolu.

Rozdział XV – Zmiany w innych obowiązujących aktach

Rozdział XV zawiera zmiany w powiązanych aktach unijnych, które są niezbędne do wsparcia wdrażania niniejszego rozporządzenia. W art. 135 przewidziano odpowiednią zmianę w celu wzmocnienia ram prawnych współpracy między Europolem a eu-LISA w obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania technicznego i operacyjnego. Art. 136 zmienia rozporządzenie (UE) 2024/982, aby umożliwić Europolowi korzystanie z ram z Prüm II.

Rozdział XVI – Przepisy końcowe

W rozdziale XVI określono zasady wykonania niniejszego rozporządzenia. Ustanowiono w nim etapowe podejście do operacyjnego wdrażania kluczowych systemów i zdolności, określono procedury mające zastosowanie do aktów wykonawczych i delegowanych oraz przewidziano uchylenie rozporządzenia (UE) 2016/794 i zachowanie ciągłości odesłań do tego rozporządzenia.

2026/0165 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 87 ust. 2 lit. a) oraz art. 88,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Zgodnie z art. 67 ust. 1 i 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) Unia zapewnia swoim obywatelom przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, w której za pomocą środków zapobiegających przestępczości, rasizmowi i ksenofobii oraz zwalczających te zjawiska, a także przez koordynację i współpracę organów policyjnych i sądowych oraz innych właściwych organów państw członkowskich zapewnia się wysoki poziom bezpieczeństwa.

(2)Istnienie obszaru bez kontroli na granicach wewnętrznych zakłada wspólną odpowiedzialność Unii i państw członkowskich za zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego. Skuteczne zapobieganie poważnej przestępczości, terroryzmowi i innym formom przestępczości mającym wpływ na wspólny interes objęty polityką Unii oraz zwalczanie tych zjawisk wymaga skutecznej współpracy, koordynacji i wymiany informacji między właściwymi organami państw członkowskich.

(3)Poważna przestępczość, terroryzm i inne formy przestępczości naruszające wspólny interes objęty polityką Unii mają coraz częściej wymiar transgraniczny i charakteryzują się wysokim stopniem złożoności i adaptacji. Tego rodzaju działalność przestępcza często prowadzi do powstania powiązań, których nie sposób dostrzec wyłącznie z perspektywy krajowej. Aby wspierać właściwe organy państw członkowskich w skutecznym przeciwdziałaniu takim zagrożeniom oraz przyczyniać się do zapewnienia spójnej i skutecznej reakcji w całej Unii, konieczne jest zwiększenie wsparcia i koordynacji na szczeblu Unii.

(4)Art. 88 TFUE stanowi, że zadaniem Europolu jest wspieranie i wzmacnianie działań właściwych organów państw członkowskich, jak również ich wzajemnej współpracy w zapobieganiu i zwalczaniu poważnej przestępczości dotykającej dwóch lub więcej państw członkowskich, terroryzmu oraz form przestępczości naruszających wspólny interes objęty polityką Unii.

(5)Europol został pierwotnie ustanowiony na mocy konwencji o Europolu z dnia 26 lipca 1995 r., a następnie włączony do ram Unii decyzją Rady 2009/371/WSiSW 36 . Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/794 37 dodatkowo wzmocniono rolę Europolu.

(6)W ramach wykonywania swojego zadania Europol powinien wspierać właściwe organy państw członkowskich przez wymianę informacji, analizę operacyjną, wsparcie operacyjne oraz inne formy pomocy mieszczące się w zakresie jego kompetencji. Ze względu na transgraniczny charakter przestępstw wchodzących w zakres jego kompetencji oraz różnorodność podmiotów zaangażowanych w zapobieganie takim przestępstwom i ich zwalczanie Europol powinien również ułatwiać skuteczną współpracę między właściwymi organami państw członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, między tymi organami a odpowiednimi instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii, państwami trzecimi, organizacjami międzynarodowymi i podmiotami prywatnymi, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

(7)Skuteczne wspieranie właściwych organów państw członkowskich wymaga dostępu do specjalistycznej wiedzy fachowej, zdolności i usług, które można rozwijać, utrzymywać i udostępniać w sposób skuteczniejszy i wydajniejszy na szczeblu Unii. Europol powinien zatem utrzymywać i stale rozwijać taką wiedzę fachową, zdolności i usługi oraz udostępniać je właściwym organom państw członkowskich, zwiększając tym samym ich zdolność do reagowania na coraz bardziej złożone, zaawansowane technologicznie i transgraniczne zagrożenia przestępstwami.

(8)Krajobraz zagrożeń przestępstwami, z którymi mierzy się Unia, stale się zmienia. Niektóre formy przestępczości w coraz większym stopniu przejawiają się w środowiskach internetowych, co stwarza nowe wyzwania operacyjne dla organów ścigania. Przemoc ze względu na płeć coraz częściej przybiera formę zachowań przestępczych ułatwianych za pomocą technologii i przekracza granice państw. Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych umożliwia popełnianie, ułatwianie, nasilanie lub rozpowszechnianie takich czynów w różnych jurysdykcjach, przy czym ofiary, sprawcy, usługodawcy, dowody i istotne informacje często znajdują się w różnych państwach członkowskich lub państwach trzecich. W dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1385 38 przemoc wobec kobiet i przemoc domową uznano za odrębny obszar wymagający skoordynowanych działań w całej Unii. Takie przestępstwa mogą zatem naruszać wspólne interesy objęte politykami Unii, w tym równość kobiet i mężczyzn, ochronę ofiar przestępstw i ochronę praw podstawowych. Uznanie przemocy ze względu na płeć za odrębne zjawisko przestępcze na mocy prawa Unii odzwierciedla potrzebę spójnego przeciwdziałania takim przestępstwom w całej Unii. Skuteczne działania przeciwdziałające przemocy ze względu na płeć mogą wymagać połączenia informacji i wiedzy fachowej dotyczących różnych form działalności przestępczej, ustalania powiązań między sprawami obejmującymi kilka jurysdykcji oraz wzmocnionej współpracy między właściwymi organami państw członkowskich. Wykaz form poważnej przestępczości objętych zakresem kompetencji Europolu powinien zatem obejmować przemoc ze względu na płeć.

(9)Aby przeciwdziałać przestępstwom powiązanym z formami przestępczości podlegającymi kompetencjom Europolu, które stanowią część zagrożenia o wymiarze hybrydowym, przyczyniają się do takiego zagrożenia lub są z nim powiązane, Europol powinien w pełni wykorzystywać zadania, zdolności i narzędzia przewidziane w niniejszym rozporządzeniu. Istnienie hybrydowego wymiaru przestępstwa podlegającego kompetencjom Europolu nie powinno wpływać na zdolność Europolu do wspierania właściwych organów państw członkowskich przez wymianę informacji, analizę operacyjną, współpracę operacyjną i inne formy wsparcia podlegające jego kompetencjom.

(10)Europol powinien wspierać właściwe organy państw członkowskich i nie powinien sam stosować środków przymusu ani przeprowadzać czynności w ramach postępowania przygotowawczego. W niniejszym rozporządzeniu należy zatem ustanowić jasne przepisy dotyczące kompetencji, zadań i funkcjonowania Europolu, przy jednoczesnym zapewnieniu poszanowania praw podstawowych, w tym prawa do ochrony danych osobowych.

(11)W związku z rozszerzeniem i zróżnicowaniem działalności Europolu w zakresie wsparcia operacyjnego konieczne jest zapewnienie spójności, komplementarności i ciągłości operacyjnej między poszczególnymi formami udzielanego przez niego wsparcia operacyjnego. Ramy operacyjne Europolu powinny zatem umożliwiać funkcjonowanie jego narzędzi operacyjnych, specjalistycznej wiedzy fachowej i struktur wsparcia w sposób zintegrowany i wzajemnie się wzmacniający, a jednocześnie powinny zachować wystarczającą elastyczność, aby móc dostosować je do zmieniających się potrzeb operacyjnych, rozwoju technologicznego i pojawiających się zagrożeń bezpieczeństwa.

(12)Transgraniczny i wzajemnie powiązany charakter poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmu wymaga określenia powiązań, wzorców i rozwoju sytuacji w różnych jurysdykcjach i obszarach działalności przestępczej. Fragmentaryczne lub niekompletne informacje kryminalne mogą prowadzić do powstania luk w obrazie sytuacji operacyjnej, które mogą być wykorzystywane przez transgraniczne siatki przestępcze i terrorystów. Dzięki łączeniu informacji i wywiadu kryminalnego pochodzących z wielu organów i źródeł w całej Unii i poza nią Europol ma wyjątkową możliwość przyczynienia się do opracowania wspólnej analizy strategicznej zagrożeń przestępstwami, rozwoju sytuacji operacyjnej i pojawiających się zagrożeń dla bezpieczeństwa.

(13)Aby zapewnić przełożenie analizy strategicznej na skuteczne działania, produkty analityczne Europolu powinny wspierać określanie priorytetów, alokację zasobów i planowanie działań operacyjnych na szczeblu unijnym i krajowym, w tym w ramach europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT). Powinny one również wspierać Komisję i państwa członkowskie w przeprowadzaniu ocen ryzyka i weryfikacji wdrażania ram Schengen.

(14)Tworzenie wspólnego strategicznego obrazu analitycznego na szczeblu Unii powinno stanowić wspólną odpowiedzialność Europolu, państw członkowskich i odpowiednich instytucji, organów, przedstawicielstw, i jednostek organizacyjnych Unii, które powinny dostarczać informacji niezbędnych do przygotowania tych produktów analitycznych zgodnie z ich odpowiednimi uprawnieniami i mającym zastosowanie prawem Unii. Europol powinien również wspierać opracowywanie i stosowanie wspólnych metod i norm analitycznych, w szczególności na potrzeby ocen zagrożeń na szczeblu Unii, aby zwiększyć porównywalność, spójność i interoperacyjność analizy kryminalnej na szczeblu Unii.

(15)W swoich analizach strategicznych i ocenach zagrożeń Europol powinien w stosownych przypadkach zwracać szczególną uwagę na najbliższe sąsiedztwo Unii, a w szczególności na sytuację w krajach, które są krajami kandydującymi i potencjalnymi kandydatami do przystąpienia do Unii. Takie analizy i oceny mogą obejmować ocenę zdolności tych partnerów do zapobiegania poważnej przestępczości i terroryzmowi oraz ich zwalczania. Analizy strategiczne i oceny zagrożeń powinny ponadto uwzględniać wkład krajów kandydujących do UE i potencjalnych kandydatów, których krajowe oceny zagrożenia poważną i zorganizowaną przestępczością są opracowywane przy wsparciu projektów finansowanych przez Unię.

(16)Gromadząc i analizując informacje i wywiad kryminalny pochodzące z wielu źródeł, Europol może identyfikować powiązania, których nie sposób dostrzec z perspektywy pojedynczego państwa członkowskiego i które mogą wymagać działań dochodzeniowych na szczeblu krajowym. Z uwagi na fakt, że odpowiedzialność za prowadzenie postępowań przygotowawczych spoczywa na właściwych organach państw członkowskich, Europol powinien mieć zatem możliwość, w ramach swoich kompetencji, zwrócenia się do tych organów o ocenę, bez zbędnej zwłoki, potrzeby wszczęcia, prowadzenia lub koordynowania postępowań przygotowawczych w odniesieniu do form przestępczości podlegających kompetencjom Europolu. Europol powinien mieć również możliwość wystąpienia z takim wnioskiem, w przypadku gdy działalność przestępcza dotyczy głównie jednego państwa członkowskiego, ale może mieć wpływ na bezpieczeństwo wewnętrzne Unii. Działalność przestępcza skoncentrowana w jednym państwie członkowskim może jednak stanowić część szerszych zjawisk przestępczych lub powodować ryzyko i podatność na zagrożenia wykraczające poza granice krajowe, a zatem wymaga rozważenia z szerszej perspektywy unijnej.

(17)Skuteczne sądowe działania następcze w związku z wnioskami Europolu dotyczącymi potrzeby oceny wszczęcia, prowadzenia lub koordynacji postępowań przygotowawczych mogą wymagać koordynacji i współpracy sądowej na szczeblu Unii. Należy zatem niezwłocznie informować Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych („Eurojust”), ustanowioną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1727 39 , o takich wnioskach i o wszelkich decyzjach następczych podjętych przez właściwe organy państw członkowskich. Powinno to umożliwić Eurojustowi ułatwianie przekazywania spraw organom sądowym, zapewnianie spójności między działaniami organów ścigania i prokuratury na szczeblu Unii oraz wykonywanie jego zadań zgodnie z tym rozporządzeniem.

(18)Spójność operacyjna działań Europolu ma zasadnicze znaczenie dla zintegrowanego reagowania na poważną i zorganizowaną przestępczość, terroryzm i inne formy przestępczości podlegające kompetencjom Europolu. Ze względu na coraz silniejsze wzajemne powiązania między zagrożeniami przestępstwami i rosnącą złożoność działalności przestępczej, Europol powinien zapewnić skoordynowane postępowanie z informacjami, wywiadem kryminalnym i wsparciem operacyjnym we wszystkich swoich strukturach i obszarach specjalistycznej wiedzy fachowej. Europol powinien zatem utrzymywać stałą służbę operacyjno-analityczną, aby zapewnić koordynację i spójność wszystkich swoich działań oraz wspierać państwa członkowskie w zapewnianiu multidyscyplinarnej reakcji operacyjnej na szczeblu Unii.

(19)Niektóre formy przestępczości objęte zakresem kompetencji Europolu wymagają specjalistycznej wiedzy fachowej, zdolności operacyjnych i wsparcia, które najskuteczniej można organizować i utrzymywać na szczeblu Unii. Europol powinien zatem utrzymywać unijne ośrodki dysponujące specjalistyczną wiedzą fachową w ramach swojej struktury organizacyjnej w obszarach o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa wewnętrznego Unii. Ośrodki te powinny stanowić integralną część struktury organizacyjnej Europolu i przyczyniać się do wykonywania jego zadań w odpowiadających im dziedzinach wiedzy fachowej. Nie powinny one mieć odrębnej osobowości prawnej. Aby zapewnić ciągłość i stabilność tych podstawowych zdolności, ustanowienie takich ośrodków powinno zostać określone w niniejszym rozporządzeniu. Rada Zarządzająca powinna odpowiadać za szczegółowe określenie organizacji, wyspecjalizowanych funkcji, składu i sposobu działania ośrodków z uwzględnieniem potrzeb operacyjnych i zmieniających się zagrożeń bezpieczeństwa.

(20)Działalność przestępcza o wymiarze hybrydowym może pojawić się w związku z każdą formą przestępczości podlegającą kompetencjom Europolu. Wszystkie ośrodki powinny zatem przyczyniać się – w obszarach, w których dysponują one wiedzą fachową – do zapobiegania takim przestępstwom i ich zwalczania, w tym w przypadku gdy stanowi ona część zagrożenia o wymiarze hybrydowym, przyczynia się do niego lub jest z nim powiązana.

(21)W środowisku operacyjnym Europolu coraz częściej występują zmienne struktury przestępcze i przenikają się różne obszary przestępczości, dlatego skuteczne wspieranie właściwych organów państw członkowskich wymaga ścisłej współpracy i koordynacji między ośrodkami a pozostałymi strukturami organizacyjnymi Europolu. Ośrodki powinny zatem współpracować i łączyć swoją wiedzę fachową i zdolności, jeżeli jest to konieczne do wspierania multidyscyplinarnych reakcji operacyjnych na zagrożenia przekrojowe. Przydzielenie zadań konkretnemu ośrodkowi na podstawie niniejszego rozporządzenia nie powinno wykluczać zaangażowania innych ośrodków lub struktur organizacyjnych w wykonywanie tych zadań, jeżeli wymagają tego potrzeby operacyjne.

(22)Aby przeciwdziałać coraz poważniejszym zagrożeniom stwarzanym przez międzynarodowe sieci poważnej i zorganizowanej przestępczości, Europol powinien zapewniać państwom członkowskim, w szczególności za pośrednictwem swojego Europejskiego Centrum Zwalczania Poważnej i Zorganizowanej Przestępczości, wsparcie operacyjne, analityczne, techniczne i kryminalistyczne w celu zwalczania form poważnej i zorganizowanej przestępczości, takich jak nielegalny obrót środkami odurzającymi, nielegalny obrót bronią palną i materiałami wybuchowymi, przestępczość środowiskowa i przestępczość przeciwko mieniu, oraz w złożonych transgranicznych postępowaniach przygotowawczych.

(23)Zagrożenie terrorystyczne dla Unii nadal ewoluuje pod względem zaangażowanych podmiotów, stosowanych metod i wykorzystywanych środków, między innymi wskutek wykorzystywania środowiska internetowego i powstających technologii. Skuteczne reagowanie na terroryzm wymaga, aby Europol – za pośrednictwem Europejskiego Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu – zapewniał państwom członkowskim wsparcie operacyjne, analityczne, techniczne i kryminalistyczne w przeciwdziałaniu działalności terrorystycznej, między innymi finansowaniu terroryzmu, radykalizacji w internecie i rozpowszechnianiu treści o charakterze terrorystycznym w internecie, lub w zapobieganiu atakom w przestrzeni fizycznej. Europol powinien również wspierać koordynację mechanizmów reagowania kryzysowego na szczeblu Unii.

(24)Przestępstwa finansowe i gospodarcze podważają integralność gospodarki, systemu finansowego i porządku prawnego Unii oraz stanowią kluczowy czynnik sprzyjający poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmowi. Wykorzystywanie złożonych mechanizmów finansowych, kryptoaktywów i cyfrowych technologii finansowych coraz bardziej utrudnia wykrywanie działalności przestępczej, prowadzenie dotyczących jej postępowań przygotowawczych oraz śledzenie mienia pochodzącego z przestępstwa. Skuteczne wykonywanie tych zadań wymaga stałej specjalistycznej wiedzy fachowej i zdolności na szczeblu Unii. Europol, w szczególności za pośrednictwem swojego Europejskiego Ośrodka ds. Przestępczości Gospodarczej i Finansowej, powinien zatem zapewniać państwom członkowskim oraz odpowiednim organom i jednostkom organizacyjnym Unii, takim jak Prokuratura Europejska ustanowiona rozporządzeniem Rady (UE) 2017/1939 40 , specjalistyczne wsparcie w zakresie dochodzeń finansowych, śledzenia i odzyskiwania mienia, kryptoaktywów i cyfrowych technologii finansowych oraz identyfikacji i analizy systemów i transakcji finansowych mających na celu popełnienie przestępstwa.

(25)Aby umożliwić Europolowi skuteczne wspieranie krajowych biur ds. odzyskiwania mienia w śledzeniu i odzyskiwaniu mienia, państwa członkowskie powinny zapewnić Europolowi skuteczny dostęp do informacji niezbędnych do śledzenia i identyfikacji mienia. Jeżeli na podstawie swoich działań analitycznych Europol stwierdzi bezpośrednie ryzyko zaginięcia namierzonego i zidentyfikowanego mienia, powinien mieć możliwość zwrócenia się do właściwych organów danego państwa członkowskiego o podjęcie natychmiastowych działań.

(26)Cyberprzestępczość i działalność przestępcza wykorzystująca cyberprzestrzeń stanowią centralny element krajobrazu zagrożeń mających wpływ na bezpieczeństwo wewnętrzne Unii. Rosnąca dostępność cyberprzestępczości jako usługi ułatwia korzystanie z zaawansowanych narzędzi i usług przez szerokie grono podmiotów przestępczych i terrorystycznych, co zwiększa skalę i wpływ działalności przestępczej wykorzystującej cyberprzestrzeń. Europol, w szczególności za pośrednictwem swojego Europejskiego Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością, powinien zatem wspierać państwa członkowskie w zapobieganiu cyberprzestępczości i jej zwalczaniu, reagowaniu na cyberataki oraz zajmowaniu się rosnącym cyfrowym wymiarem działalności przestępczej we wszystkich obszarach przestępczości wchodzących w zakres jego kompetencji. Europol powinien również przyczyniać się do rozwoju i rozmieszczania specjalistycznych zdolności technicznych, w szczególności w dziedzinie kryminalistyki cyfrowej, uprawnionego dostępu oraz przetwarzania i analizy zaszyfrowanych danych. Takie zdolności wymagają poziomu wiedzy fachowej i zasobów, które można skuteczniej zapewnić na szczeblu Unii.

(27)Cyberincydenty o podejrzewanym pochodzeniu przestępczym, w szczególności incydenty związane z oprogramowaniem szantażującym, często wymagają zarówno reakcji w dziedzinie cyberbezpieczeństwa, jak i reakcji organów ścigania. Europejskie Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością powinno zatem ściśle współpracować z Agencją Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA), ustanowioną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/881 41 , w kwestiach związanych z cyberbezpieczeństwem oraz zagrożeniami i incydentami cyberbezpieczeństwa, co do których podejrzewa się, że mają podłoże przestępcze, ze szczególnym uwzględnieniem incydentów związanych z oprogramowaniem szantażującym, w tym za pośrednictwem punktu informacyjnego ENISA ds. oprogramowania szantażującego. Taka współpraca powinna wspierać skuteczną koordynację, wymianę informacji i wiedzy fachowej oraz rozwój synergii między społecznościami zajmującymi się cyberbezpieczeństwem i organami ścigania.

(28)Przemyt migrantów i handel ludźmi stanowią poważne formy przestępczości transgranicznej, które zagrażają życiu ludzi, osłabiają skuteczność unijnej polityki migracyjnej i polityki zarządzania granicami oraz przynoszą znaczne zyski zorganizowanym siatkom przestępczym. Europejskie Centrum Zwalczania Przemytu Migrantów ustanowione w ramach Europolu powinno zapewniać stałą specjalistyczną wiedzę fachową i zdolności na szczeblu Unii, aby wspierać walkę z przemytem migrantów i handlem ludźmi. Europol, w szczególności za pośrednictwem tego centrum, powinien wspierać państwa członkowskie w likwidowaniu szlaków przemytu migrantów i sieci przemytników. Europol powinien również wspierać identyfikację ofiar handlu ludźmi i innych osób wymagających szczególnego traktowania, zapewniając współpracę z Koordynatorem ds. Zwalczania Handlu Ludźmi, o którym mowa w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/36/UE 42 .

(29)Zmieniające się zagrożenia przestępczością i potrzeby operacyjne mogą, w wyjątkowych okolicznościach, wymagać utworzenia dodatkowych centrów zajmujących się obszarami wymagającymi specjalistycznej wiedzy fachowej lub skoordynowanych działań na szczeblu Unii. Dyrektor Wykonawczy powinien stale oceniać rozwój sytuacji operacyjnej, wymogi w zakresie zdolności i pojawiające się obszary przestępczości oraz, w stosownych przypadkach, określać potrzebę utworzenia dodatkowych centrów. Dodatkowe centra powinny być tworzone tylko wtedy, gdy istnieje stała potrzeba operacyjna, której nie można odpowiednio zaspokoić za pomocą istniejących struktur organizacyjnych Europolu. Powinna również istnieć możliwość dostosowania, połączenia lub zaprzestania działalności takich dodatkowych centrów, jeżeli jest to konieczne w celu odzwierciedlenia zmieniających się wymogów operacyjnych. W celu zapewnienia spójnych ram dla ustanawiania centrów należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do ustanawiania, dostosowywania, łączenia lub zamykania dodatkowych centrów. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa 43 . W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(30)Prowadząc swoją działalność, centra powinny ściśle współpracować z podobnymi wyspecjalizowanymi strukturami ustanowionymi na szczeblu Unii, w tym z centrami wiedzy specjalistycznej Eurojustu w sprawach karnych i przyszłym Unijnym Centrum Ochrony Dzieci przed Niegodziwym Traktowaniem w Celach Seksualnych, w ramach ich odpowiednich kompetencji. Współpraca ta powinna przyczyniać się do zapewnienia komplementarności, unikania powielania działań oraz maksymalnego wykorzystania wartości operacyjnej specjalistycznej wiedzy fachowej i zdolności.

(31)Prowadzenie postępowań przygotowawczych w sprawie siatek przestępczych wysokiego ryzyka i złożonych transgranicznych zjawisk przestępczych wymaga ustrukturyzowanych, a zarazem elastycznych form współpracy operacyjnej między właściwymi organami państw członkowskich. Operacyjne grupy zadaniowe zapewniają ramy umożliwiające skoncentrowanie działań dochodzeniowych, operacyjnej wiedzy fachowej i wywiadu kryminalnego na celach priorytetowych, przy wsparciu Europolu. Europol powinien zatem uczestniczyć w operacyjnych grupach zadaniowych, umożliwiając koordynację operacyjną, ułatwiając wymianę i analizę informacji oraz wnosząc wkład w postaci swojego specjalistycznego wsparcia operacyjnego, technicznego, analitycznego i kryminalistycznego. W stosownych przypadkach operacyjne grupy zadaniowe należy włączyć do działań EMPACT. W przypadku gdy ustalenia operacyjne wskazują na potrzebę koordynacji sądowej, Europol powinien zapewnić terminowe przekazywanie Eurojustowi odpowiednich informacji w celu wsparcia skutecznego wykonywania jego uprawnień zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1727.

(32)Wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze zapewniają ustrukturyzowane ramy skoordynowanych postępowań przygotowawczych, wspólnego planowania operacyjnego i wykorzystywania dowodów we wspólnych ramach dochodzeniowych. Europol powinien zatem móc wspierać wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze w odniesieniu do przestępstw objętych zakresem jego kompetencji przez przekazywanie informacji z zakresu wywiadu kryminalnego i wkładu analitycznego, udostępnianie specjalistycznych zdolności operacyjnych oraz ułatwianie koordynacji operacyjnej, jeżeli zwiększa to skuteczność wspólnych działań dochodzeniowo-śledczych. W przypadku gdy ustalenia operacyjne wskazują na potrzebę koordynacji sądowej, Europol powinien zapewnić terminowe przekazywanie Eurojustowi odpowiednich informacji w celu wsparcia skutecznego wykonywania jego uprawnień zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1727.

(33)Aby zapewnić skuteczne wsparcie operacyjne właściwym organom państw członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, państw trzecich, Europol musi udostępnić swoją wiedzę fachową, zdolności i wsparcie w miejscu prowadzenia działań operacyjnych. Europol powinien zatem mieć możliwość oddelegowania pracowników w celu zapewnienia wsparcia analitycznego, operacyjnego, technicznego i kryminalistycznego bezpośrednio zainteresowanym właściwym organom. Takie oddelegowania powinny w szczególności wspierać zakrojone na szeroką skalę i złożone postępowania przygotowawcze, działania w zakresie koordynacji operacyjnej i ważne wydarzenia międzynarodowe. Powinny one również przyczyniać się do zapewnienia spójności między działaniami organów ścigania a działaniami prowadzonymi na granicach zewnętrznych Unii, przy czym każdy organ powinien działać w granicach swoich kompetencji. Rozmieszczone służby Europolu powinny w szczególności pomagać organom ds. kontroli przesiewowej w przeprowadzaniu kontroli zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1356 44 , wspierać Frontex ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1896 45 oraz działania w zakresie zarządzania migracjami na podstawie rozporządzenia (UE) 2019/1896, a także wspierać organy zarządzania granicami w przeprowadzaniu kontroli bezpieczeństwa na podstawie informacji Europolu na granicach zewnętrznych Unii. Skuteczność rozmieszczenia służb Europolu zależy od terminowego i aktywnego wsparcia ze strony państw członkowskich. Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić pracownikom oddelegowanym przez Europol, w stosownych i odpowiednich przypadkach, bezpieczny dostęp do miejsc prowadzenia działań operacyjnych, informacji i wyposażenia technicznego oraz ułatwiać ich koordynację i integrację z krajowymi zespołami operacyjnymi.

(34)W niektórych sytuacjach Europol może wymagać oddelegowania pracowników dysponujących wysokim poziomem specjalistycznej wiedzy fachowej w celu zaspokojenia szczególnych potrzeb operacyjnych. Utrzymywanie wyspecjalizowanych grup operacyjnych i technicznych składających się z ekspertów wyznaczonych przez państwa członkowskie przyczynia się do zapewnienia dostępności takiej wiedzy fachowej w razie potrzeby. Jednocześnie wiedza specjalistyczna i doświadczenie tych ekspertów pozostają niezbędne do wykonywania zadań właściwych organów państw członkowskich. Konieczne jest zatem wyważone podejście, które umożliwi Europolowi korzystanie z tej wiedzy fachowej w odpowiedzi na konkretne potrzeby operacyjne, a jednocześnie pozwoli zachować krajowe zdolności operacyjne. Oddelegowanie ekspertów z tych grup stanowi skuteczny mechanizm służący osiągnięciu tego celu.

(35)Wartość wsparcia operacyjnego Europolu zależy od jego ścisłej integracji z działaniami właściwych organów państw członkowskich. Taka integracja wymaga solidnych krajowych struktur koordynacyjnych zdolnych do działania jako prawdziwy interfejs między Europolem a właściwymi organami państw członkowskich. Jednostki krajowe Europolu odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu współpracy między Europolem a tymi organami oraz w ułatwianiu wymiany informacji. Powinny one również przyczyniać się do określania krajowych priorytetów operacyjnych i potrzeb w zakresie zdolności, które mają być wspierane przez Europol, ułatwiać krajowe wkłady w analityczne i strategiczne oceny Europolu oraz pomagać w zapewnieniu skutecznej koordynacji wsparcia Europolu na szczeblu krajowym. Oficerowie łącznikowi przy Europolu powinni odgrywać ważną rolę w ułatwianiu bezpośredniej współpracy i koordynacji z właściwymi organami państw członkowskich, w tym przez szybką wymianę informacji i identyfikację transgranicznych powiązań operacyjnych.

(36)Jednostki krajowe Europolu powinny również odgrywać większą rolę w zapewnianiu pełnego wykorzystania potencjału operacyjnego EMPACT, eliminując istniejące luki w koordynacji, które uniemożliwiają skuteczne połączenie priorytetów na szczeblu Unii z potrzebami krajowymi. W tym celu jednostki krajowe Europolu powinny przekształcić się w centralne platformy operacyjne udostępniające ich krajowy zespół wsparcia EMPACT, odpowiedzialne za ułatwianie uczestnictwa operacyjnego i dostosowywanie wkładów krajowych do priorytetów EMPACT.

(37)Skuteczne wykorzystywanie wsparcia operacyjnego, analitycznego, technicznego i kryminalistycznego Europolu w krajowych postępowaniach przygotowawczych wymaga dostosowania tego wsparcia do krajowych potrzeb i procedur. Aby wsparcie Europolu można było szybko uruchomić i dostosować do potrzeb operacyjnych i wymogów proceduralnych na szczeblu krajowym, w jednostce krajowej Europolu każdego państwa członkowskiego należy utworzyć biuro wsparcia Europolu. Biura te powinny ułatwiać włączanie wywiadu kryminalnego, narzędzi analitycznych, technologii cyfrowych i kryminalistycznych oraz operacyjnej wiedzy fachowej bezpośrednio do trwających krajowych postępowań przygotowawczych. Biura wsparcia powinny również pomagać w zapewnieniu, aby wyniki prac operacyjnych przekazywane przez Europol mogły być skutecznie wykorzystywane przez właściwe organy państw członkowskich w zapobieganiu poważnej przestępczości i terroryzmowi oraz ich zwalczaniu.

(38)W biurach wsparcia Europolu powinni pracować pracownicy Europolu, którzy przeszli ustrukturyzowaną ścieżkę kariery obejmującą doświadczenie zdobyte we właściwych organach państwa członkowskiego, a następnie służbę w Europolu, po czym zostali oddelegowani z powrotem do struktur krajowych. Taki model rotacyjny jest niezbędny, aby wiedza fachowa zdobyta w Europolu była skutecznie wykorzystywana w systemie krajowym oraz aby wsparcie Europolu było włączane do systemu krajowego przez pracowników Europolu posiadających wiedzę operacyjną na temat konkretnych ram prawnych, operacyjnych i organizacyjnych, w których działają właściwe organy danego państwa członkowskiego. Pracownicy ci powinni podlegać służbowo zarówno Europolowi, jak i państwu członkowskiemu, w którym utworzono biuro wsparcia Europolu. Utworzenie biur wsparcia Europolu nie powinno wpływać na obowiązki i uprawnienia właściwych organów państw członkowskich na mocy prawa krajowego. Aby zapewnić skuteczność rotacyjnego modelu zatrudnienia, na którym opierają się biura wsparcia Europolu, państwa członkowskie powinny wprowadzić niezbędne środki ułatwiające ponowne włączenie pracowników do administracji krajowej po zakończeniu ich oddelegowania do takiego biura. Wymaga to usunięcia barier administracyjnych, organizacyjnych i związanych z karierą zawodową, które mogłyby utrudniać mobilność między organami krajowymi a Europolem, zapewniając tym samym uznanie takiej mobilności za integralną część rozwoju zawodowego pracowników.

(39)Aby pełnić funkcję unijnego centrum informacji kryminalnych, Europol powinien móc przetwarzać informacje otrzymane z innych źródeł lub samodzielnie pozyskane bezpośrednio ze źródeł publicznie dostępnych, z zastrzeżeniem warunków i zabezpieczeń określonych w niniejszym rozporządzeniu. Skuteczne pozyskiwanie przez Europol informacji ze źródeł publicznie dostępnych obejmuje w szczególności korzystanie z wyszukiwarek internetowych, w tym wprowadzanie do nich danych osobowych, przy czym czynności tej nie należy uznawać za przesyłanie ani przekazywanie danych osobowych podmiotom prywatnym na podstawie niniejszego rozporządzenia lub rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725 46 .

(40)Państwa członkowskie powinny zapewnić terminowe przekazywanie Europolowi informacji niezbędnych do wykonywania jego zadań, w tym za pomocą ustrukturyzowanych, bezpiecznych i zautomatyzowanych mechanizmów wymiany. W tym kontekście państwa członkowskie powinny ustanowić i utrzymywać odpowiednie krajowe automatyczne systemy ładowania danych umożliwiające ustrukturyzowane przekazywanie odpowiednich informacji do usług i narzędzi Europolu, zapewniając jakość, kompletność i terminowość danych.

(41)Model operacyjny Europolu nadal opiera się na zasadzie własności danych, zgodnie z którą państwa członkowskie, instytucje, organy, przedstawicielstwa i jednostki organizacyjne Unii, państwa trzecie i organizacje międzynarodowe przekazujące informacje Europolowi zachowują kontrolę nad celem i warunkami ich przetwarzania. Zasada ta jest podstawą wzajemnego zaufania do wymiany informacji z Europolem i zapewnia ścisłe dostosowanie wykorzystywania danych do celu określonego przez dostawcę.

(42)W zakresie, w jakim jest to niezbędne do wykonywania jego zadań, Europol powinien mieć możliwość przetwarzania danych osobowych, pod warunkiem że takie przetwarzanie odbywa się wyłącznie w celach określonych w niniejszym rozporządzeniu. W rozporządzeniu (UE) 2018/1725 określono zasady ochrony osób fizycznych w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii. Do przetwarzania danych osobowych przez Europol powinno mieć zastosowanie rozporządzenie (UE) 2018/1725, uzupełnione przepisami szczegółowymi niniejszego rozporządzenia.

(43)Europol działa w środowisku informacyjnym charakteryzującym się dużą ilością niejednorodnych danych, które często pochodzą z wielu źródeł i kontekstów operacyjnych. Znaczna część tych informacji jest otrzymywana w formie nieustrukturyzowanej, co sprawia, że kategoryzacja według wcześniej określonych kategorii osób, których dane dotyczą, jest trudna, a czasami nawet niemożliwa. Odzwierciedla to realia współczesnego ścigania przestępstw, w którym pozyskiwanie informacji z dużych i nieustrukturyzowanych zbiorów danych stanowi jedno z podstawowych zadań operacyjnych organów ścigania. W tym kontekście zasady kategoryzacji osób, których dane dotyczą, mające zastosowanie do Europolu należy dostosować do rozporządzenia (UE) 2018/1725. Europol powinien zatem dokonać wyraźnego rozróżnienia między danymi osobowymi odnoszącymi się do poszczególnych kategorii osób, których dane dotyczą, wymienionych w załączniku II, wyłącznie w stosownym przypadku i w miarę możliwości, zapewniając skuteczność operacyjną przy pełnym poszanowaniu zabezpieczeń w zakresie ochrony danych i zasad ochrony danych, takich jak minimalizacja danych i ograniczenie celu.

(44)Kategoryzacja danych osobowych jest dynamicznym procesem, który może się zmieniać wraz z pojawianiem się nowych wskazówek i informacji. Dane osobowe, których początkowo nie uznano za istotne z punktu widzenia zaliczenia do jednej z kategorii osób, których dane dotyczą, wymienionych w załączniku II, mogą w wyniku dalszego przetwarzania nabrać znaczenia operacyjnego lub ujawnić powiązania z toczącymi się postępowaniami przygotowawczymi. Jeżeli nie jest możliwe wyraźne rozróżnienie danych osobowych odnoszących się do poszczególnych kategorii osób, których dane dotyczą, wymienionych w załączniku II, lub jeżeli Europol musi przetwarzać dane osobowe spoza kategorii osób, których dane dotyczą, wymienionych w załączniku II, Europol powinien poinformować o tym swojego inspektora ochrony danych. Takie dane osobowe powinny być usuwane natychmiast po osiągnięciu celu przetwarzania.

(45)Skuteczne wykonywanie zadań Europolu i przetwarzanie informacji wymaga opracowania i wykorzystania usług i narzędzi, które należy ustanowić i którymi należy zarządzać w sposób zapewniający ich skuteczność, efektywność i zgodność z mającymi zastosowanie normami ochrony i bezpieczeństwa danych.

(46)Do celów przetwarzania informacji w ramach sprawdzania krzyżowego z istniejącymi danymi, które Europol przechowuje i kategoryzuje we współpracy z państwami członkowskimi, konieczne jest utworzenie usługi kontroli krzyżowej Europolu, która będzie wspierać osiąganie celów i realizację zadań Europolu oraz ułatwiać wymianę informacji między państwami członkowskimi a innymi organami i jednostkami organizacyjnymi Unii. Aby zapewnić skuteczne i efektywne funkcjonowanie tej usługi, systemy zarządzania sprawami właściwych organów państw członkowskich powinny być interoperacyjne i technicznie połączone z taką usługą. Aby zmaksymalizować efektywność techniczną i zapewnić spójność z istniejącymi unijnymi systemami informacyjnymi, usługa kontroli krzyżowej Europolu powinna, o ile jest to technicznie wykonalne, ponownie wykorzystywać i dostosowywać istniejące technologie i komponenty opracowane przez eu-LISA, w tym technologię stanowiącą podstawę wspólnego systemu porównywania danych biometrycznych (sBMS), do jej funkcji porównywania danych biometrycznych. Ponowne wykorzystywanie i dostosowywanie takiej technologii powinno służyć wyłącznie celom technicznym, operacyjnym i związanym z efektywnością kosztową, w tym korzyściom skali i unikaniu powielania inwestycji, i nie powinno mieć wpływu na istniejące zasady zarządzania, prawa dostępu, własność danych, architekturę interoperacyjności, podział obowiązków między organami i jednostkami organizacyjnymi Unii ani na warunki prawne regulujące dostęp do informacji na mocy prawa Unii.

(47)Przetwarzanie danych osobowych w usłudze kontroli krzyżowej Europolu wymaga określenia precyzyjnego i wyczerpującego wykazu kategorii danych, tak aby przetwarzanie pozostawało konieczne i proporcjonalne do wykonywania zadań Europolu, a prawa osób fizycznych były chronione zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami o ochronie danych. Formaty danych w przypadku takich kategorii danych, w tym przedmiotów możliwych do zidentyfikowania lub danych multimedialnych wykorzystywanych do przeprowadzania kwerendy w ramach usługi, należy określić w drodze aktu wykonawczego.

(48)Systematyczne i terminowe wprowadzanie odpowiednich danych do usługi kontroli krzyżowej Europolu przez państwa członkowskie i Europol ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia skuteczności tej usługi i wspierania współpracy transgranicznej w zakresie zapobiegania poważnej i zorganizowanej przestępczości i jej zwalczania, przy jednoczesnym zapewnieniu niezbędnych zabezpieczeń w celu ochrony podstawowych interesów bezpieczeństwa państw członkowskich i praw osób fizycznych. Dzięki systematycznej kontroli krzyżowej wszelkich nowo wprowadzonych danych z już przechowywanymi danymi w celu zidentyfikowania związków i powiązań między sprawami usługa ta umożliwia Europolowi wspieranie państw członkowskich w transgranicznych postępowaniach przygotowawczych.

(49)Systematyczne kwerendy w ramach usługi kontroli krzyżowej Europolu przeprowadzane przez właściwe organy państw członkowskich są konieczne, aby zapewnić skuteczne wykorzystywanie tej usługi przez wszystkie właściwe organy ścigania w całej Unii, a tym samym skuteczniej zapobiegać poważnej przestępczości i terroryzmowi oraz je zwalczać, przy jednoczesnym utrzymaniu rygorystycznych warunków dostępu do danych i zabezpieczeń służących ochronie praw osób fizycznych i poszanowaniu zasady własności danych.

(50)Aby Europol mógł skutecznie wspierać transgraniczne postępowania przygotowawcze i działania operacyjne, konieczne jest ustanowienie środowiska analitycznego Europolu jako bezpiecznej platformy technicznej i operacyjnej do celów przechowywania, przetwarzania, analizy i wizualizacji danych. Środowisko analityczne Europolu powinno wspierać wykonywanie zadań Europolu przez ułatwianie analizy operacyjnej danych otrzymanych przez państwa członkowskie, państwa trzecie, organizacje międzynarodowe, podmioty prywatne lub z innych źródeł zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

(51)Aby zapewnić ochronę praw osób fizycznych, kwerenda danych w środowisku analitycznym Europolu i dostęp do tych danych, w tym do danych przechowywanych w ramach projektów analitycznych, powinny podlegać rygorystycznym warunkom dostępu i zabezpieczeniom w zakresie ochrony danych, a jednocześnie umożliwiać upoważnionym podmiotom skuteczne wyszukiwanie danych i pośredni dostęp do nich na potrzeby zapobiegania poważnej przestępczości i terroryzmowi oraz ich zwalczania.

(52)Aby wesprzeć państwa członkowskie w przeprowadzaniu wspólnej analizy operacyjnej, wspólna policyjna przestrzeń danych powinna wykorzystywać zdolności środowiska analitycznego Europolu. Obejmuje to, w stosownych przypadkach, zaawansowane narzędzia i moduły analityczne, takie jak narzędzia i moduły umożliwiające przetwarzanie i porównywanie danych biometrycznych, oraz funkcje wspierające gromadzenie i analizę danych z publicznie dostępnych źródeł. Dostępność takich zdolności w ramach wspólnej policyjnej przestrzeni danych powinna usprawnić wykrywanie powiązań między sprawami i ułatwić skoordynowane reagowanie operacyjne.

(53)Aby ułatwić współpracę operacyjną w czasie rzeczywistym między właściwymi organami różnych państw członkowskich a Europolem, wspólna policyjna przestrzeń danych powinna umożliwiać tworzenie spraw wymagających wspólnej analizy operacyjnej (JOAC). JOAC powinna stanowić bezpieczne środowisko współpracy, w którym organy uczestniczące i Europol mogą wspólnie przetwarzać, analizować, wzbogacać i wymieniać informacje dotyczące konkretnego postępowania przygotowawczego, zagrożenia, siatki przestępczej lub celu operacyjnego. Tworzenie JOAC powinno podlegać jasnym kryteriom i procedurom, w tym wyznaczaniu uczestniczących organów oraz warunkom regulującym dostęp do przetwarzanych w nich informacji i korzystanie z nich.

(54)Aby zwiększyć skuteczność wspólnej analizy operacyjnej, Europol powinien mieć możliwość zaproponowania państwom członkowskim utworzenie JOAC na podstawie analizy dostępnych informacji i danych, przy jednoczesnym poszanowaniu swobody państw członkowskich w podejmowaniu decyzji o otwarciu JOAC.

(55)Aby umożliwić uczestnikom JOAC skuteczną współpracę i analizę danych, wymianę informacji i prowadzenie wspólnych działań, a jednocześnie umożliwić korzystanie z odpowiednich zdolności Europolu, w ramach wspólnej policyjnej przestrzeni danych należy zapewnić zestaw zaawansowanych funkcji, w tym bezpieczne narzędzia komunikacji, takie jak czaty i wideokonferencje, oraz wspólne zdolności w zakresie edycji i wizualizacji dokumentów, jako środki ułatwiające skuteczną i efektywną współpracę i analizę między uczestnikami oraz wspierające wymianę informacji i wiedzy fachowej w bezpiecznym i kontrolowanym środowisku.

(56)Biorąc pod uwagę coraz bardziej transgraniczny charakter przestępczości, w należycie uzasadnionych przypadkach państwo członkowskie otwierające JOAC powinno mieć możliwość zaproponowania udziału państwa trzeciego. Taki udział powinien pozostać ograniczony do państw trzecich, które zawarły umowę umożliwiającą wymianę danych osobowych z Europolem, oraz do sytuacji, w których Europol uzna, że udział danego państwa trzeciego jest istotny dla osiągnięcia celów JOAC. Udział państwa trzeciego nie powinien prowadzić do uzyskania ogólnego dostępu do usług i narzędzi Europolu, lecz powinien ograniczać się do danej JOAC i informacji udostępnionych w niej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

(57)Aby ułatwić płynną wymianę informacji między pojedynczymi punktami kontaktowymi a właściwymi organami państw członkowskich, Europolem i innymi upoważnionymi podmiotami, Europol powinien zapewnić bezpieczne i niezawodne narzędzie, takie jak aplikacja sieci bezpiecznej wymiany informacji (SIENA), wraz z interfejsami internetowymi, aplikacjami mobilnymi i specjalnymi interfejsami programowania.

(58)Aby usprawnić współpracę między podmiotami prywatnymi, państwami członkowskimi i Europolem w zakresie zapobiegania sytuacjom kryzysowym wywołanym publikacją w internecie, zagrożeniom cyberbezpieczeństwa i innej działalności przestępczej wykorzystującej usługi cyfrowe oraz reagowania na nie, Europol powinien ustanowić specjalny mechanizm w ramach środowiska analitycznego Europolu. Mechanizm ten powinien w szczególności wspierać wypełnianie unijnych obowiązków w zakresie sprawozdawczości i powiadamiania wynikających z rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/784 47 i (UE) 2022/2065 48 zarówno przez podmioty prywatne, takie jak dostawcy usług hostingowych, jak i przez właściwe organy ścigania lub organy sądowe państw członkowskich, oraz powinien umożliwiać szybką koordynację w sytuacjach kryzysowych wywołanych publikacją w internecie. Powinien on mieć na celu ułatwienie ustalenia państwa członkowskiego, które ma zostać powiadomione, oraz zapewnienie interoperacyjności z systemami krajowymi przy jednoczesnym utrzymaniu solidnych zabezpieczeń w zakresie bezpieczeństwa i ochrony danych. Europol powinien zapewnić wspieranie rozwoju i utrzymania tego mechanizmu za pomocą niezbędnych zasobów.

(59)Aby wspierać osiąganie celów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/982 49 , Europol powinien wykonywać powierzone mu zadania w odniesieniu do europejskiego systemu przekazywania informacji z rejestrów policyjnych (EPRIS), zapewniając scentralizowaną platformę indeksowania i udostępniania informacji z rejestrów policyjnych oraz umożliwiając organom ścigania skuteczny i wydajny dostęp do informacji i ich wymianę.

(60)Aby wspierać skuteczne osiąganie swoich celów i zacieśnić współpracę między Europolem, właściwymi organami państw członkowskich i innymi upoważnionymi podmiotami, Europol powinien ustanowić bezpieczną, skalowalną i suwerenną infrastrukturę chmury Europolu, obsługującą wspólną policyjną przestrzeń danych i umożliwiającą przechowywanie, przetwarzanie, analizę i wymianę danych, przy jednoczesnym zapewnieniu ścisłej kontroli dostępu, segmentacji danych i pełnej zgodności z prawem Unii oraz umożliwieniu rozwoju, obsługi i utrzymania szeregu usług cyfrowych i zdolności operacyjnych w zakresie przetwarzania danych.

(61)Aby ułatwić szerokiemu gronu śledczych w całej Unii bezpieczny, wydajny i zaufany dostęp do wspólnej policyjnej przestrzeni danych, należy ustanowić unijną policyjną tożsamość cyfrową, która umożliwi przedstawicielom właściwych organów państw członkowskich, Europolu i innych upoważnionych podmiotów dostęp do infrastruktury Europolu i połączonych systemów krajowych w zharmonizowany i bezpieczny sposób, przy jednoczesnym zapewnieniu rozliczalności i nadzoru za pomocą mechanizmów rejestrowania i audytu oraz umożliwieniu zróżnicowanych praw dostępu w oparciu o szczególne potrzeby i wymogi.

(62)Aby zapewnić skuteczne monitorowanie i ocenę usług i narzędzi Europolu oraz nadzór nad tymi usługami i narzędziami, Europol powinien opracować i utrzymywać narzędzia do celów statystycznych i sprawozdawczych zdolne do generowania informacji statystycznych, wskaźników i sprawozdań analitycznych dotyczących ich wykorzystania, wyników, skuteczności operacyjnej i interoperacyjności. Narzędzia te powinny wspierać przygotowywanie analiz strategicznych i operacyjnych, ocen zagrożeń, sprawozdań dotyczących tendencji i analiz sytuacyjnych oraz przyczyniać się do wypełniania rocznych obowiązków sprawozdawczych Europolu i do sprawozdań oceniających Komisji, w szczególności w odniesieniu do skutków operacyjnych niniejszego rozporządzenia. Powinny one również ułatwiać dostępność wiarygodnych informacji do celów oceny, monitorowania i sprawozdawczości oraz, w stosownych przypadkach, wspierać Komisję w wykonywaniu jej obowiązków wynikających z prawa Unii, w tym w monitorowaniu, wdrażaniu i ocenie przepisów mających znaczenie dla uprawnień Europolu. Powinny one również ułatwiać przekazywanie informacji grupie ds. wspólnej kontroli parlamentarnej (GWKP). Narzędzia do celów statystycznych i sprawozdawczych powinny umożliwiać analizę tendencji, potrzeb operacyjnych i działań w zakresie wymiany informacji, przy jednoczesnym zapewnieniu przetwarzania informacji statystycznych zgodnie z prawem Unii dotyczącym ochrony danych, cyberbezpieczeństwa i poufności. Takie informacje powinny podlegać odpowiednim zabezpieczeniom i środkom kontroli dostępu. W celu zapewnienia, aby sprawozdanie, które Komisja ma przedkładać co roku zgodnie z art. 325 ust. 5 TFUE, zawierało kompleksowy przegląd środków wprowadzonych w celu zwalczania nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe Unii, Europol powinien uczestniczyć w przygotowaniu tego sprawozdania. Wkład ten powinien obejmować osiągnięte wyniki i działania prowadzone w tym celu przez Europol.

(63)Aby ułatwić skuteczną i interoperacyjną wymianę informacji między państwami członkowskimi, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii oraz innymi odpowiednimi podmiotami, Europol powinien wspierać opracowywanie, wdrażanie i operacyjne stosowanie uniwersalnego formatu wiadomości ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/818 50 przez zapewnienie obsługi sekretariatu i kierowanie dyskusjami technicznymi i operacyjnymi. W tym celu Europol powinien ściśle współpracować z Komisją, aby wspierać spójne stosowanie uniwersalnego formatu wiadomości we wszystkich odpowiednich systemach informacyjnych i kanałach komunikacji z myślą o zwiększeniu interoperacyjności i skuteczności wymiany informacji.

(64)Porównywanie profili DNA wymaga specjalistycznych narzędzi porównywania, które różnią się od systemów informacyjnych, za pośrednictwem których wymieniane są dane dotyczące DNA. Europol powinien zatem być w stanie zapewnić wspólną aplikację do porównywania DNA służącą jako element techniczny i kryminalistyczny do zautomatyzowanego porównywania profili DNA. Aplikacja ta powinna funkcjonować jako wspólna zdolność techniczna, którą można wdrażać w ramach usług i narzędzi Europolu lub w państwach członkowskich. Powinna ona wspierać wdrażanie ram wymiany informacji, w tym rozporządzenia (UE) 2024/982, przy jednoczesnym poszanowaniu własności danych przez organy, które je dostarczają, oraz zabezpieczeń regulujących przetwarzanie i wymianę tych danych. Dostępność wspólnego unijnego narzędzia porównywania DNA jest również ważna dla wzmocnienia suwerenności technologicznej Europy w krytycznym obszarze współpracy organów ścigania i współpracy w dziedzinie kryminalistyki, zmniejszenia zależności od zewnętrznych technologii i dostawców oraz zapewnienia, aby opracowywanie, obsługa i rozwój funkcji porównywania DNA nadal podlegały unijnym normom, wymogom w zakresie zarządzania i wymogom bezpieczeństwa.

(65)Aby Europol nadal dysponował środkami umożliwiającymi skuteczne reagowanie na zmieniające się potrzeby operacyjne, techniczne i analityczne oraz aby wspierać skuteczne osiąganie jego celów, powinien móc opracowywać i rozwijać dodatkowe usługi i narzędzia oraz nimi zarządzać, przy jednoczesnym zapewnieniu zgodności tych systemów i narzędzi z mającymi zastosowanie przepisami i zabezpieczeniami w zakresie ochrony danych oraz poddaniu ich odpowiednim wymogom proceduralnym i technicznym. Komisja powinna być uprawniona do przyjmowania aktów wykonawczych określających takie wymogi proceduralne i techniczne.

(66)Aby zapewnić skuteczny rozwój i wdrażanie systemów informacyjnych i infrastruktury ICT Europolu, należy ustanowić grupę sterującą ds. ICT i zarządzania informacjami jako strukturę niższego szczebla Rady Zarządzającej, której zadaniem będzie zapewnianie strategicznych wytycznych, wiedzy fachowej i nadzoru nad działaniami w zakresie ICT i zarządzania informacjami oraz wspieranie Rady Zarządzającej w podejmowaniu opartych na odpowiednich informacjach decyzji w tych kwestiach, przy zapewnieniu zgodności z potrzebami operacyjnymi państw członkowskich i celami interoperacyjności w całej Unii.

(67)Aby zapewnić specjalistyczną techniczną wiedzę fachową i doradztwo w celu wsparcia rozwoju i wdrażania systemów informacyjnych i infrastruktury ICT Europolu, należy ustanowić grupę doradczą ds. ICT i zarządzania informacjami, która będzie wspierać grupę sterującą i Europol w opracowywaniu, rozwijaniu i obsłudze systemów informacyjnych, infrastruktury łączności i mechanizmów wymiany informacji oraz upowszechniać wspólne elementy techniczne, normy i najlepsze praktyki, przy jednoczesnym zapewnieniu ścisłej koordynacji i współpracy między Europolem, eu-LISA, państwami członkowskimi i Komisją w kwestiach technicznych i związanych z wdrażaniem.

(68)Aby osiągnąć bardziej skoordynowane podejście do przewidywania i zaspokajania potrzeb operacyjnych i technologicznych organów ścigania w całej Unii, Europol powinien ustanowić ramy prognozowania i wspólnego rozwoju zdolności („ramy”), służące wypracowaniu wspólnego podejścia do krótko-, średnio- i długoterminowych priorytetów w zakresie zdolności. Ramy powinny przyczyniać się do skuteczniejszego łączenia zasobów, dzielenia się nimi i ich wykorzystywania, promować interoperacyjność i normalizację oraz pomagać w unikaniu powielania inwestycji.

(69)Aby zapewnić ciągłość między określaniem priorytetów w zakresie zdolności na podstawie ram, opracowywaniem innowacyjnych rozwiązań w zakresie zaawansowanych zdolności a ich wdrażaniem w operacyjnych środowiskach egzekwowania prawa, Europol powinien mieć możliwość wspierania Komisji w programowaniu unijnego programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji oraz uczestniczenia w działaniach na rzecz rozwoju zdolności wspieranych w ramach unijnych programów finansowania, w szczególności Europejskiego Funduszu Konkurencyjności, jeżeli jest to konieczne do realizacji jego zadań. Europol może pełnić różne funkcje w odniesieniu do unijnych programów finansowania, dlatego Komisja i Europol powinny zapewnić, aby udział Europolu w działaniach wspieranych w ramach unijnych programów finansowania nie przyniósł żadnych nienależnych korzyści wynikających z jego zaangażowania w programowanie tych programów.

(70)Niektóre zdolności technologiczne, analityczne i kryminalistyczne stają się coraz bardziej złożone i zasobochłonne, przez co ich odrębne rozwijanie i utrzymywanie na szczeblu krajowym przez każde państwo członkowskie jest nieefektywne. Europol powinien zatem mieć możliwość opracowywania, obsługi, hostowania i zapewniania wspólnych zaawansowanych zdolności w celu wsparcia swoich zadań oraz zadań właściwych organów państw członkowskich. Z uwagi na fakt, że organy ścigania w coraz większym stopniu opierają się na elektronicznym materiale dowodowym i stoją w obliczu rosnących wyzwań związanych z dostępem do danych, które są dla nich dostępne zgodnie z prawem, Europol powinien wspierać rozwój i zapewnianie zdolności w zakresie odszyfrowywania takich danych. Aby uniknąć powielania i nieefektywnego wykorzystania zasobów na szczeblu Unii, Europol powinien – przed rozwinięciem nowych zdolności – ocenić dostępność równoważnych rozwiązań na rynku lub w państwach członkowskich, instytucjach, organach i jednostkach organizacyjnych Unii oraz, w miarę dostępności, nadać priorytet ich ponownemu wykorzystaniu, dostosowaniu lub nabyciu. Europol powinien również uwzględniać ryzyko wynikające ze strategicznych zależności i zależności od dostawców spoza Unii. W kontekście postępowań przygotowawczych i działań operacyjnych wspieranych przez Europol powinna istnieć możliwość udostępniania tych zdolności uczestniczącym państwom trzecim, w szczególności gdy przyczynia się to do skutecznego prowadzenia działania operacyjnego i wspiera cele operacyjne realizowane przez uczestniczące państwa członkowskie.

(71)Aby wspierać rozwój innowacyjnych rozwiązań w zakresie zaawansowanych zdolności istotnych dla wykonywania jego zadań, Europol powinien mieć możliwość prowadzenia działań w zakresie badań naukowych i innowacji, w tym projektów pilotażowych i działań przygotowawczych, oraz uczestniczenia w tych działaniach. Europol powinien zapewnić synergię i unikać powielania działań wspieranych przez inne instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii oraz w ramach odpowiednich unijnych programów finansowania.

(72)Aby umożliwić opracowywanie, testowanie i walidację narzędzi algorytmicznych oraz systemów i modeli AI w kontrolowanym i bezpiecznym środowisku zapewniającym odpowiednie zabezpieczenia, Europol powinien korzystać ze specjalnych środowisk testowych. Powinien on uczestniczyć w piaskownicach regulacyjnych ustanowionych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 51 oraz, w stosownych przypadkach, udostępniać takie środowiska podmiotom prywatnym uczestniczącym we wspólnych działaniach w zakresie badań naukowych i innowacji.

(73)Aby ocenić skuteczność, przydatność i wartość dodaną innowacyjnych rozwiązań dla organów ścigania, Europol powinien być w stanie wspierać działania związane z wczesnym wdrażaniem, testowaniem operacyjnym i walidacją. W przypadku rozwiązań komercyjnych działania takie powinny opierać się na przejrzystych procedurach oraz obiektywnych kryteriach technicznych i operacyjnych.

(74)Aby ułatwić przekształcanie przetestowanych i poddanych walidacji innowacyjnych rozwiązań w zaawansowane zdolności do celów operacyjnych oraz zmaksymalizować wpływ operacyjny w całej Unii, Europol powinien wspierać ich upowszechnianie, wdrażanie, zwiększanie skali i włączanie do działań operacyjnych i postępowań przygotowawczych prowadzonych przez właściwe organy państw członkowskich. Innowacyjne rozwiązania i zaawansowane zdolności mogą przynieść pełne korzyści operacyjne tylko wtedy, gdy towarzyszą im niezbędne umiejętności, wiedza fachowa i know-how. Europol powinien zatem wspierać państwa członkowskie we wzmacnianiu specjalistycznej wiedzy fachowej i zdolności operacyjnych przez specjalistyczne działania szkoleniowe, w ścisłej współpracy z Agencją Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania (CEPOL) ustanowioną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2219 52 , która koordynuje centra doskonałości.

(75)Aby promować spójność, koordynację i ciągłość działań w zakresie prognozowania, planowania zdolności, badań naukowych, innowacji i rozwoju zdolności prowadzonych na podstawie niniejszego rozporządzenia, Europol powinien utrzymywać specjalną służbę ds. zdolności i innowacji, która będzie pełnić funkcję centralnego ośrodka koordynacji w Europolu, wspierać wdrażanie ram oraz zapewniać spójność działań ośrodków Europolu i jego pozostałych struktur organizacyjnych.

(76)Skuteczny rozwój zdolności w coraz większym stopniu wymaga współpracy między organami ścigania, instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii, organizacjami badawczymi, środowiskiem akademickim, dostawcami technologii, przemysłem i innymi podmiotami działającymi w dziedzinie innowacji. Europol powinien zatem wspierać współpracę i koordynację w zakresie rozwoju zdolności i działań innowacyjnych na szczeblu Unii, takich jak działania unijnego centrum innowacji na rzecz bezpieczeństwa wewnętrznego i kampusu badań naukowych i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa utworzonego przez Komisję. Europol powinien mieć również możliwość ułatwiania realizacji wspólnych projektów, działań w zakresie testowania i innych form współpracy, w tym z podmiotami prywatnymi oraz, w stosownych przypadkach, przez wspólne działania rozwojowe i działania w zakresie zamówień prowadzone zgodnie z mającym zastosowanie prawem Unii.

(77)Europol powinien być wspierany przez grupę doradczą ds. zdolności i innowacji zapewniającą wiedzę fachową na temat rozwoju zdolności, działań w zakresie badań naukowych i innowacji, wspierającą przygotowanie i aktualizację ram oraz ułatwiającą wymianę z innymi odpowiednimi partnerami, w szczególności organizacjami badawczymi i podmiotami prywatnymi.

(78)Aby skutecznie wykonywać swoje zadania, Europol powinien dysponować strukturą zarządzania, która zapewnia skuteczne kierownictwo strategiczne, rozliczalność, przejrzystość oraz należyte zarządzanie finansami i administracją. Należy dostosować zarządzanie agencją do wspólnego oświadczenia Parlamentu Europejskiego, Rady UE i Komisji Europejskiej z 2012 r. w sprawie agencji zdecentralizowanych („wspólne oświadczenie i wspólne podejście”) oraz do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/715 53 .

(79)Aby usprawnić proces decyzyjny w Europolu, należy wprowadzić efektywną i skuteczną strukturę zarządzania. W tym celu państwa członkowskie i Komisja powinny być reprezentowane w Radzie Zarządzającej dysponującej niezbędnymi uprawnieniami, w tym uprawnieniem do zatwierdzania jednolitego dokumentu programowego. Aby zapewnić skuteczny nadzór polityczny, w skład Rady Zarządzającej powinien również wchodzić członek wyznaczony przez Parlament Europejski. Rada Zarządzająca powinna być głównym organem odpowiedzialnym za strategiczne kierowanie Europolem i nadzór nad nim. Powinna ona określać priorytety i cele Europolu, nadzorować ich realizację oraz wykonywać uprawnienia powierzone mu na mocy niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do programowania, spraw budżetowych, struktury organizacyjnej, zarządzania i rozliczalności.

(80)W celu zapewnienia skutecznego i efektywnego zarządzania Rada Zarządzająca powinna być wspomagana przez Zarząd odpowiedzialny za wspieranie przygotowywania decyzji strategicznych, administracyjnych i budżetowych oraz działań następczych w związku z nimi. Takie ustalenia powinny ułatwiać skuteczne podejmowanie decyzji, przy jednoczesnym zachowaniu odpowiednich obowiązków Rady Zarządzającej i Dyrektora Wykonawczego.

(81)Do wykonywania swoich zadań Europol potrzebuje silnego kierownictwa wykonawczego, które jest w stanie zapewnić realizację priorytetów strategicznych, efektywną alokację zasobów oraz skuteczne wykonywanie zadań operacyjnych, administracyjnych i organizacyjnych. Dyrektorowi Wykonawczemu należy zatem powierzyć bieżące zarządzanie Europolem i powinien on wykonywać te obowiązki w sposób niezależny. W razie potrzeby Dyrektor Wykonawczy powinien być wspierany przez co najmniej jednego Zastępcę Dyrektora Wykonawczego.

(82)Aby zapewnić zgodność działań Europolu z jego celami strategicznymi i priorytetami operacyjnymi, Europol powinien działać na podstawie spójnych ram programowania i zarządzania wynikami, łączących planowanie wieloletnie, działania roczne, alokację zasobów i ocenę wyników. Takie ramy powinny opierać się na zasadach należytego zarządzania finansami, skutecznego wykorzystania zasobów Unii i rozliczalności za wyniki.

(83)W odniesieniu do zapobiegania konfliktom interesów i zarządzania nimi agencja powinna postępować bezstronnie i uczciwie oraz ustanowić wysokie standardy zawodowe. W tym celu członkowie struktury administracyjnej i kierowniczej Europolu powinni działać w interesie publicznym i podlegać odpowiednim przepisom dotyczącym przejrzystości, deklaracji interesów oraz zapobiegania konfliktom interesów i zarządzania nimi.

(84)Aby wzmocnić unijną architekturę bezpieczeństwa, Europol powinien mieć możliwość rozwijania ścisłych stosunków z odpowiednimi organami i jednostkami organizacyjnymi Unii. Europol powinien mieć również możliwość rozwijania ścisłych stosunków z instytucjami i przedstawicielstwami Unii. W celu nadania tej współpracy odpowiednich ram i ułatwienia jej prowadzenia Europol powinien zawierać z tymi podmiotami uzgodnienia robocze. Aby zapewnić spójność z politykami Unii, zawieranie uzgodnień roboczych z organami i jednostkami organizacyjnymi Unii ustanowionymi w ramach TFUE powinno podlegać uprzedniemu zatwierdzeniu przez Komisję. Takie uzgodnienia robocze należy regularnie aktualizować, tak aby pozostawały skuteczne, odpowiadały potrzebom operacyjnym i były zgodne z priorytetami Unii w zakresie zwalczania zmieniających się zagrożeń przestępstwami.

(85)Europol powinien mieć możliwość otrzymywania od instytucji, organów, przedstawicielstw i jednostek organizacyjnych Unii zarówno danych osobowych, jak i nieosobowych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i mającym zastosowanie prawem Unii, oraz przesyłania lub przekazywania im tego rodzaju danych.

(86)Aby zagwarantować sprawną wymianę informacji, a zarazem odpowiednie zabezpieczenia, Europol powinien zapewnić, aby organy i jednostki organizacyjne Unii miały, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, pośredni dostęp do informacji będących w posiadaniu Europolu w oparciu o zautomatyzowany system trafieniowy (figuruje/nie figuruje), na warunkach wzajemności i bez uszczerbku dla jakichkolwiek ograniczeń wskazanych przez podmiot dostarczający informacje zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Taki dostęp powinien być ograniczony do informacji ściśle wchodzących w zakres odpowiednich kompetencji tych organów i jednostek organizacyjnych Unii, takich jak Prokuratura Europejska, Eurojust, OLAF i Urząd ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu („AMLA”) ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1620 54 .

(87)Aby zapewnić skuteczne ściganie przez Prokuraturę Europejską przestępstw naruszających interesy finansowe Unii oraz aby informacje otrzymane przez Europol od Prokuratury Europejskiej wzmacniały wywiad kryminalny Europolu dotyczący form przestępczości podlegających kompetencjom Europolu, Europol powinien rozwijać ustrukturyzowaną współpracę z Prokuraturą Europejską. W celu wsparcia postępowań przygotowawczych prowadzonych przez Prokuraturę Europejską Europol powinien, na wniosek Prokuratury Europejskiej, udzielać Prokuraturze Europejskiej odpowiednich informacji oraz wsparcia operacyjnego i analitycznego. W tym celu Europol powinien zapewnić wprowadzenie odpowiednich ustaleń organizacyjnych, w tym przydzielenie specjalnych zasobów ludzkich, na przykład przez ustanowienie specjalnej jednostki wsparcia. Dzięki temu Prokuratura Europejska mogłaby korzystać ze wsparcia analitycznego Europolu, co zapewniłoby efektywne wykorzystywanie zasobów Unii podczas prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania przestępstw naruszających interesy finansowe Unii. Biorąc pod uwagę kompetencje przyznane Prokuraturze Europejskiej na mocy prawa Unii, na wymianę informacji między Prokuraturą Europejską a Europolem w oparciu o zautomatyzowany system trafieniowy (figuruje/nie figuruje) nie powinny mieć wpływu żadne ograniczenia wskazane przez państwo członkowskie ani instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii, które przekazały informacje Europolowi. Przekazywanie Prokuraturze Europejskiej takich informacji, niezależnie od jakichkolwiek ograniczeń, zmniejszyłoby opóźnienia oraz pozwoliło uniknąć podejmowania dodatkowych kroków proceduralnych po uzyskaniu trafienia w odniesieniu do informacji, które Prokuratura Europejska mogłaby w przeciwnym razie uzyskać zgodnie z prawem Unii. Biorąc pod uwagę, że terminowy dostęp do informacji ma zasadnicze znaczenie dla skutecznego prowadzenia postępowań przygotowawczych przez Prokuraturę Europejską, mechanizm ten zmaksymalizowałby korzyści pod względem efektywności i wartość dodaną Europolu jako scentralizowanego centrum informacyjnego. Ponadto Europol powinien składać Prokuraturze Europejskiej sprawozdania na temat czynów zabronionych, w odniesieniu do których Prokuratura Europejska mogłaby wykonywać swoją właściwość, niezależnie od wszelkich ograniczeń wskazanych przez państwo członkowskie bądź instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii. W obu przypadkach Europol powinien poinformować podmiot dostarczający informacje.

(88)Aby zapewnić synergię na szczeblu Unii między współpracą organów ścigania prowadzoną za pośrednictwem Europolu a współpracą wymiarów sprawiedliwości prowadzoną za pośrednictwem Eurojustu, Europol powinien rozwijać ustrukturyzowaną współpracę z Eurojustem. Jeżeli zostanie stwierdzona potrzeba skutecznego przekazania sprawy organom sądowym, Europol powinien wszcząć procedurę udostępnienia Eurojustowi odpowiednich informacji zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia.

(89)Aby zintensyfikować zwalczanie przestępstw finansowych na szczeblu Unii, Europol powinien rozwijać ścisłe stosunki z AMLA, w tym przez wymianę informacji operacyjnych, strategicznych i innych informacji nieoperacyjnych oraz przez wzajemne delegowanie oficerów łącznikowych do swoich siedzib. W przypadku gdy Europol, zgodnie z dyrektywą (UE) 2019/1153, jest proszony o wsparcie jednostek analityki finansowej („FIU”) w kontekście wspólnych analiz, które są przeprowadzane z pomocą AMLA, Europol powinien współpracować z AMLA w celu skuteczniejszego wspierania tych jednostek analityki finansowej w tym kontekście.

(90)Poważna i zorganizowana przestępczość w coraz większym stopniu wykorzystuje międzynarodowe przepływy handlowe, łańcuchy dostaw i transgraniczny przepływ towarów. Współpraca między Europolem a Urzędem UE ds. Celnych (EUCA) ustanowionym rozporządzeniem [...] może zatem dostarczyć cennych informacji na potrzeby zapobiegania poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmowi i ich zwalczania. Europol powinien rozwijać ścisłe stosunki z Urzędem UE ds. Celnych, w szczególności w celu umożliwienia wzajemnej wymiany odpowiednich danych i informacji, zgodnie z rozporządzeniem [...] i z zastrzeżeniem mających zastosowanie zabezpieczeń i warunków w nim określonych.

(91)Aby przyczynić się do skutecznej ochrony interesów finansowych Unii, Europol powinien współpracować z pozostałymi podmiotami zajmującymi się zwalczaniem nadużyć finansowych zaangażowanymi w ochronę interesów finansowych Unii, takimi jak Prokuratura Europejska, Eurojust, OLAF, AMLA i Urząd UE ds. Celnych, w celu zajęcia się kwestiami istotnymi dla koordynacji działań w zakresie zwalczania nadużyć finansowych, takimi jak ułatwianie wymiany informacji, podejmowanie skoordynowanych lub wspólnych działań, wymiana informacji na temat pojawiających się tendencji przestępczych w działaniach naruszających interesy finansowe Unii, wymiana najlepszych praktyk, w tym kwestii związanych z bezpieczeństwem i rozwojem technologii informacyjnych, ustanowienie kryteriów wspólnej sprawozdawczości lub koordynacja działań szkoleniowych lub ogólnych zmian dotyczących struktury zwalczania nadużyć finansowych Unii. Jako podmiot odgrywający ważną rolę w ochronie interesów finansowych Unii Europol powinien aktywnie uczestniczyć w takich wspólnych działaniach w zakresie współpracy.

(92)Aby wzmocnić ogólną reakcję operacyjną Unii na przestępczość transgraniczną, taką jak przemyt migrantów i handel ludźmi, Europol i Frontex powinny mieć możliwość wykorzystania swoich uzupełniających się zdolności. Powinny one ściśle współpracować, w szczególności w ramach europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami, zdefiniowanego w rozporządzeniu (UE) 2019/1896, oraz wieloletniego cyklu polityki strategicznej w zakresie europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami, co zapewni spójność działań i pozwoli uniknąć luk operacyjnych.

(93)Aby zwiększyć efektywność, uniknąć powielania inwestycji, osiągać korzyści skali i promować interoperacyjność, Europol i eu-LISA powinny współpracować w zakresie opracowywania, zamawiania i wykorzystywania elementów zarządzania informacjami technicznymi, w tym, w stosownych przypadkach, rozwiązań związanych z przetwarzaniem danych biometrycznych i innych wspólnych usług, w pełnej zgodności z ich odpowiednimi uprawnieniami i mającymi zastosowanie przepisami o ochronie danych.

(94)Zapobieganie formom przestępczości podlegającym kompetencjom Europolu i ich zwalczanie w coraz większym stopniu wymaga współpracy poza Unią. Jeżeli jest to konieczne do wykonywania jego zadań, Europol powinien nawiązać i utrzymywać współpracę z państwami trzecimi, organizacjami międzynarodowymi i podmiotami prywatnymi, zgodnie z prawem Unii i z zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń. Współpraca ta powinna być prowadzona w sposób spójny z polityką zewnętrzną i priorytetami Unii. Aby zapewnić spójność i zgodność, współpraca zewnętrzna Europolu powinna być koordynowana, w stosownych przypadkach, z odpowiednimi instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii.

(95)Współpraca Europolu z państwami trzecimi powinna koncentrować się na współpracy operacyjnej, w tym na wymianie informacji, koordynacji operacyjnej i wsparciu postępowań przygotowawczych. Skoncentrowanie działań zewnętrznych Europolu na celach operacyjnych gwarantuje, że jego wiedza fachowa i zasoby są ukierunkowane na działania, które zapewniają największą operacyjną wartość dodaną dla właściwych organów państw członkowskich, a jednocześnie stanowią uzupełnienie roli CEPOL-u w dziedzinie budowania zdolności w państwach trzecich.

(96)Funkcjonowanie strefy Schengen bez kontroli na granicach wewnętrznych stwarza wysoki stopień wzajemnej zależności między państwami uczestniczącymi w zapobieganiu przestępczości transgranicznej i jej zwalczaniu. Państwa uczestniczące we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen są ściśle włączone w te wspólne ramy bezpieczeństwa i bezpośrednio przyczyniają się do zapewnienia bezpieczeństwa strefy Schengen. Skuteczna ochrona bezpieczeństwa wewnętrznego Unii wymaga zatem szczególnie ścisłej współpracy między Europolem a tymi państwami. Kluczowe znaczenie będą miały w tym względzie szczególne rozwiązania odpowiadające specyficznemu charakterowi stosunków między tymi państwami a Unią. Biorąc pod uwagę wzajemne korzyści wynikające z takiej współpracy, ważne jest również, aby ustalenia te mogły opierać się na wzajemnych prawach i obowiązkach, w tym obowiązkach w zakresie wymiany istotnych informacji i przepisach dotyczących wkładów finansowych.

(97)Państwa kandydujące do Unii, a także potencjalni kandydaci są kluczowymi partnerami we wzmacnianiu europejskiego bezpieczeństwa wewnętrznego. Ich bliskość geograficzna względem Unii, położenie na głównych szlakach przestępczych oraz ponadregionalny charakter przestępczości zorganizowanej, terroryzmu i przestępstw związanych z formami przestępczości podlegających kompetencjom Europolu, które mają wymiar hybrydowy, sprawiają, że bliska współpraca operacyjna z tymi państwami stanowi istotny element skutecznego zapobiegania takim przestępstwom i zagrożeniom oraz ich zwalczania.

(98)Aby wspierać współpracę operacyjną z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, należy jasno określić warunki przekazywania danych osobowych, zapewniając jednocześnie wysoki poziom ochrony podstawowych praw i wolności, w szczególności prawa do ochrony danych osobowych. Dane takie należy przekazywać wyłącznie zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725 i przepisami szczegółowymi niniejszego rozporządzenia oraz z zastrzeżeniem określonych w nich warunków i zabezpieczeń. Przekazywanie danych osobowych państwom trzecim i organizacjom międzynarodowym może wymagać szybkiego podejmowania decyzji. Aby zapewnić zarówno zdolność reagowania operacyjnego, jak i jasny podział odpowiedzialności, decyzje zezwalające na takie przekazywanie na warunkach i z zachowaniem zabezpieczeń określonych w rozporządzeniu (UE) 2018/1725 powinien podejmować Dyrektor Wykonawczy.

(99)Informacje niezbędne do zapobiegania przestępstwom i ich zwalczania w coraz większym stopniu pochodzą od podmiotów prywatnych, w tym dostawców usług łączności elektronicznej, platform internetowych, instytucji finansowych, przewoźników i innych podmiotów prywatnych. Europol powinien w ramach swoich kompetencji otrzymywać, przetwarzać i wymieniać informacje i dane osobowe z udziałem podmiotów prywatnych, jeżeli jest to konieczne i proporcjonalne do wykonywania jego zadań, przy jednoczesnym poszanowaniu obowiązków państw członkowskich.

(100)Zapobieganie poważnym zagrożeniom dla bezpieczeństwa publicznego, w tym zagrożeniom wynikającym z rozpowszechniania treści o charakterze terrorystycznym oraz z sytuacji kryzysowych wywołanych publikacją w internecie, w coraz większym stopniu opiera się na skutecznej współpracy między organami publicznymi a podmiotami prywatnymi. Skuteczne wdrożenie niektórych środków i obowiązków przewidzianych w prawie Unii, w tym w rozporządzeniu (UE) 2021/784 i rozporządzeniu (UE) 2022/2065, może wymagać terminowej wymiany informacji między Europolem a odpowiednimi podmiotami prywatnymi. Aby pogodzić skuteczność operacyjną z wysokim poziomem ochrony praw podstawowych, w szczególności prawa do ochrony danych osobowych, należy zatem określić warunki takiej wymiany.

(101)Informacje dobrowolnie przekazywane przez osoby fizyczne mogą przyczynić się do zapobiegania formom przestępczości podlegającym kompetencjom Europolu i do ich zwalczania. Konieczne jest ustanowienie odpowiednich warunków, które umożliwią wykorzystywanie tych informacji, gdy mają one znaczenie operacyjne, przy jednoczesnym zachowaniu roli Europolu jako agencji wspierającej organy ścigania i zapewnieniu ochrony praw i wolności osób, których informacje te dotyczą.

(102)Do przetwarzania danych osobowych przez Europol stosuje się rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725. Niniejsze rozporządzenie należy zatem rozumieć jako ustanawiające jedynie te przepisy o ochronie danych, które są niezbędne do uzupełnienia, wyjaśnienia lub doprecyzowania stosowania rozporządzenia (UE) 2018/1725 w związku ze szczególnymi zadaniami i działaniami operacyjnymi Europolu. W związku z tym przepisy niniejszego rozporządzenia dotyczące przetwarzania danych osobowych przez Europol stanowią lex specialis w odniesieniu do rozporządzenia (UE) 2018/1725 i powinny mieć pierwszeństwo jedynie w zakresie, w jakim przewidują bardziej szczegółowe przepisy.

(103)Skuteczność wywiadu kryminalnego i współpracy organów ścigania zależy od jakości informacji przetwarzanych przez Europol. W związku z tym, w miarę możliwości, wiarygodność źródła informacji oraz prawdziwość informacji otrzymanych, pobranych lub przeanalizowanych przez Europol należy oceniać na podstawie wspólnej metodyki oceny. Jeżeli Europol otrzymuje informacje od innego podmiotu, odpowiedzialność za ich ocenę powinna nadal spoczywać na podmiocie dostarczającym informacje. W przypadku gdy Europol uzna, że ocenę należy poddać przeglądowi, powinien on dążyć do osiągnięcia porozumienia z danym podmiotem dostarczającym informacje.

(104)Dane osobowe ofiar przestępstw, świadków i innych osób mogących przekazać informacje istotne dla przestępstw wymagają szczególnej ochrony zgodnie z dyrektywą 2012/29/UE ustanawiającą normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw. Europol powinien zatem przetwarzać takie dane jedynie w przypadku, gdy jest to absolutnie niezbędne i proporcjonalne do wykonywania powierzonych mu zadań oraz z zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń. Aby skuteczniej przyczyniać się do zwalczania wykorzystywania młodych sprawców do działalności przestępczej, a zarazem działać w najlepiej pojętym interesie dziecka, Europol powinien móc przetwarzać dane osób poniżej 18. roku życia, jeżeli jest to konieczne i proporcjonalne do zapobiegania przestępczości podlegających kompetencjom Europolu lub jej zwalczania.

(105)Wrażliwe dane osobowe zgodnie z art. 4 pkt 13, 14 i 15 oraz art. 9 i motywami 51–56 rozporządzenia (UE) 2016/679 powinny być przetwarzane przez Europol jedynie w przypadku, gdy jest to absolutnie niezbędne i proporcjonalne do wykonywania powierzonych mu zadań oraz z zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń i mechanizmów nadzoru.

(106)Dane biometryczne mogą być przetwarzane do różnych celów i nie w każdych okolicznościach wiążą się z takim samym ryzykiem dla praw i wolności osób, których dane dotyczą. Szczególne zabezpieczenia określone w niniejszym rozporządzeniu w odniesieniu do szczególnych kategorii danych osobowych powinny zatem mieć zastosowanie do danych biometrycznych jedynie w przypadku, gdy są one przetwarzane w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725. Przetwarzanie przez Europol danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej w środowisku analitycznym Europolu oraz w innych przypadkach, w których wymaga tego prawo Unii, należy uznać za bezwzględnie niezbędne do zapobiegania przestępstwom podlegającym kompetencjom Europolu lub ich zwalczania.

(107)Europol powinien móc przetwarzać dane osobowe do celów badań naukowych i innowacji, z zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń, w tym uprzedniego zezwolenia Dyrektora Wykonawczego i nadzoru Rady Zarządzającej. Jeżeli Europol uzna, że nowy rodzaj projektu stwarza istotne zagrożenie dla praw i wolności osób, których dane dotyczą, powinien również przeprowadzić ocenę skutków dla ochrony danych i poinformować Europejskiego Inspektora Ochrony Danych przed rozpoczęciem projektu.

(108)Osoby, których dane dotyczą, powinny mieć możliwość skorzystania z prawa dostępu, o którym mowa w rozporządzeniu (UE) 2018/1725, składając wniosek do Europolu albo za pośrednictwem organu krajowego wyznaczonego do tego celu w dowolnym państwie członkowskim. Dane osobowe przetwarzane przez Europol często pochodzą od innych podmiotów, dlatego decyzje w sprawie wniosków o dostęp do danych składanych przez osoby, których dane dotyczą, powinny być podejmowane w ścisłej współpracy z zainteresowanymi państwami członkowskimi i podmiotami, które przekazały dane, tak aby zapewnić zarówno skuteczną ochronę praw tych osób, jak i ochronę toczących się postępowań przygotowawczych. Aby w każdym przypadku możliwe było dotrzymanie terminu na udzielenie odpowiedzi na wniosek o dostęp do danych złożony przez osobę, której dane dotyczą, państwa członkowskie i podmioty, z którymi się skonsultowano, powinny odpowiadać Europolowi bez zbędnej zwłoki.

(109)Aby zapewnić wysoki poziom jakości i prawdziwości danych, dane osobowe przetwarzane przez Europol powinny zostać sprostowane lub usunięte lub ich przetwarzanie powinno zostać ograniczone, jeżeli dane te są nieprawidłowe, były przetwarzane niezgodnie z prawem lub nie są już potrzebne zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i rozporządzeniem (UE) 2018/1725. Dane osobowe przetwarzane przez Europol mogą pochodzić z różnych źródeł, dlatego Europol i podmiot, który przekazał dane, powinny ściśle współpracować przy wprowadzaniu środków wpływających na prawdziwość, przechowywanie lub wykorzystywanie tych danych.

(110)Ważnym zabezpieczeniem jest mechanizm uprzednich konsultacji z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych (EIOD) na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/1725. Ma on zastosowanie wyłącznie do operacji przetwarzania wiążących się z wysokim ryzykiem, w przypadku których potencjalne ryzyko dla osób, których dane dotyczą, jest szczególnie znaczące. Jednocześnie uprzednie konsultacje nie powinny być wymagane w przypadku dostosowania, zmiany lub wykorzystania istniejących zdolności, w tym w określonym kontekście operacyjnym, pod warunkiem że takie działania nie zmieniają charakteru, zakresu ani celu przetwarzania w sposób, który zwiększyłby ryzyko naruszenia praw i wolności osób, których dane dotyczą. Aby zachować skuteczność operacyjną Europolu, termin, w jakim EIOD jest w stanie udzielić pisemnej porady zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725, powinien wynosić osiem tygodni i nie powinien podlegać zawieszeniu ani przedłużeniu. W szczególnie pilnych przypadkach mających istotne znaczenie dla wykonywania zadań Europolu Europol powinien móc wyjątkowo rozpocząć przetwarzanie, jeżeli jest to konieczne do zapobieżenia bezpośredniemu zagrożeniu przestępstwami lub jego zwalczania lub do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby. W takich przypadkach Europol powinien poinformować EIOD przed rozpoczęciem operacji przetwarzania i przekazać wszelkie informacje wymagane do celów uprzednich konsultacji w terminie czterech tygodni od rozpoczęcia operacji przetwarzania.

(111)Rozporządzenie Rady (EWG, Euratom) nr 1182/71 55 powinno mieć zastosowanie do każdego okresu przewidzianego dla EIOD na mocy niniejszego rozporządzenia.

(112)Aby zapewnić ścisłe przestrzeganie przepisów o ochronie danych osobowych, Rada Zarządzająca Europolu powinna powołać inspektora ochrony danych. Inspektor ochrony danych powinien być w stanie wykonywać swoje obowiązki zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725. Jeżeli inspektor ochrony danych stwierdzi naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych, powinien móc zobowiązać Dyrektora Wykonawczego do podjęcia działań naprawczych w określonym terminie. W przypadku niepodjęcia działań przez Dyrektora Wykonawczego inspektor ochrony danych powinien być uprawniony do przekazania sprawy Radzie Zarządzającej, a w razie potrzeby – ostatecznie EIOD.

(113)Aby wspierać Europol w poszanowaniu, propagowaniu i realizacji praw podstawowych we wszystkich jego działaniach, Rada Zarządzająca powinna wyznaczyć urzędnika ds. praw podstawowych.

(114)Zapewnienie poszanowania praw podstawowych wymaga specjalistycznej wiedzy pracowników Europolu. Pracownicy Europolu powinni zatem przejść odpowiednie szkolenie w zakresie podstawowych praw i wolności. Pracownicy Europolu zaangażowani w działania operacyjne powinni przejść specjalne szkolenie w zakresie ochrony danych i praktycznego stosowania zabezpieczeń określonych w niniejszym rozporządzeniu i rozporządzeniu (UE) 2018/1725. Aby zapewnić wysoki i spójny standard szkoleń, Europol powinien współpracować z Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej ustanowioną rozporządzeniem Rady (WE) nr 168/2007 56 oraz z CEPOL-em przy opracowywaniu takich szkoleń.

(115)Organy krajowe właściwe w zakresie nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych powinny monitorować zgodność z prawem każdego przekazania danych osobowych Europolowi przez państwa członkowskie. EIOD, pełniąc swoje funkcje zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725, powinien monitorować zgodność z prawem przetwarzania danych przez Europol. Aby zapewnić skuteczny nadzór nad Europolem, EIOD oraz krajowe organy nadzorcze powinny ściśle ze sobą współpracować w konkretnych kwestiach wymagających zaangażowania na szczeblu krajowym.

(116)Zgodnie z art. 88 TFUE działania Europolu podlegają kontroli przez Parlament Europejski, w której uczestniczą parlamenty narodowe. Skuteczna kontrola parlamentarna wzmacnia demokratyczną rozliczalność, przejrzystość i legitymację działań Europolu, przy poszanowaniu jego niezależności operacyjnej i kompetencji właściwych organów państw członkowskich. Skuteczne sprawowanie tej kontroli wymaga regularnego dialogu z Europolem oraz dostępu do informacji niezbędnych do wykonywania tego zadania, przy zachowaniu wymogów poufności oraz ochrony toczących się postępowań przygotowawczych i działań operacyjnych. Szczególne znaczenie przy wykonywaniu zadań Europolu ma ochrona praw podstawowych, zwłaszcza prawa do ochrony danych osobowych. Kontrolę parlamentarną powinny zatem wspierać odpowiednia wymiana informacji z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych oraz dostęp do niezależnej wiedzy fachowej w kwestiach dotyczących praw podstawowych.

(117)Skuteczność operacyjna Europolu zależy od zachowania specjalistycznej wiedzy fachowej i praktycznego doświadczenia w kwestiach związanych ze ściganiem przestępstw. Aby zachować ścisły związek z realiami i potrzebami operacyjnymi właściwych organów państw członkowskich, niektóre stanowiska powinny zostać obsadzone przez personel posiadający odpowiednie doświadczenie zdobyte w ramach tych organów. Pozwala to zapewnić, aby działalność Europolu pozostawała ściśle dostosowana do zmian sytuacji operacyjnej, praktyk w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych i pojawiających się zagrożeń bezpieczeństwa w całej Unii.

(118)Wymiana wiedzy fachowej i doświadczenia operacyjnego między Europolem a właściwymi organami państw członkowskich zwiększa skuteczność współpracy organów ścigania w Unii. Korzystanie z pomocy oddelegowanych ekspertów krajowych sprzyja wzajemnemu zrozumieniu, ułatwia dzielenie się specjalistyczną wiedzą i najlepszymi praktykami oraz wspiera skuteczne wykonywanie zadań Europolu.

(119)Wykonywanie zadań Europolu wymaga zasobów budżetowych odpowiadających zakresowi jego obowiązków operacyjnych oraz umożliwiających planowanie długoterminowe, udzielanie wsparcia operacyjnego i rozwijanie wspólnych zdolności na rzecz państw członkowskich. Aby móc realizować swoje zadania, Europol powinien dysponować odpowiednimi zasobami i autonomicznym budżetem. Należy go finansować głównie z wkładu z budżetu ogólnego Unii. Procedura budżetowa Unii powinna mieć zastosowanie do wkładu Unii i wszelkich innych dotacji, którymi obciążany jest budżet ogólny Unii. Badanie sprawozdania finansowego powinien przeprowadzać Europejski Trybunał Obrachunkowy.

(120)Wkłady finansowe w formie dotacji stanowią istotny element wsparcia operacyjnego udzielanego państwom członkowskim przez Europol na potrzeby zapobiegania formom przestępczości objętym zakresem jego kompetencji i ich zwalczania. Ponadto, biorąc pod uwagę transgraniczny charakter poważnej przestępczości i terroryzmu, skuteczne wsparcie operacyjne może również wymagać wkładów finansowych na rzecz państw trzecich lub organizacji międzynarodowych zaangażowanych w działania operacyjne z udziałem państw członkowskich. W tym względzie niektóre działania niezbędne do realizacji zadań Europolu są nierozerwalnie związane z podmiotami zaangażowanymi w dane działanie operacyjne. Ponadto skuteczność wsparcia finansowego Europolu może zależeć od terminowego wdrożenia, poufności i ciągłości współpracy między zaangażowanymi podmiotami. W takich przypadkach konkurencyjne zaproszenie do składania wniosków nie pozwoliłoby wyłonić innego beneficjenta. W związku z tym Europol powinien mieć możliwość, w należycie uzasadnionych przypadkach, przyznawać bez zaproszenia do składania wniosków dotacje na działania mieszczące się w zakresie jego zadań.

(121)Niezbędne przepisy dotyczące pomieszczeń dla Europolu w Niderlandach, gdzie ma on siedzibę, a także przepisy szczególne mające zastosowanie do pracowników Europolu i członków ich rodzin powinny zostać określone w umowie w sprawie siedziby zawieranej między Europolem a Królestwem Niderlandów. Przyjmujące państwo członkowskie powinno zapewnić najlepsze możliwe warunki do skutecznego funkcjonowania Europolu.

(122)Europol ustanowiony niniejszym rozporządzeniem powinien być następcą prawnym Europolu ustanowionego rozporządzeniem (UE) 2016/794 w odniesieniu do wszystkich jego praw i obowiązków. Aby zapewnić pewność prawa, ciągłość operacyjną i stabilność stosunków zewnętrznych Europolu, umowy o współpracy i uzgodnienia robocze zawarte przez Europol na podstawie Konwencji o Europolu, decyzji 2009/371/WSiSW lub rozporządzenia (UE) 2016/794 powinny pozostać w mocy i być stosowane do czasu ich wygaśnięcia lub zastąpienia.

(123)Odpowiednie rozwiązania przejściowe są niezbędne do zapewnienia nieprzerwanego funkcjonowania Europolu i ciągłości jego działalności. Decyzje, środki wykonawcze, przepisy i uzgodnienia przyjęte na podstawie rozporządzenia (UE) 2016/794 powinny zatem pozostać w mocy do czasu ich uchylenia lub zastąpienia. Aby zapewnić ich zgodność z ramami prawnymi ustanowionymi niniejszym rozporządzeniem, Rada Zarządzająca powinna bez zbędnej zwłoki dokonać przeglądu tych środków oraz ustalić, czy nadal są odpowiednie i zgodne z niniejszym rozporządzeniem, czy też wymagają zmiany lub uchylenia. W celu zapewnienia ciągłości i wzmocnienia strategicznego kierownictwa Europolu, a także usprawnienia długoterminowego planowania i realizacji jego priorytetów operacyjnych należy również odpowiednio dostosować długość trwających kadencji Dyrektora Wykonawczego i Zastępców Dyrektora Wykonawczego. Zapewnienie ciągłości w ramach obecnego kierownictwa wykonawczego Europolu jest niezbędne do ochrony stabilności instytucjonalnej i skuteczności operacyjnej agencji. W związku z tym kadencja członków kierownictwa wykonawczego Europolu, którzy pełnią swoją pierwszą kadencję w momencie wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, powinna wynosić łącznie maksymalnie dziesięć lat. Kadencja członków kierownictwa wykonawczego Europolu, którzy pełnią swoją drugą kadencję w momencie wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, powinna wynosić łącznie maksymalnie dziewięć lat.

(124)Rosnąca cyfryzacja współpracy organów ścigania oraz rozwój zaawansowanych systemów informacyjnych, infrastruktury chmury i bezpiecznych usług łączności wymagają ściślejszej współpracy między Europolem a eu-LISA. Biorąc pod uwagę wiedzę fachową eu-LISA w zakresie opracowywania i eksploatacji wielkoskalowych systemów informacyjnych i powiązanej infrastruktury łączności w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz rolę Europolu we wspieraniu współpracy operacyjnej organów ścigania, należy ustanowić przepisy dotyczące współpracy między tymi dwiema agencjami. Taka współpraca powinna umożliwiać synergię, unikać powielania wysiłków, promować interoperacyjność i oszczędność kosztową oraz ułatwiać ponowne wykorzystywanie komponentów technicznych, usług i wiedzy fachowej, przy pełnym poszanowaniu odpowiednich uprawnień, struktur zarządzania i obowiązków obu agencji. W związku z tym należy odpowiednio zmienić rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1726 57 .

(125)eu-LISA obsługuje już infrastrukturę klucza publicznego i świadczy usługi certyfikacji wspierające bezpieczne funkcjonowanie unijnych systemów informacyjnych w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Aby zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa, zaufania i interoperacyjności wszystkich usług i narzędzi Europolu, Europol powinien mieć możliwość korzystania z tych istniejących usług. W tym celu eu-LISA powinna móc wydawać certyfikaty klucza publicznego Europolowi oraz, w stosownych przypadkach, właściwym organom państw członkowskich podłączonym do usług i narzędzi Europolu. Powinno to umożliwić Europolowi korzystanie w sposób racjonalny pod względem kosztów z istniejących zdolności i wiedzy fachowej dostępnych na szczeblu Unii, przyczyniając się do bezpiecznego uwierzytelniania, szyfrowanej komunikacji i zaufanych interakcji elektronicznych.

(126)Aby wzmocnić zdolność Europolu do wspierania państw członkowskich w zapobieganiu poważnej przestępczości i terroryzmowi oraz ich zwalczaniu, a także skuteczniej wykorzystywać istniejące unijne ramy wymiany informacji, Europol powinien móc, na jasno określonych warunkach, przeszukiwać w imieniu państw członkowskich krajowe bazy danych połączone w ramach Prüm II. Istotne jest, aby Europol zapewniał wsparcie operacyjne, analityczne, techniczne i kryminalistyczne w sytuacjach, w których jego wiedza fachowa, zasoby lub perspektywa transgraniczna mogą przynieść wartość dodaną, przy pełnym zachowaniu zasady własności danych przez państwa członkowskie, ich autonomii w prowadzeniu postępowań przygotowawczych oraz zdecentralizowanej architektury stanowiącej podstawę unijnych systemów wymiany informacji. Rozporządzenie (UE) 2024/982 umożliwia obecnie Europolowi przeszukiwanie baz danych Prüm państw członkowskich z wykorzystaniem danych otrzymanych od państw trzecich. Aby usunąć ograniczenia operacyjne, które mogłyby uniemożliwiać identyfikowanie istotnych powiązań transgranicznych, Europol powinien móc prowadzić takie przeszukania również z wykorzystaniem danych pochodzących z państw członkowskich, jeżeli zezwoli na to państwo członkowskie będące właścicielem danych. Powinno to dotyczyć w szczególności przeszukań obejmujących profile DNA, dane daktyloskopijne i wizerunki twarzy, przy czym państwa członkowskie powinny zachować możliwość określania warunków wykorzystywania swoich danych. Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE) 2024/982.

(127)Aby zwiększyć skuteczność dostępu Europolu do danych przechowywanych w bazach danych państw członkowskich, a jednocześnie zapewnić ochronę danych osobowych i poszanowanie prawa krajowego, Europol powinien mieć dostęp do danych przechowywanych w krajowych bazach danych i indeksach rejestrów policyjnych, z zastrzeżeniem szczególnych warunków i ograniczeń, w tym korzystania z wyznaczonych routerów i systemów, takich jak EPRIS, EUCARIS i router obsługujący dane biometryczne, oraz wymogu sprawowania nadzoru przez człowieka i podejmowania decyzji w zakresie zwrotu danych podstawowych, i powinien wykorzystywać dane pochodzące z państw członkowskich wyłącznie za zgodą państwa członkowskiego będącego właścicielem danych oraz powinien przetwarzać takie dane zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725 i niniejszym rozporządzeniem, a także za zgodą odpowiedniego państwa członkowskiego.

(128)Jeżeli Europol prowadzi przeszukania z wykorzystaniem danych biometrycznych pochodzących z państw członkowskich, powinien działać wyłącznie jako podmiot świadczący usługi techniczne i kryminalistyczne w imieniu państwa członkowskiego, które udzieliło zgody. Europol powinien zatem prowadzić takie przeszukania wyłącznie w granicach zgody udzielonej przez dane państwo członkowskie – każdorazowo w odniesieniu do konkretnego przypadku lub na podstawie stałej zgody udzielonej na warunkach określonych przez to państwo członkowskie. Europol powinien w pełni przestrzegać wszelkich ograniczeń nałożonych przez państwo członkowskie, które udzieliło zgody na dostęp do przedmiotowych informacji, ich wykorzystywania, przekazywania, zatrzymywania, usuwania lub niszczenia.

(129)Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, a mianowicie wspieranie i wzmacnianie działań właściwych organów państw członkowskich, jak również ich wzajemnej współpracy w zapobieganiu i zwalczaniu poważnej przestępczości dotykającej dwóch lub więcej państw członkowskich, terroryzmu oraz form przestępczości naruszających wspólny interes objęty polityką Unii, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie działające indywidualnie, natomiast ze względu na rozmiary, transgraniczny charakter i skutki tych zagrożeń możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(130)[Zgodnie z art. 3 i art. 4a ust. 1 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do TFUE, Irlandia powiadomiła [pismem z dnia … r.] o chęci uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszego rozporządzenia] LUB [Zgodnie z art. 1 i 2 oraz art. 4a ust. 1 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do TFUE, bez uszczerbku dla art. 4 tego protokołu, Irlandia nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego [aktu] i nie jest nim związana ani go nie stosuje.]

(131)Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do TUE i TFUE, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związana ani go nie stosuje.

(132)Zgodnie z art. 42 rozporządzenia (UE) 2018/1725 skonsultowano się z EIOD, który wydał opinię w dniu [data] r.

(133)Niniejsze rozporządzenie jest w pełni zgodne z podstawowymi prawami i wolnościami oraz z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności z prawem do ochrony danych osobowych i prawem do prywatności, chronionymi odpowiednio na mocy art. 8 i 7 Karty, a także art. 16 TFUE, prawem do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu na mocy art. 47 Karty, domniemaniem niewinności na mocy art. 48 Karty oraz prawami ofiar przestępstw.

(134)Celem niniejszego rozporządzenia jest zmiana i rozszerzenie przepisów rozporządzenia (UE) 2016/794. Z uwagi na dużą liczbę i istotny charakter proponowanych zmian należy dla zachowania przejrzystości uchylić ten akt prawny,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Rozdział I
Przepisy ogólne

Artykuł 1

Przedmiot

1.Niniejszym rozporządzeniem ustanawia się Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) w celu wspierania i wzmacniania działań właściwych organów państw członkowskich, jak również ich wzajemnej współpracy w celu zapobiegania poważnej przestępczości transgranicznej, terroryzmowi i formom przestępczości mającym wpływ na wspólny interes objęty polityką Unii oraz zwalczania tych zjawisk.

2.Europol ustanowiony niniejszym rozporządzeniem zastępuje agencję ustanowioną rozporządzeniem (UE) 2016/794 i jest jej następcą prawnym.

Artykuł 2

Status prawny

1.Europol jest agencją Unii i ma osobowość prawną.

2.W każdym państwie członkowskim Europol ma najszerszy zakres zdolności prawnej, jaki można nadać osobie prawnej na mocy prawa krajowego. Europol może w szczególności nabywać i zbywać majątek ruchomy i nieruchomości oraz być stroną w postępowaniach sądowych.

3.Europol jest reprezentowany przez Dyrektora Wykonawczego.

Artykuł 3

Siedziba

Siedziba Europolu mieści się w Hadze, w Niderlandach.

Artykuł 4

Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

1)„właściwe organy państw członkowskich” oznaczają wszystkie organy policyjne i inne organy ścigania istniejące w państwach członkowskich, odpowiedzialne zgodnie z prawem krajowym za zapobieganie przestępstwom i ich zwalczanie, oraz inne organy publiczne istniejące w państwach członkowskich, odpowiedzialne na mocy prawa krajowego za zapobieganie przestępstwom, w odniesieniu do których Europol jest właściwy, i za zwalczanie tych przestępstw;

2)„analiza strategiczna” oznacza wszystkie metody i techniki stosowane do zbierania, przechowywania, przetwarzania i oceny informacji w celu wspierania i rozwijania polityki w sprawach karnych przyczyniającej się do sprawnego i skutecznego zapobiegania i zwalczania przestępczości;

3)„analiza operacyjna” oznacza wszystkie metody i techniki stosowane do zbierania, przechowywania, przetwarzania i oceny informacji w celu wspierania postępowań przygotowawczych i działań w zakresie wywiadu kryminalnego;

4)„podmioty prywatne” oznaczają podmioty i jednostki utworzone zgodnie z prawem państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, w tym spółki i przedsiębiorstwa, stowarzyszenia przedsiębiorców, organizacje non-profit i inne osoby prawne, które nie są objęte zakresem pkt 5;

5)„odbiorca” oznacza osobę fizyczną lub prawną, organ publiczny, agencję lub inny organ, którym ujawnia się dane, niezależnie od tego, czy są stroną trzecią;

6)„administracyjne dane osobowe” oznaczają dane osobowe przetwarzane przez Europol, z wyjątkiem operacyjnych danych osobowych;

7)„treści o charakterze terrorystycznym” oznaczają treści o charakterze terrorystycznym zdefiniowane w art. 2 pkt 7 rozporządzenia (UE) 2021/784 ;

8)„niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych w internecie” oznacza rozpowszechnianie materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych w internecie oraz nagabywanie dzieci w celach seksualnych;

9)„sytuacja kryzysowa wywołana publikacją w internecie” oznacza rozpowszechnianie treści internetowych, które odwołują się do aktualnego lub niedawnego wydarzenia w świecie rzeczywistym i przedstawiają szkodę stanowiącą zagrożenie życia lub integralności cielesnej lub nawołują do spowodowania takiej bezpośredniej szkody;

10)„urzędnik łącznikowy ds. imigracji” oznacza urzędnika łącznikowego ds. imigracji zdefiniowanego w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1240 58 ;

11)„pojedynczy punkt kontaktowy” oznacza centralny podmiot odpowiedzialny za koordynację i ułatwianie wymiany informacji zgodnie z art. 14 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/977 59 ;

12)„zaawansowane zdolności” oznaczają zdolności technologiczne, analityczne lub operacyjne zapewniające udoskonalone lub nowe funkcje wspierające zapobieganie formom przestępczości podlegającym kompetencjom Europolu i ich zwalczanie oraz współpracę między właściwymi organami państw członkowskich.

Artykuł 5

Kompetencje

1.Europol wspiera i wzmacnia działania i wzajemną współpracę właściwych organów państw członkowskich w zakresie zapobiegania i zwalczania poważnej przestępczości, dotykającej co najmniej dwa państwa członkowskie, terroryzmowi i formom przestępczości mającym wpływ na wspólny interes objęty polityką Unii, wymienionym w załączniku I.

2.Kompetencjom Europolu podlegają także przestępstwa powiązane z formami przestępczości wymienionymi w załączniku I, w szczególności przestępstwa popełnione w celu przygotowania, ułatwienia, wsparcia lub ukrycia takich form przestępczości, przestępstwa popełnione w związku z nimi lub przestępstwa popełnione w celu zapewnienia bezkarności osób zaangażowanych w takie formy przestępczości, w tym w przypadku gdy takie przestępstwa mają wymiar hybrydowy.

Artykuł 6

Zadania

1.Europol wykonuje następujące zadania:

a)zbiera, przechowuje, przetwarza i analizuje informacje oraz prowadzi wymianę informacji, także w zakresie danych z wywiadu kryminalnego;

b)zapewnia wsparcie operacyjne właściwym organom państw członkowskich, w tym koordynuje, organizuje i prowadzi czynności w ramach postępowań przygotowawczych i działania operacyjne, zapewnia wsparcie analityczne w drodze analizy operacyjnej oraz wsparcie techniczne i kryminalistyczne;

c)zapewnia wsparcie o charakterze strategicznym i tematycznym właściwym organom państw członkowskich i instytucjom Unii w drodze analizy strategicznej oraz opracowywania produktów analitycznych, w tym ocen zagrożeń, analiz strategicznych, sprawozdań dotyczących tendencji i analiz sytuacyjnych;

d)współpracuje z instytucjami, organami, przedstawicielstwami i jednostkami organizacyjnymi Unii, w stosownych przypadkach przez wymianę informacji i zapewnianie wsparcia analitycznego w obszarach objętych zakresem ich odpowiednich uprawnień;

e)współpracuje z państwami trzecimi i innymi odpowiednimi partnerami, w szczególności przez wymianę informacji;

f)prowadzi działania w zakresie badań naukowych i innowacji w ramach unijnego programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji oraz rozwija zaawansowane zdolności;

g)opracowuje i utrzymuje usługi, narzędzia i komponenty w zakresie zarządzania informacjami i ICT umożliwiające mu wykonywanie zadań, o których mowa w lit. a)–e);

h)zapewnia wsparcie finansowe działań operacyjnych prowadzonych w kontekście postępowań przygotowawczych lub działań operacyjnych.

2.Oprócz zadań określonych w ust. 1 Europol wykonuje następujące zadania wspierające:

a)zapewnia państwom członkowskim informacje i wsparcie operacyjne w związku z ważnymi wydarzeniami międzynarodowymi;

b)dostarcza unijnym strukturom zarządzania kryzysowego i misjom ustanowionym na podstawie TUE informacji i wsparcia operacyjnego podlegających kompetencjom Europolu;

c)zapewnia wsparcie administracyjne, finansowe i techniczne na rzecz projektów operacyjnych finansowanych przez Unię i europejskich sieci organów ścigania podlegających kompetencjom Europolu w celu poprawy koordynacji, ciągłości i spójności działań;

d)działa jako biuro centralne ds. zwalczania fałszowania euro zgodnie z decyzją Rady 2005/511/WSiSW 60 , w tym przez zachęcanie do koordynacji działań podejmowanych przez właściwe organy państw członkowskich w walce z fałszowaniem euro lub w ramach wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych, w stosownych przypadkach w porozumieniu z organami i jednostkami organizacyjnymi Unii oraz organami państw trzecich;

e)wspiera państwa członkowskie w monitorowaniu pod kątem spodziewanych skutków dla bezpieczeństwa – na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/452 61 – szczególnych przypadków bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Unii, które dotyczą przedsiębiorstw, które dostarczają technologie, w tym oprogramowanie, wykorzystywane przez Europol w celu zapobiegania przestępstwom podlegającym kompetencjom Europolu oraz ich zwalczania;

f)wnosi wkład we wdrażanie mechanizmu oceny i monitorowania stosowania dorobku Schengen w celu weryfikacji stosowania tego dorobku na podstawie rozporządzenia Rady (UE) 2022/922 62 i rozporządzenia (UE) 2022/922 w zakresie podlegającym kompetencjom Europolu przez udział w misjach oceny Schengen i innych kontrolach na miejscu oraz zapewnianie wiedzy fachowej i analiz na wniosek Komisji.

g)prowadzi ustrukturyzowaną i regularną współpracę, w tym przez zawieranie dwustronnych lub wielostronnych uzgodnień roboczych określających zasady tej współpracy, z podmiotami zajmującymi się zwalczaniem nadużyć finansowych i uczestniczącymi w ochronie interesów finansowych Unii, takimi jak Prokuratura Europejska, Eurojust, OLAF, AMLA i Urząd UE ds. Celnych.

3.Przy wykonywaniu swoich zadań Europol nie stosuje środków przymusu.

Podczas wykonywania czynności w ramach postępowania przygotowawczego przez właściwe organy krajowe państw członkowskich Europol może wspierać te właściwe organy – na ich wniosek i zgodnie z ich prawem krajowym – w szczególności przez ułatwianie transgranicznej wymiany informacji i innych sposobów przetwarzania danych oraz udzielanie wsparcia operacyjnego na odległość lub przez obecność podczas wykonywania tych czynności. Europol nie jest uprawniony do wykonywania czynności w ramach postępowania przygotowawczego.

Artykuł 7

Wsparcie strategiczne Europolu

1.Europol wnosi wkład w opracowanie wspólnych unijnych strategicznych ram analitycznych dotyczących poważnej przestępczości i terroryzmu.

W tym celu Europol regularnie opracowuje produkty analityczne dotyczące bezpieczeństwa wewnętrznego, w tym analizy strategiczne, oceny zagrożeń, sprawozdania dotyczące tendencji i analizy sytuacyjne, oraz udostępnia je zgodnie z art. 129.

2.Europol wspiera opracowywanie i stosowanie wspólnych metod i norm analitycznych, w szczególności na potrzeby ocen zagrożeń na poziomie Unii, aby zapewnić porównywalność, interoperacyjność i spójność produktów analitycznych.

3.Państwa członkowskie przekazują Europolowi wszelkie informacje niezbędne do opracowywania produktów analitycznych, o których mowa w ust. 1.

Państwa członkowskie mogą odmówić przekazania informacji, powołując się na co najmniej jedną z następujących podstaw:

a)przekazanie informacji jest sprzeczne z podstawowymi interesami bezpieczeństwa danego państwa członkowskiego;

b)przekazanie informacji zagraża toczącemu się postępowaniu przygotowawczemu lub bezpieczeństwu osób;

c)przekazanie informacji spowodowałoby ujawnienie informacji o organizacjach lub o konkretnych działaniach wywiadowczych związanych z bezpieczeństwem narodowym.

Państwa członkowskie przekazują informacje, gdy tylko przestaną istnieć podstawy, o których mowa w lit. a), b) lub c).

4.Instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii, w ramach swoich kompetencji i zgodnie z mającym zastosowanie prawem Unii, przekazują Europolowi informacje istotne dla opracowywania produktów analitycznych, o których mowa w ust. 1.

5.Przy opracowywaniu produktów analitycznych, o których mowa w ust. 1, Europol może wykorzystywać jako źródła uzupełniające informacje ze źródeł jawnych oraz wkład właściwych partnerów.

6.Produkty analityczne, o których mowa w ust. 1, udostępnia się Radzie i Komisji w celu określenia, opracowania i realizacji priorytetów strategicznych, politycznych i operacyjnych Unii w zakresie zwalczania przestępczości oraz w celu ich wdrożenia.

7.Europol wykorzystuje produkty analityczne, o których mowa w ust. 1, do wspierania planowania i realizacji działań operacyjnych na podstawie niniejszego rozdziału i uwzględnia te produkty przy opracowywaniu i regularnej aktualizacji ram, o których mowa w art. 57.

8.Państwa członkowskie uwzględniają produkty analityczne, o których mowa w ust. 1, przy określaniu swojego udziału w działaniach operacyjnych wspieranych przez Europol, przydzielaniu zasobów operacyjnych i realizacji strategicznych i operacyjnych priorytetów Unii na szczeblu krajowym.

9.Produkty analityczne, o których mowa w ust. 1, mogą być wykorzystywane do celów analiz przeprowadzanych przez Komisję i państwa członkowskie oraz do celów ocen Schengen i działań monitorujących prowadzonych zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2022/922 w dziedzinach polityki podlegających kompetencjom Europolu.

Rozdział II
Współpraca operacyjna

Sekcja 1
Wsparcie operacyjne i koordynacja

Artykuł 8

Wsparcie operacyjne Europolu

1.Europol zapewnia właściwym organom państw członkowskich wsparcie operacyjne, aby przyczynić się do zapobiegania formom przestępczości podlegającym kompetencjom Europolu i do ich zwalczania.

2.Europol ustanawia i utrzymuje zdolności niezbędne do zapewnienia ciągłego i skutecznego wsparcia operacyjnego właściwym organom państw członkowskich.

3.Europol wspiera w szczególności:

a)postępowania przygotowawcze i działania operacyjne wymagające skoordynowanych działań na szczeblu Unii;

b)identyfikowanie siatek przestępczych wysokiego ryzyka i wspierającej je infrastruktury przestępczej, rozbijanie tych siatek i zakłócanie ich działania;

c)działania operacyjne wymagające specjalistycznych zdolności analitycznych, technicznych, cyfrowych, kryminalistycznych lub multidyscyplinarnych;

d)wykrywanie, analizę i koordynację działań przeciwko pojawiającym się, szybko zmieniającym się zagrożeniom bezpieczeństwa na dużą skalę, w tym przeciwko przestępstwom powiązanym z formami przestępczości wymienionymi w załączniku I, w przypadku gdy przestępstwa te mają wymiar hybrydowy, a także koordynowanie reakcji organów ścigania na te zagrożenia;

e)realizację strategicznych i operacyjnych priorytetów Unii związanych z bezpieczeństwem wewnętrznym.

4.Wsparcie operacyjne udzielane przez Europol może, w stosownych przypadkach i zgodnie z potrzebami operacyjnymi, być udzielane między innymi za pośrednictwem:

a)unijnych ośrodków dysponujących specjalistyczną wiedzą fachową („ośrodki”), o których mowa w art. 13–19;

b)operacyjnych grup zadaniowych zgodnie z art. 20;

c)wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych zgodnie z art. 21, w tym we współpracy z Eurojustem;

d)rozmieszczenia służb Europolu zgodnie z art. 22;

e)wspierania działań strategicznych i operacyjnych prowadzonych w ramach europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT) zgodnie z art. 23.

5.Europol zapewnia koordynację, spójność i komplementarność wsparcia operacyjnego, struktur i instrumentów współpracy, o których mowa w niniejszym rozdziale, również w przypadku jednoczesnego korzystania z kilku form wsparcia operacyjnego.

6.Państwa członkowskie dążą do skutecznego wykorzystania form wsparcia operacyjnego, o których mowa w ust. 4, w szczególności gdy zapewnienie skutecznej reakcji na poważną i zorganizowaną przestępczość oraz terroryzm wymaga skoordynowanych działań na szczeblu Unii.

7.Jeżeli służba operacyjno-analityczna lub ośrodki stwierdzą powiązania operacyjne lub potrzebę koordynacji w związku z transgraniczną działalnością przestępczą, Europol zwraca się do właściwych organów zainteresowanych państw członkowskich o przekazanie odpowiednich informacji lub danych z wywiadu kryminalnego lub o udział w działaniach koordynacyjnych.

Właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich udzielają odpowiedzi bez zbędnej zwłoki, a w przypadku gdy postanowią nie wnosić żądanego wkładu lub nie uczestniczyć w proponowanych działaniach koordynacyjnych, przedstawiają Europolowi uzasadnienie.

Artykuł 9

Wsparcie operacyjne w zakresie dochodzeń finansowych i odzyskiwania mienia

1.Europol współpracuje z biurami ds. odzyskiwania mienia ustanowionymi na podstawie art. 5 dyrektywy (UE) 2024/1260.

2.Państwa członkowskie zapewniają Europolowi bezpośredni i natychmiastowy dostęp do informacji, o których mowa w art. 6 ust. 2 dyrektywy (UE) 2024/1260, na warunkach określonych w tym artykule i w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań, o których mowa w art. 16 niniejszego rozporządzenia.

Państwa członkowskie zapewniają również, aby Europol mógł szybko uzyskiwać informacje wymienione w art. 6 ust. 3 dyrektywy (UE) 2024/1260 na wniosek skierowany do odpowiedniego biura ds. odzyskiwania mienia oraz w sytuacjach opisanych w art. 6 ust. 4 tej dyrektywy, w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań, o których mowa w art. 16 niniejszego rozporządzenia.

Dostęp do informacji, o których mowa w niniejszym ustępie, musi być zgodny z art. 6 ust. 5 i 6 dyrektywy (UE) 2024/1260.

3.W przypadku gdy Europol uzna, że istnieje bezpośrednie ryzyko zaginięcia mienia namierzonego i zidentyfikowanego w wyniku działań, o których mowa w art. 16 niniejszego rozporządzenia, przedkłada właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich wniosek o podjęcie natychmiastowych działań zgodnie z art. 11 ust. 2 dyrektywy (UE) 2024/1260.

Właściwy organ zainteresowanego państwa członkowskiego podejmuje decyzję w sprawie wniosku niezwłocznie, a w miarę możliwości w ciągu 24 godzin.

W przypadku gdy właściwy organ zainteresowanego państwa członkowskiego postanowi nie podejmować natychmiastowych działań, informuje o tym Europol i uzasadnia swoją decyzję. Powody nie muszą być jednak ujawnione, gdy ich ujawnienie:

a)byłoby sprzeczne z podstawowymi interesami bezpieczeństwa danego państwa członkowskiego;

b)zagroziłoby powodzeniu toczącego się postępowania przygotowawczego lub bezpieczeństwu osoby fizycznej.

4.Europol współpracuje, zgodnie z art. 12 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1153 63 , z jednostkami analityki finansowej (FIU) ustanowionymi na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 64 , za pośrednictwem odpowiedniej jednostki krajowej Europolu lub, jeśli dane państwo członkowskie dopuszcza taką możliwość, w drodze bezpośrednich kontaktów, w szczególności przez wymianę informacji i przekazywanie państwom członkowskim analiz w celu wsparcia transgranicznych postępowań przygotowawczych podlegających kompetencjom Europolu.

5.Każde państwo członkowskie zapewnia, by jego jednostka analityki finansowej w granicach swojego zakresu działania i kompetencji oraz z zastrzeżeniem krajowych zabezpieczeń proceduralnych, była uprawniona do udzielania odpowiedzi na należycie uzasadnione wnioski składane przez Europol zgodnie z art. 12 dyrektywy (UE) 2019/1153 w zakresie informacji finansowych i analiz, albo za pośrednictwem swojej jednostki krajowej Europolu, albo, o ile państwo członkowskie dopuszcza taką możliwość, w drodze bezpośrednich kontaktów między jednostką analityki finansowej a Europolem.

Artykuł 10

Wsparcie finansowe na rzecz działań operacyjnych

1.Po otrzymaniu należycie uzasadnionego pisemnego wniosku od państwa członkowskiego Europol może udzielić ukierunkowanego wsparcia finansowego na rzecz działań operacyjnych prowadzonych w kontekście priorytetowego postępowania przygotowawczego lub działania operacyjnego wspieranego przez Europol i wchodzącego w zakres jego kompetencji.

2.Wsparcie finansowe, o którym mowa w ust. 1, jest ograniczone do tego, co jest konieczne i proporcjonalne do celów odpowiedniego priorytetowego postępowania przygotowawczego lub działania operacyjnego, i może pokrywać wydatki operacyjne, techniczne, logistyczne i inne wydatki niezbędne do ich skutecznej realizacji.

3.Europol może, w stosownych przypadkach i zgodnie z priorytetami operacyjnymi, priorytetowo traktować wsparcie finansowe na rzecz skoordynowanych transgranicznych działań operacyjnych.

4.Decyzje o przyznaniu wsparcia finansowego, o którym mowa w ust. 1, Europol podejmuje indywidualnie dla każdego przypadku, zgodnie z przepisami wykonawczymi przyjętymi przez Radę Zarządzającą na wniosek Dyrektora Wykonawczego i po konsultacji z Komisją.

W przepisach wykonawczych określa się warunki i procedury przyznawania takiego wsparcia, zarządzania nim i jego monitorowania, w tym wymogi zapewniające rozliczalność, identyfikowalność, możliwość przeprowadzenia audytu oraz zgodność z mającymi zastosowanie przepisami finansowymi Unii.

Artykuł 11

Wniosek o wszczęcie postępowania przygotowawczego

1.W szczególnych przypadkach, gdy Europol uzna, że należy wszcząć postępowanie przygotowawcze dotyczące przestępstwa objętego zakresem jego kompetencji, zwraca się z wnioskiem do właściwych organów danego państwa członkowskiego, za pośrednictwem jego jednostki krajowej Europolu, o wszczęcie, prowadzenie lub koordynowanie takiego postępowania przygotowawczego.

2.Bez uszczerbku dla ust. 1, jeżeli Dyrektor Wykonawczy uzna, że należy wszcząć postępowanie przygotowawcze dotyczące konkretnego przestępstwa, które dotyczy tylko jednego państwa członkowskiego, ale narusza wspólny interes objęty polityką Unii, może zwrócić się z wnioskiem do właściwych organów tego państwa członkowskiego, za pośrednictwem jego jednostki krajowej Europolu, o wszczęcie, prowadzenie lub koordynowanie takiego postępowania przygotowawczego.

3.Ust. 1 i 2 nie mają zastosowania do przestępstw wpływających na interesy finansowe Unii, które wchodzą w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej.

4.Właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich rozpatrują każdy wniosek złożony na podstawie ust. 1 i 2 w trybie priorytetowym i podejmują uzasadnioną decyzję bez zbędnej zwłoki.

W odniesieniu do każdego wniosku złożonego na podstawie ust. 1 lub 2 jednostki krajowe Europolu bez zbędnej zwłoki informują Europol o decyzji właściwych organów państw członkowskich.

5.Jeżeli właściwe organy państwa członkowskiego nie przychylą się do wniosku złożonego zgodnie z ust. 1 i 2, informują Europol o powodach decyzji bez zbędnej zwłoki, a w każdym razie w terminie miesiąca od otrzymania wniosku. Powody nie muszą być jednak ujawnione, gdy ich ujawnienie:

a) byłoby sprzeczne z podstawowymi interesami bezpieczeństwa danego państwa członkowskiego;

b) zagroziłoby powodzeniu toczącego się postępowania przygotowawczego lub bezpieczeństwu osoby fizycznej.

6.Europol niezwłocznie informuje Eurojust o każdym wniosku złożonym na podstawie ust. 1 i 2 oraz o każdej decyzji właściwego organu państwa członkowskiego podjętej na podstawie ust. 4 i 5, aby umożliwić Eurojustowi zapewnienie terminowego przekazania sprawy organom sądowym na szczeblu krajowym i wykonywanie jego kompetencji, w tym, w stosownych przypadkach, działania z własnej inicjatywy zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami rozporządzenia (UE) 2018/1727.

7.Europol niezwłocznie informuje Prokuraturę Europejską o wnioskach złożonych na podstawie ust. 1 i 2 dotyczących przestępstw wchodzących w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej oraz o wszelkich powiązanych decyzjach właściwego organu państwa członkowskiego zgodnie z ust. 4 i 5.

Sekcja 2
Specjalistyczne zdolności operacyjne

Artykuł 12

Służba operacyjno-analityczna

1.Europol utrzymuje, za pośrednictwem służby operacyjno-analitycznej, stałą całodobową zdolność operacyjną i analityczną w celu wspierania koordynacji, organizacji i realizacji działań procesowych i operacyjnych prowadzonych wspólnie z państwami członkowskimi zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

2.Służba operacyjno-analityczna zapewnia:

a)operacyjną i strategiczną analizę informacji i wywiadu kryminalnego, w tym w celu wsparcia działań prowadzonych przez ośrodki;

b)wspieranie i koordynowanie projektów analitycznych;

c)świadczenie usług przekrojowych w obszarach interoperacyjności, biometrii, wywiadu ze źródeł jawnych (OSINT), gromadzenia informacji wywiadowczych dotyczących podróży i obrazowania satelitarnego;

d)identyfikację powiązań operacyjnych oraz koordynację transgranicznych reakcji operacyjnych i dochodzeniowych, w tym, w stosownych przypadkach, przez zaproponowanie utworzenia sprawy wymagającej wspólnej analizy operacyjnej (JOAC);

e)koordynację i spójność wsparcia operacyjnego udzielanego na podstawie niniejszego rozporządzenia, w tym w ramach operacyjnych grup zadaniowych, wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych, rozmieszczenia służb Europolu i działań EMPACT;

f)opracowanie produktów analitycznych, o których mowa w art. 7.

3.Służba operacyjno-analityczna zapewnia koordynację, współpracę i spójność operacyjną między unijnymi ośrodkami dysponującymi specjalistyczną wiedzą fachową, w szczególności w przypadku gdy działania operacyjne, wywiad kryminalny lub postępowania przygotowawcze dotyczą różnych form przestępczości lub przestępstw powiązanych z formami przestępczości wymienionymi w załączniku I, w przypadku gdy takie przestępstwa mają wymiar hybrydowy lub w inny sposób wymagają reakcji multidyscyplinarnej.

Artykuł 13

Unijne ośrodki dysponujące specjalistyczną wiedzą fachową

1.Niniejszym ustanawia się Europejskie Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością, Europejskie Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu, Europejski Ośrodek ds. Przestępczości Gospodarczej i Finansowej, Europejskie Centrum Zwalczania Poważnej i Zorganizowanej Przestępczości oraz Europejskie Centrum Zwalczania Przemytu Migrantów jako unijne ośrodki dysponujące specjalistyczną wiedzą fachową („ośrodki”).

2.Ośrodki wchodzą w skład struktury organizacyjnej Europolu i nie posiadają odrębnej osobowości prawnej. Stanowią one główne struktury Europolu skupiające specjalistyczne zdolności i wiedzę fachową w swoich dziedzinach oraz wspierają zapobieganie formom przestępczości podlegającym kompetencjom Europolu i ich zwalczanie, w tym w odniesieniu do przestępstw powiązanych z formami przestępczości wymienionymi w załączniku I, jeżeli przestępstwa te mają wymiar hybrydowy.

3.Ośrodki w szczególności:

a)zapewniają specjalistyczne wsparcie operacyjne właściwym organom państw członkowskich;

b)zapewniają wsparcie operacyjne w ramach operacyjnych grup zadaniowych, wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych i EMPACT;

c)ułatwiają koordynację i współpracę między państwami członkowskimi oraz, w stosownych przypadkach, z innymi instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii oraz odpowiednimi partnerami, w tym identyfikację powiązań operacyjnych;

d)wspierają zintegrowane działania operacyjne, koordynowane przez służbę operacyjno-analityczną, obejmujące różne formy przestępczości podlegające kompetencjom Europolu lub przestępstwa powiązane z formami przestępczości wymienionymi w załączniku I, w przypadku gdy takie przestępstwa mają wymiar hybrydowy, w tym przez mobilizację i koordynację specjalistycznej wiedzy fachowej i zdolności w kilku obszarach operacyjnych;

e)określają potrzeby w zakresie zdolności i wnoszą wkład w rozwijanie, rozmieszczanie i włączanie zaawansowanych zdolności do działań Europolu i właściwych organów państw członkowskich, w tym przez specjalistyczne szkolenia, w koordynacji ze służbą ds. prognozowania i zdolności oraz w ścisłej współpracy z biurami wsparcia Europolu;

f)uczestniczą w przygotowywaniu produktów analitycznych, o których mowa w art. 7.

4.Europol zapewnia, aby działania ośrodków były spójne ze strategicznymi i operacyjnymi priorytetami Unii w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego, w tym priorytetami ustanowionymi w ramach EMPACT.

5.W skład ośrodków mogą wchodzić oficerowie łącznikowi i przedstawiciele innych organów i jednostek organizacyjnych Unii zgodnie z przepisami wykonawczymi, o których mowa w ust. 6.

Europol może również zapraszać partnerów posiadających odpowiednią wiedzę fachową do udziału w działaniach, o których mowa w ust. 3 lit. e) i f), zgodnie z przepisami wykonawczymi, o których mowa w ust. 6.

6.Na wniosek Dyrektora Wykonawczego Rada Zarządzająca przyjmuje przepisy wykonawcze dotyczące organizacji, szczególnych funkcji, składu i funkcjonowania ośrodków oraz regularnie dokonuje przeglądu tych przepisów i w razie potrzeby dostosowuje je w świetle potrzeb operacyjnych i zmieniających się zagrożeń bezpieczeństwa.

Artykuł 14

Europejskie Centrum Zwalczania Poważnej i Zorganizowanej Przestępczości

Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. b) wsparcie udzielane przez Europol, w szczególności za pośrednictwem Europejskiego Centrum Zwalczania Poważnej i Zorganizowanej Przestępczości, obejmuje w szczególności:

a)wspieranie identyfikowania celów o dużym znaczeniu i siatek przestępczych wysokiego ryzyka, ustalania priorytetów w odniesieniu do tych celów i siatek, obejmowania ich ukierunkowanymi działaniami oraz zakłócania ich działania;

b)wspieranie i koordynowanie transgranicznych postępowań przygotowawczych i działań operacyjnych związanych z nielegalnym obrotem środkami odurzającymi, nielegalnym obrotem bronią palną i materiałami wybuchowymi, przestępczością środowiskową, przestępczością przeciwko mieniu i innymi formami poważnej i zorganizowanej przestępczości;

c)zapewnianie specjalistycznej wiedzy fachowej w celu wspierania złożonych postępowań przygotowawczych i działań operacyjnych obejmujących wiele jurysdykcji, w tym w ramach operacyjnych grup zadaniowych, wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych i działań EMPACT;

d)wspieranie identyfikacji, monitorowania i zakłócania werbowania i wykorzystywania dzieci i młodzieży przez siatki przestępcze, w tym za pośrednictwem usług online i platform internetowych, do celów prowadzenia, ułatwiania lub ukrywania działalności przestępczej.

Artykuł 15

Europejskie Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością

Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. b) wsparcie udzielane przez Europol, zwłaszcza za pośrednictwem Europejskiego Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością, obejmuje w szczególności:

a)wspieranie państw członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, podmiotów prywatnych w zapobieganiu cyberatakom, co do których istnieje podejrzenie, że mają podłoże przestępcze, i szkodliwej działalności w internecie na dużą skalę oraz w reagowaniu na nie, w tym we współpracy z Agencją Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA), również w odniesieniu do incydentów związanych z oprogramowaniem szantażującym, a także przez uzyskiwanie dostępu do infrastruktury wykorzystanej do przeprowadzenia ataku;

b)wspieranie państw członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, podmiotów prywatnych w reagowaniu na sytuacje kryzysowe wywołane publikacją w internecie, w szczególności przez dostarczanie podmiotom prywatnym informacji niezbędnych do zidentyfikowania odpowiednich treści, usług, kont, infrastruktury lub działań cyfrowych w internecie, w tym przez zgłaszanie treści internetowych dostawcom usług online;

c)wspieranie państw członkowskich w zapobieganiu niegodziwemu traktowaniu dzieci w celach seksualnych, rozpowszechnianiu materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych w internecie oraz nagabywaniu dzieci w celach seksualnych, a także w zwalczaniu tych zjawisk;

d)przyczynianie się do identyfikacji ofiar i sprawców cyberprzestępczości i działalności przestępczej wykorzystującej cyberprzestrzeń, w tym niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie;

e)utrzymywanie i wykorzystywanie specjalistycznej wiedzy fachowej i zdolności w zakresie kryminalistyki cyfrowej, technologii, analityki i prowadzenia dochodzeń, w tym w celu wspierania przetwarzania i analizy danych cyfrowych i danych uzyskanych zgodnie z prawem w formie zaszyfrowanej;

f)zapewnianie funkcjonowania i wspieranie platform koordynacji operacyjnej i specjalistycznych ram współpracy operacyjnej w dziedzinie cyberprzestępczości i transgranicznego dostępu do elektronicznego materiału dowodowego, w tym Wspólnej Grupy Zadaniowej ds. Przeciwdziałania Cyberprzestępczości.

Artykuł 16

Europejski Ośrodek ds. Przestępczości Gospodarczej i Finansowej

Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. b) wsparcie udzielane przez Europol, zwłaszcza za pośrednictwem Europejskiego Ośrodka ds. Przestępczości Gospodarczej i Finansowej, obejmuje w szczególności:

a)wspieranie biur ds. odzyskiwania mienia w państwach członkowskich w śledzeniu i identyfikacji narzędzi, korzyści i mienia, które są lub mogą stać się przedmiotem nakazu zabezpieczenia lub konfiskaty, zgodnie z art. 9;

b)wspieranie wykrywania, analizy i monitorowania przepływów finansowych pochodzących z działalności przestępczej, nielegalnych siatek finansowych i przestępczych modeli biznesowych związanych z przestępczością zorganizowaną i finansowaniem terroryzmu;

c)udzielanie Prokuraturze Europejskiej wsparcia operacyjnego i analitycznego w odniesieniu do przestępstw podlegających kompetencjom Europolu i Prokuratury Europejskiej zgodnie z art. 81;

d)wspieranie państw członkowskich w zwalczaniu oszustw cyfrowych na dużą skalę, w tym przez ułatwianie zgłaszania nadużyć finansowych i współpracę z instytucjami finansowymi, platformami internetowymi i partnerami międzynarodowymi.

Artykuł 17

Europejskie Centrum Zwalczania Przemytu Migrantów

Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. b) wsparcie udzielane przez Europol, zwłaszcza za pośrednictwem Europejskiego Centrum Zwalczania Przemytu Migrantów, obejmuje w szczególności:

a)wspieranie wykrywania, monitorowania i analizy siatek przestępczych zajmujących się przemytem migrantów i handlem ludźmi, w tym ich modeli biznesowych, sposobów działania i infrastruktury przestępczej;

b)wspieranie wykrywania i analizy cyfrowego wymiaru przemytu migrantów i handlu ludźmi, w tym przez analizę źródeł jawnych, współpracę z dostawcami usług online i sieciami wyspecjalizowanych praktyków;

c)wspieranie wykrywania, analizowania i zakłócania nielegalnych przepływów finansowych, mienia pochodzącego z przestępstwa i infrastruktury finansowej wykorzystywanej przez siatki przemytu migrantów i handlu ludźmi, w ścisłej współpracy z Europejskim Ośrodkiem ds. Przestępczości Gospodarczej i Finansowej;

d)wspieranie współpracy i koordynacji operacyjnej z państwami członkowskimi, Fronteksem, Eurojustem, innymi odpowiednimi organami i jednostkami organizacyjnymi Unii, państwami trzecimi i partnerami międzynarodowymi w kwestiach związanych z przemytem migrantów i handlem ludźmi.

Artykuł 18

Europejskie Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu

Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. d) wsparcie udzielane przez Europol, zwłaszcza za pośrednictwem Europejskiego Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu, obejmuje w szczególności:

a)przeciwdziałanie rozpowszechnianiu w internecie treści o charakterze terrorystycznym i brutalnych treści ekstremistycznych, w tym przez współpracę z właściwymi organami państw członkowskich w odniesieniu do nakazów usunięcia, zgodnie z art. 14 rozporządzenia (UE) 2021/784, oraz przez zgłaszanie treści internetowych dostawcom usług online;

b)wspieranie prowadzenia postępowań przygotowawczych, w tym przez wykrywanie i analizę przepływów i sieci finansowania terroryzmu, zagrożeń związanych z substancjami chemicznymi, biologicznymi, radiologicznymi i jądrowymi oraz materiałami wybuchowymi, radykalizacji w internecie oraz wykorzystywania platform internetowych i nowych technologii do celów terrorystycznych;

c)wspieranie reagowania kryzysowego i koordynacji operacyjnej, w tym w sytuacjach kryzysowych wywołanych publikacją w internecie, za pomocą specjalnych zdolności, narzędzi, wspólnych struktur koordynacji i mechanizmów wsparcia, w tym za pośrednictwem mechanizmu wymiany informacji, o którym mowa w art. 47;

d)wspieranie zapobiegania radykalizacji postaw prowadzącej do terroryzmu przez ułatwianie wymiany informacji, danych z wywiadu kryminalnego i produktów analitycznych między właściwymi organami państw członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, z odpowiednimi organami i jednostkami organizacyjnymi Unii oraz podmiotami prywatnymi.

Artykuł 19

Ustanowienie dodatkowych unijnych ośrodków dysponujących specjalistyczną wiedzą fachową i zarządzanie nimi

1.W ramach Europolu można ustanowić dodatkowe unijne ośrodki dysponujące specjalistyczną wiedzą fachową, w szczególności w przypadku gdy Dyrektor Wykonawczy stwierdzi zapotrzebowanie na stałe specjalistyczne zdolności lub skoordynowane działania na szczeblu Unii w celu realizacji zadań Europolu.

2.Decyzje dotyczące ustanowienia i dostosowania dodatkowych ośrodków oraz, w stosownych przypadkach, ich połączenia lub likwidacji podejmuje się w drodze aktów delegowanych przyjmowanych zgodnie z art. 139, z uwzględnieniem w szczególności:

a)skali, złożoności lub wymiaru transgranicznego odpowiednich zagrożeń przestępstwami lub zagrożeń bezpieczeństwa oraz przestępstw powiązanych z formami przestępczości wymienionymi w załączniku I, jeżeli przestępstwa te mają wymiar hybrydowy;

b)potrzeb operacyjnych państw członkowskich oraz potrzeby zapewnienia stałych specjalistycznych zdolności na szczeblu Unii;

c)potrzeby zapewnienia spójności i komplementarności z istniejącymi ośrodkami i innymi unijnymi ramami operacyjnymi;

d)dostępności zasobów w Europolu.

3.Do ośrodków ustanowionych na podstawie niniejszego artykułu stosuje się art. 13 ust. 2–6.

Sekcja 3
Instrumenty współpracy operacyjnej

Artykuł 20

Operacyjne grupy zadaniowe

1.Właściwe organy państw członkowskich, przy wsparciu Europolu, mogą ustanowić operacyjne grupy zadaniowe w celu przeciwdziałania konkretnym transgranicznym zagrożeniom przestępstwami podlegającymi kompetencjom Europolu.

Operacyjną grupę zadaniową można powołać, jeżeli dane zagrożenie przestępstwami dotyczy co najmniej dwóch państw członkowskich i ze względu na swoją skalę, złożoność lub wymiar transgraniczny wymaga skoordynowanych działań operacyjnych i czynności w ramach postępowań przygotowawczych na szczeblu Unii.

2.Państwa członkowskie uczestniczące w operacyjnej grupie zadaniowej oraz Europol zapewniają spójność i, w miarę możliwości, integrację z ramami EMPACT.

3.Państwa członkowskie tworzące operacyjną grupę zadaniową mogą podjąć decyzję o zaproszeniu innych państw członkowskich i państw trzecich, o których mowa w rozdziale VII, do udziału w tej operacyjnej grupie zadaniowej lub do wspierania jej działalności.

4.Europol, w porozumieniu z państwami członkowskimi uczestniczącymi w operacyjnej grupie zadaniowej, wspiera planowanie, koordynację i realizację działań operacyjnych i działań w zakresie wywiadu kryminalnego prowadzonych w ramach tej grupy zadaniowej.

Europol udostępnia odpowiednie wsparcie operacyjne i finansowe.

5.Państwa członkowskie uczestniczące w operacyjnej grupie zadaniowej, zgodnie z prawem krajowym:

a)zapewniają stałą, uporządkowaną i terminową wymianę wszystkich istotnych informacji z Europolem i pozostałymi uczestniczącymi państwami członkowskimi za pośrednictwem aplikacji sieci bezpiecznej wymiany informacji (SIENA) oraz, w stosownych przypadkach, zapewniają, aby takie informacje były udostępniane do bezpośredniego dostępu zgodnie z art. 39, 40 i 41;

b)skutecznie korzystają ze wsparcia operacyjnego i finansowego udzielanego przez Europol;

c)podejmują, w razie potrzeby i zgodnie z prawem krajowym, skoordynowane działania w zakresie wywiadu kryminalnego i wszczynają postępowania przygotowawcze w celu przeciwdziałania danym zagrożeniom przestępstwami;

d)wszczynają równoległe dochodzenia finansowe w celu identyfikacji, zabezpieczenia i zajęcia mienia pochodzącego z przestępstwa;

e) angażują, w stosownych przypadkach, oficerów łącznikowych rozmieszczonych w państwach trzecich, w których prowadzi się postępowania przygotowawcze w związku z działalnością przestępczą, w prace operacyjnej grupy zadaniowej, aby zacieśniać współpracę i zintensyfikować wymianę informacji oraz aby przekazywać Europolowi gromadzone informacje.

6.Dyrektor Wykonawczy proponuje właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich, za pośrednictwem jednostki krajowej Europolu, powołanie operacyjnej grupy zadaniowej, jeżeli na podstawie obiektywnych kryteriów można stwierdzić, że taka grupa zadaniowa stanowiłaby wartość dodaną w przeciwdziałaniu konkretnemu transgranicznemu zagrożeniu przestępstwami podlegającym kompetencjom Europolu i odpowiadałaby na zidentyfikowane potrzeby operacyjne.

7.Rada Zarządzająca przyjmuje przepisy wykonawcze dotyczące powoływania i funkcjonowania operacyjnych grup zadaniowych, w tym niezbędne zabezpieczenia dotyczące udziału państw trzecich.

8.Europol wspólnie z państwami członkowskimi uczestniczącymi w operacyjnej grupie zadaniowej ocenia na każdym etapie działań operacyjnych, czy do zapewnienia skoordynowanych i ciągłych działań na szczeblu Unii konieczne jest utworzenie wspólnego zespołu dochodzeniowo-śledczego zgodnie z art. 21.

Artykuł 21

Udział we wspólnych zespołach dochodzeniowo-śledczych

1.Europol może brać udział w działaniach wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych, w tym zespołów ustanowionych zgodnie z decyzją ramową Rady 2002/465/WSiSW 65 oraz Konwencją ustanowioną przez Radę zgodnie z art. 34 TUE o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej 66 , zajmujących się formami przestępczości podlegającymi kompetencjom Europolu. Umowa w sprawie utworzenia wspólnego zespołu dochodzeniowo-śledczego określa warunki uczestnictwa w tym zespole Europolu i zawiera informacje na temat przepisów dotyczących odpowiedzialności.

2.Europol może, w zakresie ograniczonym prawem państw członkowskich, w których działa dany wspólny zespół dochodzeniowo-śledczy, wspierać wszystkie działania i wymiany informacji z wszystkimi członkami tego wspólnego zespołu dochodzeniowo-śledczego.

3.Uczestnicząc we wspólnym zespole dochodzeniowo-śledczym, Europol może, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, przekazywać wszystkim członkom zespołu niezbędne informacje przetwarzane przez Europol do celów określonych w art. 32 ust. 2. Europol informuje jednocześnie jednostki krajowe Europolu państw członkowskich reprezentowanych w zespole oraz jednostki krajowe Europolu państw członkowskich, które przekazały te informacje.

4.Europol może przetwarzać do celów określonych w art. 32 ust. 2 informacje uzyskane w związku z uczestnictwem we wspólnym zespole dochodzeniowo-śledczym za zgodą państwa członkowskiego, które je dostarczyło, na warunkach określonych w niniejszym rozporządzeniu.

5.W przypadku gdy Europol ma powody, by uważać, że utworzenie wspólnego zespołu dochodzeniowo-śledczego stanowiłoby wartość dodaną dla prowadzonego postępowania przygotowawczego, może zaproponować odnośnym państwom członkowskim utworzenie takiego zespołu i podjąć środki, aby pomóc tym państwom w utworzeniu go.

6.Na wniosek złożony przez właściwy organ państwa członkowskiego po zasięgnięciu opinii Eurojustu zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia (UE) …/… [wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie Eurojustu] Europol uczestniczy, w granicach swoich kompetencji, w danym wspólnym zespole dochodzeniowo-śledczym, chyba że przedstawi należycie uzasadnione powody, dla których tego nie uczyni.

Artykuł 22

Rozmieszczenie służb Europolu

1.Państwo członkowskie może – zgodnie ze swoim prawem krajowym – wystąpić z wnioskiem o rozmieszczenie służb Europolu w ramach wsparcia operacyjnego na swoim terytorium w celu skorzystania ze wsparcia operacyjnego udzielanego przez Europol.

2.Rozmieszczenia służb Europolu w ramach wsparcia operacyjnego dokonuje się w szczególności w kontekście złożonych lub zakrojonych na szeroką skalę postępowań przygotowawczych lub działań w zakresie wywiadu kryminalnego wymagających skoordynowanego wsparcia na szczeblu Unii. Rozmieszczenie służb Europolu może obejmować udział we wspólnych zespołach dochodzeniowo-śledczych ustanowionych zgodnie z art. 21, w operacyjnych grupach zadaniowych ustanowionych zgodnie z art. 20 lub w innych skoordynowanych działaniach operacyjnych.

Rozmieszczenia służb Europolu można dokonywać również w celu zapewnienia wsparcia przy przeszukiwaniu odpowiednich baz danych, w tym w kontekście wzmocnienia kontroli na granicach zewnętrznych Unii lub wspierania działań w zakresie zarządzania migracjami zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2019/1896 , lub w celu udzielenia państwom członkowskim wsparcia w przypadku wystąpienia poważnych incydentów o charakterze międzynarodowym.

Rozmieszczenia służb Europolu dokonuje się również w szczególności w celu zapewnienia skutecznego wykorzystania, integracji i rozmieszczenia usług, narzędzi i zaawansowanych zdolności Europolu w środowiskach operacyjnych państw członkowskich.

3.Europol ocenia każdy wniosek złożony przez państwo członkowskie zgodnie z ust. 1 i może zezwolić na rozmieszczenie służb Europolu, biorąc pod uwagę dostępne zasoby Europolu.

4.Po uzyskaniu zgody na rozmieszczenie służb Europolu zgodnie z ust. 3 Europol i dane państwo członkowskie uzgadniają warunki rozmieszczenia służb Europolu.

5.Pracownicy Europolu i oddelegowani eksperci krajowi rozmieszczeni na terytorium danego państwa członkowskiego działają zgodnie z niniejszym rozporządzeniem oraz z prawem krajowym państwa członkowskiego, na terytorium którego dokonano rozmieszczenia.

6.Państwo członkowskie, na terytorium którego dokonano rozmieszczenia, zgodnie z warunkami uzgodnionymi na podstawie ust. 4:

a)bez zbędnej zwłoki przekazuje Europolowi wszystkie istotne informacje oraz, w miarę możliwości, umożliwia rozmieszczonym służbom Europolu bezpośredni dostęp do takich informacji zgodnie z prawem krajowym;

b)umożliwia obecność rozmieszczonych służb Europolu podczas wykonywania czynności w ramach postępowania przygotowawczego, zgodnie z prawem krajowym;

c)ułatwia wykorzystywanie specjalistycznej wiedzy fachowej, w tym wiedzy fachowej w zakresie analityki, kryminalistyki cyfrowej, informatyki i integracji systemów;

d)wprowadza niezbędne środki, zgodnie z prawem krajowym, w celu zapewnienia, aby wyniki uzyskane dzięki wsparciu operacyjnemu udzielanemu przez rozmieszczone służby Europolu mogły być wykorzystywane jako dowód w krajowych postępowaniach przygotowawczych i sądowych, w tym przez zapewnienie generowania, dokumentowania i przekazywania takich wyników w sposób zgodny z wymogami prawa krajowego.

7.Dyrektor Wykonawczy może, za pośrednictwem biura wsparcia Europolu, zaproponować właściwym organom państwa członkowskiego rozmieszczenie służb Europolu, jeżeli uzna, że przyniosłoby ono wartość dodaną w zapobieganiu formom przestępczości podlegającym kompetencjom Europolu lub ich zwalczaniu.

8.W przypadku gdy państwo trzecie, z którym Europol nawiązał współpracę zgodnie z niniejszym rozporządzeniem lub rozporządzeniem (UE) 2018/1725, zwraca się o rozmieszczenie służb Europolu na swoim terytorium zgodnie z niniejszym artykułem, zastosowanie mają wymogi i procedura określone w ust. 2, 3 i 4 niniejszego artykułu, zgodnie z przepisami wykonawczymi, o których mowa w ust. 9 niniejszego artykułu.

9.Na wniosek Dyrektora Wykonawczego Rada Zarządzająca przyjmuje przepisy wykonawcze dotyczące przygotowywania i realizacji rozmieszczenia służb Europolu.

Artykuł 23

Wsparcie Europolu na rzecz EMPACT

1.Aby wspierać państwa członkowskie w dalszym wzmacnianiu EMPACT jako spójnych ram służących zapobieganiu zagrożeniom stwarzanym na szczeblu Unii przez siatki przestępcze i zwalczaniu tych zagrożeń, Europol zapewnia wsparcie administracyjne, logistyczne, finansowe i operacyjne na rzecz działań operacyjnych i strategicznych prowadzonych przez państwa członkowskie i państwa trzecie, w tym związanej z nimi wymiany informacji, a także na rzecz państw trzecich uczestniczących w takich działaniach.

W tym względzie Europol uzupełnia funkcje koordynacyjne pełnione na szczeblu krajowym przez jednostki krajowe Europolu.

2.Do celów ust. 1 Europol, za pośrednictwem zespołu wsparcia EMPACT, w szczególności:

a) wspiera opracowywanie i realizację dwuletnich planów działań operacyjnych, w tym pomaga w określaniu priorytetów operacyjnych, celów i oczekiwanych rezultatów;

b) ułatwia organizację posiedzeń krajowych koordynatorów EMPACT;

c) wspiera przygotowywanie planów działań operacyjnych i zarządzanie nimi;

d) wspiera udział państw trzecich w EMPACT, w szczególności krajów kandydujących do UE i potencjalnych kandydatów.

3.Zapewniając wsparcie, o którym mowa w ust. 2, Europol, za pośrednictwem zespołu wsparcia EMPACT, ściśle współpracuje z jednostkami krajowymi Europolu, krajowymi koordynatorami EMPACT oraz innymi właściwymi organami i jednostkami organizacyjnymi Unii uczestniczącymi w EMPACT, a w stosownych przypadkach także z państwami trzecimi i innymi partnerami zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Artykuł 24

Korzystanie z grup operacyjnych i technicznych

1.Europol ustanawia i utrzymuje wyspecjalizowane grupy operacyjne i techniczne składające się z ekspertów wyznaczonych przez państwa członkowskie w celu zapewnienia dostępności wysoce specjalistycznej wiedzy fachowej niezbędnej do wykonywania zadań Europolu oraz w celu wspierania państw członkowskich.

2.Państwa członkowskie wyznaczają ekspertów do specjalistycznych grup operacyjnych i technicznych, o których mowa w ust. 1, zgodnie z profilami i wymogami uczestnictwa określonymi przez Radę Zarządzającą, aby zapewnić dostępność specjalistycznej wiedzy fachowej. Wyznaczenie eksperta do grupy nie wpływa na stosunek pracy między tym ekspertem a właściwym organem danego państwa członkowskiego.

3.Eksperci uczestniczący w grupach mogą, za zgodą właściwego organu danego państwa członkowskiego, zostać oddelegowani do Europolu.

4.Europol może udzielać państwom członkowskim wsparcia finansowego w związku ze szkoleniem i delegowaniem ekspertów uczestniczących w grupach.

5.Na wniosek Dyrektora Wykonawczego Rada Zarządzająca przyjmuje przepisy wykonawcze dotyczące funkcjonowania przedmiotowych grup, w tym warunków oddelegowywania ekspertów, organizacji szkoleń i zapewniania wsparcia finansowego, o którym mowa w ust. 4.

Sekcja 4
Krajowe struktury współpracy operacyjnej

Artykuł 25

Jednostki krajowe Europolu

1.Państwa członkowskie i Europol współpracują ze sobą przy wykonywaniu swoich odpowiednich zadań określonych w niniejszym rozporządzeniu.

2.Każde państwo członkowskie ustanawia lub wyznacza jednostkę krajową Europolu.

Jednostka krajowa Europolu jest organem łącznikowym i centralnym punktem koordynacji między Europolem a właściwymi organami państwa członkowskiego. Każde państwo członkowskie zapewnia, by jego jednostka krajowa Europolu była zdolna do wykonywania zadań wyznaczonych jej w niniejszym rozporządzeniu, w szczególności by miała dostęp do krajowych danych w dziedzinie ścigania przestępstw i innych stosownych danych niezbędnych do współpracy z Europolem.

3.Jednostki krajowe Europolu zapewniają strategiczną koordynację na szczeblu krajowym właściwych organów państw członkowskich, których działania podlegają kompetencjom Europolu, do celów współpracy z Europolem.

W tym celu jednostki krajowe Europolu w szczególności:

a)określają, konsolidują i przekazują Europolowi priorytety operacyjne i potrzeby w zakresie zdolności właściwych organów państwa członkowskiego, w tym w kontekście ram, o których mowa w art. 57;

b)koordynują krajowe wkłady w działania strategiczne i analityczne Europolu;

c)wspierają dostosowanie priorytetów krajowych do priorytetów Unii w zakresie zapobiegania formom przestępczości podlegającym kompetencjom Europolu i ich zwalczania.

4.Szefowie jednostek krajowych Europolu spotykają się regularnie w celu koordynowania strategicznych priorytetów współpracy z Europolem oraz określenia wspólnych priorytetów operacyjnych i potrzeb w zakresie zdolności.

5.Jednostki krajowe Europolu ułatwiają wymianę informacji między Europolem a właściwymi organami ich państw członkowskich. W tym celu jednostki krajowe Europolu:

a)otrzymują od Europolu wszelkie informacje wymieniane w ramach bezpośrednich kontaktów między Europolem a właściwymi organami ich państw członkowskich, chyba że jednostka krajowa Europolu wskaże, że nie musi otrzymywać takich informacji;

b)mają dostęp do krajowych danych w dziedzinie ścigania przestępstw i innych stosownych danych niezbędnych do współpracy z Europolem;

c)przyczyniają się do realizacji zadań powierzonych właściwym organom państw członkowskich w związku z ich obowiązkami w zakresie wymiany informacji z Europolem, zgodnie z rozdziałem III.

6.Jednostka krajowa Europolu zapewnia odpowiednie wykorzystanie w państwie członkowskim wsparcia operacyjnego Europolu, w szczególności przez ułatwianie włączania wsparcia i narzędzi Europolu do krajowych postępowań przygotowawczych oraz udziału właściwych organów tego państwa członkowskiego w działaniach operacyjnych koordynowanych, organizowanych lub wspieranych przez Europol, w tym w operacyjnych grupach zadaniowych oraz w działaniach związanych z rozmieszczeniem służb Europolu.

Do celów, o których mowa w akapicie pierwszym, jednostka krajowa Europolu obejmuje biuro wsparcia Europolu ustanowione zgodnie z art. 26.

7.Jednostki krajowe Europolu zapewniają koordynację na szczeblu krajowym działań prowadzonych w ramach EMPACT, w tym przez wspieranie krajowego koordynatora EMPACT w planowaniu i realizacji działań EMPACT oraz ułatwianie zaangażowania właściwych organów państwa członkowskiego.

Do celów, o których mowa w akapicie pierwszym, jednostka krajowa Europolu obejmuje zespół wsparcia EMPACT.

Każde państwo członkowskie, które podejmuje działanie operacyjne w ramach EMPACT lub uczestniczy w takim działaniu wspieranym przez Europol, o ile jest to możliwe korzysta z aplikacji SIENA, aby niezwłocznie przekazywać Europolowi i innym państwom członkowskim wszystkie odpowiednie informacje.

8.Wydatki związane z kontaktami pomiędzy jednostkami krajowymi Europolu a Europolem są pokrywane przez państwa członkowskie i, z wyjątkiem kosztów połączenia, nie obciążają Europolu.

Europol wspiera funkcjonowanie i zdolności jednostek krajowych Europolu, w tym ich funkcje w zakresie wsparcia.

Wsparcie to obejmuje wkłady finansowe na rzecz jednostek krajowych Europolu zapewniane zgodnie z przepisami przyjętymi na podstawie art. 124.

Artykuł 26

Biura wsparcia Europolu

1.Państwa członkowskie ustanawiają biuro wsparcia Europolu w ramach jednostki krajowej Europolu, aby zapewnić odpowiednie wykorzystanie wsparcia Europolu przez państwa członkowskie.

2.W stosownych przypadkach biura wsparcia Europolu:

a)ułatwiają właściwym organom państwa członkowskiego korzystanie ze wsparcia operacyjnego, produktów analitycznych i wiedzy fachowej Europolu oraz włączanie ich do krajowych działań;

b)wspierają przygotowanie i prowadzenie działań operacyjnych wspieranych przez Europol oraz działania następcze w związku z tymi działaniami, w tym w ramach operacyjnych grup zadaniowych oraz działań związanych z rozmieszczeniem służb Europolu;

c)ułatwiają wykorzystywanie specjalistycznych zdolności do prowadzenia postępowań przygotowawczych na szczeblu krajowym.

3.Biura wsparcia Europolu składają się z oddelegowanych pracowników Europolu posiadających wcześniejsze doświadczenie we właściwych organach państwa członkowskiego, w którym ustanowiono biuro wsparcia Europolu. Pracownicy ci działają pod odpowiedzialnością Europolu oraz państwa członkowskiego, w którym ustanowiono biuro wsparcia Europolu, zgodnie z przepisami wykonawczymi, o których mowa w ust. 4.

4.Na wniosek Dyrektora Wykonawczego Rada Zarządzająca przyjmuje przepisy wykonawcze regulujące ustanawianie, organizację i funkcjonowanie biur wsparcia Europolu, w tym minimalne wymogi, które muszą spełniać pracownicy Europolu oddelegowani do tych biur, zasady ich oddelegowania oraz podział odpowiedzialności między Europol a państwo członkowskie, w którym ustanowiono dane biuro wsparcia Europolu.

Artykuł 27

Oficerowie łącznikowi

1.Każda jednostka krajowa Europolu wyznacza co najmniej jednego oficera łącznikowego przy Europolu.

O ile w niniejszym rozporządzeniu nie określono inaczej, oficerowie łącznikowi podlegają prawu krajowemu państwa członkowskiego, które ich wyznaczyło.

2.Oficerowie łącznikowi pełnią funkcję krajowego biura łącznikowego przy Europolu i zgodnie z instrukcjami jednostek krajowych Europolu reprezentują interesy państwa członkowskiego reprezentowanego przez nich w Europolu, zgodnie z prawem krajowym państwa członkowskiego, które ich wyznaczyło, i zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do administracji Europolu.

3.Oficerowie łącznikowi wspierają skuteczne włączanie wsparcia Europolu do krajowych działań operacyjnych.

W tym celu oficerowie łącznikowi, w koordynacji z Europolem, przyczyniają się do udzielania wsparcia dostosowanego do potrzeb i wymogów operacyjnych ich państwa członkowskiego.

4.Oficerowie łącznikowi pomagają w wymianie informacji między Europolem a państwami członkowskimi.

5.Oficerowie łącznikowi pomagają, zgodnie z prawem krajowym, w wymianie informacji między swoimi państwami członkowskimi a oficerami łącznikowymi innych państw członkowskich, państw trzecich i organizacji międzynarodowych.

W takich dwustronnych wymianach informacji można zgodnie z prawem krajowym korzystać z infrastruktury Europolu także w przypadku, gdy dotyczą one form przestępczości niepodlegających kompetencjom Europolu. Każda taka wymiana informacji odbywa się zgodnie z mającym zastosowanie prawem Unii i prawem krajowym.

6.Przez wymianę informacji, o której mowa w ust. 5, oficerowie łącznikowi wspierają identyfikację powiązań operacyjnych i koordynację transgranicznych reakcji operacyjnych i dochodzeniowych, w ścisłej współpracy ze służbą operacyjno-analityczną.

7.Rada Zarządzająca określa prawa i obowiązki oficerów łącznikowych w odniesieniu do Europolu. Oficerowie łącznikowi korzystają z niezbędnych do wykonywania ich zadań przywilejów i immunitetów zgodnie z art. 125 ust. 2.

8.Europol zapewnia pełne informowanie oficerów łącznikowych o wszystkich swoich działaniach oraz włączanie oficerów łącznikowych we wszystkie swoje działania w zakresie, w jakim jest to niezbędne do wykonywania ich zadań.

9.Europol pokrywa koszty zapewnienia państwom członkowskim niezbędnych pomieszczeń w swojej siedzibie oraz odpowiedniego wsparcia umożliwiającego oficerom łącznikowym wykonywanie ich obowiązków. Wszelkie inne koszty związane z wyznaczeniem oficerów łącznikowych, w tym koszty ich wyposażenia, ponosi państwo członkowskie, które ich wyznaczyło.

Rozdział III
Zarządzanie informacjami

Sekcja 1
Przepisy horyzontalne dotyczące przetwarzania danych

Artykuł 28

Źródła informacji

1.Europol przetwarza jedynie informacje przekazane mu przez:

a)państwa członkowskie zgodnie z ich prawem krajowym i art. 29;

b)instytucje, organy, przedstawicielstwa i jednostki organizacyjne Unii, państwa trzecie i organizacje międzynarodowe;

c)podmioty prywatne i osoby fizyczne.

2.Europol może bezpośrednio pobierać i przetwarzać informacje, w tym dane osobowe, z ogólnodostępnych źródeł, włączając w to internet i dane publiczne.

3.W zakresie, w jakim Europol jest uprawniony na mocy unijnych, międzynarodowych lub krajowych instrumentów prawnych do uzyskiwania dostępu do danych z unijnych, międzynarodowych lub krajowych systemów informacyjnych, Europol może pobierać i przetwarzać informacje, w tym dane osobowe, za ich pośrednictwem, jeżeli i w zakresie, w jakim jest to niezbędne do wykonywania jego zadań. Mające zastosowanie postanowienia takich unijnych, międzynarodowych lub krajowych instrumentów prawnych regulują dostęp Europolu do tego rodzaju informacji i korzystanie z nich, o ile przewidziane w nich zasady dostępu do informacji i korzystania z nich są bardziej rygorystyczne niż przepisy niniejszego rozporządzenia. Dostępu do przedmiotowych systemów informacyjnych udziela się jedynie należycie upoważnionym pracownikom i wyłącznie w zakresie, w jakim jest to niezbędne i proporcjonalne do wykonywania przez nich powierzonych im zadań.

Artykuł 29

Informacje dostarczane przez państwa członkowskie

1.Państwa członkowskie terminowo przekazują Europolowi informacje niezbędne do wykonywania jego zadań.

2.Państwa członkowskie zapewniają skuteczny udział właściwych organów państw członkowskich w ramach wymiany informacji i zarządzania danymi operacyjnymi ustanowionych na mocy niniejszego rozporządzenia oraz, w stosownych przypadkach, umożliwiają ustrukturyzowane, zautomatyzowane i interoperacyjne przekazywanie informacji Europolowi zgodnie z mającym zastosowanie prawem Unii i prawem krajowym.

3.Urzędnicy łącznikowi ds. imigracji wyznaczeni przez właściwe organy państw członkowskich przekazują Europolowi odpowiednie informacje za pośrednictwem ram wymiany informacji ustanowionych na mocy niniejszego rozporządzenia, korzystając z aplikacji SIENA. Jeżeli nie jest to możliwe z przyczyn prawnych, organizacyjnych lub technicznych, państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich przekazywały Europolowi odpowiednie informacje innymi bezpiecznymi kanałami.

4.Zgodnie z art. 107 jednostka krajowa Europolu i właściwe organy danego państwa członkowskiego są odpowiedzialne za zapewnienie zgodności z prawem krajowym przy przekazywaniu informacji Europolowi oraz za zapewnienie, w miarę możliwości, kompletności, prawdziwości i terminowości takich informacji.

5.Bez uszczerbku dla wykonywania przez państwa członkowskie ich obowiązków dotyczących utrzymania porządku publicznego i ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego, państwa członkowskie mogą odmówić przekazania informacji, powołując się na co najmniej jedną z następujących podstaw:

a)przekazanie informacji jest sprzeczne z podstawowymi interesami bezpieczeństwa danego państwa członkowskiego;

b)przekazanie informacji zagraża toczącemu się postępowaniu przygotowawczemu lub bezpieczeństwu osób;

c)przekazanie informacji spowodowałoby ujawnienie informacji o organizacjach lub o konkretnych działaniach wywiadowczych związanych z bezpieczeństwem narodowym.

Państwa członkowskie przekazują informacje, gdy tylko przestaną istnieć podstawy, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a), b) lub c).

6.Europol sporządza coroczną ocenę informacji przekazywanych przez państwa członkowskie na podstawie niniejszego artykułu, opierając się na kryteriach ilościowych i jakościowych określonych przez Radę Zarządzającą. Ocenę tę przekazuje się Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji i parlamentom narodowym.

Artykuł 30

Rola Europolu w odniesieniu do Systemu Informacyjnego Schengen

1.Europol, za pośrednictwem biura SIRENE, zapewnia wymianę i dostępność informacji uzupełniających zgodnie z rozporządzeniami Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1860 67 , (UE) 2018/1861 68 i (UE) 2018/1862 69 .

2.Europol wspiera państwa członkowskie, na wniosek państwa członkowskiego dokonującego wpisu, przez ułatwianie kontroli krzyżowej i analizy danych zawartych we wpisie i informacji uzupełniających względem informacji przechowywanych w Europolu, w szczególności w celu zlokalizowania osób, których dotyczy wpis.

3.Europol przekazuje państwom członkowskim, na ich wniosek, informacje otrzymane zgodnie z art. 35 ust. 8 rozporządzenia (UE) 2018/1861 i zgodnie z art. 48 ust. 8 rozporządzenia (UE) 2018/1862 w drodze wymiany informacji uzupełniających, z zastrzeżeniem ograniczeń w przetwarzaniu informacji wskazanych przez państwo członkowskie dokonujące wpisu.

4.Europol wspiera państwa członkowskie w przetwarzaniu danych, które są dostarczane Europolowi przez państwa trzecie lub organizacje międzynarodowe i które dotyczą osób zaangażowanych w działalność terrorystyczną lub poważną przestępczość.

W odniesieniu do takich danych Europol proponuje państwom członkowskim wprowadzenie do Systemu Informacyjnego Schengen (SIS), zgodnie z art. 37a rozporządzenia (UE) 2018/1862, wpisów informacyjnych służących interesom Unii i dotyczących obywateli państw trzecich („wpisy informacyjne”).

5.Państwa członkowskie informują Europol o dokonanych wpisach informacyjnych w SIS i o trafieniach dotyczących takich wpisów informacyjnych oraz mogą, za pośrednictwem Europolu, informować państwo trzecie lub organizację międzynarodową, które dostarczyły dane będące podstawą danego wpisu informacyjnego, o trafieniach dotyczących takiego wpisu informacyjnego, zgodnie z procedurą określoną w rozporządzeniu (UE) 2018/1862

Europol może przekazywać zainteresowanym państwom członkowskim informacje dotyczące trafień do celów koordynacji operacyjnej, kontroli krzyżowej i wsparcia w prowadzeniu postępowań przygotowawczych, zgodnie z rozdziałem III niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 31

Rola Europolu w odniesieniu do wizowego systemu informacyjnego oraz europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż

1.Europol wprowadza wszelkie właściwe środki, aby umożliwić organom wyznaczonym do celów VIS – do celów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2008 70 – pośredni dostęp, w oparciu o system trafieniowy (figuruje/nie figuruje), do danych przekazywanych do celów art. 32 ust. 2 lit. a) niniejszego rozporządzenia, bez uszczerbku dla jakichkolwiek ograniczeń wskazanych przez podmiot dostarczający informacje zgodnie z art. 33 ust. 2.

2.W przypadku trafienia zgodnie z ust. 1 Europol wszczyna procedurę, dzięki której można wymieniać informacje będące przedmiotem trafienia, zgodnie z decyzją podmiotu, który dostarczył te informacje do Europolu, i wyłącznie w zakresie, w jakim dane, które wywołały trafienie, są niezbędne do wykonywania przez organy wyznaczone do celów VIS zadań związanych z wizowym systemem informacyjnym.

3.Europol zarządza listą ostrzegawczą ETIAS zgodnie z art. 34 i 35 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240 71 .

4.Europol może wprowadzać do listy ostrzegawczej ETIAS dane dotyczące przestępstw terrorystycznych lub innych poważnych przestępstw, uzyskane przez Europol, nie naruszając warunków regulujących współpracę międzynarodową Europolu.

5.Europol przedstawia uzasadnioną opinię w odpowiedzi na wniosek o zasięgnięcie opinii, o której mowa w:

a)art. 29 rozporządzenia (UE) 2018/1240;

b)art. 9e ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 767/2008;

c)art. 9g ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 767/2008;

d)art. 22b ust. 14 i 16 rozporządzenia (WE) nr 767/2008.

Do celów lit. a) Europol może wydać uzasadnioną opinię pozytywną lub negatywną. Europol przekazuje za pośrednictwem aplikacji SIENA sprawozdanie uzupełniające tę opinię jednostce krajowej Europolu w państwie członkowskim odpowiedzialnym za plik wniosku ETIAS. Jednostka krajowa Europolu udostępnia to sprawozdanie danej jednostce krajowej ETIAS do celów oceny i podejmowania decyzji na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/1240.

6.W celu wykonania zadania, o którym mowa w ust. 3, Rada Zarządzająca Europolu, po konsultacji z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, przyjmuje procedury, o których mowa w art. 35 rozporządzenia (UE) 2018/1240.

7.Europol wprowadza wszelkie właściwe środki, aby umożliwić Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, w ramach jej uprawnień i do celów rozporządzenia (UE) 2018/1240, pośredni dostęp, w oparciu o system trafieniowy (figuruje/nie figuruje), do danych przekazywanych do celów art. 32 ust. 2 lit. a) niniejszego rozporządzenia, bez uszczerbku dla jakichkolwiek ograniczeń wskazanych przez podmiot dostarczający przedmiotowe informacje zgodnie z art. 33 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.

8.W przypadku trafienia Europol wszczyna procedurę, dzięki której można wymieniać informacje będące przedmiotem trafienia, zgodnie z decyzją podmiotu, który dostarczył te informacje do Europolu, i wyłącznie w zakresie, w jakim dane, które wywołały trafienie, są niezbędne do wykonywania zadań Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej związanych z ETIAS. Ust. 2–6 niniejszego artykułu stosuje się odpowiednio.

Artykuł 32

Cele działań związanych z przetwarzaniem informacji

1.W zakresie, w jakim jest to niezbędne do wykonywania jego zadań, Europol może przetwarzać informacje, w tym dane osobowe.

2.Dane osobowe mogą być przetwarzane wyłącznie do celów:

a)kontroli krzyżowej mającej na celu wskazanie powiązań lub innych odpowiednich związków z informacjami dotyczącymi przestępstwa, w odniesieniu do którego Europol jest właściwy;

b)analiz o charakterze strategicznym lub tematycznym;

c)analiz operacyjnych;

d)ułatwiania wymiany informacji między państwami członkowskimi, Europolem, innymi instytucjami, organami, przedstawicielstwami i jednostkami organizacyjnymi Unii, państwami trzecimi, organizacjami międzynarodowymi i podmiotami prywatnymi;

e)odpowiednich projektów w zakresie badań naukowych i innowacji realizowanych w ramach unijnego programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji;

f)wspierania państw członkowskich, na ich wniosek, w zapewnianiu ogółowi społeczeństwa informacji na temat osób podejrzanych lub skazanych, które są poszukiwane na podstawie orzeczenia sądu krajowego dotyczącego przestępstwa podlegającego kompetencjom Europolu, a także ułatwiania dostarczania państwom członkowskim i Europolowi informacji na temat tych osób przez ogół społeczeństwa;

g)dokonywania rozróżnienia między danymi operacyjnymi, które odnoszą się do poszczególnych kategorii osób, których dane dotyczą, wymienionych w załączniku II do niniejszego rozporządzenia, zgodnie z art. 73 rozporządzenia (UE) 2018/1725.

3.Przetwarzanie do celów analiz operacyjnych, o których mowa w ust. 2 lit. c), prowadzi się z wykorzystaniem projektów analizy operacyjnej, do których mają zastosowanie następujące szczególne zabezpieczenia w zakresie ochrony danych:

a)w odniesieniu do każdego projektu analizy operacyjnej Dyrektor Wykonawczy określa konkretny cel, kategorie danych osobowych i kategorie osób, których dane dotyczą, uczestników, okres przechowywania oraz warunki dostępu do danych, ich przesyłania lub przekazywania i wykorzystywania oraz informuje o tym Radę Zarządzającą i Europejskiego Inspektora Ochrony Danych (EIOD);

b)dane osobowe można gromadzić i przetwarzać wyłącznie do celów określonego projektu analizy operacyjnej i przechowywać w środowisku analitycznym Europolu, o którym mowa w art. 40, a w przypadku gdy staje się jasne, że dane osobowe mogą mieć znaczenie dla innego projektu analizy operacyjnej, dalsze przetwarzanie tych danych osobowych jest dozwolone wyłącznie w zakresie, w jakim takie dalsze przetwarzanie jest niezbędne i proporcjonalne, a dane osobowe spełniają warunki określone w lit. a) niniejszego ustępu mające zastosowanie do tego innego projektu analizy;

c)dostęp do danych odpowiedniego projektu i możliwość przetwarzania tych danych mają wyłącznie upoważnieni pracownicy.

4.Jeżeli jest to niezbędne do osiągnięcia celów projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji realizowanych przez Europol, przetwarzanie danych osobowych na te potrzeby prowadzi się zgodnie z art. 102.

5.Przetwarzanie, o którym mowa w ust. 2 i 3, prowadzi się zgodnie z zabezpieczeniami w zakresie ochrony danych przewidzianymi w rozporządzeniu (UE) 2018/1725 oraz w niniejszym rozporządzeniu. Europol w należyty sposób dokumentuje te operacje przetwarzania. Dokumentację udostępnia się na żądanie inspektorowi ochrony danych i EIOD w celu weryfikacji zgodności z prawem tych operacji przetwarzania danych.

6.Zgodnie z art. 73 rozporządzenia (UE) 2018/1725 w stosownym przypadku i w miarę możliwości Europol wyraźnie rozróżnia dane osobowe odnoszące się do poszczególnych kategorii osób, których dane dotyczą, wymienionych w załączniku II.

7.Europol może przetwarzać dane osobowe dotyczące osób nienależących do kategorii osób, których dane dotyczą, wymienionych w załączniku II, wyłącznie wtedy, gdy takie przetwarzanie jest istotne i niezbędne do celów określonych w ust. 2. Takie dane osobowe usuwa się natychmiast po osiągnięciu celu przetwarzania.

8.Jeżeli wyraźne rozróżnienie danych osobowych odnoszących się do poszczególnych kategorii osób, których dane dotyczą, wymienionych w załączniku II nie jest możliwe, lub jeżeli Europol musi przetwarzać dane osobowe spoza kategorii osób, których dane dotyczą, wymienionych w załączniku II, Europol informuje o tym swojego inspektora ochrony danych.

9.Dane osobowe, które nie odnoszą się do kategorii osób, których dane dotyczą, wymienionych w załączniku II, są w stosownym przypadku i w miarę możliwości przechowywane w sposób funkcjonalnie oddzielny od innych danych i są w każdym przypadku przetwarzane wyłącznie wówczas, gdy jest to niezbędne i proporcjonalne do celów ust. 2.

10.Europol może tymczasowo przetwarzać dane na potrzeby stwierdzenia, czy przetwarzanie takich danych jest istotne i niezbędne do wykonywania przez Europol jego zadań. Termin przetwarzania takich danych na potrzeby niniejszego ustępu nie przekracza sześciu miesięcy od dnia otrzymania tych danych.

11.Rada Zarządzająca po zasięgnięciu opinii EIOD przyjmuje w odpowiednich przypadkach wytyczne doprecyzowujące procedury przetwarzania informacji do celów wymienionych w ust. 2 niniejszego artykułu zgodnie z art. 72 ust. 2 lit. t).

Artykuł 33

Określenie celu przetwarzania informacji przez Europol oraz ograniczeń w tym zakresie

1.Państwo członkowskie, instytucja, organ, przedstawicielstwo lub jednostka organizacyjna Unii, państwo trzecie lub organizacja międzynarodowa dostarczające informacje Europolowi określają cel lub cele, dla których informacje te mogą być przetwarzane, zgodnie z art. 32.

W przypadku gdy dostawca informacji, o których mowa w akapicie pierwszym, nie zastosował się do tego akapitu, Europol w porozumieniu z danym podmiotem dostarczającym informacje przetwarza przedmiotowe informacje, aby określić znaczenie takich informacji oraz cel lub cele ich dalszego przetwarzania.

Europol przetwarza informacje w innym celu niż cel, w jakim zostały dostarczone, wyłącznie za zgodą podmiotu dostarczającego przedmiotowe informacje.

Informacje dostarczane w celach, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. a)–d), mogą być również przetwarzane przez Europol, zgodnie z art. 102, do celów art. 32 ust. 2 lit. e).

2.Państwa członkowskie, instytucje, organy, przedstawicielstwa i jednostki organizacyjne Unii, państwa trzecie i organizacje międzynarodowe mogą wskazać, w momencie dostarczania Europolowi informacji, ograniczenia dotyczące dostępu, ogólne lub szczegółowe, w tym ograniczenia dotyczące wykorzystywania, przekazywania, przesyłania, usuwania lub niszczenia informacji. Jeżeli konieczność nałożenia takich ograniczeń zaistnieje po dostarczeniu informacji, powiadamiają o tym Europol. Europol przestrzega tych ograniczeń.

3.W należycie uzasadnionych przypadkach Europol może nałożyć ograniczenia dotyczące dostępu państw członkowskich, instytucji, organów, przedstawicielstw i jednostek organizacyjnych Unii, państw trzecich i organizacji międzynarodowych do informacji pobranych z ogólnodostępnych źródeł.

Artykuł 34

Obowiązek powiadamiania państw członkowskich

1.Europol niezwłocznie powiadamia państwo członkowskie o informacjach, które tego państwa dotyczą. Jeżeli takie informacje objęte są ograniczeniem dostępu na podstawie art. 33 ust. 2, które zabrania ich przekazywania, Europol przeprowadza konsultacje z podmiotem dostarczającym informacje nakładającym ograniczenia dostępu i dąży do uzyskania jego zgody na przekazanie tych informacji.

W takim przypadku, bez wyraźnej zgody podmiotu dostarczającego informacje nie mogą być przekazywane.

2.Bez względu na jakiekolwiek ograniczenia dostępu Europol powiadamia państwo członkowskie o informacjach, które tego państwa dotyczą, jeżeli jest to niezbędne do zapobieżenia bezpośredniemu zagrożeniu życia.

W takim przypadku Europol jednocześnie powiadamia podmiot dostarczający informacje o przekazaniu tych informacji i uzasadnia swoją analizę sytuacji.

Sekcja 2
Usługi i narzędzia Europolu

Artykuł 35

Środowisko danych Europolu

1.Europol opracowuje i utrzymuje niezbędne usługi i narzędzia umożliwiające mu wykonywanie zadań wynikających z niniejszego rozporządzenia, a w szczególności przetwarzanie informacji zgodnie z sekcją 1 niniejszego rozdziału.

2.Usługi i narzędzia Europolu składają się z interoperacyjnych elementów technicznych, infrastruktury i funkcji umożliwiających Europolowi wykonywanie jego zadań na mocy niniejszego rozporządzenia.

3.Europol opracowuje w szczególności:

a)usługę kontroli krzyżowej do celów art. 32 ust. 2 lit. a);

b)środowisko informatyczne do celów art. 32 ust. 2;

c)SIENA jako bezpieczne narzędzie wymiany informacji do celów art. 32 ust. 2 lit. d);

d)wspólną przestrzeń danych na potrzeby wspólnej analizy operacyjnej, o której mowa w art. 42;

e)platformę ułatwiającą współpracę i wymianę informacji z podmiotami prywatnymi, o której mowa w art. 47.

Artykuł 36

Usługa kontroli krzyżowej Europolu

1.Usługa kontroli krzyżowej Europolu składa się z:

a)infrastruktury do przechowywania informacji;

b)interfejsu wyszukiwania umożliwiającego kwerendę i pobieranie wszelkich istotnych informacji;

c)interfejsu umożliwiającego ładowanie, aktualizowanie lub usuwanie informacji;

d)bezpiecznej infrastruktury łączności między usługą kontroli krzyżowej a państwami członkowskimi oraz organami i jednostkami organizacyjnymi Unii uprawnionymi do korzystania z tej usługi;

e)bezpiecznej infrastruktury łączności między usługą kontroli krzyżowej a europejskim portalem wyszukiwania ustanowionym na mocy art. 6 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (UE) 2019/818.

f)Europol zapewnia zarządzanie operacyjne, bezpieczeństwo, dostępność i integralność usługi kontroli krzyżowej.

2.Państwa członkowskie zapewniają, aby systemy zarządzania sprawami funkcjonujące w ich pojedynczych punktach kontaktowych, ich jednostkach krajowych Europolu i właściwych organach państwa członkowskiego były technicznie połączone i interoperacyjne z usługą kontroli krzyżowej Europolu.

3.Komisja przyjmuje akty wykonawcze ustanawiające procedury definiowania powiązania technicznego między krajowymi systemami zarządzania sprawami a usługą kontroli krzyżowej oraz powiązania technicznego między tą usługą a innymi usługami i narzędziami Europolu. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 138 ust. 2.

4.Opracowując i obsługując usługę kontroli krzyżowej Europolu oraz w stosownych przypadkach, Europol wykorzystuje istniejące komponenty technologiczne i infrastrukturę technologiczną opracowane i zarządzane przez Agencję Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (eu-LISA).

Europol dąży do synergii w zakresie projektu i architektury technicznej usługi kontroli krzyżowej, w tym przez ponowne wykorzystywanie wspólnych usług, infrastruktury łączności i komponentów oprogramowania, jeżeli jest to technicznie wykonalne i nie ma wpływu na szczególne wymogi dotyczące celu usługi kontroli krzyżowej, zarządzania nią lub ochrony danych określone w niniejszym rozporządzeniu i w rozporządzeniu (UE) 2018/1726 .

Do celów porównywania danych biometrycznych Europol, jeżeli jest to technicznie wykonalne, ponownie wykorzystuje i dostosowuje technologię będącą podstawą wspólnego systemu porównywania danych biometrycznych (sBMS), ustanowionego na mocy art. 12 rozporządzenia (UE) 2019/818, opracowaną przez eu-LISA.

Artykuł 37

Treść danych w ramach usługi kontroli krzyżowej Europolu

1.Usługa kontroli krzyżowej Europolu obejmuje wyłącznie dane dotyczące:

a)osób, które zgodnie z prawem krajowym danego państwa członkowskiego są podejrzane o popełnienie przestępstwa, w odniesieniu do którego Europol jest właściwy, lub o udział w takim przestępstwie, lub osób skazanych za takie przestępstwo;

b)osób, w przypadku których istnieją – na mocy prawa krajowego danego państwa członkowskiego – przesłanki faktyczne lub uzasadnione powody, by sądzić, że popełnią one przestępstwo, w odniesieniu do którego Europol jest właściwy;

c)możliwych do zidentyfikowania przedmiotów wykorzystywanych w przestępstwach lub powiązanych z przestępstwami, w tym dokumentów, pojazdów, broni i innych istotnych przedmiotów.

2.Dane dotyczące osób lub przedmiotów, o których mowa w ust. 1, mogą obejmować:

a)dane dotyczące tożsamości, w tym dane biograficzne i biometryczne;

b)dane z wywiadu kryminalnego;

c)dane operacyjne, w tym dane dotyczące działalności przestępczej, postępowań przygotowawczych i powiązań między sprawami;

d)dane referencyjne, w tym krajowe identyfikatory spraw i numery referencyjne rejestrów policyjnych;

e)dane dotyczące przedmiotów wykorzystywanych w przestępstwach lub powiązanych z przestępstwami, w tym dokumentów, pojazdów, broni i innych istotnych przedmiotów.

3.Zgodnie z niniejszym rozporządzeniem usługa kontroli krzyżowej Europolu może obejmować dane przesłane przez następujące podmioty:

a)jednostki krajowe Europolu ustanowione lub wyznaczone zgodnie z art. 25 ust. 2;

b)właściwe organy państw członkowskich;

c)Europol, w tym dane dostarczone przez państwa trzecie, instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii, podmioty prywatne i organizacje międzynarodowe.

4.Komisja przyjmuje akty wykonawcze określające procedury techniczne dotyczące przechowywania danych, w tym formaty danych, wymogi dotyczące jakości danych i zasady kontroli krzyżowej.

Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 138 ust. 2.

Artykuł 38

Przesyłanie danych do usługi kontroli krzyżowej Europolu

1.Państwa członkowskie zapewniają, aby ich jednostki krajowe Europolu i właściwe organy państw członkowskich systematycznie i bez zbędnej zwłoki wprowadzały do usługi kontroli krzyżowej Europolu wszelkie dane, które:

a)odnoszą się do form przestępczości podlegających kompetencjom Europolu;

b)mają znaczenie dla współpracy transgranicznej lub istnieją faktyczne przesłanki wskazujące na możliwe powiązanie z innymi państwami członkowskimi lub państwami trzecimi.

2.Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 właściwe organy państw członkowskich mogą zrezygnować z przesyłania danych do usługi kontroli krzyżowej Europolu z powodów, o których mowa w art. 29 ust. 5.

3.Państwa członkowskie zapewniają, aby jednostki krajowe Europolu i właściwe organy państw członkowskich były wyposażone w zautomatyzowane środki techniczne („automatyczne systemy ładowania danych”) umożliwiające systematyczne przesyłanie danych z ich krajowych systemów zarządzania sprawami do usługi kontroli krzyżowej Europolu zgodnie z ust. 1.

4.Europol systematycznie i bez zbędnej zwłoki przesyła do usługi kontroli krzyżowej Europolu dane, które spełniają warunki określone w ust. 1.

5.Państwa członkowskie i Europol zapewniają, aby dane przesyłane do usługi kontroli krzyżowej Europolu były dokładne, aktualne i kompletne, oraz w razie potrzeby aktualizują je lub usuwają.

6.Usługa kontroli krzyżowej Europolu automatycznie porównuje wszelkie nowo przesłane dane z danymi już przechowywanymi w ramach tej usługi, aby zidentyfikować powiązania między:

a)osobami;

b)obiektami;

c)działaniami przestępczymi;

d)postępowaniami przygotowawczymi prowadzonymi w co najmniej jednym państwie członkowskim lub z państwami trzecimi.

7.Po uzyskaniu pozytywnego wyniku kontroli krzyżowej, o której mowa w ust. 6, usługa kontroli krzyżowej Europolu generuje wpis i powiadamia odpowiedni podmiot zgodnie z art. 34.

8.Komisja przyjmuje akty wykonawcze ustanawiające procedury techniczne dotyczące przesyłania danych, w tym formatów danych, oraz procedury automatycznego przesyłania i kontroli krzyżowej. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 138 ust. 2.

Artykuł 39

Kwerenda danych w ramach usługi kontroli krzyżowej Europolu i dostęp do tych danych

1.Państwa członkowskie mogą, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, przeprowadzać kwerendę wszystkich informacji przechowywanych w usłudze kontroli krzyżowej Europolu i uzyskiwać do nich dostęp.

2.Usługa kontroli krzyżowej Europolu umożliwia jednostkom krajowym Europolu i właściwym organom państw członkowskich przeprowadzanie kwerendy przechowywanych informacji, wykorzystując w tym celu:

a)dane alfanumeryczne;

b)dane biometryczne;

c)dane multimedialne.

3.Właściwe organy państw członkowskich przeprowadzają systematyczną kwerendę w usłudze kontroli krzyżowej Europolu, podając odpowiednie informacje:

a)w toku prowadzenia postępowań przygotowawczych dotyczących form przestępczości podlegających kompetencjom Europolu;

b)jeżeli istnieją uzasadnione podstawy, aby uznać, że dana sprawa ma wymiar transgraniczny lub międzynarodowy.

4.Europol nie ma dostępu do treści kwerendy przeprowadzanej przez właściwe organy państw członkowskich ani do jej wyników.

5.W celu wykonywania zadań określonych w niniejszym rozporządzeniu Europol przeprowadza kwerendy w usłudze kontroli krzyżowej Europolu.

6.Usługa kontroli krzyżowej Europolu może być również przeszukiwana w przypadkach przewidzianych w innych aktach ustawodawczych Unii.

7.Wynik kwerendy obejmuje wszelkie odpowiednie dane przechowywane w usłudze kontroli krzyżowej Europolu, do których podmiot przeprowadzający kwerendę zgodnie z ust. 2 i 4 niniejszego artykułu ma dostęp z uwzględnieniem wszelkich ograniczeń wskazanych na podstawie art. 33 ust. 2.

8.Komisja przyjmuje akty wykonawcze ustanawiające procedury techniczne dotyczące kwerendy danych, w tym formatów danych. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 138 ust. 2.

Artykuł 40

Środowisko analityczne Europolu

1.Europol opracowuje i utrzymuje środowisko techniczne i operacyjne do celów przechowywania, przetwarzania, kontroli krzyżowej, wizualizacji i analizy danych, w tym w celu wspierania postępowań przygotowawczych i koordynacji operacyjnej (środowisko analityczne Europolu).

2.Środowisko analityczne Europolu obejmuje analityczne obszary robocze, funkcje zarządzania sprawami, narzędzia współpracy, usługi przetwarzania danych i inne zdolności niezbędne do wspierania działań analitycznych Europolu i współpracy z państwami członkowskimi i innymi upoważnionymi partnerami oraz do reagowania na potrzeby operacyjne, techniczne lub analityczne określone w kontekście jego działalności.

3.Środowisko analityczne Europolu umożliwia realizację logicznie oddzielonych projektów analitycznych dotyczących przechowywania i przetwarzania danych do odrębnych celów analitycznych, o których mowa w art. 32 ust. 3.

4.Europol zapewnia zarządzanie operacyjne środowiskiem analitycznym Europolu, jego bezpieczeństwo, dostępność i integralność.

Artykuł 41

Przeprowadzanie kwerend w środowisku analitycznym Europolu i dostęp do danych

1.Środowisko analityczne Europolu umożliwia jednostkom krajowym Europolu i właściwym organom państw członkowskich przeprowadzanie kwerend w przechowywanych danych w celu wykrywania powiązań z istniejącymi sprawami, wykorzystując w tym celu:

a)dane alfanumeryczne;

b)dane biometryczne;

c)dane multimedialne.

2.W celu wykonywania swoich zadań Europol przeprowadza kwerendy w środowisku analitycznym Europolu, w tym z wykorzystaniem danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej.

3.Jednostki krajowe Europolu i właściwe organy państw członkowskich, w tym w ramach JOAC, przeprowadzające kwerendy w środowisku analitycznym Europolu mają wyłącznie pośredni dostęp do wyników tych kwerend, w oparciu o system trafieniowy (figuruje/nie figuruje). W przypadku trafienia Europol wszczyna procedurę umożliwiającą udostępnienie podmiotowi przeprowadzającemu kwerendę informacji, które spowodowały trafienie, zgodnie z art. 34.

4.Systemy informacyjne Unii mogą również przeprowadzać kwerendy w środowisku analitycznym Europolu, jeżeli możliwość taką przewiduje inny akt ustawodawczy Unii.

a)dane alfanumeryczne;

b)dane biometryczne;

c)dane multimedialne.

5.W celu wykonywania swoich zadań Europol przeprowadza kwerendy w środowisku analitycznym Europolu, w tym z wykorzystaniem danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej.

6.Jednostki krajowe Europolu i właściwe organy państw członkowskich, w tym w ramach JOAC, przeprowadzające kwerendy w środowisku analitycznym Europolu mają wyłącznie pośredni dostęp do wyników tych kwerend, w oparciu o system trafieniowy (figuruje/nie figuruje). W przypadku trafienia Europol wszczyna procedurę umożliwiającą udostępnienie podmiotowi przeprowadzającemu kwerendę informacji, które spowodowały trafienie, zgodnie z art. 34.

7.Wszelkie ograniczenia dostępu do danych, ich wykorzystywania lub przechowywania w środowisku analitycznym Europolu muszą być zgodne z niniejszym rozporządzeniem, w szczególności z art. 33 i 101.

Artykuł 42

Utworzenie wspólnej policyjnej przestrzeni danych

1.Europol opracowuje i utrzymuje usługę umożliwiającą jednostkom krajowym Europolu i właściwym organom państw członkowskich otwieranie JOAC („wspólna policyjna przestrzeń danych”).

2.Wspólna policyjna przestrzeń danych opiera się na infrastrukturze chmury Europolu, o której mowa w art. 50.

3.Wspólna policyjna przestrzeń danych udostępnia i ponownie wykorzystuje, w zakresie, w jakim jest to technicznie możliwe, sprzęt i oprogramowanie środowiska analitycznego Europolu, o którym mowa w art. 40.

4.Wspólna policyjna przestrzeń danych udostępnia narzędzia, funkcje i moduły tego środowiska, w tym funkcje analityczne oraz funkcje przetwarzania danych i integracji danych, w zakresie niezbędnym do prowadzenia wspólnej analizy operacyjnej w ramach JOAC.

5.Komisja przyjmuje akty wykonawcze ustanawiające procedury określania niezbędnych funkcji wspólnej policyjnej przestrzeni danych oraz sposoby zapewnienia interoperacyjności i dostępności narzędzi i tych funkcji. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 138 ust. 2.

Artykuł 43

Utworzenie sprawy wymagającej wspólnej analizy operacyjnej

1.Jednostki krajowe Europolu i właściwe organy państw członkowskich mogą podjąć decyzję o otwarciu JOAC w celu przeprowadzenia wspólnej analizy operacyjnej.

2.Państwo członkowskie otwierające JOAC wskazuje:

a)państwa członkowskie zaproszone do udziału w JOAC i mające dostęp do odpowiednich danych załadowanych do JOAC;

b)państwo trzecie, które może uczestniczyć w JOAC i mieć dostęp do odpowiednich danych załadowanych do JOAC;

c)powody włączenia ośrodka (ośrodków), państw członkowskich lub państw trzecich do JOAC.

3.Europol ma dostęp do JOAC oraz, w stosownych przypadkach, zapewnia zainteresowanym państwom członkowskim wsparcie analityczne i wiedzę fachową w odniesieniu do JOAC.

4.Uczestniczące państwa członkowskie wyznaczają przedstawicieli odpowiednich właściwych organów państw członkowskich, którzy będą uczestniczyć w JOAC i mają dostęp do przetwarzanych w jej ramach danych.

5.W przypadku gdy państwo lub państwa członkowskie otwierające JOAC zaproponują, aby w JOAC uczestniczyło państwo trzecie, Europol odpowiada za umożliwienie temu państwu trzeciemu uczestnictwa i udzielenie mu dostępu do odpowiednich danych przechowywanych w ramach wspólnej policyjnej przestrzeni danych, jeżeli spełnione są następujące warunki:

a)Europol uznaje za istotne, aby dane państwo trzecie uczestniczyło w JOAC, w tym na podstawie informacji przekazanych przez państwa członkowskie otwierające JOAC zgodnie z ust. 2 lit. c);

b)obowiązuje umowa umożliwiająca państwu trzeciemu wymianę danych osobowych z Europolem.

6.Państwo trzecie upoważnione do uczestnictwa w JOAC wyznacza swoich uczestniczących przedstawicieli.

7.Europol wyznacza co najmniej jednego ze swoich przedstawicieli, którzy będą uczestniczyć w JOAC i będą mieć dostęp do zamieszczonych w jej ramach informacji.

Artykuł 44

Propozycja Europolu dotycząca utworzenia sprawy wymagającej wspólnej analizy operacyjnej

1.Na podstawie analizy dostępnych mu informacji i danych Europol może zaproponować jednemu państwu członkowskiemu lub większej ich liczbie otwarcie JOAC, jeżeli uzna, że skoordynowana analiza operacyjna mogłaby stanowić wartość dodaną w ramach wspólnej analizy operacyjnej dotyczącej przestępstwa podlegającego kompetencjom Europolu.

2.Każda propozycja przedstawiona na podstawie ust. 1 jest niewiążąca i nie ma wpływu na swobodę decyzyjną zainteresowanych państw członkowskich w zakresie podjęcia decyzji o otwarciu JOAC zgodnie z art. 43.

3.Do celów ust. 1 Europol może określić i oznaczyć odpowiednie informacje w środowisku analitycznym Europolu, które powinny zostać wprowadzone do JOAC.

Artykuł 45

Korzystanie ze sprawy wymagającej wspólnej analizy operacyjnej

1.Uczestnicy JOAC mogą prowadzić następujące działania w ramach wspólnej policyjnej przestrzeni danych:

a)przetwarzać informacje wprowadzone przez podmioty, które otworzyły JOAC, lub przez dowolny inny uczestniczący podmiot;

b)wprowadzać nowe dane uznane za istotne dla analizy prowadzonej w ramach JOAC, zgodnie z art. 33;

c)bezpiecznie komunikować się i wymieniać informacje w ramach JOAC z innymi uczestnikami za pośrednictwem czatu, połączeń wideo albo innych odpowiednich narzędzi obsługiwanych przez środowisko analityczne Europolu;

d)wspólnie wyświetlać lub edytować dokumenty lub sprawozdania istotne dla JOAC.

2.Europol i uczestniczące państwa członkowskie zapewniają, aby dane osobowe zamieszczone w ramach JOAC, gdy są przetwarzane poza wspólną policyjną przestrzenią danych, były chronione za pomocą środków technicznych i organizacyjnych zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725, niniejszym rozporządzeniem i dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 72 .

Artykuł 46

Aplikacja sieci bezpiecznej wymiany informacji

1.Aplikację SIENA ustanawia się w celu ułatwienia wymiany informacji między państwami członkowskimi, Europolem, instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii, państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi.

2.W skład SIENA wchodzą:

a)centralna infrastruktura do przechowywania i przetwarzania danych;

b)interfejs sieciowy lub interfejsy sieciowe służące do wymiany informacji;

c)aplikacja mobilna lub aplikacje mobilne służące do wymiany informacji;

d)specjalny interfejs lub specjalne interfejsy programowania dla państw członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii wspierające interoperacyjność z ich systemami, w tym z ich systemami zarządzania sprawami;

e)bezpieczna infrastruktura łączności między aplikacją SIENA a państwami członkowskimi oraz, w stosownych przypadkach, instytucjami, organami lub jednostkami organizacyjnymi Unii, państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, które są uprawnione do korzystania z aplikacji SIENA.

3.Zgodnie z art. 13 dyrektywy (UE) 2023/977 SIENA jest bezpiecznym kanałem komunikacji wykorzystywanym przez pojedyncze punkty kontaktowe i właściwe organy państw członkowskich do wysyłania wniosków o informacje, udzielania informacji na podstawie takich wniosków lub udzielania informacji z własnej inicjatywy, w tym, w stosownych przypadkach, do wysyłania kopii takiego wniosku lub takich informacji do Europolu. W tym celu pojedyncze punkty kontaktowe i właściwe organy państw członkowskich są połączone z aplikacją SIENA, w tym, w stosownych przypadkach, za pośrednictwem urządzeń mobilnych.

4.W ramach wzajemnej wymiany informacji SIENA umożliwia pojedynczym punktom kontaktowym lub właściwym organom państw członkowskich wskazanie, że należy otworzyć JOAC zgodnie z art. 43.

5.SIENA jest domyślnym kanałem komunikacji wykorzystywanym przez właściwe organy państw członkowskich do wymiany informacji z Europolem.

6.Europol lub właściwe organy państw członkowskich mogą korzystać z aplikacji SIENA w celu wymiany informacji z państwami trzecimi, których organy zostały połączone z tą aplikacją przez Europol, na podstawie uzgodnień roboczych lub umów międzynarodowych zawartych z Unią.

7.Organy państw trzecich, o których mowa w ust. 6, mogą również korzystać z aplikacji SIENA w celu wymiany informacji z organami innych państw trzecich, z którymi zawarto uzgodnienie robocze lub umowę międzynarodową.

8.Europol zapewnia zarządzanie operacyjne, bezpieczeństwo, dostępność i integralność aplikacji SIENA.

9.Komisja przyjmuje akty wykonawcze ustanawiające procedury określania niezbędnych funkcji bezpiecznej infrastruktury, o której mowa w ust. 2. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 138 ust. 2.

Artykuł 47

Mechanizm wymiany informacji na potrzeby współpracy z podmiotami prywatnymi

1.Środowisko analityczne Europolu obejmuje mechanizm wymiany informacji w celu ułatwienia współpracy i wymiany informacji między podmiotami prywatnymi, Europolem i państwami członkowskimi.

2.Mechanizm wymiany informacji pełni w szczególności następujące funkcje:

a)ułatwia komunikację między Europolem, państwami członkowskimi i podmiotami prywatnymi oferującymi usługi w Unii, w tym ułatwiając wypełnianie obowiązków sprawozdawczych lub obowiązków w zakresie powiadamiania wynikających z rozporządzeń (UE) 2021/784 i 2022/2065;

b)działa jako platforma reagowania kryzysowego w sytuacjach kryzysowych wywołanych publikacją w internecie, zgodnie z art. 96, ułatwiając komunikację między Europolem, państwami członkowskimi, podmiotami prywatnymi i, w stosownych przypadkach, państwami trzecimi oraz umożliwiając Europolowi dostarczanie podmiotom prywatnym informacji niezbędnych do identyfikacji odpowiednich treści, usług, kont, infrastruktury lub działań cyfrowych w internecie.

3.Mechanizm wymiany informacji składa się co najmniej z:

a)centralnej infrastruktury do przechowywania i przetwarzania danych;

b)interfejsu sieciowego lub interfejsów sieciowych;

c)specjalnego interfejsu lub specjalnych interfejsów programowania dla państw członkowskich wspierających interoperacyjność z ich systemami krajowymi, w tym ich systemami zarządzania sprawami;

d)bezpiecznej infrastruktury łączności między Europolem, państwami członkowskimi i podmiotami prywatnymi.

4.Europol ustanawia procedurę i warunki przyznawania lub cofania bezpiecznego dostępu podmiotów prywatnych do mechanizmu wymiany informacji.

Artykuł 48

Europejski system przekazywania informacji z rejestrów policyjnych

W odniesieniu do europejskiego systemu przekazywania informacji z rejestrów policyjnych (EPRIS) Europol wykonuje zadania powierzone mu na mocy rozporządzenia (UE) 2024/982 .

Artykuł 49

Rozwój innych usług i narzędzi

Komisja może przyjmować akty wykonawcze ustanawiające dodatkowe funkcje istniejących usług i narzędzi lub niezbędne funkcje dodatkowych usług i narzędzi. Te dodatkowe funkcje lub dodatkowe usługi i narzędzia muszą być zgodne z mającymi zastosowanie przepisami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych określonymi w rozporządzeniu (UE) 2018/1725 i w niniejszym rozporządzeniu. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 138 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.

Sekcja 3
Elementy techniczne i normalizacja

Artykuł 50

Infrastruktura chmury Europolu

1.Ustanawia się infrastrukturę chmury Europolu. Infrastruktura chmury Europolu jest bezpieczną i skalowalną platformą usług przetwarzania w chmurze, za pomocą której Europol i właściwe organy państw członkowskich mogą uzyskać dostęp do narzędzi, środowisk współpracy oraz innych zdolności operacyjnych i analitycznych Europolu zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Infrastruktura chmury Europolu może być również wykorzystywana przez inne instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii oraz państwa trzecie w celu uzyskania dostępu do narzędzi, środowisk współpracy oraz innych zdolności operacyjnych i analitycznych Europolu zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

2.Infrastruktura chmury Europolu wspiera osiąganie celów określonych w niniejszym rozporządzeniu w kontekście postępowań przygotowawczych i wsparcia operacyjnego, m.in. przez wspieranie przechowywania, przetwarzania, analizy i wymiany danych, przy jednoczesnym zapewnieniu ścisłej kontroli dostępu, segmentacji danych i pełnej zgodności z prawem Unii.

3.Europol tworzy, obsługuje i utrzymuje infrastrukturę chmury Europolu. Tworząc, obsługując i utrzymując infrastrukturę chmury Europolu, Europol korzysta, w stosownych przypadkach i jeżeli jest to technicznie wykonalne, z istniejących rozwiązań technicznych, usług i elementów infrastruktury opracowanych lub obsługiwanych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii, w tym eu-LISA, w celu zapewnienia efektywności, interoperacyjności i optymalnego wykorzystania zasobów Unii.

4.Europol zapewnia, aby zamówienia na usługi przetwarzania w chmurze były zgodne z mającym zastosowanie prawem Unii, w tym z wymogami dotyczącymi unijnych ram suwerenności chmurowej, bezpieczeństwa danych, ochrony danych, cyberbezpieczeństwa i suwerenności cyfrowej.

5.Systemy i narzędzia Europolu służące do przetwarzania danych operacyjnych są udostępniane organom państw członkowskich z infrastruktury chmury Europolu.

6.Europol priorytetowo traktuje rozwój nowych systemów i narzędzi w ramach infrastruktury chmury Europolu.

7.Dostęp do infrastruktury chmury Europolu i korzystanie z niej są ograniczone do upoważnionych użytkowników z właściwych organów państw członkowskich, w stosownych przypadkach z państw trzecich, i Europolu, zgodnie z ich odpowiednimi prawami dostępu na mocy niniejszego rozporządzenia i z zastrzeżeniem odpowiednich mechanizmów uwierzytelniania, w tym rozwiązań dotyczących tożsamości cyfrowej o wysokim poziomie wiarygodności zgodnie z art. 51.

8.Europol ocenia techniczne, operacyjne i finansowe skutki udostępnienia istniejących systemów i narzędzi w infrastrukturze chmury Europolu i przedkłada Komisji sprawozdanie z uzasadnieniem do dnia [sześć miesięcy od daty rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia] r.

9.Komisja przyjmuje akty wykonawcze określające wymogi dotyczące bezpieczeństwa, interoperacyjności, wydajności i architektury infrastruktury chmury Europolu. Na podstawie sprawozdania, o którym mowa w ust. 8, w tych aktach wykonawczych wskazuje się również systemy i narzędzia, które mają zostać przeniesione do infrastruktury chmury Europolu. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 138 ust. 2.

Artykuł 51

Unijna policyjna tożsamość cyfrowa

1.Unijna policyjna tożsamość cyfrowa stanowi zbiór zasad dotyczących wspólnych środków identyfikacji i zarządzania dostępem, umożliwiających każdemu upoważnionemu przedstawicielowi właściwych organów państw członkowskich lub instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii bezpieczny uzyskanie dostępu do infrastruktury chmury Europolu i systemów krajowych połączonych z tą infrastrukturą, korzystanie z nich oraz interakcję z nimi. Państwa członkowskie, Europol, instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii, a także państwa trzecie zapewniają swoim odpowiednim przedstawicielom dostęp do infrastruktury chmury Europolu i do systemów krajowych połączonych z infrastrukturą chmury Europolu w sposób bezpieczny, zharmonizowany i godny zaufania, za pomocą unijnej policyjnej tożsamości cyfrowej.

2.Ustanawiając unijną policyjną tożsamość cyfrową, Europol i państwa członkowskie wykorzystują, w stosownych przypadkach i gdy jest to technicznie wykonalne, istniejące unijne rozwiązania i normy w zakresie tożsamości cyfrowej, w tym rozwiązania i normy ustanowione na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 73 , pod warunkiem że spełniają one wymogi operacyjne oraz wymogi w zakresie bezpieczeństwa i ochrony danych określone w niniejszym rozporządzeniu.

3.Europol zapewnia, aby wszelkie operacje przeprowadzane w infrastrukturze chmury Europolu były rejestrowane i dostępne do celów nadzoru.

4.Państwa członkowskie, Europol, instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii oraz państwa trzecie przyznają zróżnicowane prawa dostępu do usług lub narzędzi hostowanych w infrastrukturze chmury Europolu, współmierne do ról, obowiązków i upoważnień do dostępu przysługujących użytkownikom, których to dotyczy, przy pełnym poszanowaniu niniejszego rozporządzenia.

5.Komisja przyjmuje akty wykonawcze określające procedury ustanowienia unijnej policyjnej tożsamości cyfrowej, o której mowa w ust. 1. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 138 ust. 2.

Artykuł 52

Narzędzia do celów statystycznych i sprawozdawczych

1.Europol opracowuje, wdraża i utrzymuje narzędzia do celów statystycznych i sprawozdawczych służące do oceny, monitorowania, analizy i sprawozdawczości. Narzędzia te nie mogą umożliwiać identyfikacji osób fizycznych. Narzędzia te umożliwiają podmiotom, o których mowa w ust. 2 lit. a), uzyskanie sprawozdań i danych statystycznych dostosowanych do potrzeb.

2.Narzędzia do celów statystycznych i sprawozdawczych dotyczące stosowania, wydajności, skuteczności operacyjnej i interoperacyjności usług i narzędzi gromadzą, generują i dostarczają zagregowane informacje statystyczne, wskaźniki, rejestry techniczne, wskaźniki wykorzystania i sprawozdania analityczne dotyczące w szczególności:

a)korzystania z usług i narzędzi Europolu przez państwa członkowskie, Europol, instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii, państwa trzecie i organizacje międzynarodowe zgodnie z niniejszym rozporządzeniem;

b)wymiany, kwerendy, przesyłania, kontroli krzyżowej i przetwarzania danych;

c)działań związanych z wymianą informacji;

d)wydajności, dostępności i bezpieczeństwa infrastruktury technicznej;

e)tendencji, wzorców i potrzeb operacyjnych istotnych dla wdrożenia niniejszego rozporządzenia.

3.Europol, państwa członkowskie i Komisja mają dostęp do informacji statystycznych i sprawozdań wygenerowanych zgodnie z ust. 2 wyłącznie do celów sporządzania sprawozdań i statystyk. Dostępu do tego repozytorium danych udziela się w drodze bezpiecznego dostępu za pośrednictwem TESTA z kontrolą dostępu oraz specjalnymi profilami użytkownika służącymi wyłącznie do celów sporządzania sprawozdań i statystyk.

4.Narzędzi do celów statystycznych i sprawozdawczych nie wykorzystuje się do podejmowania decyzji mających wpływ na osoby fizyczne wyłącznie na podstawie automatycznego przetwarzania, ani nie wykorzystuje się do analizy operacyjnej dotyczącej możliwych do zidentyfikowania osób.

5.Europol zapewnia, aby generowanie i udostępnianie danych statystycznych na podstawie niniejszego artykułu było zgodne z prawem Unii dotyczącym ochrony danych, cyberbezpieczeństwa i poufności. Informacje statystyczne poddaje się, w stosownych przypadkach, anonimizacji lub agregacji.

6.Komisja przyjmuje akty wykonawcze ustanawiające szczegółowe przepisy dotyczące funkcji technicznych, praw dostępu, kategorii danych statystycznych, ustaleń dotyczących sprawozdawczości i zabezpieczeń w zakresie ochrony danych mających zastosowanie do narzędzi do celów statystycznych i sprawozdawczych, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 138 ust. 2.

Artykuł 53

Uniwersalny format wiadomości

1.Europol wspiera opracowywanie, wdrażanie i operacyjne stosowanie standardu uniwersalnego formatu wiadomości (UMF) ustanowionego na podstawie art. 38 rozporządzenia (UE) 2019/818 na potrzeby wymiany informacji między państwami członkowskimi, eu-LISA oraz innymi organami i jednostkami organizacyjnymi Unii.

2.Europol zapewnia obsługę sekretariatu na potrzeby zarządzania UMF oraz ułatwia dyskusje o charakterze technicznym i operacyjnym z państwami członkowskimi, eu-LISA i innymi odpowiednimi agencjami Unii oraz kieruje tymi dyskusjami.

3.Wykonując swoje zadania na mocy ust. 2, Europol:

a)wspiera dalszy rozwój i aktualizowanie UMF, w tym modeli danych, semantyki i specyfikacji technicznych;

b)promuje spójne i interoperacyjne korzystanie z UMF we wszystkich systemach informacyjnych i kanałach komunikacji w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości;

c)wspiera państwa członkowskie oraz organy i jednostki organizacyjne Unii we wdrażaniu i praktycznym stosowaniu UMF;

d)zapewnia spójność z odpowiednimi wymogami dotyczącymi wielkoskalowych systemów informatycznych w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, za których przygotowanie, rozwój lub zarządzanie operacyjne zgodnie z prawem Unii odpowiada eu-LISA.

Artykuł 54

Unijna aplikacja do porównywania DNA

1.Europol rozwija, wdraża i utrzymuje unijną aplikację do porównywania DNA w celu umożliwienia bezpiecznego i wiarygodnego porównywania profili DNA na potrzeby postępowań przygotowawczych prowadzonych przez państwa członkowskie w sprawie przestępstw.

2.Unijna aplikacja do porównywania DNA zapewnia zdolność techniczną umożliwiającą zautomatyzowane porównywanie profili DNA zgodnie z naukowo ustalonymi regułami dopasowywania. Aplikacja powiela podstawowe funkcje istniejących systemów porównywania DNA stosowanych przez państwa członkowskie i wspiera ich dostosowanie do unijnych wymogów prawnych i technicznych, w tym wymogów wynikających z rozporządzenia (UE) 2024/982.

3.Korzystanie z unijnej aplikacji do porównywania DNA nie ma wpływu na własność ani kontrolę danych DNA.

4.Z unijnej aplikacji do porównywania DNA korzystają na zasadzie dobrowolności właściwe organy państw członkowskich, Europol oraz wszelkie inne organy lub jednostki organizacyjne Unii. Europol działa wyłącznie w charakterze pomocniczym i technicznym.

5.Europol wspiera państwa członkowskie w przechodzeniu z istniejących systemów dopasowania DNA na unijną aplikację do porównywania DNA, w tym przez zapewnianie wytycznych technicznych, narzędzi i pomocy w celu zapewnienia ciągłości działania.

6.Europol zapewnia wprowadzenie odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych w celu zagwarantowania wysokiego poziomu bezpieczeństwa, integralności i poufności.

Artykuł 55

Grupa sterująca ds. technologii informacyjno-komunikacyjnych i zarządzania informacjami

1.Ustanawia się grupę sterującą ds. technologii informacyjno-komunikacyjnych i zarządzania informacjami („grupa sterująca ds. ICT i zarządzania informacjami”).

2.W skład grupy sterującej ds. ICT i zarządzania informacjami wchodzą po jednym członku reprezentującym każde państwo członkowskie, jeden członek reprezentujący Komisję, jeden członek reprezentujący Europol i jeden członek reprezentujący eu-LISA. Członków grupy sterującej ds. ICT i zarządzania informacjami powołuje Rada Zarządzająca. W skład grupy sterującej ds. ICT i zarządzania informacjami wchodzi przewodniczący grupy doradczej ds. ICT i zarządzania informacjami ustanowionej na podstawie art. 56.

3.Rada Zarządzająca przyjmuje regulamin grupy sterującej ds. ICT i zarządzania informacjami.

4.Grupie sterującej ds. ICT i zarządzania informacjami przewodniczy przedstawiciel państwa członkowskiego wyznaczony przez Radę Zarządzającą.

5.Grupa sterująca ds. ICT i zarządzania informacjami wspiera Radę Zarządzającą w podejmowaniu decyzji związanych z działaniami Europolu w zakresie ICT i zarządzania informacjami, w szczególności w odniesieniu do:

a)zdolności analitycznych;

b)systemów centralnych;

c)narzędzi wymiany informacji i komunikacji;

d)infrastruktury technicznej i platform;

e)cyberbezpieczeństwa;

f)interoperacyjności z systemami informacyjnymi UE oraz krajowymi systemami i bazami danych.

6.Grupa sterująca ds. ICT i zarządzania informacjami wspiera i monitoruje wyznaczanie kierunków strategicznych oraz opracowywanie, rozwój i wdrażanie usług, narzędzi i komponentów Europolu w zakresie zarządzania informacjami i ICT, w tym aspektów finansowych związanych z systemami informacyjnymi i mechanizmami wymiany informacji.

7.W szczególności grupa sterująca ds. ICT i zarządzania informacjami:

a)uczestniczy w określaniu strategicznego programu wieloletniego Europolu w odniesieniu do działań Europolu w zakresie ICT i zarządzania informacjami, w tym celów, oczekiwanych rezultatów w czasie, wskaźników skuteczności działania i wieloletniego planowania zasobów w podziale na poszczególne usługi, narzędzia i komponenty w zakresie zarządzania informacjami i ICT;

b)przedstawia Radzie Zarządzającej opinię na temat rocznych programów prac Europolu w zakresie ICT i zarządzania informacjami zgodnie z art. 73;

c)przedstawia Radzie Zarządzającej opinię na temat wewnętrznych ocen związanych z działaniami Europolu w zakresie ICT i zarządzania informacjami;

d)zapewnia spójność z potrzebami operacyjnymi państw członkowskich i ogólnounijnymi celami w zakresie interoperacyjności;

e)monitoruje realizację głównych inicjatyw w zakresie ICT i zarządzania informacjami;

f)przedstawia opinie i zalecenia Dyrektorowi Wykonawczemu oraz, w stosownych przypadkach, Radzie Zarządzającej.

8.Grupa sterująca ds. ICT i zarządzania informacjami odbywa regularne spotkania. Nie posiada ona uprawnień decyzyjnych ani nie reprezentuje Rady Zarządzającej.

9.Europol zapewnia grupie sterującej ds. ICT i zarządzania informacjami obsługę sekretariatu i wsparcie administracyjne.

10.Grupa doradcza ds. ICT i zarządzania informacjami ustanowiona na podstawie art. 56 zapewnia techniczną wiedzę fachową w celu wsparcia grupy sterującej ds. ICT i zarządzania informacjami i regularnie składa jej sprawozdania.

Artykuł 56

Grupa doradcza ds. ICT i zarządzania informacjami

1.Niniejszym ustanawia się grupę doradczą ds. technologii informacyjno-komunikacyjnych i zarządzania informacjami („grupa doradcza ds. ICT i zarządzania informacjami”).

2.W skład grupy doradczej ds. ICT i zarządzania informacjami wchodzą po jednym ekspercie wyznaczonym przez każde państwo członkowskie, jeden ekspert wyznaczony przez Komisję i jeden ekspert wyznaczony przez eu-LISA na czteroletnią kadencję, która może zostać odnowiona.

3.W stosownych przypadkach do udziału mogą zostać zaproszeni przedstawiciele innych odpowiednich instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii.

4.Grupie doradczej ds. ICT i zarządzania informacjami przewodniczy Europol.

5.Grupa doradcza ds. ICT i zarządzania informacjami wspiera Europol i grupę sterującą ds. ICT i zarządzania informacjami ustanowioną na podstawie art. 55, zapewniając techniczną wiedzę fachową w zakresie opracowywania, rozwoju, wdrażania i eksploatacji systemów informacyjnych i powiązanej infrastruktury łączności oraz mechanizmów wymiany informacji.

6.W szczególności grupa doradcza ds. ICT i zarządzania informacjami:

a)zapewnia doradztwo techniczne w zakresie architektury ICT, zarządzania danymi i interoperacyjności;

b)wspiera przygotowywanie i wdrażanie rozwiązań technicznych w zakresie wymiany informacji;

c)uczestniczy w określaniu i promowaniu wspólnych elementów technicznych, norm i najlepszych praktyk;

d)wspiera koordynację między Europolem, państwami członkowskimi i Komisją w kwestiach technicznych i związanych z wdrażaniem;

e)śledzi i ocenia stan przygotowań i wdrażania przez państwa członkowskie, w stosownych przypadkach;

f)regularnie składa sprawozdania grupie sterującej ds. zarządzania informacjami i dostarcza jej informacji technicznych niezbędnych do wykonywania jej zadań.

7.Grupa doradcza ds. ICT i zarządzania informacjami odbywa regularne spotkania. Nie ma ona uprawnień decyzyjnych i nie reprezentuje grupy sterującej ani Rady Zarządzającej.

8.Europol zapewnia grupie doradczej ds. ICT i zarządzania informacjami obsługę sekretariatu i wsparcie administracyjne.

9.Grupa doradcza ds. ICT i zarządzania informacjami przyjmuje swój regulamin.

Rozdział IV
Zdolności technologiczne i innowacje

Sekcja 1
Planowanie zdolności, badania naukowe, innowacje i rozwój

Artykuł 57

Ramy prognozowania i wspólnego rozwoju zdolności

1.Na podstawie analiz strategicznych, ocen zagrożeń, sprawozdań dotyczących tendencji i analiz sytuacyjnych, o których mowa w art. 7, Europol ustanawia ramy prognozowania i wspólnego rozwoju zdolności („ramy”).

2.Ramy wspierają identyfikację bieżących, pojawiających się i długoterminowych potrzeb w zakresie zdolności na poziomie Unii w celu zapobiegania formom przestępczości podlegającym kompetencjom Europolu i ich zwalczania.

Ramy te określają:

a)wspólne luki w zdolnościach, wyzwania i krytyczne zależności;

b)kluczowe zagadnienia badawcze i priorytety działań w zakresie badań naukowych, innowacji i rozwoju zdolności, w których Europol uczestniczy lub mógłby uczestniczyć;

c)nowe osiągnięcia i technologie istotne dla określonych zdolności priorytetowych;

d)potrzeby i możliwości w zakresie interoperacyjności, normalizacji i wspólnego rozwoju zdolności na szczeblu Unii.

3.Na podstawie tych ram Europol wspiera państwa członkowskie i Komisję, w szczególności przez:

a)przyczynianie się do realizacji działań w zakresie badań naukowych, innowacji i rozwoju zdolności;

b)wspieranie procesów interoperacyjności i normalizacji, w stosownych przypadkach we współpracy z ENISA, w tym opracowywania i propagowania wspólnych norm, wymogów w zakresie interoperacyjności oraz specyfikacji operacyjnych i technicznych istotnych dla współpracy organów ścigania;

c)zapewnianie, w stosownych przypadkach we współpracy z instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii, doradztwa i wsparcia w zakresie rozwoju zdolności;

d)ułatwianie łączenia zdolności, w tym zasobów technicznych i sprzętu, wiedzy i wiedzy specjalistycznej, dzielenia się nimi i ich wspólnego zamawiania między państwami członkowskimi, w tym we współpracy z odpowiednimi instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii oraz w drodze specjalistycznych szkoleń, o których mowa w art. 64.

4.Do celów ustanowienia i aktualizacji ram, o których mowa w ust. 1, państwa członkowskie co roku przekazują Europolowi informacje na temat krajowych działań w zakresie badań naukowych i innowacji, w tym odpowiednich inwestycji, oraz na temat ich udziału w finansowanych przez Unię i ze środków krajowych projektach w zakresie badań naukowych i innowacji, istotnych dla kompetencji Europolu.

5.Ramy stanowią część programu wieloletniego Europolu, o którym mowa w art. 73, i są przyjmowane przez Radę Zarządzającą na podstawie wniosku Europolu po konsultacji z Komisją.

Ramy są regularnie poddawane przeglądowi i, w razie potrzeby, aktualizowane. Europol informuje w rocznych programach prac, o których mowa w art. 73, o wdrażaniu ram, w tym o działaniach następczych podjętych w związku z określonymi w nich potrzebami w zakresie zdolności.

Europol konsultuje się z grupą doradczą ds. zdolności i innowacji ustanowioną na podstawie art. 65 podczas przygotowywania oraz regularnego przeglądu i aktualizacji ram.

Artykuł 58

Rola Europolu w unijnych programach finansowania wspierających badania naukowe, innowacje i rozwój zdolności

1.Europol może wspierać Komisję w opracowywaniu unijnych programów finansowania wspierających badania naukowe, innowacje i rozwój zdolności, istotnych z punktu widzenia kompetencji Europolu.

2.Europol może uczestniczyć w działaniach wspieranych w ramach odpowiednich unijnych programów finansowania na rzecz rozwoju, wykorzystywania, wdrażania, zwiększania skali i integracji innowacyjnych rozwiązań i zaawansowanych zdolności, w przypadku gdy taki udział jest niezbędny do wykonywania przez Europol jego zadań.

3.Zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami Komisja i Europol wprowadzają wszelkie niezbędne środki w celu uniknięcia konfliktu interesów i zapewniają wyraźne rozdzielenie ról Europolu, o których mowa w ust. 1 i 2.

Artykuł 59

Zaawansowane zdolności

1.Europol opracowuje, obsługuje, hostuje i zapewnia zaawansowane zdolności, w tym systemy, usługi, środowiska analityczne, infrastrukturę, narzędzia, komponenty techniczne i platformy niezbędne do wykonywania swoich zadań.

2.Europol może podejmować takie działania z własnej inicjatywy lub na wniosek co najmniej trzech państw członkowskich zgodnie z ust. 3.

3.Przed opracowaniem nowych zaawansowanych zdolności zgodnie z ust. 1 Europol ocenia:

a)czy równoważne zdolności są już dostępne na rynku lub czy zostały opracowane lub nabyte przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii lub państwa członkowskie;

b)czy zależność od dostawców spoza Unii stwarzałaby ryzyko dla interesów Unii w zakresie bezpieczeństwa lub odporności technologicznej;

c)dostępność zasobów, z uwzględnieniem priorytetów w zakresie rozwoju zdolności określonych w ramach, o których mowa w art. 57.

Jeżeli Europol stwierdzi, że równoważne zaawansowane zdolności są już dostępne, w stosownych przypadkach nadaje priorytet ponownemu wykorzystaniu, dostosowaniu, zapewnieniu interoperacyjności, zwiększeniu skali lub nabyciu takich zdolności.

Jeżeli Europol stwierdzi, że rozwój zaawansowanych zdolności, o które wnioskują co najmniej trzy państwa członkowskie, jest konieczny i wykonalny, rozwija, obsługuje i hostuje takie zdolności.

4.Rozwój, obsługa, hosting lub zapewnianie zaawansowanych zdolności, o których mowa w ust. 1, nie mają wpływu na odpowiedzialność za wypełnianie przez wnioskujące państwa członkowskie ich obowiązków wynikających z prawa Unii i prawa krajowego, w tym obowiązków związanych z ochroną danych i cyberbezpieczeństwem.

5.Europol wspiera państwa członkowskie w rozwijaniu, wdrażaniu i integrowaniu wspólnych zaawansowanych zdolności oraz zapewnianiu ich interoperacyjności, w tym przez udostępnianie wspólnej infrastruktury, usług technicznych i bezpiecznych środowisk technologicznych.

6.Zaawansowane zdolności, o których mowa w ust. 1, oraz wspólna infrastruktura, usługi techniczne i bezpieczne środowiska technologiczne, o których mowa w ust. 4, są – o ile jest to technicznie wykonalne – zintegrowane ze wspólną policyjną przestrzenią danych, o której mowa w art. 42.

7.W kontekście postępowania przygotowawczego lub działania operacyjnego wspieranego przez Europol może on udostępnić uczestniczącemu państwu trzeciemu zaawansowane zdolności, o których mowa w ust. 1, jeżeli takie wykorzystanie jest niezbędne do skutecznego prowadzenia tego postępowania przygotowawczego lub działania.

Artykuł 60

Badania naukowe i innowacje

Europol może prowadzić działania w zakresie badań naukowych i innowacji, w tym projekty pilotażowe i działania przygotowawcze, oraz uczestniczyć w takich działaniach, jeżeli jest to konieczne do wykonywania jego zadań na podstawie niniejszego rozporządzenia, w szczególności w celu opracowania innowacyjnych rozwiązań w zakresie zaawansowanych zdolności przeznaczonych do wykorzystania przez właściwe organy państw członkowskich.

Artykuł 61

Środowiska testowe i piaskownice regulacyjne

1.Europol może wykorzystywać odrębne, odizolowane i chronione środowisko przetwarzania, o którym mowa w art. 102 ust. 2 lit. c) pkt (i), do opracowywania, istotnej modyfikacji, testowania i walidacji narzędzi algorytmicznych, systemów i modeli AI oraz innych zaawansowanych technologii oraz, w stosownych przypadkach, do trenowania takich systemów.

2.W przypadku gdy systemy AI lub modele AI opracowane lub znacząco zmodyfikowane w kontekście działalności Europolu w zakresie badań naukowych i innowacji stanowią systemy AI wysokiego ryzyka w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2024/1689, Europol zapewnia, aby środowisko, o którym mowa w ust. 1, spełniało, w stosownych przypadkach, wymogi regulujące piaskownice regulacyjne w zakresie AI określone w art. 57 tego rozporządzenia.

3.Europol może udostępnić środowisko, o którym mowa w ust. 1, podmiotom prywatnym uczestniczącym w działaniach w zakresie badań naukowych i innowacji prowadzonych przez Europol lub w których uczestniczy Europol, z zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń technicznych, organizacyjnych oraz zabezpieczeń w zakresie bezpieczeństwa i ochrony danych.

4.Europol może również uczestniczyć w piaskownicach regulacyjnych dla systemów i modeli AI ustanowionych zgodnie z art. 57 rozporządzenia (UE) 2024/1689 , w tym w piaskownicach regulacyjnych ustanowionych przez Europejskiego Inspektora Ochrony Danych.

Artykuł 62

Wczesne wdrażanie, testowanie operacyjne i walidacja innowacyjnych rozwiązań

1.Europol może wspierać wczesne wdrażanie, testowanie operacyjne i walidację innowacyjnych rozwiązań w zakresie zaawansowanych zdolności, w tym rozwiązań komercyjnych, z uwzględnieniem ram, o których mowa w art. 57.

2.W przypadku gdy Europol uczestniczy w działaniach w zakresie badań naukowych i innowacji zgodnie z art. 60, ocenia potencjalne wykorzystanie operacyjne powstałych innowacyjnych rozwiązań oraz, w stosownych przypadkach, wspiera ich wczesne wdrażanie, testowanie operacyjne i walidację do celów wykorzystania przez właściwe organy państw członkowskich.

Jeżeli Europol stwierdzi, że takie wsparcie jest konieczne i wykonalne, biorąc pod uwagę dostępne zasoby i ramy, o których mowa w art. 57, udziela takiego wsparcia zgodnie z niniejszym artykułem.

Artykuł 63

Wykorzystywanie, wdrażanie, zwiększanie skali i integracja zaawansowanych zdolności

1.Europol wspiera wykorzystywanie, wdrażanie, zwiększanie skali i integrację zaawansowanych zdolności, w szczególności zdolności wynikających z działań w zakresie badań naukowych i innowacji, o których mowa w art. 60, w ramach działań operacyjnych i postępowań przygotowawczych prowadzonych przez właściwe organy państw członkowskich, zgodnie z mającym zastosowanie prawem Unii i prawem krajowym.

2.Do celów ust. 1 Europol ściśle współpracuje z państwami członkowskimi w celu ułatwienia skutecznego wykorzystania i integracji zaawansowanych zdolności w krajowych środowiskach operacyjnych, w szczególności za pośrednictwem ośrodków, w ramach rozmieszczeń służb Europolu oraz za pośrednictwem biur wsparcia Europolu, stosownie do przypadku.

Artykuł 64

Specjalistyczne szkolenia

1.Europol wspiera państwa członkowskie we wzmacnianiu specjalistycznej wiedzy fachowej i zapewnianiu skutecznego wdrażania i wykorzystywania wspólnych zaawansowanych zdolności opracowanych, hostowanych, obsługiwanych lub udostępnianych na podstawie niniejszego rozporządzenia, w tym przez specjalistyczne działania szkoleniowe dotyczące:

a)zaawansowanych metod operacyjnych, analitycznych, technicznych i kryminalistycznych istotnych dla postępowań przygotowawczych;

b)zdolności związanych z powstającymi technologiami, w tym ze sztuczną inteligencją, dochodzeniami cyfrowymi, wywiadem ze źródeł jawnych oraz odszyfrowywaniem i przetwarzaniem danych;

c)metod operacyjnych istotnych dla transgranicznej współpracy organów ścigania, w tym metod zapobiegania przestępczości i procedur dochodzeniowych.

2.Europol zapewnia również specjalistyczną wiedzę fachową i szkolenia, w przypadku gdy wspólne potrzeby operacyjne lub w zakresie zdolności określone w ramach wymagają skoordynowanego wsparcia na szczeblu Unii.

3.Europol prowadzi działania, o których mowa w ust. 1 i 2, w ścisłej współpracy z Agencją Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania (CEPOL), w tym w odniesieniu do specjalistycznych działań szkoleniowych prowadzonych za pośrednictwem centrów doskonałości koordynowanych przez CEPOL.

Sekcja 2
Współpraca i współdziałanie w zakresie zdolności i innowacji

Artykuł 65

Służba ds. zdolności i innowacji

1.Europol utrzymuje służbę ds. zdolności i innowacji na potrzeby koordynowania działań Europolu w dziedzinie prognozowania, badań naukowych, innowacji i rozwoju zdolności.

2.Służba ds. zdolności i innowacji w szczególności:

a)koordynuje przygotowanie, wdrażanie, przegląd i aktualizację ram, o których mowa w art. 57;

b)koordynuje i prowadzi działania w zakresie badań naukowych, innowacji i rozwoju zdolności prowadzone przez Europol, w tym w ramach ośrodków, oraz kieruje rozwojem i ewolucją usług, narzędzi i zdolności technicznych Europolu ustanowionych na mocy niniejszego rozporządzenia;

c)wspiera państwa członkowskie w opracowywaniu, testowaniu, walidacji, wykorzystywaniu, wdrażaniu, zwiększaniu skali i integracji zaawansowanych zdolności, w tym przez ułatwianie interoperacyjności, normalizacji i ich spójnego stosowania we wszystkich państwach członkowskich;

d)wnosi wkład we współpracę i koordynację na szczeblu Unii między państwami członkowskimi, instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii oraz, w stosownych przypadkach, innymi odpowiednimi zainteresowanymi stronami w dziedzinach badań naukowych, innowacji i rozwoju zdolności istotnych dla kompetencji Europolu;

e)rozpowszechnia, zgodnie z art. 129, wyniki działań w zakresie badań naukowych, innowacji i rozwoju zdolności prowadzonych na podstawie niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 66

Uzgodnienia dotyczące współpracy na rzecz innowacji i rozwoju zdolności

1.Europol może zawierać uzgodnienia dotyczące współpracy, tworzyć sieci współpracy i ustanawiać inne inicjatywy w zakresie innowacji z instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi Unii oraz właściwymi organami państw członkowskich, a także może uczestniczyć w tych uzgodnieniach, sieciach i inicjatywach.

Do celów uzgodnień dotyczących współpracy, o których mowa w akapicie pierwszym, Europol może ustanawiać partnerstwa innowacyjne, przedkomercyjne zamówienia publiczne i inne działania w zakresie innowacji i rozwoju zdolności z odpowiednimi podmiotami prywatnymi, w tym organizacjami badawczymi, środowiskiem akademickim, dostawcami technologii, przemysłem, małymi i średnimi przedsiębiorstwami, przedsiębiorstwami typu start-up i podmiotami działającymi w dziedzinie innowacji, oraz może w nich uczestniczyć, z zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń w zakresie ochrony i bezpieczeństwa danych i bez uszczerbku dla mającego zastosowanie prawa Unii.

2.Europol regularnie informuje grupę doradczą ds. zdolności i innowacji ustanowioną na podstawie art. 67 i konsultuje się z nią w odniesieniu do działań prowadzonych na podstawie niniejszego artykułu.

Artykuł 67

Grupa doradcza ds. zdolności i innowacji

1.Niniejszym ustanawia się grupę doradczą ds. zdolności i innowacji („grupa doradcza ds. innowacji”).

2.W skład grupy doradczej ds. innowacji wchodzą po jednym ekspercie wyznaczonym przez każde państwo członkowskie i jeden ekspert wyznaczony przez Komisję.

ENISA, ECCC, Frontex, eu-LISA i Eurojust mogą wyznaczyć po jednym przedstawicielu do grupy doradczej ds. innowacji.

3.W stosownych przypadkach Europol może zapraszać do udziału przedstawicieli innych odpowiednich organów i jednostek organizacyjnych Unii oraz podmiotów prywatnych.

4.Grupa doradcza ds. innowacji wspiera Europol, zapewniając techniczną wiedzę fachową na temat działań w zakresie badań naukowych, innowacji i rozwoju zdolności, w szczególności w odniesieniu do przygotowania, przeglądu i regularnej aktualizacji ram, o których mowa w art. 57.

W tym celu grupa doradcza ds. innowacji:

a)umożliwia uczestnikom wymianę informacji na temat bieżących i planowanych działań w zakresie rozwoju zdolności i innowacji prowadzonych na szczeblu unijnym i krajowym, które mogą mieć znaczenie dla ram;

b)wspiera spójność, komplementarność i koordynację między działaniami w zakresie badań naukowych, innowacji i rozwoju zdolności prowadzonymi na podstawie niniejszego rozporządzenia a powiązanymi inicjatywami na szczeblu krajowym i unijnym;

c)wspiera zorganizowaną współpracę z podmiotami prywatnymi w zakresie rozwoju zdolności, testowania i innowacji istotnych dla kompetencji Europolu.

5.Grupa doradcza ds. innowacji odbywa regularne spotkania. Grupa nie posiada ona uprawnień decyzyjnych ani nie reprezentuje Rady Zarządzającej.

6.Europol zapewnia obsługę sekretariatu i wsparcie administracyjne.

7.Grupa doradcza ds. innowacji przyjmuje swój regulamin.

Rozdział V
Struktura organizacyjna Europolu

Artykuł 68

Struktura administracyjna i kierownicza Europolu

1.W skład struktury administracyjnej i kierowniczej Europolu wchodzą:

a)Rada Zarządzająca;

b)Zarząd;

c)Dyrektor Wykonawczy;

d)Zastępcy Dyrektora Wykonawczego, w przypadku gdy takie stanowiska są ustanawiane;

e)grupa sterująca ds. ICT i zarządzania informacjami;

f)grupa doradcza ds. ICT i zarządzania informacjami;

g)grupa doradcza ds. innowacji;

h)w stosownych przypadkach inne organy doradcze ustanowione przez Radę Zarządzającą zgodnie z art. 72;

i)ośrodki.

2.Członkowie struktury administracyjnej i kierowniczej Europolu nie mogą mieć żadnych interesów finansowych ani innych interesów, które mogłyby wpływać na ich bezstronność. Działają w interesie publicznym i wykonują swoje zadania w sposób niezależny, bezstronny i przejrzysty. Składają roczne deklaracje interesów zgodnie z przepisami wewnętrznymi przyjętymi przez Radę Zarządzającą. Europol corocznie podaje takie oświadczenia do publicznej wiadomości.

Sekcja 1
Rada Zarządzająca

Artykuł 69

Skład Rady Zarządzającej

1.W skład Rady Zarządzającej wchodzą: jeden przedstawiciel z każdego państwa członkowskiego oraz dwóch przedstawicieli Komisji; każdy przedstawiciel ma prawo głosu.

2.W skład Rady Zarządzającej wchodzą również:

a)jeden członek wyznaczony przez Parlament Europejski, który nie ma prawa głosu;

b)po jednym członku mianowanym przez każde z państw uczestniczących we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen, jeżeli jest to przewidziane i zgodne z odpowiednią umową międzynarodową, o której mowa w art. 93.

3.Każdy członek Rady Zarządzającej ma swojego zastępcę. Zastępca reprezentuje członka pod jego nieobecność.

4.Przy powoływaniu członków Rady Zarządzającej i ich zastępców bierze się pod uwagę ich wiedzę na temat współpracy organów ścigania w zakresie kompetencji Europolu, z uwzględnieniem ich umiejętności zarządczych, administracyjnych i budżetowych oraz wiedzy fachowej. Wszystkie strony reprezentowane w Radzie Zarządzającej dokładają starań w celu ograniczenia rotacji swoich przedstawicieli, aby zapewnić ciągłość prac Rady Zarządzającej. Wszystkie strony dążą do osiągnięcia równowagi pod względem liczby mężczyzn i kobiet w składzie Rady Zarządzającej.

5.Kadencja członków oraz ich zastępców trwa cztery lata. Kadencja może zostać przedłużona.

Artykuł 70

Przewodniczący Rady Zarządzającej

1.Rada Zarządzająca wybiera przewodniczącego i wiceprzewodniczącego spośród przedstawicieli trzech państw członkowskich, które wspólnie przygotowały osiemnastomiesięczny program prac Rady. Kadencja przewodniczącego i wiceprzewodniczącego trwa osiemnaście miesięcy, co odpowiada okresowi objętemu tym programem Rady. Jeżeli jednak w trakcie swojej kadencji przewodniczący lub wiceprzewodniczący przestaną być członkami Rady Zarządzającej, ich kadencja automatycznie wygasa z tym dniem.

2.Przewodniczący i wiceprzewodniczący wybierani są większością dwóch trzecich głosów członków Rady Zarządzającej mających prawo głosu.

3.Zastępca przewodniczącego zastępuje z urzędu przewodniczącego w przypadku, gdy nie jest on w stanie wykonywać swoich obowiązków.

Artykuł 71

Posiedzenia Rady Zarządzającej

1.Posiedzenia Rady Zarządzającej zwołuje przewodniczący.

Posiedzenia Rady Zarządzającej odbywają się co do zasady w siedzibie głównej Europolu.

2.Dyrektor Wykonawczy bierze udział w obradach bez prawa głosu.

3.Rada Zarządzająca zbiera się co najmniej dwa razy do roku na posiedzeniach zwyczajnych. Ponadto, Rada Zarządzająca zbiera się z inicjatywy swojego przewodniczącego, na wniosek Komisji lub na wniosek co najmniej jednej trzeciej swoich członków.

4.W stosownych przypadkach Rada Zarządzająca może odbywać wspólne posiedzenia z radami zarządzającymi Eurojustu, Fronteksu i CEPOL-u.

5.Rada Zarządzająca może zaprosić każdą osobę, której opinia może mieć znaczenie, do uczestnictwa w posiedzeniu jako obserwator.

6.Na dwa posiedzenia zwyczajne Rady Zarządzającej w ciągu roku zaprasza się dwóch przedstawicieli GWKP w charakterze obserwatorów bez prawa głosu w celu omówienia następujących kwestii, o znaczeniu politycznym:

a)rocznego skonsolidowanego sprawozdania dotyczącego działalności, o którym mowa w art. 72 ust. 2 lit. m) za poprzedni rok;

b)jednolitego dokumentu programowego, o którym mowa w art. 73, na kolejny rok i budżetu rocznego;

c)pisemnych pytań i odpowiedzi GWKP;

d)stosunków zewnętrznych i kwestii związanych z partnerstwem.

Rada Zarządzająca, wraz z przedstawicielami GWKP, może określić inne kwestie o znaczeniu politycznym, które należy omówić.

7.Członkowie Rady Zarządzającej oraz ich zastępcy mogą, z zastrzeżeniem postanowień regulaminu, korzystać podczas posiedzeń ze wsparcia doradców lub ekspertów.

8.Europol zapewnia Radzie Zarządzającej obsługę sekretariatu.

Artykuł 72

Funkcje Rady Zarządzającej

1.Rada Zarządzająca odpowiada za podejmowanie strategicznych decyzji dotyczących Europolu i wyznacza ogólne kierunki jego działalności.

2.Rada Zarządzająca:

a)przyjmuje, większością dwóch trzecich głosów członków z prawem głosu, roczny budżet Europolu oraz pełni inne funkcje związane z budżetem Europolu;

b)przyjmuje przepisy finansowe mające zastosowanie do Europolu;

c)na podstawie analizy potrzeb przyjmuje i regularnie aktualizuje plany komunikacji i rozpowszechniania informacji;

d)przyjmuje swój regulamin, w tym przepisy dotyczące zadań i funkcjonowania sekretariatu;

e)wykonuje – zgodnie z ust. 5 oraz w odniesieniu do pracowników Europolu – uprawnienia organu powołującego przyznane temu organowi w regulaminie pracowniczym oraz uprawnienia organu uprawnionego do zawierania umów o pracę przyznane w warunkach zatrudnienia innych pracowników („uprawnienia organu powołującego”);

f)przyjmuje przepisy wykonawcze w celu nadania skuteczności regulaminowi pracowniczemu i warunkom zatrudnienia innych pracowników zgodnie z art. 110 ust. 2 regulaminu pracowniczego;

g)powołuje większością dwóch trzecich głosów Dyrektora Wykonawczego i, w stosownych przypadkach, Zastępców Dyrektora Wykonawczego oraz, w stosownych przypadkach, podejmuje decyzję o przedłużeniu ich kadencji lub odwołaniu ich ze stanowiska;

h)określa strukturę organizacyjną Europolu i przyjmuje politykę kadrową Europolu, mając na uwadze należyte zarządzanie budżetem;

i)w stosownych przypadkach ustanawia organy doradcze, określa ich zakres zadań, skład i przepisy wykonawcze;

j)podejmuje decyzję, na wniosek Dyrektora Wykonawczego i z zastrzeżeniem uprzedniej zgody Komisji, w sprawie ustanowienia funkcji operacyjnych, technicznych lub administracyjnych, zdolności lub obiektów w państwach członkowskich innych niż przyjmujące państwo członkowskie, jeżeli jest to konieczne do wykonywania zadań Europolu;

k)zezwala na zawieranie uzgodnień roboczych;

l)uwzględniając opinię Komisji, przyjmuje jednolity dokument programowy Europolu większością dwóch trzecich głosów członków uprawnionych do głosowania;

m)określa kryteria oceny wyników Europolu i przyjmuje, większością dwóch trzecich głosów członków z prawem głosu, roczne skonsolidowane sprawozdanie dotyczące działalności Europolu oraz, do dnia 1 lipca następnego roku, przesyła je Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji, Trybunałowi Obrachunkowemu oraz parlamentom narodowym. Roczne skonsolidowane sprawozdanie dotyczące działalności jest podawane do wiadomości publicznej. Komisja przyjmuje akty wykonawcze ustanawiające wskaźniki sprawozdawczości w celu zapewnienia jednolitego podejścia do gromadzenia i przedstawiania przez Europol informacji dotyczących przestępstw naruszających interesy finansowe Unii;

n)przyjmuje przepisy, których celem jest zapobieganie konfliktom interesów i zarządzanie nimi, w odniesieniu do jego członków, w tym dotyczące ich deklaracji o braku konfliktu interesów;

o)wprowadza odpowiednie środki wspierające uznawanie umiejętności i doświadczenia zawodowego zdobytych w trakcie zatrudnienia w Europolu lub działań prowadzonych na jego rzecz, w tym przez opracowanie wspólnych ram kompetencji we współpracy z CEPOL-em;

p)monitoruje strategiczne priorytety i cele Europolu odzwierciedlone w kryteriach oceny, o których mowa w lit. m), oraz zapewnia odpowiednie działania następcze w związku z wyzwaniami operacyjnymi, technologicznymi i organizacyjnymi mającymi wpływ na realizację zadań Europolu;

q)nadzoruje wykonywanie zadań przez Dyrektora Wykonawczego, w tym wykonywanie decyzji Rady Zarządzającej oraz skuteczne wykonywanie uprawnień powierzonych Dyrektorowi Wykonawczemu na mocy niniejszego rozporządzenia;

r)powołuje inspektora ochrony danych, który jest funkcjonalnie niezależny w wykonywaniu swoich obowiązków;

s)powołuje księgowego, który jest funkcjonalnie niezależny w wykonywaniu swoich obowiązków;

t)ustanawia i nadzoruje niezależną jednostkę audytu wewnętrznego oraz zapewnia odpowiednie działania następcze w związku z zaleceniami wynikającymi z ocen sprawozdań z audytu wewnętrznego lub zewnętrznego oraz postępowań przygotowawczych przeprowadzonych przez Prokuraturę Europejską, Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) i EIOD;

u)przyjmuje wytyczne dotyczące przetwarzania informacji przez Europol zgodnie z art. 32, po zasięgnięciu opinii EIOD;

v)przyjmuje przepisy wykonawcze dotyczące ośrodków zgodnie z art. 13–19 oraz regularnie ocenia ich funkcjonowanie i w razie potrzeby dostosowuje je w świetle potrzeb operacyjnych i zmieniających się zagrożeń bezpieczeństwa;

w)powołuje urzędnika ds. praw podstawowych, który jest funkcjonalnie niezależny w wykonywaniu swoich obowiązków;

x)określa kryteria, na podstawie których Europol może sporządzać wnioski dotyczące ewentualnego wprowadzania wpisów informacyjnych do SIS.

3.W przypadku gdy Rada Zarządzająca uzna to za niezbędne do wykonania zadań Europolu, może zaproponować Radzie, by zwróciła uwagę Komisji na potrzebę wydania decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony, o której to decyzji mowa w art. 94a rozporządzenia (UE) 2018/1725, lub zalecenia w sprawie decyzji upoważniającej do podjęcia negocjacji w celu zawarcia umowy międzynarodowej, o której to umowie mowa w art. 94b ust. 2 rozporządzenia (UE) 2018/1725.

4.Jeżeli co najmniej jedna trzecia członków Rady Zarządzającej stwierdzi potrzebę podjęcia przez Europol działań w konkretnym obszarze wchodzącym w zakres jego kompetencji, Rada Zarządzająca zwraca się do Dyrektora Wykonawczego o zaproponowanie odpowiednich środków.

5.Zgodnie z art. 110 ust. 2 regulaminu pracowniczego Rada Zarządzająca przyjmuje – na podstawie art. 2 ust. 1 regulaminu pracowniczego i art. 6 warunków zatrudnienia innych pracowników – decyzję przekazującą odpowiednie uprawnienia organu powołującego Dyrektorowi Wykonawczemu i określającą warunki, na jakich można zawiesić takie przekazanie uprawnień. Dyrektor Wykonawczy jest uprawniony do dalszego przekazywania tych uprawnień.

6.Jeżeli wymagają tego szczególne okoliczności, Rada Zarządzająca może – w drodze decyzji – tymczasowo zawiesić przekazanie uprawnień organu powołującego Dyrektorowi Wykonawczemu i dalsze przekazanie takich uprawnień przez Dyrektora Wykonawczego oraz wykonywać je samodzielnie lub przekazać je jednemu ze swoich członków lub pracownikowi innemu niż Dyrektor Wykonawczy.

7.Rada Zarządzająca może przekazać Zarządowi, o którym mowa w art. 75, niektóre zadania, z wyjątkiem tych, które wymagają większości dwóch trzecich głosów Rady Zarządzającej, oraz przyjmuje przepisy wewnętrzne regulujące jego zadania, skład i funkcjonowanie.

Artykuł 73

Programy roczne i wieloletnie

1.Do końca każdego roku Rada Zarządzająca przyjmuje jednolity dokument programowy zawierający program wieloletni i roczny program prac Europolu w oparciu o projekt przedstawiony przez Dyrektora Wykonawczego z uwzględnieniem opinii Komisji, a w przypadku programu wieloletniego – po zasięgnięciu opinii grupy ds. wspólnej kontroli parlamentarnej (GWKP) utworzonej wspólnie przez Parlament Europejski i parlamenty narodowe.

W przypadku gdy Komisja wyda negatywną opinię z powodów dotyczących zgodności z prawem Unii, spójności z celami polityki Unii lub należytego zarządzania finansami, Rada Zarządzająca dokonuje przeglądu projektu jednolitego dokumentu programowego przed jego przyjęciem, aby zapewnić zgodność z prawem Unii, spójność z celami polityki Unii i należyte zarządzanie finansami.

Jeżeli Rada Zarządzająca podejmie decyzję o nieuwzględnianiu żadnej ze spraw podniesionych przez GWKP zgodnie z art. 71 ust. 6 lit. c), przedstawia szczegółowe uzasadnienie tej decyzji.

Po przyjęciu jednolitego dokumentu programowego Rada Zarządzająca przekazuje go Radzie, Komisji i GWKP.

2.W programie wieloletnim określa się ogólny program strategiczny, w tym cele, oczekiwane wyniki i wskaźniki skuteczności. Określa się w nim również planowanie zasobów, w tym wieloletni budżet i plan zatrudnienia, z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia odpowiedniego zestawu umiejętności i wiedzy fachowej niezbędnych do wykonywania zadań Europolu. Obejmuje on strategię dotyczącą stosunków z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi oraz planowane działania Europolu w dziedzinie badań naukowych i innowacji.

Program wieloletni jest realizowany poprzez roczne programy prac i w stosownych przypadkach jest aktualizowany w następstwie rezultatów ocen zewnętrznych i wewnętrznych. Wnioski z tych ocen powinny w stosownych przypadkach znaleźć również odzwierciedlenie w rocznym programie prac na kolejny rok.

3.Roczny program prac określa szczegółowe cele, oczekiwane wyniki oraz wskaźniki skuteczności. Zawiera również opis działań, które mają być finansowane, oraz określa zasoby finansowe i ludzkie przydzielone do każdego działania zgodnie z zasadami budżetowania zadaniowego i zarządzania kosztami działań. Roczny program prac jest spójny z programem wieloletnim. Jednoznacznie określa on zadania, które zostały dodane, zmienione lub skreślone w stosunku do poprzedniego roku budżetowego.

4.W przypadku gdy po przyjęciu rocznego programu prac Europolowi powierza się nowe zadanie, Rada Zarządzająca dokonuje zmiany rocznego programu prac.

5.Wszelkie istotne zmiany rocznego programu prac, zwłaszcza zmiany prowadzące do realokacji zasobów budżetowych wynoszącej ponad 2 % rocznego budżetu, przyjmowane są zgodne z tą samą procedurą, która ma zastosowanie do przyjęcia pierwotnego rocznego programu prac. Rada Zarządzająca może przekazać Dyrektorowi Wykonawczemu uprawnienia do dokonywania mniej istotnych zmian w rocznym programie prac.

Artykuł 74

Zasady głosowania Rady Zarządzającej

1.Nie naruszając przepisów art. 70 ust. 2, art. 72 ust. 2 lit. a), g), l) i m), art. 76 ust. 7 i art. 126 ust. 2, Rada Zarządzająca podejmuje decyzje większością głosów swoich członków z prawem głosu.

2.W przypadku gdy Komisja wyrazi poważne wątpliwości co do projektu decyzji przedstawionego Radzie Zarządzającej w sprawach odnoszących się do rozporządzenia delegowanego (UE) 2019/715, regulaminu pracowniczego i warunków zatrudnienia innych pracowników, Rada Zarządzająca odracza przyjęcie danej decyzji. W terminie 15 dni od dnia, w którym Komisja wyrazi poważne wątpliwości co do projektu decyzji przedstawionego Radzie Zarządzającej, Rada Zarządzająca ponownie rozpatruje tę decyzję i przyjmuje ją z ewentualnymi poprawkami w drugim czytaniu większością dwóch trzecich głosów członków z prawem głosu, włącznie z przedstawicielami Komisji, albo większością czterech piątych głosów przedstawicieli państw członkowskich.

3.Każdy członek z prawem głosu ma jeden głos. W przypadku nieobecności członka z prawem głosu jego zastępca jest uprawniony do wykonywania jego prawa głosu.

4.Przewodniczący bierze udział w głosowaniu.

5.Dyrektor Wykonawczy nie bierze udziału w głosowaniu.

6.Bardziej szczegółowe zasady głosowania, zwłaszcza okoliczności, w których jeden członek Rady Zarządzającej może działać w imieniu innego członka, określone są w regulaminie Rady Zarządzającej.

Sekcja 3
Zarząd

Artykuł 75

Zarząd

1.Rada Zarządzająca jest wspierana przez Zarząd.

2.Zarząd:

a)przygotowuje decyzje, które mają zostać przyjęte przez Radę Zarządzającą, i monitoruje wdrażanie przyjętych przez nią decyzji, bez uszczerbku dla obowiązków Dyrektora Wykonawczego;

b)dokonuje przeglądu projektu budżetu rocznego i projektu rocznego skonsolidowanego sprawozdania dotyczącego działalności oraz nadzoruje przygotowanie i realizację programów rocznych i wieloletnich;

c)monitoruje wykonanie budżetu Europolu i przygotowuje decyzje finansowe i budżetowe, które mają zostać przyjęte przez Radę Zarządzającą;

d)przyjmuje wewnętrzną strategię zwalczania nadużyć finansowych, proporcjonalną do ryzyka nadużyć finansowych;

e)zapewnia, wraz z Radą Zarządzającą, odpowiednie działania następcze w odniesieniu do ustaleń i zaleceń wynikających ze sprawozdań z audytu wewnętrznego lub zewnętrznego oraz ocen, wyników dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz wyników, w tym orzeczeń sądowych, postępowań przygotowawczych prowadzonych przez Prokuraturę Europejską, zgodnie z mającym zastosowanie prawem Unii;

f)bez uszczerbku dla obowiązków Dyrektora Wykonawczego służy mu pomocą i doradztwem w zakresie wykonywania decyzji Rady Zarządzającej, mając na uwadze wzmocnienie nadzoru nad zarządzaniem administracyjnym i budżetowym.

3.W stosownych przypadkach, ze względu na pilny charakter sprawy, Zarząd może przyjmować w imieniu Rady Zarządzającej decyzje tymczasowe, w szczególności w sprawach dotyczących zarządzania administracyjnego i zarządzania budżetem, w tym zawieszenia przekazania uprawnień organu powołującego. Decyzje takie przedkłada się Radzie Zarządzającej do zatwierdzenia na jej następnym posiedzeniu.

4.W skład Zarządu wchodzą: Przewodniczący Rady Zarządzającej, jeden przedstawiciel Komisji w Radzie Zarządzającej i trzech innych członków mianowanych przez Radę Zarządzającą spośród jej członków z prawem głosu. Przewodniczący Rady Zarządzającej jest również przewodniczącym Zarządu. Dyrektor Wykonawczy bierze udział w posiedzeniach Zarządu, ale nie przysługuje mu prawo głosu.

5.Kadencja członków Zarządu trwa cztery lata. Kadencja członków Zarządu kończy się wraz z zakończeniem ich członkostwa w Radzie Zarządzającej.

6.Zarząd odbywa co najmniej jedno posiedzenie zwyczajne co trzy miesiące. Ponadto zbiera się z inicjatywy przewodniczącego lub na wniosek członków.

7.Zarząd może również zapraszać w charakterze obserwatorów, bez prawa głosu, innych uczestników w odniesieniu do konkretnych punktów porządku obrad.

Sekcja 4

Dyrektor Wykonawczy

Artykuł 76

Powołanie, odwołanie i przedłużenie kadencji

1.Dyrektor Wykonawczy zatrudniany jest w Europolu jako pracownik zatrudniony na czas określony na podstawie art. 2 lit. a) warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej.

2.Dyrektor Wykonawczy jest powoływany przez Radę Zarządzającą na podstawie listy kandydatów zaproponowanych przez Komisję. Przy zawarciu umowy z Dyrektorem Wykonawczym Europol jest reprezentowany przez Przewodniczącego Rady Zarządzającej.

3.Kadencja Dyrektora Wykonawczego trwa pięć lat. W odpowiednim czasie przed upływem tego okresu Komisja przeprowadza ocenę, w której uwzględnia się wyniki oceny pracy Dyrektora Wykonawczego oraz przyszłe zadania i wyzwania stojące przed Europolem.

4.Rada Zarządzająca, działając na wniosek Komisji, w którym uwzględniono ocenę wspomnianą w ust. 3, może jednokrotnie przedłużyć kadencję Dyrektora Wykonawczego na okres nie dłuższy niż pięć lat.

5.Dyrektor Wykonawczy, którego kadencję przedłużono, nie bierze udziału w kolejnym postępowaniu rekrutacyjnym na to samo stanowisko pod koniec całego okresu urzędowania.

6.Dyrektor Wykonawczy może zostać odwołany ze stanowiska jedynie decyzją Rady Zarządzającej działającej na wniosek Komisji.

7.Rada Zarządzająca podejmuje decyzje w sprawie powołania, przedłużenia kadencji lub odwołania ze stanowiska Dyrektora Wykonawczego lub Zastępcy lub Zastępców Dyrektora Wykonawczego większością dwóch trzecich głosów swoich członków z prawem głosu.

8.W przypadku wakatu, o ile Rada Zarządzająca nie zdecyduje, który Zastępca Dyrektora Wykonawczego przejmie wykonywanie zadań i obowiązków Dyrektora Wykonawczego do czasu mianowania nowego Dyrektora Wykonawczego, funkcję tę pełni Zastępca Dyrektora Wykonawczego na najwyższym szczeblu zaszeregowania.

Artykuł 77

Zadania i zakres obowiązków Dyrektora Wykonawczego

1.Dyrektor Wykonawczy odpowiada za zarządzanie Europolem. Dyrektor Wykonawczy odpowiada przed Radą Zarządzającą.

2.Na wezwanie Parlamentu Europejskiego, GWKP i Rady Dyrektor Wykonawczy informuje je wynikach działalności Europolu i jego zadaniach.

3.Dyrektor Wykonawczy jest prawnym przedstawicielem Europolu.

4.Dyrektor Wykonawczy odpowiada za realizację zadań powierzonych Europolowi na mocy niniejszego rozporządzenia. Dyrektor Wykonawczy odpowiada w szczególności za:

a)zapewnianie bieżącego administrowania Europolem;

b)proponowanie Radzie Zarządzającej ustanowienia funkcji lub zdolności operacyjnych, technicznych lub administracyjnych zlokalizowanych w państwach członkowskich innych niż przyjmujące państwo członkowskie, jeżeli jest to konieczne do wykonywania zadań Europolu;

c)określanie priorytetów operacyjnych, luk w zdolnościach i pojawiających się zagrożeń bezpieczeństwa istotnych dla kompetencji Europolu oraz proponowanie Radzie Zarządzającej odpowiednich środków operacyjnych, technologicznych lub organizacyjnych;

d)zapewnianie zgodności z przepisami finansowymi Europolu;

e)opracowanie projektu jednolitego dokumentu programowego oraz przedłożenie go Radzie Zarządzającej po konsultacji z Komisją;

f)przygotowanie rocznego skonsolidowanego sprawozdania dotyczącego działalności Europolu i przedstawianie go Radzie Zarządzającej do oceny i przyjęcia;

g)zapewnianie ochrony interesów finansowych Unii poprzez stosowanie środków zapobiegających nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkiej innej nielegalnej działalności, bez uszczerbku dla kompetencji OLAF-u i EPPO w zakresie prowadzenia dochodzeń, poprzez skuteczne kontrole oraz – w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości – odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych, a także, w stosownych przypadkach, nakładanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar administracyjnych i kar pieniężnych;

h)zgłaszanie Prokuraturze Europejskiej wszelkich czynów zabronionych zgodnie z art. 24 rozporządzenia (UE) 2017/1939, w odniesieniu do których Prokuratura Europejska mogłaby wykonywać swoją właściwość, oraz przekazywanie zgłoszeń OLAF-owi zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 883/2013;

i)opracowywanie planu działania w następstwie wniosków z wewnętrznych lub zewnętrznych sprawozdań z kontroli i ocen oraz sprawozdań i zaleceń z postępowań wyjaśniających przeprowadzanych przez Prokuraturę Europejską, OLAF i EIOD oraz regularne składanie Radzie Zarządzającej sprawozdań z postępu prac i informowanie Komisji, w stosownych przypadkach i bez zbędnej zwłoki, o istotnych ustaleniach i środkach wprowadzonych w odpowiedzi;

j)przygotowanie projektu przepisów finansowych mających zastosowanie do agencji;

k)sporządzanie projektu preliminarza dochodów i wydatków agencji oraz realizację jej budżetu zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami i budżetowania opartego na wynikach;

l)opracowanie projektu odpowiednich przepisów wykonawczych do regulaminu pracowniczego i do warunków zatrudnienia innych pracowników zgodnie z art. 110 regulaminu pracowniczego;

m)opracowanie projektu przepisów wewnętrznych dotyczących zapobiegania konfliktom interesów i zarządzania nimi w odniesieniu do członków Rady Zarządzającej i przedstawienie go do przyjęcia Radzie Zarządzającej;

n)promowanie różnorodności i zapewnianie równowagi płci w zakresie rekrutacji pracowników agencji;

o)regularne informowanie Rady Zarządzającej o współpracy z instytucjami, organami, przedstawicielstwami i agencjami Unii, w tym o przygotowywaniu i zawieraniu uzgodnień roboczych oraz o kwestiach operacyjnych z nimi związanych, a także, w stosownych przypadkach, przedkładanie Radzie Zarządzającej propozycji działań następczych;

p)regularne informowanie Rady Zarządzającej o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, w tym o przygotowywaniu i zawieraniu uzgodnień roboczych z organami państw trzecich i organizacjami międzynarodowymi;

q)regularne informowanie Rady Zarządzającej o stosowaniu rozporządzenia (UE) 2018/1725 w odniesieniu do przekazywania danych osobowych i związanych z tym względów operacyjnych;

r)regularne informowanie Rady Zarządzającej o uzgodnieniach roboczych zawartych z podmiotami prywatnymi, w tym o ich znaczeniu strategicznym, wpływie operacyjnym i wszelkich powiązanych zagrożeniach;

s)wykonywanie innych zadań zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Artykuł 78

Zastępcy Dyrektora Wykonawczego

1.Dyrektor Wykonawczy może być wspierany przez zastępcę lub zastępców. Dyrektor Wykonawczy określa ich zadania.

2.Do Zastępców Dyrektora Wykonawczego ma zastosowanie art. 77. Mianowanie zastępców, przedłużanie ich kadencji lub odwołanie ich ze stanowiska jest wcześniej konsultowane z Dyrektorem Wykonawczym.

Rozdział VI
Stosunki z podmiotami Unii

Artykuł 79

Przepisy wspólne

1.Europol może nawiązywać i utrzymywać współpracę z organami i jednostkami organizacyjnymi Unii zgodnie z zadaniami powierzonymi Europolowi oraz tym organom i jednostkom organizacyjnym, a także dąży do zapewnienia synergii w wykonywaniu ich odpowiednich zadań. Europol nawiązuje i utrzymuje bliskie stosunki z organami i jednostkami organizacyjnymi Unii na mocy art. 81–90, które to stosunki nie ograniczają się do dziedzin, o których mowa w tych artykułach.

Europol może również nawiązywać i utrzymywać współpracę z instytucjami i misjami Unii ustanowionymi na podstawie Traktatów zgodnie z zadaniami powierzonymi Europolowi oraz tym instytucjom i przedstawicielstwom.

2.Współpraca Europolu z organami i jednostkami organizacyjnymi Unii na podstawie niniejszego rozdziału ma w szczególności na celu zwiększenie ogólnej skuteczności reagowania Unii na formy przestępczości wymienione w załączniku I, w szczególności przez dążenie do zapewnienia komplementarności oraz, w miarę możliwości, poprawy koordynacji i unikania powielania działań, w tym przez:

a)wymianę informacji zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym rozporządzeniu;

b)działalność operacyjną;

c)działania strategiczne i analityczne;

d)wymianę wiedzy specjalistycznej i fachowej;

e)działania szkoleniowe;

f)rozwój zdolności, w tym przez badania naukowe i innowacje oraz wspólne zamówienia;

g)koordynację działań, w stosownych przypadkach, w odniesieniu do państw trzecich i organizacji międzynarodowych;

h)koordynację działań na rzecz wdrożenia odpowiednich strategii i priorytetów politycznych Unii.

3.Współpraca, o której mowa w ust. 1 i 2, odbywa się w ramach uzgodnień roboczych zawartych z podmiotami, o których mowa w ust. 1. Takie uzgodnienia robocze nie mogą zezwalać na wymianę danych osobowych i nie wiążą Unii ani jej państw członkowskich.

Uzgodnienia robocze zawarte z organami i jednostkami organizacyjnymi Unii ustanowionymi w ramach TFUE podlegają uprzedniemu zatwierdzeniu przez Komisję, z wyjątkiem uzgodnień roboczych, o których mowa w art. 81. Te uzgodnienia robocze podlegają regularnemu przeglądowi w zależności od rozwoju potrzeb operacyjnych, z własnej inicjatywy Europolu i danej instytucji, danego organu, przedstawicielstwa lub danej jednostki organizacyjnej Unii lub na wniosek Komisji, z wyjątkiem uzgodnień roboczych, o których mowa w art. 81.

Wszelkie uzgodnienia robocze zawarte przez Europol z instytucją, organem, przedstawicielstwem lub jednostką organizacyjną Unii przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia podlegają przeglądowi po dacie rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia.

4.Dyrektor Wykonawczy informuje Radę Zarządzającą o wszelkiej regularnej współpracy, którą Europol zamierza ustanowić i utrzymywać zgodnie z ust. 1, 2 i 3, oraz o rozwoju takiej współpracy po jej ustanowieniu.

5.Z zastrzeżeniem wszelkich ograniczeń na podstawie art. 33 ust. 2 i przepisów mających zastosowanie na podstawie art. 129 Europol może prowadzić bezpośrednią wymianę wszelkich informacji, z wyjątkiem danych osobowych, z instytucją, organem, przedstawicielstwem lub jednostką organizacyjną Unii, w zakresie, w jakim taka wymiana jest istotna dla wykonywania zadań Europolu lub zadań instytucji, organu, misji lub jednostki organizacyjnej Unii.

6.Z zastrzeżeniem wszelkich ograniczeń wskazanych na podstawie art. 33 ust. 2 lub 3 oraz przepisów mających zastosowanie na podstawie art. 129 Europol może przekazywać dane osobowe podmiotom, o których mowa w ust. 1, w zakresie, w jakim takie przekazanie jest niezbędne i proporcjonalne do właściwego wykonywania zadań tego podmiotu. Dane osobowe przekazane przez Europol podmiotom, o których mowa w ust. 1, mogą być przetwarzane w innym celu wyłącznie za zgodą Europolu i jeżeli jest to zgodne z pierwotnym celem, dla którego dane zostały zebrane i przekazane przez Europol. Jeżeli dane, które mają zostać przekazane, zostały udostępnione przez państwo członkowskie lub instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii i spełnione są warunki określone w art. 81 ust. 3 i 4, Europol udostępnia Prokuraturze Europejskiej dane osobowe i inne istotne informacje niezależnie od wszelkich ograniczeń wskazanych na podstawie art. 33 ust. 2 lub 3.

7.Europol może otrzymywać i przetwarzać dane osobowe od instytucji, organów, przedstawicielstw i jednostek organizacyjnych Unii w zakresie, w jakim jest to niezbędne i proporcjonalne do właściwego wykonywania jego zadań. Wszelkie informacje, które w sposób ewidentny zostały uzyskane z oczywistym naruszeniem praw człowieka, nie mogą być przetwarzane.

8.W przypadku gdy instytucja, organ, przedstawicielstwo lub jednostka organizacyjna Unii otrzymały dane osobowe od Europolu, wtórne przesyłanie lub przekazywanie takich danych jest zakazane, o ile Europol nie udzielił na to uprzednio wyraźnej zgody.

9.Europol zapewnia prowadzenie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem szczegółowej ewidencji wszystkich operacji przesłania lub przekazania danych osobowych wraz z uzasadnieniami tych operacji.

Artykuł 80

Wspólne przepisy dotyczące pośredniej wymiany informacji na podstawie systemu trafieniowego (figuruje/nie figuruje)

1.Europol wdraża wszelkie właściwe środki w celu zapewnienia innym organom i jednostkom organizacyjnym Unii pośredniego dostępu – w przypadku gdy taki dostęp jest przewidziany w prawie Unii – do informacji będących w posiadaniu Europolu, na warunkach wzajemności, za pomocą automatycznego systemu trafieniowego (figuruje/nie figuruje) działającego w oparciu o przeszukiwanie na bieżąco aktualizowanych indeksów.

2.Pośredni dostęp do informacji na podstawie akapitu pierwszego nie ma wpływu na żadne ograniczenia wskazane przez państwa członkowskie, instytucje, organy, przedstawicielstwa i jednostki organizacyjne Unii, państwa trzecie lub organizacje międzynarodowe przekazujące informacje, zgodnie z art. 33 ust. 2.

3.W przypadku trafienia Europol wszczyna procedurę, za pomocą której informacje, które wygenerowały trafienie, mają zostać przekazane organowi lub jednostce organizacyjnej Unii przeprowadzającym przeszukanie, o których mowa w ust. 1, zgodnie z ograniczeniami określonymi przez podmiot dostarczający informacje na podstawie niniejszego rozporządzenia. W przypadku trafienia odnoszącego się do informacji, które podlegają ograniczeniom wskazanym na podstawie art. 33 ust. 2, zautomatyzowany system trafieniowy (figuruje/nie figuruje), o którym mowa w ust. 1, nie powiadamia o tym trafieniu organu ani jednostki organizacyjnej Unii przeprowadzających przeszukanie. W takim przypadku Europol niezwłocznie kontaktuje się z podmiotem dostarczającym informacje, aby dowiedzieć się, czy informacje, które wygenerowały trafienie, mogą zostać udostępnione organowi lub jednostce organizacyjnej Unii przeprowadzającym przeszukanie. Jeżeli podmiot dostarczający informacje zniesie te ograniczenia, Europol przekazuje informacje, które wygenerowały trafienie, organowi lub jednostce organizacyjnej Unii przeprowadzającym przeszukanie. Jeżeli podmiot dostarczający informacje utrzymuje te ograniczenia, Europol przestrzega tych ograniczeń i nie przekazuje informacji, które wygenerowały trafienie, organowi lub jednostce organizacyjnej Unii przeprowadzającym przeszukanie.

4.Przeszukiwanie informacji zgodnie z ust. 1 i 2 przeprowadza się wyłącznie w celu ustalenia, czy informacje dostępne w innym organie lub jednostce organizacyjnej Unii odpowiadają informacjom przetwarzanym w Europolu do celów art. 32 ust. 2 lit. a), b) i c).

5.Zachowując zautomatyzowany charakter systemu trafieniowego (figuruje/nie figuruje), Europol zezwala na przeszukanie zgodnie z ust. 1 i 2 wyłącznie osobom wyznaczonym przez inne organy lub jednostki organizacyjne Unii jako upoważnione do przeprowadzenia takiego przeszukania.

6.Na warunkach wzajemności, o których mowa w akapicie pierwszym, Europol, w granicach swoich kompetencji, ma pośredni dostęp, w oparciu o zautomatyzowany system trafieniowy (figuruje/nie figuruje), do informacji przekazywanych organom i jednostkom organizacyjnym Unii, z zastrzeżeniem warunków określonych w prawie Unii.

7.Taki dostęp nie ma wpływu na żadne ograniczenia wskazane przez państwo członkowskie, instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii, państwo trzecie lub organizację międzynarodową, które przekazały te informacje.

8.Europol oraz inne organy i jednostki organizacyjne Unii informują się nawzajem, jeżeli w wyniku trafienia zgodnie z ust. 1 i 3 pojawią się przesłanki, że dane mogą być nieprawidłowe lub sprzeczne z innymi danymi.

9.Jeżeli jest to konieczne do wdrożenia systemu trafieniowego (figuruje/nie figuruje), o którym mowa w ust. 1–8, procedurę techniczną, w tym zbiory danych, które należy uwzględnić w indeksach, a także wymogi dotyczące wyników i dostępności, określa się w drodze aktów wykonawczych przyjmowanych zgodnie z art. 138.

Artykuł 81

Stosunki z Prokuraturą Europejską

1.Europol nawiązuje i utrzymuje bliskie stosunki z Prokuraturą Europejską na podstawie uzgodnienia roboczego określającego warunki ich współpracy. Uzgodnienie robocze podlega regularnemu przeglądowi.

2.Na wniosek Prokuratury Europejskiej zgodnie z art. 102 rozporządzenia (UE) 2017/1939 Europol wspiera postępowania przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę Europejską, w szczególności przez dostarczanie wszelkich informacji będących w posiadaniu Europolu i związanych z przestępstwami objętymi kompetencjami Prokuratury Europejskiej oraz przez zapewnianie wsparcia operacyjnego, o które wnioskowano, na potrzeby wykonywania zadań Prokuratury Europejskiej.

3.W celu zapewnienia Prokuraturze Europejskiej informacji i wsparcia, o których mowa w akapicie pierwszym, Europol zapewnia wprowadzenie niezbędnych rozwiązań organizacyjnych, w tym przydzielenie specjalnych zasobów ludzkich.

4.Aby zapewnić dostarczanie niezbędnych informacji na mocy ust. 2 niniejszego artykułu przez Europol Prokuraturze Europejskiej, Europol umożliwia Prokuraturze Europejskiej pośredni dostęp, w oparciu o zautomatyzowany system trafieniowy (figuruje/nie figuruje), do danych dotyczących przestępstw objętych kompetencjami Prokuratury Europejskiej, przechowywanych do celów, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. a), b) i c). W przypadku trafienia ten system trafieniowy (figuruje/nie figuruje) powiadamia Europol i podmiot dostarczający informacje, o którym mowa w art. 33 ust. 1.

5.Zgodnie z art. 43 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2017/1939 w przypadku trafienia Europol udostępnia Prokuraturze Europejskiej informacje, które doprowadziły do trafienia, w zakresie, w jakim dotyczą one przestępstw wchodzą w zakres właściwości Prokuratury Europejskiej, oraz powiadamia podmiot dostarczający informacje.

6.Zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2017/1939 Europol bez zbędnej zwłoki informuje Prokuraturę Europejską o każdym czynie zabronionym, w odniesieniu do którego mogłaby ona wykonywać swoją właściwość, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939.

7.Jeżeli Europol informuje Prokuraturę Europejską zgodnie z akapitem pierwszym, powiadamia on niezwłocznie właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich.

8.Europol może przeprowadzać wspólną analizę operacyjną z Prokuraturą Europejską.

9.W przypadku gdy Europol otrzyma od Prokuratury Europejskiej informacje na temat form przestępczości niepodlegających kompetencjom Prokuratury Europejskiej i podlegających kompetencjom Europolu, Europol przetwarza i analizuje takie informacje oraz, w stosownych przypadkach, przekazuje je właściwym organom państw członkowskich zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Artykuł 82

Stosunki z Eurojustem

1.Jeżeli podczas działań Europolu, w tym na dowolnym etapie prac operacyjnej grupy zadaniowej, Europol lub państwo członkowskie stwierdzą potrzebę skutecznego przekazania sprawy organom sądowym w granicach uprawnień Eurojustu, Europol bez zbędnej zwłoki powiadamia o tym fakcie Eurojust i każde zainteresowane państwo członkowskie. Europol wszczyna procedurę wymiany odpowiednich informacji zgodnie z decyzją państwa członkowskiego przekazującego informacje. W takim przypadku Eurojust konsultuje się z Europolem.

2.Europol i Eurojust mogą uzgodnić ustanowienie wspólnych platform operacyjnych i innych form zorganizowanej współpracy w celu wspierania właściwych organów państw członkowskich w określonych obszarach przestępczości, które wchodzą w zakres ich odpowiednich kompetencji. Może to obejmować wspólną analizę operacyjną.

3.Europol współpracuje z Eurojustem, w granicach ich odpowiednich uprawnień, we wspieraniu właściwych organów państw członkowskich w kontekście dochodzeń cyfrowych i dostępu do danych, a w szczególności działa jako centrum wiedzy na potrzeby doradztwa, pomocy i budowania zdolności w zakresie transgranicznego dostępu do elektronicznego materiału dowodowego.

4.Europol wspiera Eurojust, w granicach ich odpowiednich uprawnień, w odniesieniu do najpoważniejszych zbrodni wagi międzynarodowej.

Artykuł 83

Stosunki z OLAF-em

Jeżeli podczas prowadzonych przez Europol działań związanych z przetwarzaniem informacji w ramach konkretnego postępowania przygotowawczego lub procesu odzyskiwania mienia Europol lub dane państwo członkowskie stwierdzi potrzebę koordynacji, współpracy lub wsparcia zgodnie z zakresem działania OLAF-u, Europol powiadamia o tym OLAF oraz wszczyna procedurę wymiany właściwych informacji, zgodnie z decyzją państwa członkowskiego dostarczającego informacje. W takim przypadku OLAF konsultuje się z Europolem.

Artykuł 84

Stosunki z Urzędem ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu (AMLA)

1.Stosunki Europolu z AMLA mają w szczególności na celu wspieranie jednostek analityki finansowej (FIU) w kontekście wspólnej analizy przeprowadzanej na podstawie art. 32 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1640 74 i art. 40 rozporządzenia (UE) 2024/1620.

2.Do celów art. 41 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2024/1620 Europol otrzymuje, przetwarza i analizuje wyniki wspólnych analiz i wszelkie dodatkowe informacje zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Artykuł 85

Stosunki z Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex)

Europol współpracuje z Fronteksem, w szczególności w zakresie:

a)identyfikowania transgranicznych przemieszczeń wysokiego ryzyka i powiązanej działalności przestępczej, w tym przez analizę informacji o podróży zawartych w unijnych wielkoskalowych systemach informatycznych, i w tym celu Europol porównuje takie dane z informacjami, które posiada zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, i przekazuje Fronteksowi odpowiednie wskaźniki ryzyka;

b)realizowania działań prowadzonych na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/1356 i w ramach rozporządzenia (UE) 2019/1896, i w tym celu, Europol może, na wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego, oddelegować personel do wspierania odpraw z wykorzystaniem odpowiednich unijnych wielkoskalowych systemów informatycznych, zgodnie z art. 22 niniejszego rozporządzenia, w tym w kontekście działań prowadzonych na podstawie rozporządzenia (UE) 2019/1896 oraz poważnych wydarzeń międzynarodowych.

Artykuł 86

Stosunki z eu-LISA

1.Europol współpracuje z eu-LISA w obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania związanych z opracowywaniem, wdrażaniem i obsługiwaniem systemów informacyjnych i powiązanej infrastruktury łączności.

2.Współpraca między Europolem a eu-LISA, o której mowa w ust. 1, obejmuje między innymi, w stosownych przypadkach i zgodnie z ich odpowiednimi uprawnieniami:

a)udział w postępowaniach o udzielenie zamówienia, w tym w działaniach dotyczących wspólnych zamówień, umowach ramowych lub innych instrumentach udzielania zamówień na potrzeby nabycia robót budowlanych, dostaw lub usług, lub korzystanie z takich postępowań;

b)współdzielenie, ponowne wykorzystywanie lub dostosowywanie komponentów technicznych, narzędzi, usług lub elementów składowych opracowanych lub obsługiwanych przez którąkolwiek z agencji;

c)zapewnianie wsparcia technicznego, wiedzy fachowej lub usług, w tym w dziedzinie rozwoju, testowania, utrzymania i bezpieczeństwa systemów;

d)tworzenie wspólnych zespołów projektowych oraz wymianę pracowników, wiedzy fachowej i innych zasobów niezbędnych do realizacji wspólnych projektów i działań technicznych.

3.W celu opracowywania i utrzymywania usług, narzędzi i aplikacji utworzonych, hostowanych lub zarządzanych przez Europol zwraca się on do eu-LISA o dostarczenie mu oraz, w stosownych przypadkach, właściwym organom państw członkowskich, certyfikatów klucza publicznego wydanych przez centrum certyfikacji eu-LISA

4.Współpraca na podstawie ust. 1, 2 i 3 odbywa się w ramach uzgodnień roboczych określających praktyczne zasady, w tym aspekty finansowe, ustalenia dotyczące zarządzania, ustalenia dotyczące wymiany i czasowego przydzielenia pracowników, a także ustanawiania i funkcjonowania wspólnych zespołów projektowych.

5.Ust. 1–4 nie mają wpływu na obowiązki Europolu w zakresie opracowywania i eksploatacji własnych systemów informacyjnych.

Artykuł 87

Stosunki z Agencją Unii Europejskiej ds. Narkotyków

Współpraca Europolu z Agencją Unii Europejskiej ds. Narkotyków, ustanowioną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1322 75 , dotyczy w szczególności gromadzenia danych i monitorowania tendencji w zakresie podaży narkotyków, w tym nielegalnej produkcji i handlu oraz innych powiązanych przestępstw, wykorzystywania nowych technologii oraz nowych substancji psychoaktywnych.

Artykuł 88

Stosunki z Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA)

Współpraca Europolu z FRA wspiera Europol w zapewnianiu pełnego poszanowania podstawowych praw i wolności zapisanych w Karcie przy wykonywaniu jego różnych zadań. Obejmuje to w szczególności obszary działalności Europolu, które mogą mieć szczególny wpływ na prawa osób, w tym osób wymagających szczególnego traktowania, takich jak dzieci.

Artykuł 89

Stosunki z Urzędem UE ds. Celnych

Współpraca Europolu z Urzędem UE ds. Celnych ustanowionym rozporządzeniem […] ma na celu umożliwienie wzajemnej wymiany odpowiednich danych i informacji na potrzeby zapobiegania poważnej przestępczości i terroryzmowi oraz ich zwalczania, w szczególności przez umożliwienie Europolowi uzyskiwania, na wniosek, danych, w tym danych osobowych i szczególnie chronionych danych handlowych, dostępnych w unijnym centrum danych celnych, zgodnie z rozporządzeniem […].

Artykuł 90

Stosunki z ENISA

Współpraca Europolu z ENISA ma w szczególności na celu:

a)zwiększenie wspólnej orientacji sytuacyjnej w zakresie zagrożeń i incydentów cyberbezpieczeństwa, w szczególności w odniesieniu do analizy cyberzagrożeń; oraz

b)poprawę gotowości w obszarze cyberbezpieczeństwa, reagowania na incydenty związane z oprogramowaniem szantażującym i usuwania ich skutków.

Rozdział VII
Stosunki z partnerami

Sekcja 1
Przepisy wspólne

Artykuł 91

Przepisy wspólne

1.Jeżeli jest to niezbędne do wykonywania jego zadań, Europol może ustanowić i utrzymywać współpracę z organami państw trzecich, organizacjami międzynarodowymi i podmiotami prywatnymi.

2.W zakresie, w jakim ma to znaczenie dla wykonywania jego zadań, z zastrzeżeniem wszelkich ograniczeń przewidzianych na podstawie art. 33 ust. 2 i bez uszczerbku dla art. 129, Europol może wymieniać wszystkie informacje, z wyjątkiem danych osobowych, bezpośrednio z jednostkami, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu.

3.Dyrektor Wykonawczy informuje Radę Zarządzającą o wszelkiej regularnej współpracy, którą Europol zamierza ustanowić i utrzymywać zgodnie z ust. 1 i 2, oraz o rozwoju takiej współpracy po jej ustanowieniu.

4.Do celów określonych w ust. 1 i 2 Europol może zawierać uzgodnienia robocze z jednostkami, o których mowa w ust. 1, przy czym przedmiotowe uzgodnienia wymagają uprzedniej zgody Komisji. Takie uzgodnienia robocze nie mogą zezwalać na wymianę danych osobowych, nie mogą tworzyć zobowiązań prawnych na mocy prawa międzynarodowego lub prawa Unii ani nie mogą wyrażać stanowisk wiążących Unię lub jej państwa członkowskie.

5.Europol może otrzymywać i przetwarzać dane osobowe pochodzące od jednostek, o których mowa w ust. 1, w zakresie, w jakim jest to niezbędne i proporcjonalne do zgodnego z prawem wykonywania jego zadań oraz zgodnie z rozporządzeniem 2018/1725 i niniejszym rozporządzeniem.

6.W przypadku gdy państwa trzecie, organizacje międzynarodowe lub podmioty prywatne otrzymały dane osobowe od Europolu, wtórne przesyłanie lub przekazywanie takich danych jest zakazane, o ile Europol nie udzielił na to uprzednio wyraźnej zgody.

7.Europol zapewnia prowadzenie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem szczegółowej ewidencji wszystkich operacji przesłania lub przekazania danych osobowych wraz z uzasadnieniami tych operacji.

8.Wszelkie informacje, które w sposób ewidentny zostały uzyskane z oczywistym naruszeniem praw człowieka, nie mogą być przetwarzane przez Europol.

Sekcja 2
Współpraca z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi

Artykuł 92

Priorytety w zakresie współpracy zewnętrznej

Europol zapewnia, by jego współpraca z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi była spójna z polityką zewnętrzną i priorytetami Unii oraz by była prowadzona, w stosownych przypadkach, w koordynacji z delegaturami Unii. W tym celu Europol, w granicach swoich uprawnień, przyjmuje strategię współpracy zewnętrznej w ramach programu wieloletniego i rocznego programu prac, o których mowa w art. 73, z zastrzeżeniem uprzedniego zatwierdzenia przez Komisję.

Artykuł 93

Współpraca z państwami stowarzyszonymi w ramach Schengen

1.Europol utrzymuje ścisłą współpracę z państwami uczestniczącymi we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen („państwa stowarzyszone w ramach Schengen”).

2.Zakres, zasady, prawa i obowiązki związane ze współpracą, o której mowa w ust. 1, mogą zostać określone w specjalnej umowie międzynarodowej, która zostanie zawarta między Unią a danym państwem stowarzyszonym w ramach Schengen.

3.Umowa międzynarodowa, o której mowa w ust. 2, może przewidywać:

a)dostęp do usługi kontroli krzyżowej Europolu i środowiska analitycznego Europolu oraz możliwość przeprowadzania w nich kwerend zgodnie z art. 39 i 41;

b)status obserwatora w Radzie Zarządzającej i w grupie sterującej ds. ICT i zarządzania informacjami, który nie przyznaje prawa głosu zgodnie z art. 69;

c)delegowania oficerów łącznikowych, z zastrzeżeniem tych samych warunków, które mają zastosowanie do oficerów łącznikowych z państw członkowskich zgodnie z art. 27.

4.Każda umowa międzynarodowa przewidująca formę współpracy, o której mowa w ust. 3, może również przewidywać:

a)przekazywanie Europolowi informacji przez dane państwo stowarzyszone w ramach Schengen na warunkach odpowiadających warunkom określonym w art. 29 ust. 1, 2 i 5 oraz spoczywający na Europolu obowiązek uwzględniania informacji przekazywanych przez dane państwo stowarzyszone w ramach Schengen, jak określono w art. 29 ust. 6;

b)odpowiedni wkład finansowy, który dane państwo stowarzyszone w ramach Schengen ma wnieść na rzecz Europolu.

Artykuł 94

Przekazywanie danych osobowych państwom trzecim i organizacjom międzynarodowym

1.Europol może przekazywać dane osobowe państwom trzecim i organizacjom międzynarodowym bez uszczerbku dla art. 129.

5.Dyrektor Wykonawczy jest uprawniony do wyrażenia zgody na przekazanie danych osobowych zgodnie z art. 94b, 94c i 94d rozporządzenia (UE) 2018/1725.

Rada Zarządzająca może, po uzyskaniu zgody EIOD, zatwierdzić na okres nieprzekraczający jednego roku, z możliwością przedłużenia, wielokrotne przekazanie danych, jeżeli spełnione są warunki określone w art. 94c rozporządzenia (UE) 2018/25.

6.Do celów ust. 2 Dyrektor Wykonawczy bez zbędnej zwłoki podejmuje decyzję na podstawie wszystkich istotnych informacji, w tym, w stosownych przypadkach, informacji przekazanych przez inspektora ochrony danych i odpowiednie centra operacyjne. Co do zasady takie przekazywanie danych jest dozwolone, jeżeli spełnione są mające zastosowanie warunki i odbywa się za pośrednictwem aplikacji SIENA. W przypadku gdy dane państwo trzecie lub dana organizacja międzynarodowa nie mają dostępu do aplikacji SIENA, przekazywanie danych odbywa się za pośrednictwem kanałów Interpolu.

7.Dyrektor Wykonawczy jak najszybciej informuje Radę Zarządzającą o przypadkach, w których zastosowano art. 94b, 94c i 94d rozporządzenia (UE) 2018/1725.

Artykuł 95

Stosunki z państwami członkowskimi lub państwami trzecimi w kontekście ich udziału w Morskim Centrum Analiz i Operacji ds. Zwalczania Narkotyków

1.W zakresie, w jakim jest to niezbędne do wykonywania jego zadań, Europol nawiązuje i utrzymuje współpracę z państwami członkowskimi i państwami trzecimi uczestniczącymi w Morskim Centrum Analiz i Operacji ds. Zwalczania Narkotyków (MAOC-N) w drodze uzgodnienia roboczego.

2.Europol może wymieniać informacje z państwami trzecimi uczestniczącymi w MAOC-N z zastrzeżeniem zgodności z ogólnymi zasadami i przepisami dotyczącymi przekazywania operacyjnych danych osobowych do państw trzecich określonymi w rozporządzeniu (UE) 2018/1725.

3.Państwa członkowskie uczestniczące w MAOC-N łączą swoich oficerów łącznikowych oddelegowanych do MAOC-N z aplikacją SIENA w celu przekazywania Europolowi odpowiednich informacji.

4.Europol zapewnia MAOC-N wsparcie analityczne do celów postępowań przygotowawczych przeciwko siatkom przestępczym wysokiego ryzyka zajmującym się nielegalnym obrotem środkami odurzającymi drogą morską.

Sekcja 3
Współpraca z podmiotami prywatnymi i osobami fizycznymi

Artykuł 96

Wymiana danych osobowych z podmiotami prywatnymi

1.W zakresie niezbędnym do wykonywania swoich zadań Europol może przetwarzać dane osobowe uzyskane od podmiotów prywatnych.

2.Europol może otrzymywać dane osobowe bezpośrednio od podmiotu prywatnego, który deklaruje, że jest uprawniony do ich przekazywania zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami.

3.Aby poinformować właściwe organy państw członkowskich o wszelkich przestępstwach, które ich dotyczą i które związane są z danymi osobowymi otrzymanymi od podmiotu prywatnego, oraz aby umożliwić im wprowadzenie niezbędnych środków, Europol przekazuje dane osobowe i wszelkie istotne wyniki przetwarzania tych danych odpowiednim jednostkom krajowym Europolu.

4.Współpraca Europolu z podmiotami prywatnymi nie może powielać ani zakłócać działań jednostek analityki finansowej państw członkowskich i nie dotyczy informacji, które mają być dostarczane jednostkom analityki finansowej do celów dyrektywy (UE) 2015/849.

5.Europol przesyła lub przekazuje dane osobowe podmiotom prywatnym wyłącznie wtedy, gdy jest to absolutnie niezbędne i proporcjonalne, co ustala się indywidualnie dla każdego przypadku, a w szczególności gdy leży to w interesie osoby, której dane dotyczą, lub jest niezbędne do zapobieżenia nieuchronnemu popełnieniu przestępstwa, w tym terroryzmu.

Takie przesłanie lub przekazanie odbywa się wyłącznie wtedy, gdy prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, nie przeważają nad interesem publicznym wymagającym przesłania lub przekazania.

Przesłanie lub przekazanie, o którym mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, podlega wszelkim ograniczeniom wskazanym na podstawie art. 33 ust. 2 lub 3 i nie wpływa na art. 129.

6.W przypadku gdy podmiot prywatny nie ma siedziby na terytorium Unii ani w państwie trzecim, o którym mowa w art. 94a rozporządzenia (UE) 2018/1875, Dyrektor Wykonawczy zezwala na przekazanie danych wyłącznie w następujących przypadkach:

a)gdy przekazanie danych jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby;

b)gdy przekazanie danych jest niezbędne do zabezpieczenia uzasadnionych interesów osoby, której dane dotyczą;

c)gdy przekazanie danych ma zasadnicze znaczenie dla zapobieżenia bezpośredniemu i poważnemu zagrożeniu dla bezpieczeństwa publicznego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego;

d)gdy przekazanie danych jest niezbędne w indywidualnych przypadkach do zapobiegnięcia konkretnemu przestępstwu podlegającemu kompetencjom Europolu, prowadzenia postępowania przygotowawczego w jego sprawie, wykrycia go lub jego ścigania;

e)gdy przekazanie danych jest niezbędne w indywidualnych przypadkach do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń prawnych w związku z zapobiegnięciem konkretnemu przestępstwu podlegającemu kompetencjom Europolu, prowadzeniem postępowania przygotowawczego w jego sprawie, wykryciem go lub jego ściganiem.

Danych osobowych nie przekazuje się, jeżeli Dyrektor Wykonawczy stwierdzi, że podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, są nadrzędne wobec interesu publicznego, który wymaga przekazania, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. d) i e).

7.Przesyłanie lub przekazywanie danych osobowych na podstawie ust. 5 i 6 nie może mieć charakteru systematycznego, masowego ani strukturalnego.

8.Europol może występować do państw członkowskich – za pośrednictwem swoich jednostek krajowych Europolu – z wnioskiem o przekazanie mu, zgodnie z ich prawem krajowym, danych osobowych od podmiotów prywatnych, które mają siedzibę lub przedstawiciela prawnego na terytorium tych państw. Takie wnioski muszą zawierać uzasadnienie i być w jak największym stopniu precyzyjne. Takie dane osobowe muszą być możliwie najmniej wrażliwe i ściśle ograniczone do tego, co jest niezbędne i proporcjonalne w celu umożliwienia Europolowi wykonywania jego zadań.

9.Mechanizm Europolu, o którym mowa w art. 47, można wykorzystywać do celów wymiany informacji między właściwymi organami państw członkowskich i podmiotami prywatnymi zgodnie z prawem Unii i odpowiednim prawem krajowym. Wymiana ta może również obejmować przestępstwa niepodlegające kompetencjom Europolu.

W przypadku gdy państwa członkowskie korzystają z mechanizmu Europolu do wymiany informacji na temat przestępstw podlegających kompetencjom Europolu, przekazują Europolowi kopię takich informacji.

W przypadku gdy państwa członkowskie korzystają z mechanizmu Europolu na potrzeby wymiany danych osobowych dotyczących przestępstw niepodlegających kompetencjom Europolu, Europol nie ma dostępu do tych danych i jest uznawany za podmiot przetwarzający zgodnie z art. 87 rozporządzenia (UE) 2018/1725.

Europol ocenia istnienie zagrożeń dla bezpieczeństwa wynikających z udostępnienia jego infrastruktury podmiotom prywatnym i, w razie konieczności, wdraża odpowiednie środki zapobiegawcze i środki zmniejszające zagrożenia.

10.Europol zapewnia, by szczegółowa ewidencja wszystkich operacji przesłania lub przekazania danych osobowych wraz z ich podstawami prowadzona była zgodnie z niniejszym rozporządzeniem oraz by była ona przekazywana EIOD na jego wniosek zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725.

11.Jeżeli otrzymane dane osobowe lub dane osobowe, które mają zostać przesłane lub przekazane, mają wpływ na interesy państwa członkowskiego, Europol informuje niezwłocznie jednostkę krajową Europolu tego państwa członkowskiego.

12.Do dnia 31 marca Rada Zarządzająca przyjmuje roczne sprawozdanie dotyczące danych osobowych wymienianych z podmiotami prywatnymi zgodnie z niniejszym artykułem na podstawie ilościowych i jakościowych kryteriów oceny ustanowionych przez Radę Zarządzającą.

13.Roczne sprawozdanie uwzględnia obowiązki zachowania dyskrecji i poufności, a przykłady są zanonimizowane w odniesieniu do danych osobowych.

Sprawozdanie roczne przesyła się Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji i parlamentom narodowym.

Artykuł 97

Informacje pochodzące od osób fizycznych

1.W zakresie niezbędnym do wykonywania swoich zadań Europol może otrzymywać i przetwarzać informacje pochodzące od osób fizycznych.

2.Dane osobowe pochodzące od osób fizycznych są przetwarzane przez Europol jedynie pod warunkiem że otrzymano je za pośrednictwem jednego z poniższych podmiotów:

a)jednostki krajowej Europolu zgodnie z prawem krajowym;

b)punktu kontaktowego w państwie trzecim lub organizacji międzynarodowej, do których można przekazywać dane osobowe zgodnie z art. 94b ust. 2 lit. c) rozporządzenia (UE) 2018/1725;

c)organu państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej, do których można przekazywać dane osobowe zgodnie z art. 94a, art. 94b ust. 1 lub art. 94b ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE) 2018/1725.

3.Jeżeli Europol otrzyma informacje, w tym dane osobowe, od osoby fizycznej mającej miejsce zamieszkania w państwie trzecim, w odniesieniu do których to danych nie są spełnione warunki przekazania na podstawie art. 94a lub 94b rozporządzenia (UE) 2018/1725, Europol przekazuje te informacje wyłącznie państwu członkowskiemu lub takiemu państwu trzeciemu.

4.Jeżeli otrzymane dane osobowe mają wpływ na interesy któregoś z państw członkowskich, Europol informuje niezwłocznie jednostkę krajową Europolu tego państwa członkowskiego.

5.Europol nie kontaktuje się z osobami fizycznymi w celu uzyskania informacji.

6.Bez uszczerbku dla art. 104 i 105, Europol nie może przekazywać danych osobowych osobom fizycznym.

Rozdział VIII
Ochrona danych

Artykuł 98

Przetwarzanie danych osobowych przez Europol

1.O ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, do przetwarzania danych osobowych przez Europol zastosowanie ma rozporządzenie (UE) 2018/1725 .

2.Odniesienia do „danych osobowych” w niniejszym rozporządzeniu należy rozumieć jako odniesienia do „operacyjnych danych osobowych” zdefiniowanych w art. 3 pkt 2 rozporządzenia (UE) 2018/1725 , o ile w niniejszym rozporządzeniu nie przewidziano inaczej.

3.Rada Zarządzająca przyjmuje przepisy w celu określenia terminów przechowywania administracyjnych danych osobowych.

Artykuł 99

Ocena wiarygodności źródła i prawdziwości informacji

1.Wiarygodność źródła informacji pochodzących z państwa członkowskiego jest oceniana w najszerszym możliwym zakresie przez państwo członkowskie dostarczające informacji przy pomocy następujących kodów oceny źródła:

a)(A): gdy nie ma wątpliwości co do autentyczności, wiarygodności i kompetencji źródła lub jeżeli informacja jest dostarczona przez źródło, które okazało się rzetelne we wszystkich przypadkach;

b)(B): gdy informacja jest dostarczona przez źródło, które w większości przypadków okazało się rzetelne;

c)(C): gdy informacja jest dostarczona przez źródło, które w większości przypadków okazało się nierzetelne;

d)(X): gdy nie można ocenić wiarygodności źródła.

2.Prawdziwość informacji pochodzących z państwa członkowskiego jest oceniana w najszerszym możliwym zakresie przez państwo członkowskie dostarczające informacji przy pomocy następujących kodów oceny informacji:

a)(1): informacje, których prawdziwość nie budzi wątpliwości;

b)(2): informacje, które są znane źródłu osobiście, ale które nie są znane osobiście przekazującemu je urzędnikowi;

c)(3): informacje, które nie są znane źródłu osobiście, ale są potwierdzone przez inne informacje zarejestrowane wcześniej;

d)(4): informacje, które nie są znane źródłu osobiście i których nie można potwierdzić.

3.Jeżeli Europol na podstawie już posiadanych informacji dojdzie do wniosku, że ocena przewidziana w ust. 1 lub 2 wymaga korekty, informuje o tym dane państwo członkowskie i stara się uzgodnić zmianę oceny. Europol nie zmienia oceny bez takiego uzgodnienia.

4.Jeżeli Europol otrzyma od państwa członkowskiego informacje niezawierające oceny przeprowadzonej zgodnie z ust. 1 lub 2, próbuje ocenić wiarygodność źródła lub prawdziwość informacji na podstawie już posiadanych informacji. Ocena konkretnych danych i informacji jest dokonywana w porozumieniu z państwem członkowskim dostarczającym informacji. Dane państwo członkowskie i Europol mogą też porozumieć się w sprawie ogólnych warunków oceny określonych rodzajów danych i określonych źródeł. W przypadku nieosiągnięcia porozumienia w danym przypadku lub braku porozumienia o warunkach ogólnych Europol ocenia informacje lub dane oraz przydziela takim informacjom lub danym kody oceny (X) i (4), o których mowa odpowiednio w ust. 1 i 2.

5.Ust. 1–4 stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy Europol otrzyma dane lub informacje od instytucji, organu, przedstawicielstwa lub jednostki organizacyjnej Unii, państwa trzeciego, organizacji międzynarodowej lub podmiotu prywatnego.

6.Europol ocenia informacje pochodzące z publicznie dostępnych źródeł, korzystając z kodów, o których mowa w ust. 1 i 2.

7.W przypadku gdy informacje są wynikiem analizy przeprowadzonej przez Europol w trakcie wykonywania swoich zadań, Europol dokonuje oceny tych informacji zgodnie z niniejszym artykułem i w porozumieniu z państwami członkowskimi uczestniczącymi w tej analizie.

Artykuł 100

Przetwarzanie danych osobowych różnych kategorii osób, których dane dotyczą, oraz szczególnych kategorii danych osobowych

1.Dopuszcza się przetwarzanie danych osobowych dotyczących ofiar przestępstw, świadków lub innych osób, które mogą dostarczać informacji na temat przestępstw, jeżeli jest to absolutnie niezbędne i proporcjonalne do zapobiegania przestępstwom podlegającym kompetencjom Europolu lub do ich zwalczania.

2.Na przetwarzanie – zautomatyzowane lub innego rodzaju – danych osobowych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe lub przynależność do związków zawodowych oraz przetwarzanie danych genetycznych, danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej lub danych dotyczących zdrowia, życia seksualnego lub orientacji seksualnej osób fizycznych zezwala się wyłącznie w przypadku, gdy jest to absolutnie niezbędne i proporcjonalne do celów projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji zgodnie z art. 102 oraz do potrzeb operacyjnych, w zakresie podlegającym kompetencjom Europolu, i wyłącznie do celów zapobiegania przestępstwom podlegającym kompetencjom Europolu lub do ich zwalczania. Takie przetwarzanie podlega również odpowiednim zabezpieczeniom określonym w niniejszym rozporządzeniu w odniesieniu do praw i wolności osoby, której dane dotyczą, i – z wyjątkiem danych biometrycznych przetwarzanych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej – zezwala się na nie wyłącznie w przypadku, gdy dane takie uzupełniają inne dane osobowe przetwarzane przez Europol. Zabrania się selekcji konkretnej grupy osób wyłącznie na podstawie takich danych osobowych.

3.Inspektor ochrony danych jest informowany bez zbędnej zwłoki w przypadku przetwarzania danych osobowych zgodnie z niniejszym artykułem.

4.Bezpośredni dostęp do danych osobowych, o których mowa w ust. 1 i 2, ma wyłącznie Europol. Dyrektor Wykonawczy należycie upoważnia ograniczoną liczbę pracowników Europolu do takiego dostępu, jeżeli jest to konieczne do wykonywania ich zadań.

5.Niezależnie od akapitu pierwszego w razie konieczności przyznania pracownikom właściwych organów państw członkowskich lub organów i agencji Unii bezpośredniego dostępu do danych osobowych w celu wykonywania ich zadań oraz zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, lub do celów projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji, zgodnie z art. 102 ust. 2 lit. c), Dyrektor Wykonawczy należycie upoważnia ograniczoną liczbę takich pracowników do takiego dostępu.

6.Danych osobowych, o których mowa w ust. 1 i 2, nie przesyła się państwom członkowskim ani instytucjom, organom, przedstawicielstwom i jednostkom organizacyjnym Unii ani nie przekazuje się państwom trzecim, organizacjom międzynarodowym ani podmiotom prywatnym, chyba że takie przesłanie lub przekazanie jest wymagane na mocy niniejszego rozporządzenia lub prawa Unii lub jest absolutnie niezbędne i proporcjonalne w indywidualnych przypadkach dotyczących przestępstw podlegających kompetencjom Europolu oraz zgodnie z rozdziałami VI i VII.

7.Co roku Europol przedstawia EIOD przegląd statystyczny wszystkich przetwarzanych przez siebie danych osobowych, o których mowa w ust. 2.

Artykuł 101

Ograniczenia czasowe dotyczące przechowywania i usuwania danych osobowych

1.Dane osobowe przetwarzane przez Europol są przechowywane przez Europol nie dłużej niż jest to niezbędne i proporcjonalne do celów, w jakich dane te są przetwarzane.

2.Europol weryfikuje we wszystkich przypadkach konieczność dalszego przechowywania danych osobowych nie później niż w terminie trzech lat od ich pierwotnego przetworzenia. Europol może podjąć decyzję o dalszym przechowywaniu danych osobowych do czasu następnej weryfikacji, która odbywa się po okresie kolejnych trzech lat, jeżeli dalsze przechowywanie jest nadal niezbędne do wykonywania zadań Europolu. Powody dalszego przechowywania należy uzasadnić i zarejestrować. W przypadku braku decyzji o dalszym przechowywaniu danych osobowych przedmiotowe dane są automatycznie usuwane po upływie trzech lat.

3.Jeżeli dane osobowe, o których mowa w art. 100 ust. 1 i 2, przechowywane są przez okres dłuższy niż pięć lat, informuje się o tym odpowiednio EIOD.

4.Jeżeli państwo członkowskie, instytucja, organ, przedstawicielstwo lub jednostka organizacyjna Unii, państwo trzecie lub organizacja międzynarodowa w momencie przesłania lub przekazania danych zgodnie z art. 33 ust. 2 wskaże jakiekolwiek ograniczenia dotyczące wcześniejszego usunięcia lub zniszczenia danych osobowych, Europol usuwa dane osobowe zgodnie z tymi ograniczeniami. Jeżeli w oparciu o informacje, które są obszerniejsze niż informacje posiadane przez podmiot dostarczający dane, uznaje się, że dalsze przechowywanie danych jest konieczne do wykonywania jego zadań, Europol zwraca się do podmiotu dostarczającego dane z wnioskiem o pozwolenie na dalsze przechowywanie danych oraz przedstawia uzasadnienie takiego wniosku.

5.W przypadku gdy państwo członkowskie, instytucja, organ, przedstawicielstwo lub jednostka organizacyjna Unii, państwo trzecie lub organizacja międzynarodowa usuwa ze swoich własnych zbiorów danych dane osobowe dostarczone Europolowi, odpowiednio powiadamia o tym Europol. Europol usuwa te dane, chyba że w oparciu o informacje, które są obszerniejsze niż informacje posiadane przez podmiot dostarczający dane, uznaje się, że dalsze przechowywanie danych jest niezbędne do wykonywania jego zadań. Europol powiadamia podmiot dostarczający dane o dalszym przechowywaniu takich danych i przedstawia jego uzasadnienie.

6.Danych osobowych nie usuwa się w następujących przypadkach:

a)takie usunięcie naruszałoby interesy wymagającej ochrony osoby, której dane dotyczą, w którym to przypadku dane wykorzystywane są jedynie za wyraźną i pisemną zgodą osoby, której dane dotyczą;

b)osoba, której dane dotyczą, kwestionuje prawdziwość danych osobowych – przez okres umożliwiający państwom członkowskim lub Europolowi, w stosownych przypadkach, weryfikację prawdziwości tych danych;

c)dane muszą być zachowane do celów dowodowych lub dla ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczenia;

d)osoba, której dane dotyczą, sprzeciwia się ich usunięciu, a zamiast tego występuje o ograniczenie ich używania.

Artykuł 102

Przetwarzanie danych osobowych na potrzeby badań naukowych i innowacji

1.Europol może przetwarzać dane osobowe do celów odpowiednich projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji, pod warunkiem że przetwarzanie tych danych osobowych jest wymagane i należycie uzasadnione, aby osiągnąć cele danego projektu.

W odniesieniu do szczególnych kategorii danych osobowych takie przetwarzanie jest prowadzone wyłącznie w przypadku, gdy jest ono absolutnie niezbędne i towarzyszą mu odpowiednie zabezpieczenia, które mogą obejmować pseudonimizację.

Przetwarzanie danych osobowych przez Europol w kontekście projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji opiera się na zasadach przejrzystości, wyjaśnialności, sprawiedliwości i rozliczalności.

2.Bez uszczerbku dla ust. 1, do celów przetwarzania danych osobowych w ramach projektów Europolu w dziedzinie badań naukowych i innowacji, zastosowanie mają następujące zabezpieczenia:

a)każdy projekt w dziedzinie badań naukowych i innowacji wymaga uprzedniego zatwierdzenia przez Dyrektora Wykonawczego w oparciu o:

(I)opis celów projektu i wyjaśnienia, w jaki sposób pomaga on Europolowi lub właściwym organom państw członkowskich w wykonywaniu ich zadań;

(II)opis planowanych operacji przetwarzania, określający cele, zakres i czas przetwarzania oraz konieczność i proporcjonalność przetwarzania danych osobowych;

(III)opis kategorii danych osobowych, które będą przetwarzane,

(IV)ocenę zgodności z art. 71 rozporządzenia (UE) 2018/1725 w odniesieniu do ograniczeń czasowych dotyczących przechowywania i warunków dostępu do danych osobowych;

b)Rada Zarządzająca jest informowana o rozpoczęciu projektu zgodnie z wytycznymi, o których mowa w art. 32 ust. 11;

c)dane osobowe, które mają być przetwarzane w kontekście danego projektu:

(I)są tymczasowo kopiowane do osobnego, wyizolowanego i chronionego środowiska przetwarzania danych, które może, w stosownych przypadkach wspierać iteracyjne procesy opracowywania, testowania i walidacji, w ramach Europolu wyłącznie w celu realizacji tego projektu;

(II)mogą być udostępniane zgodnie z art. 100 ust. 4 specjalnie upoważnionym pracownikom Europolu oraz, z zastrzeżeniem technicznych środków bezpieczeństwa, specjalnie upoważnionym pracownikom właściwych organów państw członkowskich i agencji Unii;

(III)nie mogą być przesyłane ani przekazywane;

(IV)nie mogą prowadzić do wprowadzenia środków lub podjęcia decyzji mających wpływ na osoby, których dane dotyczą, w wyniku przetwarzania tych danych;

(V)usuwa się po zakończeniu projektu lub po upływie okresu przechowywania danych osobowych zgodnie z art. 91;

(VI)z zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń i w należycie uzasadnionych przypadkach mogą być ponownie wykorzystywane w Europolu na potrzeby kolejnych projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji służących zgodnym celom, w szczególności na potrzeby ulepszania, testowania lub walidacji algorytmów i modeli AI oraz systemów AI;

d)rejestry przetwarzania danych osobowych w kontekście danego projektu przetrzymuje się przez dwa lata po zakończeniu projektu wyłącznie w celu zweryfikowania dokładności wyniku przetwarzania danych i wyłącznie tak długo, jak długo jest to niezbędne do tego celu.

3.W przypadku gdy Europol uzna, że nowy rodzaj projektu w dziedzinie badań naukowych i innowacji stwarza znaczące ryzyko dla praw i wolności osób, których dane dotyczą, oprócz wymogów określonych w ust. 2 lit. a) niniejszego artykułu przeprowadza również ocenę skutków dla ochrony danych zgodnie z art. 89 rozporządzenia (UE) 2018/1725. W takich przypadkach przed rozpoczęciem projektu informuje się o tym fakcie EIOD.

4.Ust. 2 i 3 nie mają zastosowania do dostosowania, zmiany lub wdrażania istniejących zdolności, w tym w określonym kontekście operacyjnym, pod warunkiem że takie działania nie zmieniają znacząco charakteru, zakresu ani celu przetwarzania w sposób, który zwiększyłby ryzyko naruszenia praw i wolności osób, których dane dotyczą.

5.Rada Zarządzająca określa w wiążącym dokumencie ogólny zakres projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji. Dokument ten jest w stosownych przypadkach aktualizowany i udostępniany EIOD do celów monitorowania.

6.Europol posiada dokument zawierający szczegółowy opis procesu i uzasadnienia trenowania, testowania i walidacji algorytmów w celu zapewnienia przejrzystości procesu i algorytmów, w tym ich zgodności z zabezpieczeniami przewidzianymi w niniejszym artykule, oraz w celu umożliwienia zweryfikowania dokładności wyników opartych na takich algorytmach. Na wniosek, Europol udostępnia ten dokument zainteresowanym stronom, w tym państwom członkowskim i GWKP.

7.Jeśli dane, które mają być przetwarzane do celów projektu w dziedzinie badań naukowych i innowacji, zostały dostarczone przez państwo członkowskie, organ Unii, państwo trzecie lub organizację międzynarodową, Europol występuje o zgodę tego dostawcy danych zgodnie z art. 33 ust. 2, chyba że dostawca danych wyraził wcześniejszą zgodę na takie przetwarzanie do celów projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji, na warunkach ogólnych albo z zastrzeżeniem warunków szczególnych.

8.Europol nie przetwarza danych do celów projektów w dziedzinie badań naukowych i innowacji bez zgody dostawcy danych. Zgodę taką można cofnąć w każdej chwili.

Artykuł 103

Zgłoszenie naruszenia ochrony danych osobowych odpowiednim organom

1.Bez uszczerbku dla art. 92 rozporządzenia (UE) 2018/1725, jeżeli dojdzie do naruszenia ochrony danych osobowych, Europol bez zbędnej zwłoki zgłasza to naruszenie właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich, a także podmiotowi dostarczającemu odnośne dane, chyba że prawdopodobieństwo, że takie naruszenie ochrony danych osobowych spowoduje ryzyko dla praw i wolności osób fizycznych, jest niewielkie.

2.W zgłoszeniu, o którym mowa w ust. 1, muszą znaleźć się co najmniej:

a)opisywać charakter naruszenia ochrony danych osobowych, w tym jeżeli to możliwe i stosowne, wskazywać kategorie i liczbę osób, których dane dotyczą, oraz kategorie i liczbę rekordów danych, których dotyczy naruszenie;

b)opisywać prawdopodobne konsekwencje naruszenia ochrony danych osobowych;

c)opisywać środki zaproponowane lub przedsięwzięte przez Europol w celu zaradzenia naruszeniu ochrony danych osobowych;

d)w stosownych przypadkach zalecać środki mające zminimalizować ewentualne negatywne skutki naruszenia ochrony danych osobowych.

Artykuł 104

Zawiadamianie osoby, której dane dotyczą, o naruszeniu ochrony danych osobowych

Bez uszczerbku dla art. 93 rozporządzenia (UE) 2018/1725, w przypadku gdy Europol nie posiada danych kontaktowych osoby, której dane dotyczą, zwraca się do podmiotu dostarczającego dane o zawiadomienie osoby, której dane dotyczą, o naruszeniu ochrony danych osobowych oraz o poinformowanie Europolu o podjętej decyzji. Państwa członkowskie dostarczające dane zawiadamiają o naruszeniu ochrony danych osobowych osobę, której dane dotyczą, zgodnie z prawem krajowym.

Artykuł 105

Prawo dostępu przysługujące osobie, której dane dotyczą

1.Każda osoba, której dane dotyczą, pragnąca skorzystać z przysługującego jej prawa dostępu do danych osobowych jej dotyczących, o którym mowa w art. 80 rozporządzenia (UE) 2018/1725, może złożyć w tej sprawie stosowny wniosek do wyznaczonego do tego celu organu w wybranym przez siebie państwie członkowskim lub do Europolu. Organ ten bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie jednego miesiąca od otrzymania wniosku, przekazuje go Europolowi.

2.Europol potwierdza otrzymanie wniosku, o którym mowa w ust. 1. Europol odpowiada na wniosek bez zbędnej zwłoki, a w każdym razie nie później niż w terminie czterech miesięcy od jego otrzymania, bez uszczerbku dla art. 81 rozporządzenia (UE) 2018/1725.

3.Europol konsultuje się z właściwymi organami państw członkowskich oraz z odnośnym podmiotem dostarczającym dane w sprawie decyzji, która ma zostać podjęta. Decyzja o dostępie do danych osobowych jest uzależniona od ścisłej współpracy Europolu z państwami członkowskimi i podmiotem dostarczającym dane, na które to państwa i podmiot przyznanie dostępu do takich danych osobie, której dane dotyczą, ma bezpośredni wpływ. Państwa członkowskie i odnośny podmiot dostarczający dane ściśle współpracują z Europolem i bez zbędnej zwłoki udzielają odpowiedzi na konsultacje przeprowadzone przez Europol. Jeżeli państwo członkowskie lub podmiot dostarczający dane sprzeciwia się proponowanej odpowiedzi Europolu, przekazuje Europolowi uzasadnienie swojego sprzeciwu. Europol w największym możliwym stopniu uwzględnia każdy taki sprzeciw. Europol powiadamia następnie o swojej decyzji właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich oraz podmiot dostarczający dane.

Artykuł 106

Prawo do sprostowania danych, ich usunięcia i ograniczania

1.Każda osoba, której dane dotyczą, pragnąca skorzystać z prawa do sprostowania lub usunięcia danych osobowych jej dotyczących lub do ograniczenia ich przetwarzania, o którym mowa w art. 82 rozporządzenia (UE) 2018/1725, może złożyć w tej sprawie stosowny wniosek za pośrednictwem wyznaczonego do tego celu organu w wybranym przez siebie państwie członkowskim lub do Europolu. W przypadku złożenia wniosku do tego organu przekazuje on go Europolowi w terminie jednego miesiąca od otrzymania wniosku.

2.Bez uszczerbku dla art. 82 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2018/1725, Europol ogranicza przetwarzanie danych osobowych zamiast ich usuwania, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy, by sądzić, że usunięcie danych mogłoby godzić w uzasadnione interesy osoby, której dane dotyczą.

3.Dane, których przetwarzanie ograniczono, są przetwarzane wyłącznie do celów ochrony praw osoby, której dotyczą, jeżeli jest to niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dotyczą, lub innej osoby lub do celów określonych w art. 82 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2018/1725.

4.Jeżeli dane osobowe, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu Europolu, zostały mu dostarczone przez państwa trzecie, organizacje międzynarodowe lub instytucje, organy, przedstawicielstwa lub jednostki organizacyjne Unii, zostały dostarczone bezpośrednio przez podmioty prywatne, zostały przez Europol pobrane z publicznie dostępnych źródeł lub pochodzą z własnych analiz Europolu, Europol prostuje lub usuwa takie dane lub ogranicza ich przetwarzanie oraz w stosownych przypadkach informuje dostawców tych danych.

5.Jeżeli dane osobowe, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu Europolu zostały mu dostarczone przez państwa członkowskie, odpowiednie państwa członkowskie prostują lub usuwają takie dane lub ograniczają ich przetwarzanie we współpracy z Europolem w ramach swoich odpowiednich kompetencji.

6.Europol prostuje lub usuwa dane we współpracy z odnośnym podmiotem dostarczającym dane we wszystkich następujących przypadkach:

a)nieprawidłowe dane osobowe zostały przesłane lub przekazane w inny właściwy sposób;

b)błędy w danych dostarczonych przez państwa członkowskie wynikają z wadliwego przesłania lub przekazania lub dane przesłano lub przekazano z naruszeniem niniejszego rozporządzenia;

c)błędy w danych są wynikiem wprowadzania, przejęcia lub przechowywania przez Europol danych w nieprawidłowy sposób lub z naruszeniem niniejszego rozporządzenia.

7.W przypadkach, o których mowa w ust. 3, 4 i 5, bezzwłocznie powiadamia się wszystkich odbiorców odnośnych danych. Następnie odbiorcy prostują, usuwają lub ograniczają dostęp do tych danych w swoich systemach zgodnie z przepisami mającymi do nich zastosowanie.

Artykuł 107

Odpowiedzialność w sprawach dotyczących ochrony danych

1.Europol przetwarza dane osobowe w sposób zapewniający możliwość ustalenia ich źródła, zgodnie z art. 28.

2.Odpowiedzialność za dokładność danych osobowych, o której mowa w art. 71 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (UE) 2018/1725, spoczywa na:;

a)państwie członkowskim lub na organie Unii, które przekazały Europolowi te dane osobowe;

b)Europolu w odniesieniu do danych osobowych przekazanych przez państwa trzecie, organizacje międzynarodowe lub przekazanych bezpośrednio przez podmioty prywatne, oraz w odniesieniu do danych osobowych pobranych przez Europol z publicznie dostępnych źródeł lub pochodzących z własnych analiz Europolu oraz danych osobowych przechowywanych przez Europol zgodnie z art. 101 ust. 5.

3.Jeżeli Europol stwierdzi, że dane osobowe przekazane zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. a) i b) są nieprawdziwe lub były przechowywane niezgodnie z prawem, powiadamia o tym odpowiednio podmiot przekazujący te dane.

4.Odpowiedzialność za zgodność z prawem przesyłania lub przekazywania danych spoczywa na:

a)państwie członkowskim, które dostarczyło Europolowi dane osobowe;

b)Europolu w przypadku danych osobowych dostarczonych przez niego państwom członkowskim, państwom trzecim lub organizacjom międzynarodowym.

5.W przypadku przekazywania danych między Europolem a instytucją, organem, przedstawicielstwem lub jednostką organizacyjną Unii odpowiedzialność za zgodność z prawem przekazywania danych spoczywa na Europolu.

Bez uszczerbku dla akapitu pierwszego, w przypadku, w którym Europol przekazuje dane na wniosek odbiorcy, odpowiedzialność za zgodność z prawem takiego przekazywania ponosi zarówno Europol, jak i odbiorca.

6.Europol odpowiada za wszystkie operacje przetwarzania danych przezeń przeprowadzane z wyjątkiem dwustronnej wymiany danych dokonywanej z wykorzystaniem infrastruktury Europolu między państwami członkowskimi, instytucjami, organami, przedstawicielstwami i jednostkami organizacyjnymi Unii, państwami trzecimi, organizacjami międzynarodowymi i podmiotami prywatnymi, do której Europol nie ma dostępu. Takie wymiany dwustronne odbywają się na odpowiedzialność danych podmiotów i zgodnie z ich prawem. Bezpieczeństwo takich wymian zapewnia się zgodnie z art. 91 rozporządzenia (UE) 2018/1725.

Artykuł 108

Uprzednie konsultacje

1.Europol może inicjować operacje przetwarzania, które podlegają uprzednim konsultacjom EIOD, zgodnie z art. 90 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2018/1725 , chyba że EIOD przedstawił pisemną poradę zgodnie z art. 90 ust. 4 tego rozporządzenia w terminie ośmiu tygodni, którego bieg zaczyna się w dniu przedłożenia pierwotnego wniosku o konsultację i który nie ulega zawieszeniu ani wydłużeniu.

2.Jeżeli operacje przetwarzania, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, mają istotne znaczenie dla wykonywania zadań Europolu i są szczególnie pilne i niezbędne do zapobiegania bezpośredniemu zagrożeniu przestępstwem podlegającym kompetencjom Europolu i do zwalczania takiego przestępstwa lub do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby, Europol może wyjątkowo zainicjować przetwarzanie.

W tym przypadku Europol informuje EIOD przed rozpoczęciem operacji przetwarzania i przekazuje mu uzasadniony opis zamierzonego celu przetwarzania, kategorie odnośnych danych oraz wstępną ocenę ryzyka dla osób, których dane dotyczą. Europol przekazuje EIOD dodatkowe informacje wymagane do celów uprzedniej konsultacji z EIOD w terminie czterech tygodni od rozpoczęcia operacji przetwarzania.

Pisemna porada EIOD zgodnie z art. 90 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2018/1725 jest brana pod uwagę z mocą wsteczną, a sposób przetwarzania jest odpowiednio dostosowywany.

Inspektor ochrony danych jest zaangażowany w ocenę pilnego charakteru takich operacji przetwarzania oraz nadzoruje przedmiotowe przetwarzanie.

Artykuł 109

Inspektor ochrony danych

1.Rada Zarządzająca wyznacza pracownika Europolu na inspektora ochrony danych wyłącznie do pełnienia tej funkcji.

2.W celu wsparcia inspektora ochrony danych w wykonywaniu jego zadań można wyznaczyć pracownika Europolu na asystenta inspektora ochrony danych.

3.Inspektor ochrony danych podlega bezpośrednio Radzie Zarządzającej.

4.Rada Zarządzająca przyjmuje przepisy wykonawcze dotyczące inspektora ochrony danych. Te przepisy wykonawcze dotyczą w szczególności procedury wyboru inspektora ochrony danych, odwołania z tego stanowiska, a także zadań, obowiązków i uprawnień oraz ochrony jego niezależności.

5.Inspektor ochrony danych jest powoływany na okres czterech lat i może zostać powołany ponownie.

6.Przepisy mające zastosowanie do inspektora ochrony danych stosuje się odpowiednio do asystenta inspektora ochrony danych.

7.Jeśli inspektor ochrony danych uzna, że przepisy niniejszego rozporządzenia lub rozporządzenia (UE) 2018/1725 dotyczące przetwarzania danych osobowych nie są przestrzegane, informuje o tym Dyrektora Wykonawczego i wzywa go do zaradzenia tej sytuacji w określonym terminie. Jeżeli Dyrektor Wykonawczy nie usunie w tym terminie niezgodności w zakresie przetwarzania, inspektor ochrony danych informuje Radę Zarządzającą. Rada Zarządzająca udziela odpowiedzi w określonym terminie uzgodnionym z inspektorem ochrony danych. Jeżeli Rada Zarządzająca nie usunie w tym terminie niezgodności w zakresie przetwarzania, inspektor ochrony danych przekazuje sprawę EIOD.

Artykuł 110

Urzędnik ds. praw podstawowych

1.Na wniosek Dyrektora Wykonawczego Rada Zarządzająca wyznacza urzędnika ds. praw podstawowych. Urzędnik ds. praw podstawowych może być członkiem personelu Europolu, który został odpowiednio przeszkolony w obszarze prawa i praktyki w zakresie praw podstawowych.

2.Urzędnik ds. praw podstawowych wykonuje następujące zadania:

a)doradza Europolowi – jeżeli uzna to za konieczne lub na odnośny wniosek – w sprawie wszelkich działań Europolu, nie utrudniając ich ani ich nie opóźniając;

b)monitoruje przestrzeganie przez Europol praw podstawowych;

c)wydaje niewiążące opinie na temat uzgodnień roboczych;

d)informuje Dyrektora Wykonawczego o ewentualnych naruszeniach praw podstawowych w trakcie działań Europolu;

e)wspiera zapewnianie przez Europol poszanowania praw podstawowych podczas wykonywania zadań i prowadzenia działań;

f)inne zadania przewidziane w niniejszym rozporządzeniu.

3.Urzędnik ds. praw podstawowych podlega bezpośrednio Dyrektorowi Wykonawczemu i przygotowuje roczne sprawozdania ze swojej działalności, zawierające informację na temat tego, w jakim zakresie w działaniach Europolu przestrzega się praw podstawowych. Sprawozdania takie są udostępniane Radzie Zarządzającej.

Artykuł 111

Szkolenia z zakresu praw podstawowych

Pracownicy Europolu odbywają obowiązkowe szkolenie w zakresie ochrony podstawowych praw i wolności. Wszyscy pracownicy Europolu, którzy wykonują zadania operacyjne obejmujące przetwarzanie danych osobowych, powinni odbyć specjalne szkolenie dotyczące przetwarzania danych osobowych. Szkolenie to jest przygotowywane we współpracy z Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej i CEPOL-em.

Artykuł 112

Nadzór ze strony krajowego organu nadzorczego

1.Na potrzeby pełnienia funkcji nadzorczej krajowe organy nadzorcze, o których mowa w art. 41 dyrektywy (UE) 2016/680, mają dostęp, w jednostce krajowej Europolu lub w pomieszczeniach oficerów łącznikowych, do danych przedkładanych Europolowi przez ich państwo członkowskie zgodnie z odpowiednimi procedurami krajowymi oraz do rejestrów, o których mowa w art. [...] rozporządzenia (UE) 2018/1725.

2.Krajowe organy nadzorcze mają dostęp do biur i dokumentów swoich oficerów łącznikowych w Europolu.

3.Zgodnie z odpowiednimi procedurami krajowymi krajowe organy nadzorcze nadzorują działalność jednostek krajowych Europolu oraz działalność oficerów łącznikowych w zakresie, w jakim działalność ta ma znaczenie dla ochrony danych osobowych. Informują one również EIOD o wszelkich działaniach, jakie podejmują w odniesieniu do Europolu.

4.Każda osoba ma prawo wystąpić do krajowego organu nadzorczego o zbadanie zgodności z prawem przesłania lub przekazania lub udostępnienia Europolowi w dowolnej formie dotyczących jej danych oraz zbadanie zgodności z prawem dostępu danego państwa członkowskiego do tych danych. Korzystanie z tego uprawnienia odbywa się zgodnie z prawem krajowym państwa członkowskiego, w którym złożono wniosek.

Artykuł 113

Współpraca między EIOD a krajowymi organami nadzorczymi

1.EIOD działa w ścisłej współpracy z krajowymi organami nadzorczymi w kwestiach wymagających krajowego zaangażowania, zwłaszcza jeżeli EIOD lub krajowy organ nadzorczy stwierdzą poważne rozbieżności między praktykami państw członkowskich lub potencjalnie niezgodne z prawem przesłanie lub przekazanie danych przy wykorzystaniu kanałów wymiany informacji Europolu, lub w związku z kwestiami podniesionymi przez co najmniej jeden krajowy organ nadzorczy dotyczącymi wdrożenia i interpretacji niniejszego rozporządzenia.

2.W przypadkach, o których mowa w ust. 1, zapewnia się skoordynowany nadzór zgodnie z art. 62 rozporządzenia (UE) 2018/1725. Przy wykonywaniu obowiązków określonych w rozporządzeniu (UE) 2018/1725 EIOD korzysta z wiedzy fachowej i doświadczenia krajowych organów nadzorczych.

Przy prowadzeniu wspólnych inspekcji wraz z EIOD członkowie i pracownicy krajowych organów nadzorczych mają – przy należytym uwzględnieniu zasad pomocniczości i proporcjonalności – uprawnienia równoważne z uprawnieniami przewidzianymi w rozporządzeniu (UE) 2018/1725 i podlegają obowiązkowi równoważnemu z obowiązkiem przewidzianym w art. 129 niniejszego rozporządzenia.

3.EIOD w pełni informuje krajowe organy nadzorcze o wszelkich kwestiach, które mają na nie bezpośredni wpływ lub dotyczą ich w inny sposób. Na wniosek co najmniej jednego krajowego organu nadzorczego EIOD informuje te organy o konkretnych kwestiach.

4.W przypadkach dotyczących danych pochodzących z jednego lub więcej państw członkowskich, w tym w przypadkach, o których mowa w art. 114, EIOD konsultuje się z odpowiednimi krajowymi organami nadzorczymi. EIOD nie podejmuje decyzji o dalszych działaniach, jakie należy podjąć, zanim te krajowe organy nadzorcze nie poinformują EIOD o swojej opinii w terminie określonym przez EIOD, który nie jest krótszy niż miesiąc ani dłuższy niż trzy miesiące od daty rozpoczęcia konsultacji EIOD z odpowiednimi krajowymi organami nadzorczymi. EIOD uwzględnia w największym możliwym stopniu odpowiednie stanowiska odnośnych krajowych organów nadzorczych. W przypadkach, w których EIOD nie zamierza zastosować się do stanowiska krajowego organu nadzorczego, informuje o tym ten organ, przedstawia uzasadnienie i przedkłada sprawę Europejskiej Radzie Ochrony Danych.

Rozdział IX
Środki odwoławcze i odpowiedzialność

Artykuł 114

Procedura rozpatrywania skarg przez EIOD

1.Jeżeli skarga dotyczy decyzji, o której mowa w art. 105 lub 106 niniejszego rozporządzenia lub art. 81 lub 82 rozporządzenia (UE) 2018/1725, EIOD zasięga opinii krajowych organów nadzorczych państwa członkowskiego, które dostarczyło dane, lub, bezpośrednio, krajowych organów nadzorczych zainteresowanego państwa członkowskiego. Przy podejmowaniu swej decyzji, która może obejmować odmowę przesłania jakichkolwiek informacji, EIOD uwzględnia opinię krajowego organu nadzorczego.

2.Jeżeli skarga dotyczy przetwarzania danych dostarczonych Europolowi przez państwo członkowskie, EIOD i krajowy organ nadzorczy państwa członkowskiego, które dostarczyło te dane, zapewniają, działając w zakresie swoich odpowiednich kompetencji, prawidłowe przeprowadzenie niezbędnych kontroli zgodności przetwarzania tych danych z prawem.

3.Jeżeli skarga dotyczy przetwarzania danych dostarczonych Europolowi przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii, państwa trzecie lub organizacje międzynarodowe, danych pobranych przez Europol z publicznie dostępnych źródeł lub danych pochodzących z własnych analiz Europolu, EIOD zapewnia prawidłowe przeprowadzenie przez Europol niezbędnych kontroli zgodności przetwarzania tych danych z prawem.

Artykuł 115

Przepisy ogólne dotyczące odpowiedzialności i odszkodowań

1.Odpowiedzialność umowna Europolu jest regulowana przepisami prawa mającymi zastosowanie do danej umowy.

2.Do wydawania wyroków na podstawie wszelkich klauzul arbitrażowych zamieszczonych w umowach zawartych przez Europol właściwy jest Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

3.W przypadku odpowiedzialności pozaumownej Europol naprawia szkodę wyrządzoną przez jego jednostki lub jego pracowników przy wykonywaniu ich obowiązków zgodnie z zasadami ogólnymi wspólnymi dla ustawodawstw państw członkowskich.

4.Do rozstrzygania sporów dotyczących odszkodowania za szkody, o których mowa w ust. 3, właściwy jest Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

5.Odpowiedzialność osobistą pracowników Europolu wobec Europolu regulują przepisy regulaminu pracowniczego lub warunków zatrudnienia innych pracowników mające do nich zastosowanie.

Rozdział X
Wspólna kontrola parlamentarna

Artykuł 116

Wspólna kontrola parlamentarna

1.Zgodnie z art. 88 TFUE Parlament Europejski wraz z parlamentami narodowymi prowadzi kontrolę działań Europolu. Odbywa się to w ramach wyspecjalizowanej GWKP utworzonej wspólnie przez parlamenty narodowe i właściwą komisję Parlamentu Europejskiego. Sposób organizacji i regulamin GWKP są określane wspólnie przez Parlament Europejski i parlamenty narodowe zgodnie z art. 9 Protokołu nr 1 w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej.

2.GWKP monitoruje pod względem politycznym działania Europolu służące realizacji jego zadań, w tym wpływ tych działań na podstawowe prawa i wolności osób fizycznych.

3.Przewodniczący Rady Zarządzającej, Dyrektor Wykonawczy lub ich zastępcy stawiają się przed GWKP na jej wniosek w celu omówienia kwestii dotyczących działań, o których mowa w akapicie pierwszym, w tym aspektów budżetowych takich działań, struktury organizacyjnej Europolu oraz ewentualnego ustanowienia nowych jednostek i wyspecjalizowanych ośrodków, z uwzględnieniem obowiązku zachowania dyskrecji i poufności. W stosownych przypadkach GWKP może podjąć decyzję o zaproszeniu na swoje posiedzenia innych odpowiednich osób.

4.EIOD stawia się przed GWKP na jej wniosek co najmniej jeden raz w roku w celu omówienia kwestii ogólnych dotyczących ochrony podstawowych praw i wolności osób fizycznych, zwłaszcza ochrony danych osobowych, w związku z działaniami Europolu, uwzględniając obowiązek zachowania dyskrecji i poufności.

5.Zgodnie z art. 73 ust. 1 Europol konsultuje się z GWKP w związku z programem wieloletnim Europolu.

6.Europol przekazuje GWKP następujące dokumenty w celach informacyjnych, uwzględniając obowiązek zachowania dyskrecji i poufności:

a)analizy strategiczne, oceny zagrożeń, sprawozdania dotyczące tendencji i analizy sytuacyjne dotyczące kompetencji Europolu oraz wyniki badań i ocen zleconych przez Europol;

b)uzgodnienia administracyjne zawarte na podstawie art. 79 ust. 3;

c)dokument programowy zawierający program wieloletni oraz roczny program prac Europolu – o których mowa w art. 73 ust. 1;

d)roczne skonsolidowane sprawozdanie dotyczące działalności Europolu, o którym mowa w art. 73 ust. 2, w tym istotne informacje na temat działalności Europolu w zakresie przetwarzania dużych zbiorów danych oraz uzyskanych w tym zakresie wyników, bez ujawniania jakichkolwiek szczegółów operacyjnych i bez uszczerbku dla wszelkich toczących się postępowań przygotowawczych;

e)sprawozdanie z oceny sporządzone przez Komisję, o którym mowa w art. 130;

f)coroczne informacje, o których mowa w art. 96 ust. 12, dotyczące danych osobowych będących przedmiotem wymiany z podmiotami prywatnymi na podstawie art. 96, w tym ocenę skuteczności współpracy, konkretne przykłady spraw wskazujące, dlaczego te wnioski były niezbędne i proporcjonalne w celu umożliwienia Europolowi wykonywania swoich zadań, oraz, w odniesieniu do wymian danych osobowych zgodnie z art. 96, liczbę dzieci zidentyfikowanych w wyniku tych wymian w zakresie, w jakim Europol dysponuje tymi informacjami;

g)coroczne informacje na temat liczby spraw, w odniesieniu do których Europol musiał przetwarzać dane osobowe nienależące do kategorii osób, których dane dotyczą, określonych w załączniku II, a także informacje na temat czasu trwania i wyników takiego przetwarzania, w tym przykłady takich spraw wskazujące, dlaczego to przetwarzanie danych było niezbędne i proporcjonalne;

h)coroczne informacje na temat przekazań danych osobowych państwom trzecim i organizacjom międzynarodowym zgodnie z art. 94, w tym informacje o liczbie przypadków dozwolonego przekazania danych zgodnie z art. 94 ust. 2;

i)coroczne informacje na temat liczby spraw, w których Europol zaproponował ewentualne wprowadzenie wpisów informacyjnych zgodnie z art. 30, w tym konkretne przykłady spraw wskazujące, dlaczego wprowadzenie tych wpisów zostało zaproponowane;

j)coroczne informacje na temat liczby projektów w dziedzinie prowadzonych badań i innowacji, w tym informacje na temat celów tych projektów, kategorii przetwarzanych danych osobowych, dodatkowych zastosowanych zabezpieczeń, w tym minimalizacji danych, potrzeb w dziedzinie ścigania przestępstw, które to potrzeby projekty mają zaspokoić, oraz wyników tych projektów;

k)coroczne informacje na temat liczby i rodzajów spraw, w których przetwarzane były szczególne kategorie danych osobowych, zgodnie z art. 100.

Przykłady, o których mowa w lit. f) i i), są zanonimizowane w odniesieniu do danych osobowych;

Przykłady, o których mowa w lit. g), są zanonimizowane w odniesieniu do danych osobowych, bez ujawniania jakichkolwiek szczegółów operacyjnych i bez uszczerbku dla wszelkich toczących się postępowań przygotowawczych;

7.GWKP może zażądać innych stosownych dokumentów niezbędnych do wykonywania jej zadań związanych z politycznym monitorowaniem działań Europolu, z zastrzeżeniem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1049/2001 76 i bez uszczerbku dla art. 117 i 129 niniejszego rozporządzenia.

8.GWKP może sporządzić podsumowanie wniosków z politycznej kontroli działań Europolu, zawierające konkretne niewiążące zalecenia dla Europolu, i przedłożyć te wnioski Parlamentowi Europejskiemu i parlamentom narodowym. Parlament Europejski przekazuje te podsumowania w celach informacyjnych Radzie, Komisji i Europolowi.

Artykuł 117

Dostęp Parlamentu Europejskiego do informacji przetwarzanych przez Europol lub za jego pośrednictwem

1.W celu umożliwienia Parlamentowi Europejskiemu przeprowadzenia kontroli parlamentarnej działań Europolu zgodnie z art. 116 dostęp Parlamentu Europejskiego i GWKP, na wniosek Parlamentu Europejskiego, do szczególnie chronionych informacji jawnych przetwarzanych przez Europol lub za pośrednictwem Europolu podlega przepisom, o których mowa w art. 129 ust. 1.

2.Dostęp Parlamentu Europejskiego do informacji niejawnych UE przetwarzanych przez Europol lub za pośrednictwem Europolu podlega mającemu zastosowanie Porozumieniu międzyinstytucjonalnemu między Parlamentem Europejskim a Radą w sprawie przekazywania Parlamentowi Europejskiemu i wykorzystywania przez Parlament Europejski posiadanych przez Radę informacji niejawnych dotyczących spraw innych niż z dziedziny wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz przepisom, o których mowa w art. 129 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.

3.Niezbędne kwestie szczegółowe dotyczące dostępu Parlamentu Europejskiego do informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, regulują uzgodnienia robocze zawarte między Europolem a Parlamentem Europejskim.

Rozdział XI
Pracownicy

Artykuł 118

Przepisy ogólne

1.Do pracowników Europolu stosuje się regulamin pracowniczy i warunki zatrudnienia innych pracowników oraz przepisy przyjęte w drodze porozumienia między instytucjami Unii w celu nadania skuteczności temu regulaminowi pracowniczemu i tym warunkom zatrudnienia innych pracowników.

2.Pracownikami Europolu są pracownicy zatrudnieni na czas określony oraz pracownicy kontraktowi. Rada Zarządzająca jest co roku informowana o umowach na czas nieokreślony zawartych przez Dyrektora Wykonawczego. Rada Zarządzająca decyduje, które przewidziane w planie zatrudnienia stanowiska dla pracowników zatrudnionych na czas określony mogą być obsadzane wyłącznie przez pracowników właściwych organów państw członkowskich. Rada Zarządzająca dokonuje regularnego przeglądu tych stanowisk w świetle wymogów operacyjnych i potrzeby zachowania specjalistycznej wiedzy fachowej. Z pracownikami zatrudnianymi w celu obsadzenia takich stanowisk mogą być zawierane jedynie umowy o pracę na czas określony, z możliwością jednokrotnego przedłużenia. Łączny okres obowiązywania takich umów dla pracowników zatrudnionych na czas określony nie może przekraczać dziesięciu lat.

Artykuł 119

Oddelegowani eksperci krajowi

1.Europol może korzystać z oddelegowanych ekspertów krajowych.

2.Rada Zarządzająca przyjmuje decyzję określającą zasady oddelegowania ekspertów krajowych do Europolu.

Rozdział XII
Postanowienia finansowe

Artykuł 120

Budżet

1.Preliminarz wszystkich dochodów i wydatków Europolu jest przygotowywany na każdy rok budżetowy, który odpowiada rokowi kalendarzowemu, i jest wykazywany w budżecie Europolu.

2.Budżet Europolu musi być zrównoważony pod względem dochodów i wydatków.

3.Bez uszczerbku dla innych zasobów dochody Europolu obejmują:

a)wkład Unii zapisany w budżecie ogólnym Unii;

b)wkłady państw uczestniczących we wdrażaniu, stosowaniu i rozwijaniu dorobku Schengen, w przypadku gdy takie wkłady są przewidziane w odpowiednich umowach międzynarodowych;

c)wszelkie dobrowolne wkłady finansowe państw członkowskich, zgodnie z zasadami przyjętymi przez Radę Zarządzającą.

4.Europol może korzystać z finansowania unijnego w formie umów o przyznanie wkładu lub w formie dotacji ad hoc zgodnie z przepisami finansowymi Unii, o których mowa w art. 124, oraz przepisami odpowiednich instrumentów wspierających polityki Unii.

5.Wydatki Europolu obejmują wynagrodzenia personelu, wydatki administracyjne, wydatki związane z infrastrukturą oraz koszty operacyjne.

6.Zobowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można podzielić na kilka rocznych rat.

Artykuł 121

Ustanawianie budżetu

1.Co roku Dyrektor Wykonawczy sporządza projekt preliminarza dochodów i wydatków Europolu na kolejny rok budżetowy, zawierający plan zatrudnienia, i przesyła go Radzie Zarządzającej. Projekt preliminarza sporządza się w sposób zapewniający wyraźne rozróżnienie środków według poddziałań, zgodnie ze strukturą jednolitego dokumentu programowego.

2.Na podstawie projektu preliminarza Rada Zarządzająca przyjmuje wstępny projekt preliminarza dochodów i wydatków Europolu na kolejny rok budżetowy, w tym wstępny plan zatrudnienia. Rada Zarządzająca przesyła go Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji do dnia 31 stycznia każdego roku jako część projektu jednolitego dokumentu programowego.

3.Do dnia 31 marca każdego roku Rada Zarządzająca przesyła Komisji ostateczny projekt preliminarza dochodów i wydatków Europolu zawierający projekt planu zatrudnienia.

4.Komisja przesyła preliminarz Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wraz z projektem budżetu ogólnego Unii.

5.Na podstawie preliminarza Komisja wprowadza do projektu budżetu ogólnego Unii przedkładanego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie zgodnie z art. 313 i 314 TFUE szacunkowe kwoty, które uważa za niezbędne w odniesieniu do planu zatrudnienia, oraz kwoty wkładu, który ma być wniesiony z budżetu ogólnego.

6.Parlament Europejski i Rada zatwierdzają środki przewidziane na wkład Unii dla Europolu.

7.Parlament Europejski i Rada przyjmują plan zatrudnienia Europolu.

8.Budżet Europolu jest przyjmowany przez Radę Zarządzającą. Staje się on ostateczny po ostatecznym przyjęciu budżetu ogólnego Unii. W razie potrzeby budżet dostosowuje się odpowiednio.

9.W przypadku projektów budowlanych, które mogą mieć znaczący wpływ na budżet Europolu, zastosowanie ma rozporządzenie delegowane (UE) 2019/715.

Artykuł 122

Wykonanie budżetu

1.Dyrektor Wykonawczy wykonuje budżet Europolu.

2.Co roku Dyrektor Wykonawczy przesyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wszystkie informacje mające znaczenie z punktu widzenia wyników wszelkich procedur oceny.

Artykuł 123

Prezentacja sprawozdania finansowego i absolutorium

1.Księgowy Europolu przekazuje księgowemu Komisji i Trybunałowi Obrachunkowemu wstępne sprawozdanie finansowe za dany rok budżetowy (rok N) do dnia 1 marca następnego roku budżetowego (rok N + 1).

2.Europol przesyła Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Trybunałowi Obrachunkowemu sprawozdanie dotyczące zarządzania budżetem i finansami za rok N do dnia 31 marca roku N + 1.

3.Księgowy Komisji przesyła Trybunałowi Obrachunkowemu wstępne sprawozdanie finansowe Europolu za rok N skonsolidowane ze sprawozdaniem finansowym Komisji do dnia 31 marca roku N + 1.

4.Po otrzymaniu uwag Trybunału Obrachunkowego na temat wstępnego sprawozdania finansowego Europolu zgodnie z art. 252 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 księgowy Europolu sporządza końcowe sprawozdanie finansowe Europolu za ten rok. Dyrektor Wykonawczy przedkłada to końcowe sprawozdanie finansowe Radzie Zarządzającej do zaopiniowania.

5.Rada Zarządzająca wydaje opinię na temat końcowego sprawozdania finansowego Europolu za rok N.

6.Do dnia 1 lipca roku N + 1 Dyrektor Wykonawczy Europolu przesyła końcowe sprawozdanie finansowe za rok N wraz z opinią Rady Zarządzającej, o której mowa w ust. 5, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji, Trybunałowi Obrachunkowemu i parlamentom narodowym.

7.Końcowe sprawozdania rachunkowe za rok N są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej do dnia 15 listopada roku N + 1.

8.Do dnia 30 września roku N + 1 Dyrektor Wykonawczy przesyła Trybunałowi Obrachunkowemu odpowiedź na uwagi zawarte w jego sprawozdaniu rocznym. Dyrektor Wykonawczy przesyła tę odpowiedź również Radzie Zarządzającej.

9.Na wniosek Parlamentu Europejskiego Dyrektor Wykonawczy przedkłada Parlamentowi Europejskiemu wszelkie informacje niezbędne do sprawnego zastosowania procedury udzielania absolutorium za rok N, zgodnie z art. 261 ust. 3 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509.

10.Do dnia 15 maja roku N + 2 Parlament Europejski, na zalecenie Rady stanowiącej większością kwalifikowaną, udziela Dyrektorowi Wykonawczemu absolutorium z wykonania budżetu za rok budżetowy N.

Artykuł 124

Przepisy finansowe

1.Po konsultacji z Komisją Rada Zarządzająca przyjmuje przepisy finansowe mające zastosowanie do Europolu. Przepisy te nie odbiegają od rozporządzenia delegowanego (UE) 2019/715 , chyba że jest to wyraźnie konieczne do działania Europolu, a Komisja wyraziła na to wcześniej zgodę.

2.Europol może przyznawać dotacje związane z realizacją jego zadań.

3.Europol może przyznawać dotacje państwom członkowskim, państwom trzecim i organizacjom międzynarodowym, bez zaproszenia do składania wniosków, na prowadzenie działań podlegających kompetencjom Europolu.

4.Jeżeli jest to należycie uzasadnione celami operacyjnymi, wsparcie finansowe może pokrywać pełne koszty inwestycji w sprzęt i infrastrukturę, o ile zgodzi się na to Rada Zarządzająca.

5.Przepisy finansowe, o których mowa w ust. 1, mogą określić kryteria, zgodnie z którymi wsparcie finansowe może pokrywać pełne koszty, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu.

6.W odniesieniu do wsparcia finansowego na działania wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych Europol i Eurojust wspólnie określają zasady i warunki rozpatrywania wniosków o takie wsparcie.

Rozdział XIII
Przepisy różne

Artykuł 125

Przywileje i immunitety

1.Do Europolu i jego personelu ma zastosowanie Protokół nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej załączony do TUE i TFUE.

2.Przywileje i immunitety oficerów łącznikowych i członków ich rodzin są przedmiotem porozumienia zawartego między Królestwem Niderlandów a pozostałymi państwami członkowskimi. Porozumienie to przewiduje przywileje i immunitety, jakie są niezbędne do prawidłowego wykonywania zadań przez oficerów łącznikowych.

Artykuł 126

System językowy

1.Przepisy rozporządzenia nr 1 mają zastosowanie do Europolu.

2.Rada Zarządzająca podejmuje większością dwóch trzecich głosów członków decyzję w sprawie wewnętrznych zasad Europolu dotyczących systemu językowego.

3.Usługi tłumaczeniowe i wszelkie inne usługi językowe wymagane przez Europol, z wyjątkiem tłumaczenia ustnego, zapewnia Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej ustanowione na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 2965/94 77 .

Artykuł 127

Przejrzystość

1.Do dokumentów będących w posiadaniu Europolu ma zastosowanie rozporządzenie (WE) nr 1049/2001. Jeżeli Europol wspiera postępowania przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę Europejską, stosowanie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 przez Europol nie ma wpływu na art. 109 rozporządzenia (UE) 2017/1939.

2.Decyzje podjęte przez Europol na mocy art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 mogą stanowić przedmiot skargi do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich lub do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zgodnie z odpowiednio art. 228 oraz 263 TFUE.

3.Europol publikuje na swojej stronie internetowej wykaz członków Rady Zarządzającej oraz podsumowania wyników jej posiedzeń. Z publikacji tych podsumowań można tymczasowo lub na stałe zrezygnować lub tymczasowo lub na stałe ją ograniczyć, w przypadku gdy takie publikowanie mogłoby niekorzystnie wpłynąć na wykonywanie przez Europol jego zadań, biorąc pod uwagę obowiązek zachowania przez Europol dyskrecji i poufności oraz operacyjny charakter Europolu.

Artykuł 128

Zapobieganie nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom oraz ich zwalczanie

1.Trybunał Obrachunkowy jest uprawniony do przeprowadzania audytów, na podstawie dokumentacji i kontroli na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymali od Europolu unijne środki finansowe.

2.OLAF może przeprowadzać dochodzenia, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, aby ustalić, czy miały miejsce nadużycia finansowe, korupcja lub dowolne inne nielegalne działania, które wywierają wpływ na interesy finansowe Unii w związku z dotacją lub umową finansowanymi przez Europol, lub dochodzenia w poważnych sprawach związanych z wypełnianiem obowiązków służbowych, stanowiących zaniedbanie obowiązków członków lub pracowników, które może prowadzić do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub, w zależności od przypadku, postępowania karnego. Takie dochodzenia prowadzone są zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 78 i rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 79 .

3.Zgodnie z rozporządzeniem Rady (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska prowadzi postępowania przygotowawcze oraz wnosi i popiera oskarżenia w sprawach dotyczących nadużyć i innych rodzajów nielegalnej działalności naruszającej interesy finansowe Unii, jak przewidziano w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 80 .

Artykuł 129

Przepisy dotyczące ochrony informacji wrażliwych niebędących informacjami niejawnymi i informacji niejawnych

1.Europol przyjmuje własne przepisy bezpieczeństwa oparte na zasadach i regułach określonych w przepisach bezpieczeństwa Komisji dotyczących ochrony informacji niejawnych UE (EUCI) i szczególnie chronionych informacji jawnych (SNC), w tym m.in. na przepisach dotyczących wymiany takich informacji z państwami trzecimi oraz ich przetwarzania i przechowywania, określonych w decyzjach Komisji (UE, Euratom) 2015/443 81 i (UE, Euratom) 2015/444 82 .

2.Rada Zarządzająca przyjmuje przepisy bezpieczeństwa Europolu po zatwierdzeniu przez Komisję. Dokonując oceny zaproponowanych przepisów bezpieczeństwa, Komisja zapewnia ich zgodność z decyzjami (UE, Euratom) 2015/443 i (UE, Euratom) 2015/444 83 .

Artykuł 130

Ocena i przegląd

1.Nie później niż do dnia [pięć lat po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia] r., a następnie co pięć lat, Komisja przeprowadza ocenę skuteczności działania Europolu w odniesieniu do jego kompetencji, uprawnień, zadań i zarządzania zgodnie z wytycznymi Komisji. W toku tej oceny zasięga się opinii Rady Zarządzającej. Oceniając wpływ działań Europolu na prawa podstawowe, Komisja zwraca się o informacje do Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

2.W ocenie uwzględnia się w szczególności ewentualną potrzebę zmiany uprawnień Europolu oraz skutki finansowe jakiejkolwiek zmiany w tym zakresie.

3.W ramach co drugiej oceny Komisja ocenia wyniki osiągnięte przez Europol z uwzględnieniem jego kompetencji, uprawnień, zarządzania i zadań, a także to, czy w świetle tych kompetencji, uprawnień, zarządzania i zadań dalsze funkcjonowanie Agencji jest nadal uzasadnione.

4.Komisja przekazuje ustalenia z oceny Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Radzie Zarządzającej. Wyniki oceny podawane są do wiadomości publicznej.

Artykuł 131

Dochodzenia administracyjne

Działania Europolu podlegają również dochodzeniom prowadzonym przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, zgodnie z postanowieniami art. 228 TFUE.

Artykuł 132

Siedziba

Niezbędne ustalenia dotyczące obiektów, jakie należy zapewnić Europolowi w Królestwie Niderlandów, i infrastruktury udostępnianej przez Królestwo Niderlandów, a także przepisy szczegółowe mające tam zastosowanie do Dyrektora Wykonawczego, członków Rady Zarządzającej, pracowników Europolu i do członków ich rodzin określane są w porozumieniu w sprawie siedziby zawieranym między Europolem a Królestwem Niderlandów zgodnie z Protokołem nr 6.

Pozostaje to bez uszczerbku dla możliwości lokowania przez Europol funkcji i zdolności operacyjnych, technicznych lub administracyjnych w innych państwach członkowskich.

Rozdział XIV
Przepisy przejściowe

Artykuł 133

Następstwo prawne

1.Europol ustanowiony niniejszym rozporządzeniem jest następcą prawnym Europolu ustanowionego rozporządzeniem (UE) 2016/794 w odniesieniu do wszystkich jego praw i obowiązków wynikających z mającego zastosowanie prawa krajowego, unijnego i międzynarodowego.

2.Niniejsze rozporządzenie nie ma wpływu na ważność umów o współpracy i uzgodnień roboczych zawartych przez Europol na mocy konwencji o Europolu, decyzji 2009/371/WSiSW lub rozporządzenia (UE) 2016/794. Takie umowy o współpracy i uzgodnienia robocze pozostają w mocy i stosuje się je do czasu ich wygaśnięcia lub zastąpienia.

Artykuł 134

Uregulowania przejściowe

1.Europol może kontynuować działania rozpoczęte na podstawie rozporządzenia (UE) 2016/794, które nie zostały zakończone przed datą rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia. Takie działania są kontynuowane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

2.Europol może nadal przetwarzać dane osobowe przetwarzane przez Europol przed datą rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/794, jeżeli takie przetwarzanie jest zgodne z niniejszym rozporządzeniem.

3.Każde wielokrotne przekazywanie danych do państw trzecich i organizacji międzynarodowych zatwierdzone przez Radę Zarządzającą na warunkach określonych w art. 25 ust. 6 rozporządzenia (UE) 2016/794 pozostaje ważne na mocy niniejszego rozporządzenia do dnia upływu okresu, na jaki zezwolono na przekazywanie danych.

4.Decyzje, środki wykonawcze, zasady i uzgodnienia przyjęte na podstawie rozporządzenia (UE) 2016/794 pozostają w mocy do czasu ich uchylenia lub zastąpienia na mocy niniejszego rozporządzenia.

5.Rada Zarządzająca uchyla decyzje i środki przyjęte na podstawie rozporządzenia (UE) 2016/794, które nie są zgodne z niniejszym rozporządzeniem.

6.Pracownicy zatrudnieni przez Europol w dniu rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia zachowują prawa i obowiązki wynikające z ich umów o pracę i powołań.

7.Dyrektor Wykonawczy i Zastępcy Dyrektora Wykonawczego powołani na podstawie rozporządzenia (UE) 2016/794 przez pozostały okres swoich kadencji pełnią odpowiednie obowiązki Dyrektora Wykonawczego i Zastępców Dyrektora Wykonawczego, jak przewidziano w niniejszym rozporządzeniu.

W przypadku gdy w dniu rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia Dyrektor Wykonawczy lub Zastępca Dyrektora Wykonawczego pełni swoją pierwszą kadencję, kadencja ta trwa pięć lat. Każde przedłużenie kadencji odbywa się zgodnie z procedurą określoną w art. 76 ust. 3–7 niniejszego rozporządzenia.

W przypadku gdy w dniu rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia Dyrektor Wykonawczy lub Zastępca Dyrektora Wykonawczego pełni swoją drugą kadencję, kadencja ta trwa pięć lat. Nie podlega ona dalszemu przedłużeniu.

8.Członkowie Rady Zarządzającej i ich zastępcy powołani na podstawie rozporządzenia (UE) 2016/794 nadal pełnią swoje funkcje do końca swoich kadencji, jak określono w rozporządzeniu (UE) 2016/794.

Rozdział XV
Zmiany w innych obowiązujących aktach

Artykuł 135

Zmiany w rozporządzeniu (UE) 2018/1726

W rozporządzeniu (UE) 2018/1726 dodaje się art. 41a w brzmieniu:

„Artykuł 41a

Współpraca z Europolem

1.eu-LISA może współpracować z Europolem w obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania związanych z opracowywaniem, wdrażaniem i eksploatacją systemów informacyjnych i powiązanej infrastruktury łączności.

2.Współpraca między eu-LISA a Europolem, o której mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności, w stosownych przypadkach i zgodnie z ich odpowiednimi uprawnieniami:

b)współdzielenie, ponowne wykorzystywanie lub dostosowywanie komponentów technicznych, narzędzi, usług lub elementów składowych opracowanych lub obsługiwanych przez którąkolwiek z agencji;

c)zapewnianie wsparcia technicznego, wiedzy fachowej lub usług, w tym w dziedzinie rozwoju, testowania, utrzymania i bezpieczeństwa systemów;

d)tworzenie wspólnych zespołów projektowych oraz wymianę pracowników, wiedzy fachowej i innych zasobów niezbędnych do realizacji wspólnych projektów i działań technicznych.

3.Na wniosek Europolu zgodnie z art. 86 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) …/….* eu-LISA przekazuje Europolowi oraz, w stosownych przypadkach, właściwym organom państw członkowskich certyfikaty klucza publicznego wydane przez urząd certyfikacji eu-LISA na potrzeby usług, narzędzi i aplikacji Europolu.

4.Współpraca, o której mowa w ust. 1–3, odbywa się w ramach uzgodnień roboczych określających praktyczne zasady, w tym aspekty finansowe, ustalenia dotyczące zarządzania, ustalenia dotyczące wymiany i czasowego oddelegowania pracowników, a także ustanawiania i funkcjonowania wspólnych zespołów projektowych.”.

* Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) …/… [w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol), zmieniające rozporządzenie (UE) 2018/1726 i rozporządzenie (UE) 2024/982 oraz uchylające rozporządzenie (UE) 2016/794].”.

Artykuł 136

Zmiany w rozporządzeniu (UE) 2024/982

W art. 49 rozporządzenia (UE) 2024/982 wprowadza się następujące zmiany:

1)w ust. 5. dodaje się akapit drugi w brzmieniu:

„Europol może przeprowadzać takie przeszukania, korzystając z:

a)danych dostarczonych przez państwa trzecie;

b)danych pochodzących z państw członkowskich.”;

2)dodaje się ustępy w brzmieniu:

„5a. W przypadku przeszukiwań przeprowadzanych z wykorzystaniem profili DNA, danych daktyloskopijnych i wizerunków twarzy Europol może wykorzystywać dane pochodzące z państw członkowskich wyłącznie za zgodą państwa członkowskiego będącego właścicielem danych. Zgoda ta może zostać udzielona w następujących przypadkach:

a)indywidualnie dla każdego przypadku;

b)na podstawie stałej zgody, z zastrzeżeniem warunków określonych przez państwo członkowskie.

5b. Przeprowadzając przeszukanie z wykorzystaniem danych biometrycznych pochodzących z państw członkowskich, Europol działa jako podmiot świadczący usługi techniczne i kryminalistyczne w imieniu państwa członkowskiego, które udzieliło zgody, i z poszanowaniem wszelkich wskazanych przez to państwo członkowskie ograniczeń w zakresie dostępu do informacji, ich przekazywania, przesyłania, usuwania, niszczenia lub dalszego wykorzystywania.”;

3)ust. 6 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie:

„Jeżeli w wyniku procedur, o których mowa w art. 6, 11 lub 20, stwierdzono dopasowanie między danymi wykorzystanymi do przeszukania a danymi przechowywanymi w krajowej bazie danych odpytywanego państwa członkowskiego lub odpytywanych państw członkowskich, Europol informuje o tym wyłącznie zaangażowane państwo członkowskie lub państwa członkowskie oraz, w stosownych przypadkach, państwo członkowskie lub państwa członkowskie, które udzieliły zgody na wykorzystanie danych zgodnie z ust. 6.”;

4)ust. 6 akapit drugi lit. c) otrzymuje brzmienie:

„c) przekazano nazwę państwa trzeciego lub państwa członkowskiego, które dostarczyło dane.”;

5)ust. 7 otrzymuje brzmienie:

„7. Wykorzystanie przez Europol informacji uzyskanych w wyniku kwerendy dokonanej zgodnie z niniejszym artykułem oraz w wyniku wymiany zbioru danych podstawowych zgodnie z ust. 6 wymaga zgody państwa członkowskiego, w którego bazie danych stwierdzono dopasowanie, oraz, w stosownych przypadkach, państwa członkowskiego, które udzieliło zgody na wykorzystanie danych zgodnie z ust. 6. W przypadku gdy to państwo członkowskie zezwoli na wykorzystanie takich informacji, posługiwanie się nimi przez Europol regulowane jest rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) …/… * [niniejsze rozporządzenie].

_____________

Rozdział XVI
Przepisy końcowe

Artykuł 137

Rozpoczęcie operacji

1.Komisja określa w drodze aktu wykonawczego, o którym mowa w art. 38 ust. 8, datę, od której państwa członkowskie mogą rozpocząć korzystanie z systemów ładowania danych, o których mowa w art. 38 ust. 3, na potrzeby przesyłania informacji do usługi kontroli krzyżowej Europolu.

Komisja określa w drodze aktu wykonawczego, o którym mowa w akapicie pierwszym, datę, od której państwa członkowskie mają rozpocząć korzystanie z systemów ładowania danych.

Komisja określa w drodze aktu wykonawczego, o którym mowa w art. 50 ust. 9, datę, od której Europol ma rozpocząć korzystanie z infrastruktury chmury Europolu, o której mowa w art. 50.

2.Komisja określa w drodze aktu wykonawczego, o którym mowa w art. 42 ust. 5, datę, od której Europol i państwa członkowskie mogą rozpocząć korzystanie ze wspólnej policyjnej platformy danych, o której mowa w art. 42.

Komisja określa w drodze aktu wykonawczego, o którym mowa w akapicie pierwszym, datę, od której Europol i państwa członkowskie mają rozpocząć korzystanie ze wspólnej policyjnej platformy danych.

3.Komisja określa w drodze aktu wykonawczego, o którym mowa w art. 49, datę, od której państwa członkowskie mogą rozpocząć korzystanie z unijnej aplikacji do porównywania DNA, o której mowa w art. 54.

4.Komisja określa w drodze aktu wykonawczego, o którym mowa w art. 52 ust. 6, datę, od której Europol, państwa członkowskie i Komisja mają rozpocząć korzystanie z narzędzi do celów statystycznych i sprawozdawczych, o których mowa w art. 52.

5.Komisja określa w drodze aktu wykonawczego, o którym mowa w art. 80 ust. 9, datę, od której inne organy i jednostki organizacyjne Unii mają rozpocząć korzystanie z systemu trafieniowego (figuruje/nie figuruje), o którym mowa w art. 80.

Artykuł 138

Procedura komitetowa

1.Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

2.W przypadku odesłania do niniejszego artykułu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. W przypadku gdy komitet nie wyda żadnej opinii, Komisja nie przyjmuje projektu aktu wykonawczego i stosuje się art. 5 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

Artykuł 139

Wykonywanie przekazanych uprawnień

1.Powierzenie Komisji uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.

2.Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych, o których mowa w art. 19, powierza się Komisji na czas nieokreślony od ...[dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia].

3.Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 19, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w późniejszym terminie określonym w tej decyzji. Nie wpływa ona na ważność już obowiązujących aktów delegowanych.

4.Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez każde państwo członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa.

5.Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

6.Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 19 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.

Artykuł 140

Uchylenie

1.Rozporządzenie (UE) 2016/794 traci moc z dniem [data rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia] r.

2.Odesłania do rozporządzenia (UE) 2016/794 odczytuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 141

Wejście w życie i rozpoczęcie stosowania

1.Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

2.Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia [data] r.

3.Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich zgodnie z Traktatami.

Sporządzono w Brukseli dnia r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodnicząca Przewodniczący

[...] [...]

OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH I CYFROWYCH REGULACJI – AGENCJE

1.STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY

1.1.Tytuł wniosku/inicjatywy

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol), zmieniającego rozporządzenie (UE) 2018/1726 i rozporządzenie (UE) 2024/982 oraz uchylającego rozporządzenie (UE) 2016/794

1.2.Obszary polityki, których dotyczy wniosek/inicjatywa

Obszar polityki: Sprawy wewnętrzne

Działanie: 12 Bezpieczeństwo

12 02 01: Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW)

12 10 01: Europol

1.3.Cel(e)

1.3.1.Cel(e) ogólny(-e)

Ogólnym celem niniejszej inicjatywy jest wzmocnienie zdolności Europolu do wspierania państw członkowskich w zapobieganiu poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmowi i ich zwalczaniu w coraz bardziej złożonym i transgranicznym środowisku bezpieczeństwa, a tym samym przyczynienie się do zapewnienia ogólnego bezpieczeństwa i ochrony UE. W szczególności niniejsza inicjatywa ma zapewnić, aby Europol mógł skutecznie udzielać wsparcia operacyjnego i analitycznego, ułatwiać wymianę informacji i przyczyniać się do skoordynowanego reagowania UE na pojawiające się i zmieniające się zagrożenia przestępstwami.

1.3.2.Cel(e) szczegółowy(-e)

Cel szczegółowy nr 1:

Wzmocnienie roli Europolu jako centrum informacyjnego dla organów ścigania

Działanie to ma na celu wzmocnienie zdolności Europolu do gromadzenia, przetwarzania, analizowania i udostępniania wysokiej jakości informacji kryminalnych w wymiarze transgranicznym. Jego celem jest poprawa terminowości, interoperacyjności i użyteczności wymiany informacji z państwami członkowskimi oraz organami i agencjami UE. Celem jest rozwiązanie problemu fragmentacji i niepełnego wykorzystania istniejących narzędzi, przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznych zabezpieczeń w zakresie ochrony danych i praw podstawowych.

Cel szczegółowy nr 2:

Europol jako centrum operacyjne

Celem jest wzmocnienie zdolności Europolu do udzielania terminowego, ukierunkowanego na konkretne działania i kompleksowego wsparcia operacyjnego w postępowaniach przygotowawczych dotyczących poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmu. Obejmuje to umożliwienie Europolowi skuteczniejszego angażowania się w sprawy transgraniczne przez zwiększenie jego zdolności do identyfikowania powiązań operacyjnych między krajowymi postępowaniami przygotowawczymi, koordynowania operacyjnych działań następczych między państwami członkowskimi oraz zapewniania stałego wsparcia w zakresie wywiadu kryminalnego, wsparcia analitycznego, technicznego, kryminalistycznego i w zakresie dochodzeń finansowych.

Celem jest również zacieśnienie współpracy Europolu z organami i agencjami Unii, w szczególności z Prokuraturą Europejską (EPPO). Ma to zapewnić ciągłość wsparcia na szczeblu Unii w całym cyklu operacyjnym przez poprawę przepływu informacji, koordynacji operacyjnej i komplementarnego wykorzystania zdolności na szczeblu Unii.

Cel szczegółowy nr 3:

Europol jako centrum technologii i innowacji

Wniosek ma na celu wzmocnienie zdolności Europolu do wspierania właściwych organów państw członkowskich w całym cyklu badań naukowych, innowacji i rozwoju zdolności. Obejmuje to umożliwienie Europolowi określania wspólnych potrzeb w zakresie zdolności, prowadzenia działań w zakresie badań naukowych i innowacji, wspierania testowania, walidacji i skalowania innowacyjnych rozwiązań oraz rozwijania lub udostępniania wspólnych zdolności odpowiadających wspólnym wymogom operacyjnym. Celem jest również umocnienie roli Europolu jako centralnej platformy współpracy w zakresie technologii i innowacji, ułatwiającej łączenie wiedzy fachowej, zasobów i inwestycji oraz wspierającej strategiczną autonomię technologiczną i odporność Unii w dziedzinie bezpieczeństwa wewnętrznego.

1.3.3.Cel(e) ogólny(-e)

Ogólny wpływ:

Należy się spodziewać, że inicjatywa poprawi skuteczność, szybkość i koordynację transgranicznych postępowań przygotowawczych, umożliwiając wcześniejszą identyfikację sprawców i siatek przestępczych oraz skuteczniejsze zakłócanie działalności związanej z poważną i zorganizowaną przestępczością oraz terroryzmem mających wpływ na bezpieczeństwo Unii. Inicjatywa ma również wzmocnić zdolność Unii do wykrywania i zwalczania nadużyć finansowych, korupcji, prania pieniędzy i innej działalności przestępczej mającej wpływ na interesy finansowe UE.

W rezultacie należy się spodziewać, że korzyści dla obywateli UE obejmą bezpieczniejsze społeczności, lepszą ochronę ofiar, ograniczoną infiltrację gospodarki i instytucji publicznych przez siatki przestępcze, mniejsze szkody finansowe i społeczne spowodowane działalnością przestępczą oraz bezpieczniejsze środowisko dla przedsiębiorstw umożliwiające legalną działalność gospodarczą i inwestycje w całej Unii. Wniosek nie zawiera przepisów nakładających obowiązki regulacyjne na obywateli/konsumentów ani nie generuje dodatkowych kosztów w tym względzie.

Należy się spodziewać, że wniosek przyniesie organom publicznym znaczne korzyści skali dzięki łączeniu na szczeblu UE specjalistycznych zdolności operacyjnych, analitycznych, technicznych i w zakresie kryminalistyki cyfrowej, ograniczając tym samym powielanie zasobów i inwestycji w państwach członkowskich. Organy krajowe skorzystają na skuteczniejszym dostępie do zaawansowanej wiedzy fachowej, wsparcia operacyjnego i zdolności technologicznych, których rozwój na szczeblu krajowym byłby kosztowny i wymagałby znacznych zasobów.

W szczególności:

Korzyści dla organów ścigania państw członkowskich oraz organów i agencji UE:

–Zwiększona dostępność na poziomie Unii istotnych informacji operacyjnych i analitycznych wspierających krajowe i transgraniczne postępowania przygotowawcze.

–Wcześniejsza i skuteczniejsza koordynacja operacyjna w transgranicznych postępowaniach przygotowawczych, w tym szybsze inicjowanie współpracy operacyjnej, w razie potrzeby bardziej terminowe przekazywanie spraw organom sądowym oraz wspólne działania analityczne we wszystkich państwach członkowskich.

–Szybsze, bardziej dostępne i bardziej istotne pod względem operacyjnym wsparcie ze strony Europolu na rzecz krajowych i wspólnych postępowań przygotowawczych, w tym szybciej dostarczane, wiarygodne i wzbogacone operacyjne produkty analityczne, wsparcie dochodzeń finansowych i operacyjne działania następcze.

–Lepsza identyfikacja siatek przestępczych, transgranicznych powiązań operacyjnych i nielegalnych przepływów finansowych w różnych jurysdykcjach.

–Skuteczniejsze prowadzenie złożonych postępowań przygotowawczych obejmujących dowody cyfrowe i duże nieustrukturyzowane zbiory danych dzięki zwiększonemu dostępowi do specjalistycznych zdolności analitycznych, technicznych, kryminalistycznych i w zakresie kryminalistyki cyfrowej na szczeblu Unii.

–Zwiększone wsparcie analityczne i operacyjne dla odpowiednich organów i agencji Unii, w szczególności Prokuratury Europejskiej, sprzyjające wzajemnemu uzupełnianiu się działań, skoordynowanym działaniom następczym w ramach postępowań przygotowawczych oraz spójniejszym działaniom na szczeblu Unii w całym cyklu prowadzenia postępowań przygotowawczych i sądowych.

–Wzrost efektywności:

–Zwiększony odsetek krajowych postępowań przygotowawczych, w ramach których korzysta się z informacji na szczeblu Unii, wsparcia operacyjnego i specjalistycznych zdolności.

–Szybsze operacyjne działania następcze i mniejsze opóźnienia w transgranicznych postępowaniach przygotowawczych.

–Niższe koszty związane z dostępem do specjalistycznych zdolności analitycznych, technicznych i w zakresie kryminalistyki cyfrowej dzięki korzyściom skali na szczeblu Unii.

–Ograniczone powielanie wysiłków i równoległych postępowań przygotowawczych dzięki lepszej wymianie informacji, koordynacji operacyjnej i mechanizmom koordynacyjnym zapobiegającym nakładaniu się działań.

–Efektywniejsze wykorzystanie istniejących unijnych systemów informacyjnych dzięki zwiększonej interoperacyjności i wspólnemu użytkowaniu operacyjnemu.

–Mniejsze zapotrzebowanie na rozwój odrębnych zdolności analitycznych przez odpowiednie organy i agencje Unii, w szczególności Prokuraturę Europejską, chyba że takie zdolności są niezbędne ze względu na szczególne uprawnienia odpowiednich organów i agencji Unii, dzięki zwiększonemu dostępowi do zdolności analitycznych Europolu na szczeblu Unii.

Korzyści dla bezpieczeństwa wewnętrznego Unii:

–Zwiększenie zdolności przewidywania, wykrywania i reagowania na zmieniającą się poważną i zorganizowaną przestępczość oraz terroryzm.

–Wcześniejsza identyfikacja struktur przestępczych działających w wielu jurysdykcjach.

–Większe wsparcie dowodowe dla postępowań sądowych dzięki zwiększonym zdolnościom analitycznym, technicznym i kryminalistycznym.

–Większe zaufanie publiczne do zdolności Unii do ochrony obywateli, przedsiębiorstw i finansów publicznych przed poważną i zorganizowaną przestępczością.

1.3.4.Wskaźniki dotyczące realizacji celów

Należy wskazać wskaźniki stosowane do monitorowania postępów i osiągnięć.

Cel szczegółowy nr 1:

-Europol utrzymuje do pięciu norm i wytycznych referencyjnych dotyczących wymiany informacji (liczba norm i wytycznych dotyczących formatu i wymiany danych aktywnie wspieranych przez Europol; poziom bazowy 0; docelowo 5)

-Połowa śledczych w UE posiada unijną policyjną tożsamość cyfrową i uzyskała skuteczny dostęp do wspólnej policyjnej przestrzeni danych UE (odsetek funkcjonariuszy policji w UE posiadających uprawnienia prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach karnych zarejestrowanych jako użytkownicy unijnej wspólnej policyjnej przestrzeni danych; poziom bazowy 0 %; docelowo 50 %)

-Połowa postępowań przygotowawczych uzasadniających wykorzystanie zaawansowanych narzędzi analitycznych opiera się na narzędziach udostępnionych przez Europol (odsetek spraw karnych wszczętych w ciągu roku w całej UE, w przypadku których postępowania przygotowawcze opierają się na narzędziach analitycznych zamówionych wspólnie albo udostępnionych online przez Europol za pośrednictwem unijnej wspólnej policyjnej przestrzeni danych; poziom bazowy 0 %; docelowo 10 % 84 )

-We wszystkich państwach członkowskich dane wszystkich osób uznanych w ciągu roku za podejrzane o popełnienie przestępstwa 85 lub skazanych za przestępstwo porównano z danymi Europolu (liczba państw członkowskich, w których stosunek „liczby przeszukiwań baz danych Europolu przeprowadzonych w ciągu roku” do danych Eurostatu dotyczących osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub sprawców przestępstw w danym roku przekracza 1,00; poziom bazowy 1; docelowo = 26)

-Organy ścigania systematycznie podejmują dalsze działania we współpracy z innymi państwami członkowskimi w sprawach transgranicznych (liczba państw członkowskich, w których stosunek „nowych spraw transgranicznych zainicjowanych np. za pośrednictwem aplikacji SIENA lub w formie JOAC…” do „nowych spraw w ciągu roku, które wywołały trafienie w bazach danych Europolu” wynosi ponad 0,90; docelowo = 26)

-Organy ścigania przekazują Europolowi informacje na temat spraw transgranicznych w połowie przypadków (liczba państw członkowskich, w których stosunek „liczby przypadków przekazania informacji Europolowi za pośrednictwem aplikacji SIENA lub w inny sposób” do „liczby nowych spraw w ciągu roku, które doprowadziły do trafienia w bazie danych Europolu” wynosi ponad 50 %; poziom bazowy = 5; docelowo = 26)

-Informacje na temat wszystkich osób skazanych za przestępstwo w ciągu roku są udostępniane państwom członkowskim i Europolowi w systemie informacyjnym Europolu (stosunek „wpisów wprowadzonych do systemu informacyjnego Europolu lub zaktualizowanych w systemie informacyjnym Europolu w ciągu roku” do liczby osób skazanych zgłoszonych w Eurostacie; docelowo = 100 %)

Cel szczegółowy nr 2:

-Zwiększony odsetek transgranicznych postępowań przygotowawczych, w ramach których korzysta się ze wsparcia operacyjnego, analitycznego lub technicznego Europolu.

(docelowo: +30 %)

-Krótszy średni czas między otrzymaniem informacji operacyjnych przez Europol a przekazaniem wyników analiz państwom członkowskim.
(docelowo: <24 godziny)

-Zwiększona liczba postępowań przygotowawczych obejmujących dowody cyfrowe, wspieranych za pośrednictwem zdolności analitycznych i w zakresie kryminalistyki cyfrowej Europolu.

(docelowo: +50 %)

-Zwiększona liczba lub wartość dochodzeń finansowych, spraw dotyczących śledzenia lub odzyskiwania mienia wspieranych przez Europol.
(docelowo: +40 %)

-Liczba przypadków, w których Europol przedstawia biurom ds. odzyskiwania mienia w państwach członkowskich wnioski o wprowadzenie pilnych środków zabezpieczających lub środków służących zachowaniu mienia.

-Zwiększona liczba zidentyfikowanych przez Europol powiązań operacyjnych między postępowaniami przygotowawczymi prowadzonymi w różnych państwach członkowskich.

(docelowo: +40 %)

-Zwiększona liczba krajowych postępowań przygotowawczych wspieranych bezpośrednio za pośrednictwem biur wsparcia Europolu.

-Zwiększony odsetek spraw prowadzonych przez Prokuraturę Europejską, które wymagają wsparcia analitycznego i w których korzysta się ze wsparcia Europolu.

(docelowo: 90 %)

Cel szczegółowy nr 3:

-Liczba luk w zdolnościach i priorytetów w zakresie rozwoju technologii określonych w ramach prognozowania i rozwoju zdolności, prowadzących do konkretnych działań następczych na szczeblu Unii lub państw członkowskich.

(docelowo: 10 działań/rok)

-Liczba zaawansowanych zdolności lub rozwiązań technologicznych udostępnionych przez Europol do użytku operacyjnego przez państwa członkowskie.

(docelowo: 5/rok)

-Liczba wspieranych przez Europol specjalistycznych działań szkoleniowych w zakresie zaawansowanych technologii, dochodzeń cyfrowych i zdolności kryminalistycznych.

(docelowo: 6/rok)

1.4.Wniosek/inicjatywa dotyczy:

 nowego działania

 nowego działania, będącego następstwem projektu pilotażowego/działania przygotowawczego 86

 przedłużenia bieżącego działania

 połączenia lub przekształcenia co najmniej jednego działania pod kątem innego/nowego działania

1.5.Uzasadnienie wniosku/inicjatywy

1.5.1.Potrzeby, które należy zaspokoić w perspektywie krótko- lub długoterminowej, w tym szczegółowy terminarz przebiegu realizacji inicjatywy

Realizacja inicjatywy ustawodawczej będzie wymagała stopniowego wprowadzania środków prawnych, organizacyjnych, operacyjnych i technologicznych na szczeblu unijnym i krajowym. Wdrażanie powinno rozpocząć się w momencie wejścia w życie i rozpoczęcia stosowania rozporządzenia i będzie wymagało stopniowego zwiększania zasobów, w szczególności zasobów ludzkich i zasobów ICT, zgodnie z rosnącym zapotrzebowaniem na usługi i zdolności Europolu.

Wdrożenie będzie wymagało w szczególności: (i) przyjęcia aktów prawa trzeciego stopnia i norm technicznych; (ii) ustanowienia nowych struktur zarządzania, wsparcia operacyjnego i rozwoju zdolności w ramach Europolu; (iii) znacznych inwestycji w bezpieczną, interoperacyjną i opartą na chmurze infrastrukturę zarządzania informacjami i infrastrukturę analityczną; (iv) stopniowego rozwoju i wdrażania zaawansowanych zdolności analitycznych, zdolności opartych na sztucznej inteligencji oraz zdolności w zakresie kryminalistyki cyfrowej; oraz (v) włączenia usług, systemów i wsparcia operacyjnego Europolu do krajowych procesów dochodzeniowych i mechanizmów transgranicznej współpracy organów ścigania.

Wdrożenie będzie również wymagało wzmocnionej współpracy i zaktualizowanych uzgodnień roboczych między Europolem a odpowiednimi organami i agencjami Unii, w szczególności Prokuraturą Europejską.

Za punkt odniesienia dla orientacyjnych celów pośrednich przyjmuje się rok rozpoczęcia stosowania nowego rozporządzenia, oznaczony jako R.

Komisja:

–R+1 i kolejne lata: przyjęcie aktów prawa trzeciego stopnia, w szczególności w odniesieniu do centrum informacyjnego (CS1).

Środki organizacyjne, operacyjne i zarządcze Europolu:

–R: ustanowienie grupy sterującej i grupy doradczej ds. ICT i zarządzania informacjami, grupy doradczej ds. zdolności i innowacji oraz Zarządu.

–R: ustanowienie specjalnej zdolności operacyjnej wspierającej sprawy związane z Prokuraturą Europejską.

–R+3: w pełni obsadzona i ustrukturyzowana zdolność w zakresie wsparcia operacyjnego dla Prokuratury Europejskiej.

–R: zastosowanie mają uproszczone przepisy dotyczące kategoryzacji osób, których dane dotyczą.

–R: ustanowienie unijnych ośrodków dysponujących specjalistyczną wiedzą fachową, służby operacyjno-analitycznej (CS2) oraz służby ds. zdolności i innowacji (CS3), w tym przyjęcie przez Radę Zarządzającą odpowiednich przepisów wykonawczych.

–R+3: w pełni obsadzone unijne ośrodki dysponujące specjalistyczną wiedzą fachową, służba operacyjno-analityczna (CS2) oraz służba ds. zdolności i innowacji (CS3).

–R: utworzenie biur wsparcia Europolu w państwach członkowskich.

–R+1 do R+3: oddelegowanie pracowników do krajowego biura wsparcia Europolu.

–R+1 do R+3: aktualizacja odpowiednich uzgodnień roboczych między Europolem a organami Unii.

–R+3 do R+4: stopniowy rozwój, we współpracy z odpowiednimi organami Unii, automatycznych mechanizmów kontroli krzyżowej typu „figuruje/nie figuruje” w odniesieniu do danych Europolu.

–R+1: opracowanie specjalistycznego wsparcia na szczeblu UE dla organów krajowych dążących do uzyskania elektronicznego materiału dowodowego od dostawców usług online.

Rozwój zdolności Europolu, ICT, innowacje:

–R+1: ustanowienie ram prognozowania i rozwoju zdolności oraz centralnej zdolności w zakresie wspólnych zamówień na komponenty techniczne (CS3).

–R+2: pierwsza aktualizacja standardu UMF pod kierownictwem Europolu i dostępność zdolności w zakresie porównywania DNA (CS1).

–R+2: ustanowienie skalowalnej i bezpiecznej hybrydowej infrastruktury chmury na poziomie podstawowej ochrony (BPL), odpowiadającym poziomowi ochrony szczególnie chronionych informacji jawnych.

–R+5: rozszerzenie infrastruktury chmury na środowiska informacji niejawnych.

–R+2: pierwszy test integracji z krajowym poświadczeniem tożsamości policyjnej.

–R+3 do R+5: stopniowa integracja krajowych poświadczeń policyjnej tożsamości cyfrowej.

–R+2: migracja pierwszej dużej platformy zarządzania informacjami i narzędzi analitycznych do infrastruktury chmury.

–R+3 do R+5: stopniowa migracja pozostałych systemów Europolu i narzędzi analitycznych do infrastruktury chmury na poziomie BPL.

–R+6: migracja odpowiednich systemów do środowisk przetwarzania informacji niejawnych w chmurze.

–R+1 do R+6: stopniowa modernizacja podstawowych platform zarządzania informacjami i platform analitycznych, w tym aplikacji SIENA, usług kontroli krzyżowej i środowiska analitycznego Europolu, przez zwiększenie automatyzacji, wprowadzenie funkcji opartych na sztucznej inteligencji, zwiększenie użyteczności i wydajności, standaryzację danych i rozszerzenie funkcji biometrycznych.

–R: pierwsze wzmocnione połączenie z krajowymi bazami danych na mocy Prüm II z wykorzystaniem pierwszej modalności biometrycznej.

–R+2: rozszerzenie na dodatkowe modalności biometryczne.

–R do R+6: stopniowe rozszerzanie innowacyjnych i opartych na sztucznej inteligencji narzędzi analitycznych dostępnych dla Europolu i państw członkowskich.

–Począwszy od R: stopniowa konsolidacja zdolności w zakresie wywiadu ze źródeł jawnych (OSINT).

Państwa członkowskie:

–R do R+7 (w trybie ciągłym): stopniowe dostosowanie organizacji krajowej oraz wprowadzenie lub wzmocnienie automatyzacji wymiany informacji z Europolem.

–R do R+7 (w trybie ciągłym): modernizacja systemów krajowych i procedur prowadzenia postępowań przygotowawczych w celu stopniowej integracji usług, narzędzi analitycznych i standardów interoperacyjności Europolu.

–R+1: pierwsze państwa członkowskie modernizują krajowe poświadczenia cyfrowe organów ścigania zgodnie ze zharmonizowanymi normami unijnymi.

–R+2 do R+4: stopniowe nadawanie unijnej policyjnej tożsamości cyfrowej krajowym śledczym.

–R+6: wszystkie systemy krajowe połączone z Europolem wymagają uprzedniego uwierzytelnienia z wykorzystaniem unijnej policyjnej tożsamości cyfrowej.

–R+1: harmonizacja cyfrowych punktów końcowych śledczych w celu ułatwienia dostępu do unijnej policyjnej infrastruktury chmury, platform i narzędzi.

–R: utworzenie biur wsparcia Europolu i zapewnienie ich funkcjonowania przez państwa członkowskie.

Organy Unii

–R+1 do R+3: aktualizacja odpowiednich uzgodnień roboczych z Europolem.

–R: stopniowe wdrażanie przez Prokuraturę Europejską środków technicznych i organizacyjnych niezbędnych do wspierania wzmocnionej współpracy operacyjnej i dostępu do wsparcia analitycznego Europolu.

–R+3 do R+4: stopniowy rozwój, wraz z Europolem, automatycznych mechanizmów kontroli krzyżowej typu „figuruje/nie figuruje”.

1.5.2.Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej

Unijna wartość dodana ex ante:

Poważna i zorganizowana przestępczość oraz terroryzm mają coraz bardziej transgraniczny charakter, w coraz większym stopniu opierają się na technologiach i infrastrukturze cyfrowej oraz wykorzystują różnice między krajowymi ramami prawnymi, operacyjnymi i technicznymi. Skala, szybkość i złożoność tych zagrożeń wymagają skoordynowanych działań, systemów interoperacyjnych i wspólnych zdolności na szczeblu Unii. Działania podejmowane przez same państwa członkowskie nie byłyby wystarczające do zapewnienia skutecznej transgranicznej koordynacji operacyjnej, analizy kryminalnej na dużą skalę lub rozwoju i wdrażania zaawansowanych zdolności technologicznych i analitycznych w całej Unii.

Unijna wartość dodana istniejących ram prawnych:

Ocena obecnych ram prawnych potwierdziła, na podstawie szeroko zakrojonych konsultacji z zainteresowanymi stronami, że Europol zapewnia wyraźną unijną wartość dodaną, pełniąc funkcję scentralizowanej platformy wymiany informacji z zakresu wywiadu kryminalnego i transgranicznej koordynacji operacyjnej. Jego infrastruktura umożliwia wymianę informacji w czasie rzeczywistym między państwami członkowskimi, pomagając w identyfikacji powiązań między postępowaniami przygotowawczymi, które to powiązania w przeciwnym razie pozostałyby niewykryte. Bez Europolu współpraca byłaby uzależniona od wolniejszych i mniej skutecznych kanałów dwustronnych, co utrudniałoby zwalczanie złożonych transgranicznych siatek przestępczych. Zainteresowane strony zgadzają się, że wsparcie analityczne i koordynacyjne Europolu znacznie poprawia efektywność transgranicznych postępowań przygotowawczych w porównaniu z samymi działaniami krajowymi lub dwustronnymi.

Zgodnie z oceną Europol zapewnia również specjalistyczne zdolności na szczeblu UE, takie jak kryminalistyka cyfrowa, wywiad finansowy i specjalistyczna wiedza fachowa w zakresie cyberprzestępczości, których to zdolności wiele państw członkowskich, zwłaszcza mniejszych lub dysponujących mniejszymi zasobami, nie mogłoby rozwijać niezależnie. Takie łączenie zasobów pozwala uniknąć powielania działań i zapewnia wszystkim państwom członkowskim dostęp do zaawansowanych narzędzi. Studia przypadków pokazują, że zaangażowanie Europolu często okazuje się kluczowe w rozbijaniu złożonych siatek przestępczych działających w wielu jurysdykcjach. Ponadto Europol pełni funkcję centralnego punktu kontaktowego na potrzeby międzynarodowej współpracy unijnych organów ścigania na szczeblu międzynarodowym, zmniejszając potrzebę zawierania wielu umów dwustronnych.

Unijna wartość dodana proponowanego działania

Proponowane działanie zapewnia wyraźną wartość dodaną na poziomie Unii przez ustanowienie wspólnych ram operacyjnych, technicznych i ram interoperacyjności, których nie można skutecznie opracować za pomocą odrębnych środków krajowych lub dwustronnych porozumień o współpracy. W szczególności opracowanie norm zharmonizowanych dotyczących cyfrowych poświadczeń organów ścigania, cyfrowych punktów końcowych, formatów danych i procesów obiegu danych w ramach postępowań przygotowawczych wymaga koordynacji na szczeblu Unii w celu zapewnienia interoperacyjności, bezpiecznej wymiany informacji i spójnych transgranicznych postępowań przygotowawczych we wszystkich państwach członkowskich i odpowiednich organach Unii.

Wniosek zapewnia również wartość dodaną przez umożliwienie wsparcia operacyjnego, koordynacji i mechanizmów kontroli krzyżowej na szczeblu Unii w oparciu o dane i systemy informacyjne Europolu. Zwiększony dostęp do zdolności Europolu i ich wykorzystanie operacyjne przez państwa członkowskie i odpowiednie organy Unii, w szczególności Prokuraturę Europejską, mogą ze względu na swój charakter być skutecznie zorganizowane wyłącznie na szczeblu Unii.

Ponadto wniosek generuje korzyści skali dzięki łączeniu zaawansowanych zdolności technologicznych, analitycznych i w zakresie kryminalistyki cyfrowej na szczeblu Unii, w tym narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, bezpiecznej infrastruktury chmury, zaawansowanych technologii kryminalistycznych i mechanizmów wspólnych zamówień. Ogranicza to powielanie inwestycji i fragmentację operacyjną w państwach członkowskich oraz pozwala rozwijać i wdrażać zdolności efektywniej i niższym kosztem niż w przypadku równoległych rozwiązań krajowych.

1.5.3.Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań

Ocena obecnych ram prawnych, a w szczególności konsultacje z zainteresowanymi stronami, potwierdziły, że:

·Niezbędna jest koordynacja na szczeblu UE. Przestępczość transgraniczna wymaga zorganizowanej i scentralizowanej współpracy (a same działania krajowe są niewystarczające), dlatego systemy Europolu służące do wymiany informacji z zakresu wywiadu kryminalnego oraz zdolności operacyjne i analityczne mają kluczowe znaczenie dla skutecznych transgranicznych postępowań przygotowawczych.

·Niezbędne są zaawansowane zdolności technologiczne i analityczne. Rosnące znaczenie dowodów cyfrowych oraz szyfrowania i cyberprzestępczości powoduje wzrost zapotrzebowania na specjalistyczną wiedzę fachową wykraczającą poza zdolności poszczególnych państw członkowskich i sprawia, że Europol musi stale wprowadzać innowacje (np. w zakresie kryminalistyki cyfrowej, analizy opartej na sztucznej inteligencji), aby móc zaspokoić potrzeby operacyjne państw członkowskich.

·Należy wzmocnić systematyczną, zautomatyzowaną wymianę informacji. Niespójne praktyki w zakresie wymiany danych między państwami członkowskimi zmniejszają skuteczność operacyjną, czemu można zaradzić przez szersze wykorzystanie zautomatyzowanych systemów wymiany i znormalizowanych procedur.

·Spójność w ramach bezpieczeństwa UE ma kluczowe znaczenie: do sprawnej współpracy między Europolem a innymi organami Unii potrzebne są jasne uprawnienia, dostosowane przepisy o ochronie danych oraz skuteczna wymiana informacji.

·Efektywność proceduralna powinna opierać się na zasadach REFIT. Uproszczenie procesów, zwiększenie interoperacyjności i zmniejszenie obciążeń administracyjnych przyspieszyłoby działania operacyjne. Należy zatem priorytetowo traktować modernizację narzędzi cyfrowych (np. sztucznej inteligencji, bezpiecznych platform danych), aby wspierać współpracę w czasie rzeczywistym.

W związku z tym obecne ramy prawne Europolu pozostają skuteczne, ale należy je stale rozwijać, aby sprostać pojawiającym się zagrożeniom i potrzebom operacyjnym. Przyszłe dostosowania powinny koncentrować się na technologii, interoperacyjności i usprawnionej współpracy w celu zapewnienia odporności unijnych ram bezpieczeństwa.

Dotychczasowe doświadczenia pokazały również, że dla skutecznego wdrożenia proponowanych środków ważne jest zapewnienie jasnych struktur zarządzania, skutecznych mechanizmów ustalania priorytetów i skutecznej koordynacji między Europolem, państwami członkowskimi, Komisją i innymi odpowiednimi organami Unii, aby uniknąć powielania wysiłków i zapewnić spójny rozwój operacyjny i technologiczny na szczeblu Unii.

Ponadto doświadczenia z poprzednich projektów w zakresie rozwoju zdolności i modernizacji ICT wykazały potrzebę jasnego przydziału zasobów Unii i możliwości śledzenia ich wykorzystania w działaniach w zakresie wsparcia operacyjnego i technologicznego, w połączeniu ze skutecznymi mechanizmami monitorowania, sprawozdawczości i rozliczalności. Wniosek wzmacnia zatem mechanizmy zarządzania, planowania i sprawozdawczości. Ponadto współpraca między Europolem a eu-LISA, Agencją Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości może przynieść wyraźne synergie w projektach ICT. Opierając się na swojej wiedzy fachowej, doświadczeniu i współpracy z usługodawcami zewnętrznymi, eu-LISA może skutecznie i wydajnie świadczyć na rzecz Europolu usługi związane z zarządzaniem informacjami i ICT. W tym celu we wniosku ustanawia się zorganizowaną współpracę między Europolem a eu-LISA w zakresie rozwoju, wdrażania i eksploatacji systemów informacyjnych i powiązanej infrastruktury łączności.

1.5.4.Spójność z wieloletnimi ramami finansowymi oraz możliwa synergia z innymi właściwymi instrumentami

W wytycznych politycznych dla Komisji Europejskiej na lata 2024–2029 przewodnicząca Komisji Europejskiej zapowiedziała, że celem jest zapewnienie, by „Europol stał się prawdziwie operacyjną agencją policyjną i z czasem zwiększył ponad dwukrotnie liczbę swoich pracowników. Powinno to iść w parze ze wzmocnionym nadzorem i rozszerzonymi uprawnieniami”, aby zwiększyć wsparcie dla krajowych organów ścigania.

W dniu 16 lipca 2025 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący wieloletnich ram finansowych 87 („WRF”) na lata 2028–2034 na kwotę prawie 2 bln EUR. W świetle rosnących zagrożeń bezpieczeństwa, z którymi mierzy się Unia, oraz wykazanej wartości dodanej skoordynowanych działań UE i państw członkowskich w dziedzinie bezpieczeństwa wewnętrznego proponowane WRF mają na celu wspieranie wdrażania ProtectEU – europejskiej strategii bezpieczeństwa wewnętrznego – oraz wzmocnienie zdolności UE w zakresie zapobiegania, zapewniania gotowości i reagowania.

W tych ramach Komisja zaproponowała znaczne zwiększenie zasobów przeznaczonych na agencje zdecentralizowane działające w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, w tym Europol.

Dane liczbowe przedstawione w niniejszej ocenie skutków finansowych i cyfrowych regulacji dotyczą wyłącznie dodatkowych zasobów finansowych i ludzkich niezbędnych do wdrożenia nowych środków wprowadzonych we wniosku w porównaniu z obecnym rozporządzeniem w sprawie Europolu 88 . Szacuje się, że wniosek będzie wymagał dodatkowych zasobów dla Europolu i eu-LISA w związku z realizacją zadań przekazanych agencji w niniejszym rozporządzeniu, wynoszących około 1,053 mld EUR i 910 dodatkowych stanowisk 89 w WRF na lata 2028–2034, w porównaniu z budżetem bazowym na 2027 r. obejmującym 1 226 pracowników i środki w wysokości 256,557 mln EUR.

Te dane liczbowe należy zatem odczytywać łącznie z zasobami niezbędnymi do wdrożenia istniejących środków na podstawie obecnych ram prawnych, szacowanymi na 1,946 mld EUR i 1 226 pracowników w WRF na lata 2028–2034, w oparciu o roczny budżet na 2027 r. prognozowany na siedem lat przy rocznej stopie inflacji wynoszącej 2 %. Łącznie daje to ogólną pulę środków finansowych w wysokości 2,999 mld EUR w kolejnych WRF i 2 336 pracowników na koniec 2034 r., co jest zgodne z wnioskiem ustawodawczym Komisji dotyczącym WRF na lata 2028–2034.

Szacuje się, że koszt działań, które państwa członkowskie mają przeprowadzić w tym samym okresie w celu wsparcia zwiększonej interoperacyjności, integracji systemów Europolu z krajowymi procedurami prowadzenia postępowań przygotowawczych, wdrożenia cyfrowych poświadczeń policyjnych i zwiększenia zdolności w zakresie wymiany informacji, wyniesie około 590 mln EUR w ciągu pierwszego siedmioletniego okresu wdrażania, w szczególności w celu dostosowania krajowych systemów, procesów i interfejsów technicznych niezbędnych do wspierania bardziej zintegrowanej i zautomatyzowanej współpracy z systemami i narzędziami Europolu.

Szacunkowy wpływ na wydatki i personel w 2028 r. i w kolejnych latach podano w celach ilustracyjnych i nie przesądza on o kolejnych wieloletnich ramach finansowych. Źródło finansowania i zakres zaangażowania finansowego Unii po 2027 r. pozostają zależne od wyniku negocjacji międzyinstytucjonalnych w sprawie WRF na lata 2028-2034, a następnie będą określane w drodze corocznej procedury budżetowej. Wszystkie środki i przydziały kadrowe począwszy od 2028 r. są orientacyjne.

1.5.5.Ocena różnych dostępnych możliwości finansowania, w tym możliwości przegrupowania środków

Zmiana uprawnień Europolu w 2022 r. stanowiła istotny krok w kierunku uaktualnienia uprawnień agencji, w szczególności przez wzmocnienie jej zdolności w zakresie przetwarzania danych, innowacji i wsparcia w odpowiedzi na coraz bardziej cyfrowy, transgraniczny i złożony charakter poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz terroryzmu. Zmianie tej towarzyszyło zwiększenie budżetu o około 178 mln EUR w porównaniu z budżetem w wysokości 1 285 mln EUR pierwotnie przyjętym dla Europolu we wniosku dotyczącym WRF na lata 2021–2027, co odpowiada wzrostowi o 14 %.

Od tego czasu środowisko operacyjne znacznie się zmieniło. Siatki przestępcze dynamicznie rozszerzyły zakres wykorzystania technologii cyfrowych, sztucznej inteligencji, szyfrowanej komunikacji i infrastruktury internetowej, a jednocześnie w coraz większym stopniu łączą przestępczość wykorzystującą cyberprzestrzeń, przestępstwa finansowe, handel ludźmi i inne nielegalne działania w wysoce adaptacyjne i transgraniczne modele przestępcze. Jednocześnie znacznie wzrosła ilość i znaczenie strategiczne danych operacyjnych w postępowaniach przygotowawczych. Doprowadziło to do stałego wzrostu oczekiwań państw członkowskich i organów Unii w odniesieniu do wsparcia operacyjnego, analitycznego, technologicznego, kryminalistycznego i koordynacyjnego Europolu, skutkując wielokrotnym wnioskowaniem o coroczne zwiększenie budżetu Europolu i liczby pracowników ponad poziomy pierwotnie zaprogramowane w obecnych WRF.

Niniejszy wniosek wprowadza istotne nowe zadania operacyjne, technologiczne i w zakresie rozwoju zdolności, a jednocześnie łączy i konsoliduje istniejące działania w ramach bardziej spójnych ram operacyjnych i ram zarządzania. Osiągnięcie zamierzonego wpływu operacyjnego i odpowiednie wzmocnienie zdolności Unii w zakresie egzekwowania prawa wymaga znacznych dodatkowych inwestycji w wyspecjalizowany personel, zaawansowaną infrastrukturę technologiczną, bezpieczną chmurę i środowiska analityczne, narzędzia oparte na sztucznej inteligencji oraz mechanizmy wsparcia operacyjnego. Takich inwestycji nie można uwzględnić w ramach obecnej puli środków finansowych, w związku z czym wymagają one dodatkowego wsparcia finansowego z budżetu Unii.

Wszystkie szacunki dodatkowych potrzeb w zakresie zasobów na podstawie wniosku opierają się na budżecie bazowym Europolu na 2027 r., z uwzględnieniem środków operacyjnych i personelu. Komisja przeprowadziła szeroko zakrojoną ocenę możliwości przesunięć w ramach agencji w celu ustalenia, czy nowe zadania wprowadzone we wniosku mogłyby zostać uwzględnione w istniejących ramach zasobów. W ocenie tej stwierdzono, że Europol działa już na poziomie maksymalnej zdolności operacyjnej lub blisko tego poziomu. W szczególności Rada Zarządzająca przyjęła już środki zmiany priorytetów w 2024 r. w odpowiedzi na ograniczenia zasobów. W tym kontekście nie zidentyfikowano żadnych istotnych możliwości przegrupowania środków, które umożliwiłyby Europolowi przejęcie dodatkowych zadań przewidzianych we wniosku bez negatywnego wpływu na realizację istniejących działań operacyjnych i wsparcie dla państw członkowskich.

W związku z tym we wniosku przewidziano dodatkowe zasoby finansowe i ludzkie dla Europolu w okresie obowiązywania kolejnych WRF, aby zapewnić zrównoważone wykonywanie zmienionych uprawnień i uniknąć strukturalnego niedofinansowania rozszerzonych obowiązków agencji.

Wdrożenie wniosku będzie wiązało się z dodatkowymi działaniami dla eu-LISA w celu zapewnienia Europolowi usług związanych z zarządzaniem informacjami i ICT. W związku z tym we wniosku przewidziano ukierunkowane zmiany uprawnień eu-LISA oraz ograniczoną liczbę dodatkowych zasobów ludzkich dla eu-LISA w okresie obowiązywania kolejnych WRF, aby zapewnić zrównoważoną realizację zorganizowanej współpracy między Europolem a eu-LISA, jak określono w zmienionych uprawnieniach tych agencji. Na tym etapie nie jest możliwe ilościowe określenie wydatków operacyjnych na te działania, które mają zostać przydzielone eu-LISA, ponieważ nie jest jeszcze jasne, które dokładnie usługi Europol miałby wdrożyć za pośrednictwem usług świadczonych przez eu-LISA. W związku z tym wydatki operacyjne na te działania, które mają zostać przydzielone eu-LISA z całkowitych wydatków operacyjnych przewidzianych w niniejszej ocenie skutków finansowych i cyfrowych regulacji, zostaną ocenione w późniejszym terminie.

Wdrożenie wniosku będzie również wymagało dodatkowych działań ze strony służb Komisji, w szczególności Dyrekcji Generalnej ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych (DG HOME), w odniesieniu do zarządzania, nadzoru, koordynacji polityki oraz przygotowania i przyjęcia aktów wykonawczych. Konieczne będzie również dodatkowe wsparcie ze strony Dyrekcji Generalnej ds. Usług Cyfrowych (DG DIGIT), w szczególności w odniesieniu do ustanowienia łańcucha dostaw ICT i ram umownych dotyczących przetwarzania w chmurze wspierających infrastrukturę technologiczną Europolu oraz zarządzania tym łańcuchem i tymi ramami.

1.6.Czas trwania wniosku/inicjatywy i jego/jej wpływu finansowego

 Ograniczony czas trwania

– Czas trwania wniosku/inicjatywy: od [DD/MM]RRRR r. do [DD/MM]RRRR r.

– Czas trwania wpływu finansowego: od RRRR r. do RRRR r. w odniesieniu do środków na zobowiązania oraz od RRRR r. do RRRR r. w odniesieniu do środków na płatności.

 Nieograniczony czas trwania

–Wprowadzenie w życie z okresem rozruchu od RRRR r. do RRRR r.,

–po którym następuje faza operacyjna.

1.7.Planowane metody wykonania budżetu

 Bezpośrednie zarządzanie przez Komisję

– w ramach jej służb, w tym za pośrednictwem jej pracowników w delegaturach Unii

– przez agencje wykonawcze

 Zarządzanie dzielone z państwami członkowskimi

 Zarządzanie pośrednie przez przekazanie zadań związanych z wykonaniem budżetu:

– państwom trzecim lub organom przez nie wyznaczonym

– organizacjom międzynarodowym i ich agencjom (wyszczególnić)

– Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu i Europejskiemu Funduszowi Inwestycyjnemu

– organom, o których mowa w art. 70 i 71 rozporządzenia finansowego

– organom prawa publicznego

– podmiotom podlegającym prawu prywatnemu, które świadczą usługi użyteczności publicznej, w zakresie, w jakim są im zapewnione odpowiednie gwarancje finansowe

– podmiotom podlegającym prawu prywatnemu państwa członkowskiego, którym powierzono realizację partnerstwa publiczno-prywatnego i zapewniono odpowiednie gwarancje finansowe

– podmiotom lub osobom odpowiedzialnym za wykonanie określonych działań w dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa na mocy tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej oraz określonym we właściwym podstawowym akcie prawnym

– podmiotom mającym siedzibę w państwie członkowskim, podlegającym prawu prywatnemu państwa członkowskiego lub prawu Unii i kwalifikującym się, zgodnie z przepisami sektorowymi, do powierzenia im wykonywania środków finansowych Unii lub gwarancji budżetowych, w zakresie, w jakim podmioty te są kontrolowane przez podmioty prawa publicznego lub podmioty podlegające prawu prywatnemu świadczące usługi użyteczności publicznej, a także posiadają odpowiednie gwarancje finansowe w formie odpowiedzialności solidarnej organów kontrolnych lub równoważne gwarancje finansowe, które mogą być ograniczone, w odniesieniu do każdego działania, do maksymalnej kwoty wsparcia Unii.

2.ŚRODKI ZARZĄDZANIA

2.1.Zasady nadzoru i sprawozdawczości

Monitorowanie działań realizowanych przez Europol w ramach zarządzania pośredniego i sprawozdawczość w tym zakresie będą odbywać się zgodnie z przepisami nowego rozporządzenia w sprawie Europolu 90 i rozporządzenia finansowego 91 oraz w sposób zgodny ze wspólnym podejściem do agencji zdecentralizowanych.

Europol będzie co roku przedkładać Komisji, Parlamentowi Europejskiemu i Radzie jednolity dokument programowy określający jego wieloletnie i roczne programy prac, cele, oczekiwane rezultaty i wskaźniki skuteczności działania. Europol sporządza ten dokument z uwzględnieniem opinii Komisji i grupy ds. wspólnej kontroli parlamentarnej (GWKP). Ponadto Europol przyjmie roczne skonsolidowane sprawozdanie dotyczące działalności, w którym oceni postępy w osiąganiu celów jednolitego dokumentu programowego. Rada Zarządzająca zatwierdza to sprawozdanie przed przekazaniem go Komisji, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Trybunałowi Obrachunkowemu i parlamentom narodowym do dnia 1 lipca każdego roku.

Zgodnie z proponowanym art. 130 zmienionego rozporządzenia w sprawie Europolu Komisja będzie co pięć lat przeprowadzać ocenę Europolu pod kątem jego wartości dodanej, wpływu, skuteczności, efektywności i metod pracy. W ramach oceny można zaproponować zmiany strukturalne lub operacyjne, w tym skutki finansowe. Komisja przedkłada swoje sprawozdanie Radzie Zarządzającej, która przedstawia swoje uwagi w terminie trzech miesięcy. Sprawozdanie końcowe, wraz z wnioskami Komisji i uwagami Rady Zarządzającej, jest następnie przesyłane Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, parlamentom narodowym i Radzie Zarządzającej, a w stosownych przypadkach kluczowe ustalenia są podawane do wiadomości publicznej.

Wniosek dodatkowo wzmacnia rolę Rady Zarządzającej w określaniu i monitorowaniu wskaźników skuteczności, celów i priorytetów wdrożeniowych określonych w jednolitym dokumencie programowym, odpowiednich rocznych programach prac i rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu dotyczącym działalności. Aby wesprzeć te funkcje, we wniosku ustanawia się Zarząd i wyspecjalizowane struktury sterujące w zakresie ICT i zarządzania informacjami odpowiedzialne za wspieranie nadzoru strategicznego, monitorowania budżetu i działań następczych w związku z wdrażaniem operacyjnym i technologicznym. Wniosek wzmacnia również powiązanie między sprawozdawczością dotyczącą wyników a programowaniem strategicznym przez ściślejsze dostosowanie kryteriów oceny w ramach rocznego skonsolidowanego sprawozdania dotyczącego działalności do celów i wskaźników skuteczności działania określonych w jednolitym dokumencie programowym oraz do procesu ustanawiania budżetu rocznego.

Ponadto wniosek dodatkowo wzmacnia ramy zarządzania, monitorowania i rozliczalności Europolu. Wzmacnia on rolę nadzorczą Rady Zarządzającej przez rozszerzenie zakresu jej nadzoru poza wskaźniki skuteczności działania, tak aby obejmowała ona skuteczne wykonywanie uprawnień powierzonych Dyrektorowi Wykonawczemu oraz monitorowanie priorytetów strategicznych i operacyjnych. Rada Zarządzająca będzie również mogła podejmować działania w przypadku zgłoszenia przez co najmniej jedną trzecią swoich członków obaw dotyczących konkretnej kwestii operacyjnej lub kwestii związanej z zarządzaniem.

Aby wspierać przejrzystość, rozliczalność i skuteczną współpracę między państwami członkowskimi a Europolem, Europol będzie co roku składał Komisji, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i parlamentom narodowym sprawozdania na temat informacji dostarczonych przez państwa członkowskie, w tym w odniesieniu do priorytetowych obszarów przestępczości Unii. Sprawozdania te będą opierać się na kryteriach ilościowych i jakościowych ustanowionych przez Radę Zarządzającą. Grupa ds. wspólnej kontroli parlamentarnej (GWKP) będzie nadal sprawować kontrolę polityczną nad działaniami Europolu, w szczególności w odniesieniu do skuteczności operacyjnej, rozliczalności i wypełniania zobowiązań w zakresie praw podstawowych.

2.2.System zarządzania i kontroli

2.2.1.Uzasadnienie dla proponowanych metod wykonania budżetu, mechanizmów finansowania wykonania, sposobów dokonywania płatności i strategii kontroli

Biorąc pod uwagę, że wniosek ma wpływ na roczny udział UE w finansowaniu Europolu, budżet UE zostanie wykonany w trybie zarządzania pośredniego.

Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami budżet organu Europolu wykonuje się przy zapewnieniu skutecznej i efektywnej kontroli wewnętrznej. Europol jest zatem zobowiązany do wdrożenia odpowiedniej strategii w zakresie zarządzania ryzykiem i kontroli skoordynowanej przez odpowiednich uczestników łańcucha kontroli.

Jeżeli chodzi o kontrole ex post, Europol – jako agencja zdecentralizowana – jest przedmiotem przede wszystkim:

-audytu wewnętrznego przeprowadzanego przez Służbę Audytu Wewnętrznego Komisji;

-rocznych sprawozdań Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, w których poświadcza się wiarygodność rachunków, jak również legalność i prawidłowość operacji leżących u ich podstaw;

-corocznego absolutorium udzielanego przez Parlament Europejski;

-ewentualnych dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) w celu zapewnienia, w szczególności, prawidłowego wykorzystania zasobów przypisanych agencjom.

-DG HOME, jako partnerska dyrekcja generalna Europolu, wdroży swoją strategię kontroli agencji zdecentralizowanych w celu zapewnienia wiarygodnej sprawozdawczości w ramach swojego rocznego sprawozdania z działalności. Agencje zdecentralizowane ponoszą pełną odpowiedzialność za realizację swojego budżetu, natomiast DG HOME ponosi odpowiedzialność za regularną wypłatę corocznych środków na finansowanie ich działalności, których wysokość określa władza budżetowa.

-Ponadto Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich zapewnia dodatkową warstwę kontroli i rozliczalności Europolu.

Na podstawie oceny obecnych ram prawnych, oceny skutków towarzyszącej wnioskowi dotyczącemu nowego rozporządzenia w sprawie Europolu oraz znacznego zwiększenia zasobów finansowych i ludzkich, które mają wesprzeć wdrażanie wniosku, wprowadzono dodatkowe mechanizmy zarządzania, administrowania i kontroli służące wzmocnieniu nadzoru finansowego, rozliczalności i zgodności z zasadami należytego zarządzania finansami:

-Zgodnie z proponowanymi ramami, jeżeli Komisja Europejska uzna, że projekt decyzji Rady Zarządzającej, w tym jednolity dokument programowy, budzi obawy co do zgodności z prawem Unii, uprawnieniami Europolu lub zasadami należytego zarządzania finansami, może zwrócić się do Rady Zarządzającej o ponowne rozpatrzenie projektu decyzji przed jej przyjęciem.

-Rada Zarządzająca posiada uprawnienia dyscyplinarne w stosunku do Dyrektora Wykonawczego, co zwiększa odpowiedzialność za zarządzanie operacyjne i zarządzanie finansami.

-We wniosku ustanawia się Zarząd odpowiedzialny między innymi za monitorowanie działań następczych w związku z ustaleniami i zaleceniami wynikającymi z audytów wewnętrznych i zewnętrznych, w tym dochodzeń prowadzonych przez OLAF i postępowań przygotowawczych prowadzonych przez Prokuraturę Europejską, oraz za przygotowywanie i, w razie potrzeby, przyjmowanie tymczasowych decyzji budżetowych, z zastrzeżeniem ich późniejszego zatwierdzenia przez Radę Zarządzającą.

Środki te mają na celu wzmocnienie kontroli wewnętrznej, zarządzania finansami i nadzoru nad wykonaniem budżetu Europolu.

2.2.2.Informacje dotyczące zidentyfikowanego ryzyka i systemów kontroli wewnętrznej ustanowionych w celu jego ograniczenia

Zidentyfikowano następujące czynniki ryzyka:

-Brak równowagi między krótkoterminowymi potrzebami operacyjnymi a długoterminowymi inwestycjami strategicznymi, w szczególności w odniesieniu do migracji w kierunku bezpiecznej infrastruktury chmury i automatyzacji procesów operacyjnych.

-Rozbieżności między zobowiązaniami prawnymi, priorytetami strategicznymi, planowaniem wieloletnim i coroczną realizacją, zwłaszcza w dziedzinie zarządzania informacjami i zdolności w zakresie ICT.

-Presja na zasoby operacyjne wynikająca z rosnącej ilości danych i liczby wniosków operacyjnych oraz zmieniających się zagrożeń bezpieczeństwa.

-Zdolność Europolu do zwiększenia liczby pracowników i rozwijania kompetencji w zakresie zarządzania informacjami i ICT oraz do zajęcia się kwestią rozszerzenia misji i zadań agencji.

-Opóźnienia w rekrutacji i zatrzymywaniu wyspecjalizowanych pracowników w dziedzinie ICT i analityki niezbędnego do wspierania istotnych zmian technologicznych.

-Rosnące koszty utrzymania ICT.

-Brak długoterminowej strategii zarządzania zasobami ICT i strategii dotyczącej zamówień publicznych.

-Dodatkowe koszty przestrzegania przepisów i zgodności związane z wdrażaniem zaawansowanych narzędzi analitycznych i narzędzi opartych na sztucznej inteligencji na podstawie unijnych ram regulacyjnych, w tym aktu w sprawie AI.

-Zwiększone obciążenie pracą związane z rozpatrywaniem wniosków o dostęp do danych składanych przez osoby, których dane dotyczą.

-Zależność od terminowego wdrożenia ustaleń technicznych i organizacyjnych przez inne organy i agencje Unii, w szczególności Prokuraturę Europejską.

W odniesieniu do środków ograniczających ryzyko:

-Europol wdraża specjalne ramy kontroli wewnętrznej oparte na ramach kontroli wewnętrznej Komisji Europejskiej oraz na zintegrowanych ramach kontroli wewnętrznej Komitetu Organizacji Sponsorujących. Jednolity dokument programowy musi zawierać informacje na temat systemów kontroli wewnętrznej, natomiast skonsolidowane roczne sprawozdanie z działalności – informacje na temat wydajności i skuteczności systemów kontroli wewnętrznej, w tym na temat oceny ryzyka. W rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu dotyczącym działalności za rok 2024 stwierdzono, że – na podstawie analizy elementów i zasad kontroli wewnętrznej, które były monitorowane w 2019 r. z wykorzystaniem zarówno elementów ilościowych, jak i jakościowych – system kontroli wewnętrznej Europolu jest wdrożony i funkcjonuje w sposób zintegrowany w całej agencji.

-Inny poziom nadzoru wewnętrznego zapewnia również jednostka audytu wewnętrznego Europolu – dokonuje tego w oparciu o roczny plan audytu, uwzględniając w szczególności ocenę ryzyka w Europolu. Jednostka audytu wewnętrznego pomaga Europolowi w osiąganiu jego celów, zapewniając systematyczne i zdyscyplinowane podejście do oceny skuteczności procedur zarządzania ryzykiem, kontroli oraz zarządzania, wydając zalecenia dotyczące usprawnienia funkcjonowania tych obszarów.

-DG HOME, jako partnerska dyrekcja generalna Europolu, przeprowadza coroczne działania w zakresie zarządzania ryzykiem, aby zidentyfikować i ocenić potencjalne poważne ryzyka związane z funkcjonowaniem agencji, w tym Europolu. Czynniki ryzyka o znaczeniu krytycznym są zgłaszane corocznie w planie zarządzania DG HOME i towarzyszy im plan działania, w którym określane są działania ograniczających ryzyko.

-Zarząd, którego utworzenie przewidziano we wniosku ustawodawczym, odgrywa kluczową rolę kontrolną, monitorując operacje finansowe Europolu i zapewniając rozliczalność w tym zakresie. Odpowiada on za nadzorowanie wykonania budżetu Europolu, zapewnianie zgodności z przepisami finansowymi i zasadami należytego zarządzania finansami, a jednocześnie przygotowuje decyzje finansowe i budżetowe do przyjęcia przez Radę Zarządzającą. Jego kluczową funkcją jest zapewnienie odpowiednich działań następczych w związku z ustaleniami i zaleceniami z audytów wewnętrznych i zewnętrznych oraz dochodzeń prowadzonych przez OLAF i EPPO, a tym samym wzmocnienie integralności finansowej i przejrzystości. Chociaż sam Zarząd nie przeprowadza audytów, dokonuje przeglądu sprawozdań z audytu, ocenia ich skutki i proponuje środki naprawcze w celu wyeliminowania stwierdzonych niedociągnięć lub nieprawidłowości, pełniąc tym samym funkcję gwaranta rzetelności finansowej Europolu.

-Ponadto grupa sterująca i grupa doradcza ds. ICT i zarządzania informacjami oraz grupa doradcza ds. zdolności i innowacji będą wspierać Radę Zarządzającą w określaniu działań i poddziałań związanych z planowaniem budżetu oraz wykonywaniem uprawnień i realizacją priorytetów strategicznych agencji, w szczególności przez określenie konkretnych i miarodajnych wskaźników działalności agencji w tej dziedzinie oraz monitorowanie realizacji przez agencję celów związanych z ICT i wymiernych rezultatów.

2.2.3.Oszacowanie i uzasadnienie efektywności kosztowej kontroli (relacja kosztów kontroli do wartości zarządzanych funduszy powiązanych) oraz ocena prawdopodobnego ryzyka błędu (przy płatności i przy zamykaniu)

Komisja przedstawia sprawozdania dotyczące stosunku „kosztów kontroli do wartości płatności”. W rocznym sprawozdaniu z działalności DG HOME za 2024 r. stosunek ten wynosi 0,10 % w odniesieniu do podmiotów, którym powierzono zarządzanie pośrednie, i agencji zdecentralizowanych, w tym Europolu.

Europejski Trybunał Obrachunkowy potwierdził prawidłowość i legalność rocznego sprawozdania finansowego Europolu za 2024 r., co oznacza, że poziom błędu wynosi poniżej 2 %. Nie ma przesłanek wskazujących, że poziom błędu ulegnie pogorszeniu w nadchodzących latach.

Ponadto w art. 80 regulaminu finansowego Europolu przewidziano możliwość udostępniania przez agencję jednostki audytu wewnętrznego innym organom unijnym prowadzącym działalność w tym samym obszarze polityki, jeżeli jednostka audytu wewnętrznego jednego organu Unii nie jest opłacalna.

2.3.Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom

Wniosek obejmuje środki mające na celu zapewnienie należytego zarządzania finansami oraz zapobieganie nadużyciom finansowym, nieprawidłowościom i konfliktom interesów w związku z wykorzystywaniem finansowania unijnego i realizacją działań operacyjnych, w szczególności art. 128 i przepisy finansowe określone w rozdziale XII.

W tych ramach prawnych Rada Zarządzająca Europolu jest zobowiązana do przyjęcia i regularnego aktualizowania wewnętrznej strategii zwalczania nadużyć finansowych. W dniach 25–26 czerwca 2025 r. Europol przyjął zaktualizowaną strategię zwalczania nadużyć finansowych. Zgodnie z tymi ramami Europol będzie nadal uczestniczył w prowadzonych przez OLAF działaniach mających na celu zapobieganie nadużyciom finansowym i niezwłocznie zgłaszał Komisji podejrzenia popełnienia nadużycia finansowego i wystąpienia nieprawidłowości finansowych.

Wniosek wzmacnia również zarządzanie wewnętrzne i nadzór finansowy przez ustanowienie Zarządu odpowiedzialnego za monitorowanie ustaleń z audytu i zapewnienie działań następczych w związku z zaleceniami z audytu i kontroli. Ponadto Komisja zachowuje uprawnienia do sprzeciwu wobec decyzji Rady Zarządzającej, które mogą stwarzać ryzyko niewłaściwego zarządzania finansami lub nieprzestrzegania prawa Unii.

Działania Europolu będą nadal podlegać mającym zastosowanie unijnym ramom finansowym, ramom audytu, ochrony danych i rozliczalności, w tym nadzorowi i dochodzeniom prowadzonym przez OLAF, Prokuraturę Europejską, Trybunał Obrachunkowy i radę współpracy Europolu.

DG HOME będzie nadal stosować swoją strategię zwalczania nadużyć finansowych zgodnie ze strategią Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych (CAFS), która obejmuje również agencje zdecentralizowane wchodzące w zakres jej kompetencji, w tym Europol.

3.SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY

3.1.Działy wieloletnich ram finansowych i linie budżetowe po stronie wydatków, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ

·Istniejące linie budżetowe

Według działów wieloletnich ram finansowych i linii budżetowych

Dział wieloletnich ram finansowych

Linia budżetowa

Rodzaj środków

Wkład

1: Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna, rolnictwo, obszary wiejskie i polityka morska, dobrobyt i bezpieczeństwo

Zróżn. / niezróżn. 92

państw EFTA 93

krajów kandydujących i potencjalnych kandydatów 94

innych państw trzecich

pochodzący z pozostałych dochodów przeznaczonych na określony cel

Agencje zdecentralizowane

Europol

Środki niezróżnicowane

TAK/ NIE

3.2 Szacunkowy wpływ finansowy wniosku na środki

3.2.1.Podsumowanie szacunkowego wpływu na środki operacyjne

– Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością wykorzystania środków operacyjnych

– Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania środków operacyjnych, jak określono poniżej

3.2.1.1.Środki z uchwalonego budżetu